I SA/Kr 607/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 stycznia 2017 r. nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a wniosek oddalić J. K., działający przez doradcę podatkowego A. G., złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od opłat sądowych w całości. W zakreślonym terminie uzupełnił brak wniosku poprzez złożenie wniosku na urzędowym druku "PPF". Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 formularza wynika, że skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości. We wniosku J. K. oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną J. K. oraz synami: D. K. ur. 1995 r., D. K. ur. 1998 r. i T. K. ur. 2004 r. Źródłem utrzymania rodziny jest prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza przynosząca dochód netto w wysokości 3.700 zł miesięcznie. We wniosku brak jest informacji czy żona skarżącego i jego dorośli synowie osiągają jakiekolwiek dochody. W skład majątku J. K. wchodzi dom jednorodzinny położony w W. o powierzchni użytkowej 130 m˛ na działce wielkości 28 arów (współwłasność małżeńska) o wartości ok. 1.000.000 zł, gospodarstwo rolne o areale 6 ha położone w W. o wartości ok. 200.000 zł (łąki i las stanowiące współwłasność małżeńską), na które pobierane są dopłaty unijne w wysokości 2.000 zł rocznie, gospodarstwo rolne wielkości 2,7 ha położone w Ł. w gminie M. D. (wyłączna własność skarżącego) o wartości ok. 100.000 zł, tereny mieszkaniowe w W. o powierzchni 5,7128 ha (współwłasność małżeńska) o wartości ok. 150.000 zł, tereny mieszkaniowe w T. o powierzchni 0,12 ha (wyłączna własność skarżącego) o wartości ok. 640.000 zł. Wnioskodawca posiada wierzytelności o wartości 90.000 zł oraz samochód osobowy Opel Vivaro (w leasingu). Nie dysponuje on zasobami pieniężnymi, papierami wartościowymi, ani przedmiotami o wartości powyżej 5.000 zł. Syn D. K. jest właścicielem samochodu osobowego Kia Sportage o wartości ok. 15.000 zł. Zobowiązania i stałe wydatki strony przedstawiają się następująco: hipoteka na nieruchomości w T. na kwotę 640.000 zł, zabezpieczenie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (należność główna 181.633,41 zł, odsetki za zwłokę 4.459 zł), zabezpieczenie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług (należność główna 37.615 zł, odsetki za zwłokę 3.357 zł), miesięczne koszty ponoszone na mieszkanie 1.500 zł, miesięczne opłaty za media 500 zł, ubezpieczenie majątku (dom w Wilczycach) na sumę ok. 500.000 zł, miesięczna składka ubezpieczeniowa ok. 800 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. decyzją z dnia 21 sierpnia 2015 r. określił przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. w wysokości 181.633,41 zł oraz odsetek za zwłokę w wysokości 4.459 zł i jednocześnie dokonał zabezpieczenia w/w kwot na jego majątku. Decyzją z tej samej daty organ podatkowy określił przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od marca do lipca i za październik 2014 r. w wysokości 37.615 zł oraz odsetek za zwłokę w wysokości 3.357 zł i jednocześnie dokonał zabezpieczenia w/w kwot na majątku strony. Łączna kwota zabezpieczenia wynosi 227.064,41 zł. Od czasu dokonania powyższego zabezpieczenia skarżący napotyka znaczne trudności i ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej. Z uwagi na brak płynności finansowej i niemożność swobodnego korzystania z majątku zgromadzonego na rachunkach bankowych wnioskodawca z trudem jest w stanie wyasygnować środki na prowadzenie bieżącej działalności i utrzymywanie kilkuosobowej rodziny. Z uwagi na wskazany stan faktyczny wnosi on o zwolnienie w całości od kosztów sądowych. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 9 maja 2018 r. został on wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W wezwaniu pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie może zostać uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru zarządzenie skierowane na adres pełnomocnika skarżącego - doradcy podatkowego A. G. zostało przez niego odebrane w dniu 24 maja 2018 r. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upływał z dniem 1 czerwca 2018 r. (31 maja 2018 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy). Do dnia wydania niniejszego postanowienia wnioskodawca nie odniósł się w żaden sposób do wezwania. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego we własnym zakresie. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10). Zdaniem orzekającego J. K. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę w sposób właściwy wykonane. Mimo prawidłowego wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżący nie przedłożył oświadczeń i dokumentów kluczowych z punktu widzenia oceny jego sytuacji rodzinnej i majątkowej, a mianowicie: - oświadczenia, czy posiadane gospodarstwo rolne w Wilczycach oraz Łostówce przynosi dochody – jeśli tak, należało podać wysokość tych dochodów; - kopii decyzji o przyznaniu dopłat unijnych do gruntów; - odpisu zeznania podatkowego wnioskodawcy za 2017 r. obejmującego wszystkie źródła przychodu; - deklaracji VAT-7 z prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej za ostatnie 3 miesiące bieżącego roku; - wykazu wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych (osobistych i firmowych) i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem; - wykazanie stanu majątkowego (nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe, przedmioty wartościowe), źródła i wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez żoną wnioskodawcy, J. K.; - odpisu zeznania podatkowego J. K. za 2017 r. obejmującego wszystkie źródła przychodu; - wykazu wszystkich posiadanych przez żonę skarżącego rachunków bankowych oraz wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem; - wyjaśnienia czy pełnoletnie dzieci skarżącego uzyskują jakiekolwiek dochody – jeśli tak, należało podać z jakiego źródła i w jakiej wysokości; - udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącego i jego rodziny (m. in. opłaty za prąd, gaz, wodę, gospodarowanie odpadami, itp.), określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, środki czystości, ewentualne leczenie, edukacja dzieci, itp.; - kopii umów dotyczących zaciągniętych zobowiązań kredytowych wraz z harmonogramem płatności rat kredytowych i informacją czy kredyt spłacany jest terminowo; - potwierdzenie płatności składek z tytułu ubezpieczenia majątku, o których mowa we wniosku (za ostatnie trzy miesiące). J. K. nie odniósł się jednak od skierowanego do niego wezwania, tym samym uniemożliwił orzekającemu dokonanie oceny, czy spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy. Należy podkreślić, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (por. postanowienia NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GZ 151/14, z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. II OZ 442/13 oraz z dnia 10 maja 2013 r. sygn. II OZ 347/13). Skoro w niniejszej sprawie skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy o dokumenty źródłowe i dodatkowe oświadczenia, uniemożliwił tym samym orzekającemu zweryfikowanie oświadczeń zawartych we wniosku, a w konsekwencji ocenę jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Tym samym przesłanka przyznania prawa pomocy nie może być uznana za spełnioną. Wobec powyższego wniosek strony należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.