I SA/Kr 504/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.L. i H. L. prowadzących Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Sanatorium "R" s.c. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 20.02.2012r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o umorzenie nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i ubezpieczenie zdrowotne , postanawia: 1. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - postępowanie umorzyć, 2. w zakresie ustanowienia adwokata - wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.L. i H. L. prowadzących Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Sanatorium "R" s.c. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 20.02.2012r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o umorzenie nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i ubezpieczenie zdrowotne. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" H.L. ur. w 1935r. i J.L. ur. w 1943r. prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie z córką E.B.-L. ur. w 1986r., zięciem S.B. ur. w 1980r., wnuczką E. B. oraz wnukiem D.B. H. L. otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 985,69 zł., miesięcznie a J.L. w wysokości 780 zł., miesięcznie. Córka E. pobiera zasiłek w wysokości 900 zł., miesięcznie a S.B. jest osobą bezrobotną . Strona skarżąca jest właścicielem działki o pow. 700 m2 .Córka E. jest natomiast właścicielką nieruchomości o pow. 190 m2 , 550 m2 i 19 a i jak podają wnioskodawcy - szuka możliwości sprzedaży obiektu sanatoryjnego przy ul. G. w R., w którym cała rodzina do listopada 2011r. miała zatrudnienie. Strona skarżąca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U. z 2012r., poz. 270) nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne trzeba zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowe. Zwolnienie takie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy. W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z art. 245 § 1 w/w ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty sądowe czy koszty wynagrodzenia pełnomocnika w razie przyznania prawa pomocy (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06). Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych H.L. i J.L. prowadzących Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Sanatorium "R" s.c. Stąd też zostali oni wezwani do przedłożenia: - spisu miesięcznych wydatków rodziny związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, - zeznania podatkowego J.L. , H.L. za 2011r., - zaświadczenia dotyczącego zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej, - wyciągów z kont bankowych J.L., H. L., E. B. – L., S. B., obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - spisu posiadanych przez J.L., H.L., E. B. – L., S. B., nieruchomości wraz z podaniem ich wielkości i położenia oraz odpisami z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopiami) na tą okoliczność, - dowodów przelewów lub przekazów świadczeń otrzymywanych przez E. B. – L - umowy przedwstępnej dotyczącej sprzedaży obiektu sanatoryjnego (lub jej kserokopii). Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak. Nie przysłała bowiem wymaganych dokumentów bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązani byli wnioskodawcy, aby przeprowadzić rzetelną analizę ich sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach. (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn.akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 161§1 pkt. 3) w zw. z art. 258§1 i §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.z 2012r. poz .270 ) oraz na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7).