I SA/Kr 507/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 8 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 kwietnia 2016 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2016 rok p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; I) oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód netto wynosi 700 zł i stanowi go zasiłek dla bezrobotnych. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi mieszkanie spółdzielcze własnościowe o powierzchni ok. 60 m² i wartości ok. 120.000 zł, udział 1/2 we własności działek 584 i 585 położonych w Z. wraz z udziałem 1/6 w nieruchomości stanowiącej drogi dojazdowe o powierzchni 45 arów, udział 1/2 we własności działki o powierzchni 17 arów (miejscowość nieczytelna), udział 1/4 we własności działki wielkości ok. 30 arów (miejscowość nieczytelna) oraz działka w użytkowaniu wieczystym z nieodebranym domem w T. we współwłasności ustawowej małżeńskiej z M.K. Wnioskodawca nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Z.K. podniósł, iż jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku. Na datę złożenia wniosku wysokość zasiłku wynosi 700 zł. Poza zasiłkiem skarżący nie posiada innego źródła dochodów. Wnioskodawca podał, że jest osobą schorowaną, pozostaje w stałym leczeniu. Jego miesięczne wydatki przedstawiają się następująco: utrzymanie mieszkania (prąd, czynsz, woda) ok. 490 zł, leki ok. 200 zł. Nie może on ponieść kosztów bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy podnieść, iż instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy jako instytucja o wyjątkowym charakterze winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W świetle powołanych wyżej przepisów strona obowiązana jest zatem wykazać, że nie posiada jakichkolwiek możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowoadminiatracyjnego. Z zalegającego w aktach niniejszej sprawy oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także oświadczeń skarżącego znajdujących się w aktach sprawy o sygn. II SA/Kr 162/16 (w której skarżący również domagał się przyznania prawa pomocy) wynika, że Z.K. jest rozwiedziony i gospodaruje samodzielnie. Aktualnie jest osobną bezrobotną i otrzymywany zasiłek w kwocie 700 zł jest jedynym źródłem jego utrzymania. Miesięczne wydatki wnioskodawcy na utrzymanie i leczenie wynoszą ok. 690 zł i niemal w całości pochłaniają uzyskiwane w miesiącu dochody. W takiej sytuacji uiszczenie wpisu sądowego od złożonej skargi w wysokości 100 zł i przyszłych ewentualnych kosztów sądowych może stanowić dla niego zbyt duże obciążenie finansowe, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący nie dysponuje żadnymi oszczędnościami. Stąd decyzja orzekającego o zwolnieniu skarżącego z konieczności uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy z zakresie całkowitym nie mógł został uwzględniony z następujących powodów. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie takiego prawa w pełnym zakresie jest brak jakichkolwiek możliwości uzyskania środków finansowych, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Z.K. jest bowiem właścicielem mieszkania oraz współwłaścicielem kilku nieruchomości gruntowych. Posiadanie zaś przez stronę majątku w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę zasadności przyznania jej prawa pomocy. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (por. postanowienia NSA z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 390/12; z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 144/11). Posiadanie majątku, w szczególności kilku nieruchomości wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie, zwłaszcza w sytuacji, kiedy te nie służą w sposób bezpośredni zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych wnioskodawcy (m. in. postanowienia NSA: z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GZ 178/13 i z dnia 9 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 507/12). Okoliczność, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2012 r., I OZ 925/12; z 29 stycznia 2013 r., I OZ 38/13). Wskazane okoliczności nie pozwalają więc na stwierdzenie, że pokrycie jakiejkolwiek części kosztów związanych z przedmiotową sprawą wykracza poza zakres możliwości finansowych Z.K. Posiadany majątek może być bowiem źródłem pozyskania środków finansowych na częściowe partycypowanie w kosztach zainicjowanego postępowania sądowego. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na postawie art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.