I SA/Kr 513/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2012 r. postanawia oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. M. sp. z o.o. w C. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2012 r. w kwocie 97.677 zł. W skardze sformułowano wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego z uwagi na zaskarżoną decyzję złożył w Sądzie Rejonowym, Wydział [...] ds. Upadłościowych wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Aktualnie wyznaczono tymczasowego nadzorcę sądowego i sprawa oczekuje na rozstrzygnięcie. Ogłoszenie upadłości spółki może spowodować dla niej ujemne skutki i doprowadzić do znacznej szkody majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, jednakże Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części tego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W orzecznictwie ugruntował się już pogląd, że z tak brzmiących przepisów wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest odstępstwem od zasady, a w konsekwencji tego przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie powinny być interpretowane rozszerzająco. Istotny jest również fakt, iż to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, gdy weźmie się pod uwagę, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu pozostawione jest uznaniu Sądu i może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego. Pozostawienie przez ustawodawcę uznaniu Sądu zasadności wstrzymania aktu wiąże się w związku z powyższym z koniecznością szczególnie wnikliwego i przekonującego uzasadnienia przez skarżącego wniosku wykazującego potrzebę wstrzymania wykonania aktu, zwłaszcza, że na tym etapie postępowania Sąd nie bada merytorycznej zasadności skargi. Sąd nie ma też kompetencji uwzględniać ani tym bardziej doszukiwać się z urzędu, a więc bez uzasadnienia wniosku, okoliczności decydujących o udzieleniu ochrony tymczasowej (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, LEX nr 795365). W szczególności skarżący powinien wykazać, że w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m. inn.: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 889/04, niepubl.; postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, niepubl.; postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05, niepubl.). W sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie - chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty konkretnej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenie majątkiem podatnika, koniecznym jest wykazanie konkretnych przesłanek wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków (tak: postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., I FZ 481/09). Innymi słowy każda zapłata podatku wiąże się z pewną dolegliwością w postaci uszczuplenia stanu posiadania podatnika. Aby jednak możliwe było wstrzymanie wykonania decyzji podatkowej podatnik musi wykazać, że w związku z wykonaniem decyzji nastąpią kwalifikowane skutki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak podkreśla się w orzecznictwie fakt, że decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość, sam z siebie nie uzasadnia zastosowania wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (tak: postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 520/11, LEX nr 786115). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w niniejszej sprawie strona skarżąca dla uzasadnienia swego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powołała wyłącznie fakt złożenia przez organ skarbowy wniosku o ogłoszenie upadłości skarżącej spółki, twierdząc, że podstawą tego wniosku była przedmiotowa decyzja. W tym miejscu należy zauważyć, że samo złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie świadczy o zaistnieniu przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Po pierwsze samo złożenie przedmiotowego wniosku nie przesądza, że w toku wszczętego postępowania dojdzie w ogóle do merytorycznych rozstrzygnięć w przedmiocie upadłości. Po wtóre, jeżeli nawet postępowanie nie zostanie umorzone, a wypłacalność strony skarżącej stanie się przedmiotem analizy sądu, co może doprowadzić do ogłoszenia upadłości spółki, to należy pamiętać, że art. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2015 r., poz. 233 z późn. zm.) definiuje cele postępowania upadłościowego. W ust. 1 cyt. przepisu wskazuje się, że postępowanie upadłościowe należy prowadzić tak, aby roszczenia wierzycieli mogły zostać zaspokojone w jak najwyższym stopniu, a jeśli racjonalne względy na to pozwolą - dotychczasowe przedsiębiorstwo dłużnika zostało zachowane. Powyższa zasada oznacza, że w toku postępowania upadłościowego, którego zadaniem jest zaspokojenie wierzycieli nie traci się z pola widzenia dobra dłużnika, zapewniając mu w miarę możliwość dalszego funkcjonowania. Należy również pamiętać o tym, że postępowanie upadłościowe nie kreuje samo w sobie dodatkowych obciążeń, czy zobowiązań lecz zmierza do zaspokojenia już istniejących wierzytelności. Oznacza to, że wszczęcie postępowania upadłościowego nie może być samo w sobie traktowane jako niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Nie taki jest bowiem cel tego postępowania i nie kreuje ono dodatkowych obciążeń poza tymi, które już istnieją. Ponadto należy zauważyć, co wielokrotnie podkreśla się w orzecznictwie, że zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny, ponieważ w przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Tylko wtedy zasadne byłoby wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli strona uprawdopodobniłaby, że zapłata należności wynikającej z zaskarżonej przez nią decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tymczasem strona skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności mogących zilustrować jej sytuację majątkową, ani też żadnej dokumentacji finansowej. W takiej sytuacji Sąd, nie mając wiedzy o aktualnej kondycji finansowej spółki, poza informacją o wszczętym postępowaniu upadłościowym i zestawieniu zobowiązań, nie jest w stanie ocenić czy wykonanie zaskarżonej decyzji istotnie doprowadzi do wyrządzenia spółce znacznej szkody. Wprawdzie skarżąca spółka w toku postępowania złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, jednakże nie ma to znaczenia przy zastosowaniu art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FZ 640/15: "Nie można bowiem przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., utożsamiać z przesłankami, na podstawie których Sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W przypadku prawa pomocy Sąd wydaje pozytywne rozstrzygnięcie dla strony, która znajduje się w takiej sytuacji finansowej, iż w razie braku zwolnienia od kosztów sądowych nie mogłaby skorzystać z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Dlatego też podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania w danej sprawie. Natomiast w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków". Tylko na marginesie zauważyć należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy również jest lakoniczny, a z danych w nim zawartych nie wynika faktyczna kondycja finansowa spółki. Wskazać nadto należy, że rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu Sąd winien mieć na uwadze interesy wszystkich stron postępowania, także i organu podatkowego, który stoi na straży przestrzegania przepisów podatkowych, dba także o to, by nie doszło do nieuzasadnionego uszczuplenia wpływu do budżetu państwa należności podatkowych. W związku z powyższym wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd uznał za nieuzasadniony, a tym samym należało ten wniosek oddalić.