I SA/Kr 520/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 15 marca 2018 r. nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych J. M. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na trudną sytuację majątkową uniemożliwiającą ich uiszczenie. We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M. T. oraz córką W. M. ur. 2003 r. Córka pozostaje na wyłącznym utrzymaniu wnioskodawcy. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę J. M. w wysokości ok. [...] zł miesięcznie oraz wynagrodzenie za pracę jego żony w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. W skład majątku skarżącego wchodzi nieruchomość stanowiąca teren firmowy, położona w Z. B. 375, obciążona hipotekami na rzecz banku i urzędu kontroli skarbowej. Wnioskodawca nie dysponuje zasobami pieniężnymi, wierzytelnościami, ani przedmiotami wartościowymi. Jego miesięczne wydatki przedstawiają się następująco: opłaty za media i czynsz [...] zł, wyżywienie [...] zł, ubrania dla córki i wydatki związane z jej szkołą (wycieczki, komitet, podręczniki) [...] zł, chemia [...] zł, utrzymanie córki (kieszonkowe, korepetycje, bilety) [...] zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy J. M. podniósł, iż nie posiada zasobów finansowych na uiszczenie opłaty od skargi. Wysokość posiadanych przez niego zobowiązań, co do których prowadzone są postępowania egzekucyjne wynosi obecnie około 6 milionów złotych, część została umorzona ze względu na ich bezskuteczność. Skarżący podał, że obecnie jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę za wynagrodzeniem [...] zł netto. Jego stałe wydatki i zobowiązania oscylują na kwotę [...]zł. Dodał, że jest rozwiedziony, w ponownym związku małżeńskim, a z małżonką ma rozdzielność majątkową. W związku z tym, że jego sytuacja jest trudna, to żona pomaga mu w zaspokojeniu podstawowych potrzeb rodziny. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje młodsza córka W. , na którą nie otrzymuje żadnych alimentów. Wobec starszej córki, K. M., Sąd Okręgowy w K. stwierdził wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego z uwagi na trudną sytuację finansową skarżącego. Wnioskodawca dodał, że w sprawach o niemalże identycznym stanie faktycznym (sygn. akt I SA/Kr 1347/12, a także I SA/Kr 1646/14 i I SA/Kr 130/17) Sąd zwolnił go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie tego prawa w określonym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2015 r., II FZ 84/15, i z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt: II FZ 987/12). W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnił, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu. Sytuacja materialna J. M. nie jest łatwa. Źródłem jego utrzymania jest niewysokie wynagrodzenie za pracę wynoszące [...] zł. Pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym żona wnioskodawcy osiąga dochody w wysokości ok. [...] zł. Środki te przypadają na trzy osoby, bowiem na utrzymaniu strony pozostaje nieosiągająca żadnych dochodów córka. Całość uzyskiwanych dochodów przeznaczana jest w całości na porycie kosztów bieżącego utrzymania rodziny. Skarżący nie dysponuje oszczędnościami, ani cennymi przedmiotami, które mogłyby zostać spieniężone. Posiada on znaczne zadłużenie, wynoszące obecnie około 6 milionów złotych. Jego majątek został zajęty na skutek prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Z akt niniejszej sprawy wynika, że wartość przedmiotu zaskarżenia wskazana przez skarżącego wynosi [...] zł, co oznacza, że wysokość aktualnie wymaganych kosztów sądowych - wpisu od skargi - wynosi ponad 39 tys. zł. Zestawienie tej wartości z dochodami skarżącego, wskazuje, że nie jest on w stanie pokryć tych kosztów bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe okoliczności, a także ocenę sytuacji materialnej skarżącego zawartą w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2013 roku, sygn. akt I FZ 11/13 i z dnia 30 kwietnia 2015 roku, sygn. akt I FZ 72/15 uwzględniono w całości wniosek J. M. i orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a