I SA/Kr 561/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Sp. z o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20.01.2014r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2010r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 11 340 zł., 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. Sp. z o.o. w K., o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20.01.2014r., nr [...],w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2010r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów dominującym rodzajem prowadzonej przez M. Sp. z o.o. w K. działalności w roku 2012 i 2013 była sprzedaż pojazdów mechanicznych i sprzedaż artykułów związanych z produkcją chemii gospodarczej. Kapitał zakładowy spółki wynosi 50 000 zł. W roku 2013r. poniosła ona stratę w wysokości 73 205,22 zł. przy przychodzie na poziomie 24 396,27 zł. (według rachunku zysku i strat wyniósł on 24 390,24 zł.). W 2012r. strata podmiotu wyniosła natomiast 102 388,58 zł. a przychód 6 864,60 zł. Spółka podaje, iż zatrudnia dwóch pracowników na stanowisku prezesa i wiceprezesa zarządu, wartość jej środków trwałych wynosi 0 zł., a w kasie firmy nie ma żadnych funduszy. Podnosi też , że od marca 2014r. nie wystąpiły dostawy lub zakupy towarów oraz świadczenie usług. Saldo konta firmowego prowadzonego przez PKO Bank Polski S.A. na dzień 09.06.2014r. wynosiło – 169,04 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy .Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II Fz 409/11). Jeżeli skarżący jest podmiotem gospodarczym , to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Nie sposób też, w związku z tym, nie zgodzić się z tezą, że przedsiębiorstwo , które nie wykazało , iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 01.04.2008r. , sygn. akt I OZ 208/2008, postanowienie NSA z dnia 15.09.2011r. , sygn. akt I FZ 244/11, postanowienie NSA z dnia 30.10.2013r. , sygn. akt II FZ 845/13 ). Partycypacja ta jest w pełni uzasadniona w przypadku takim jak rozpatrywany, kiedy spółka cały czas prowadzi działalność gospodarczą, nie została postawiona w stan upadłości czy likwidacji, jej przychód w 2013r. wzrósł ponad trzykrotnie w porównaniu z 2012r. a strata zmalała z 102 388,58 zł. do 73 205,22 zł. Zaznaczyć też wypada, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. J.P. Tarno; "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2008, s.587, por. też postanowienie NSA z dnia 29.03.2011r., sygn. I OZ 191/11). Do takich właśnie działań można na przykład zaliczyć uchwalenie obowiązku wniesienia dopłat przez wspólników. Dopłaty takie mają charakter obowiązkowego świadczenia wspólników o charakterze pieniężnym oraz fakultatywnie zwrotnym, tj. nie muszą być zwracane w określonych okolicznościach, ale mogą być tylko wówczas zwracane , jeżeli tak postanowi zgromadzenie wspólników. Ponadto umowa spółki może wprost przewidzieć, że dopłaty mają charakter bezzwrotny (por. M.Rodzynkiewicz; "Kodeks Spółek Handlowych . Komentarz", Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2009r. , s. 300 - 301 oraz postanowienie NSA z dnia 18.12.2013r., sygn. II FZ 1098/13 i postanowienie NSA z dnia 02.12.2011r., sygn. II FZ 701/11 ). W rozpatrywanym przypadku możliwość ta nie została natomiast wykorzystana przez stronę skarżącą. Podczas rozpatrywania przedmiotowego wniosku nie sposób jednak nie wziąć pod uwagę wysokości wpisu od skargi należnego w niniejszej sprawie, w kwocie 45 359 zł. Suma ta prawie dwukrotnie przewyższa przychód spółki za cały rok 2013r. Stąd też, należy uznać, że jednorazowe uiszczenie takiej kwoty wychodzi poza jej możliwości płatnicze. W związku z tym, orzekający stanął na stanowisku, iż zasadne jest w ramach partycypacji strony w kosztach postępowania, zmniejszenie obciążeń wynikających z tytułu kosztów sądowych do kwoty 11 340 zł. i oddalenie wniosku w pozostałym zakresie. Kwota ta stanowi czwartą część przedmiotowego wpisu i jest zarazem dwukrotnie mniejsza od rocznego przychodu spółki, odnotowanego w 2013r. Przyjęte rozstrzygnięcie jest wynikiem miarkowania, zgodnego z zasadą partycypacji, ma ono również na względzie i fiskalny interes Państwa, którego zasoby budżetowe w tym względzie są ograniczone. Koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest wobec tego przyjęcie racjonalnych , opartych na obowiązujących regulacjach, procedur selekcji, adekwatnych do konkretnych stanów faktycznych. Zaznaczyć trzeba jednocześnie, że takie rozstrzygnięcie nie pozbawia strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąża jej w pełni kosztami związanymi z procesem. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz .270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.