I SA/Kr 611/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 listopada 2017 r. wydanego w sprawie o sygn. I SA/Kr 611/17 p o s t a n a w i a wniosek oddalić Z. B. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w związku z wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 611/17. Wezwany do uzupełniania wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu, w zakreślonym terminie uzupełnił brak. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że Z. B. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 762,92 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni ok. 90 m˛ (w tym mieszkanie o powierzchni ok. 12 m˛) oraz nieruchomość rolna o areale 0,58 ha obsiewana zbożem, ale obecnie zalana z uwagi na nieusunięcie skutków powodzi. Skarżący nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. W rubryce 7.2.3 formularza, w której należało wykazać wierzytelności skarżący wpisał "są bardzo duże w postępowaniach przed pseudo sądami cywilnymi". W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Z. B. podniósł, iż nie stać go na pokrycie kosztów postępowania z tego względu, że od 28 lat nie przyznano mu ani grosza zwrotu pomimo kilku tysięcy pism procesowych wysłanych do sądów i organów. Skarżący nie pracuje zawodowo, nie ma żadnych innych dochodów, nie wypełnia PIT-u. Nigdy nie otrzymywał żadnych zapomóg. Podał, że wprawdzie obecnie ZUS przyznał mu emeryturę w wysokości 762,92 zł, ale już "komornicy się upominają i inni wierzyciele prywatni". Oświadczył, że wydatki ma "jak każdy jeden na średnim poziomie na utrzymanie". Na skutek powodzi w 2010 roku grunt i dom skarżącego zostały zalane wodą. Skarżący dodał, iż od 2004 roku nie był ubezpieczony, dlatego kupował tylko lekarstwa sprzedawane bez recepty. Obecnie "coś z tej emerytury" przeznacza na leczenie po kilku pobytach w szpitalu. Opłaca też rachunki za energię elektryczną. Wodę pobiera z własnej studni, ma swoje szambo i opał. Wnioskodawca oświadczył, że jego zadłużenie jest ogromne, gdyż pożycza pieniądze od osób prywatnych, a pożyczone od jednego oddaje drugiemu, ale zadłużenie rośnie. W tej sytuacji jego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest uzasadniony. Zarządzeniem z dnia 16 stycznia 2018 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie odpowiednich oświadczeń i dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, a to: - spisu miesięcznych wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie oraz udokumentowanie tych wydatków aktualnymi rachunkami, - oświadczenia czy posiadana nieruchomość rolna przynosi skarżącemu jakiekolwiek dochody – jeśli tak, jaka jest ich wysokość, - wyciągów z rachunków bankowych strony obrazujących historię transakcji z trzech ostatnich miesięcy wraz z aktualnym saldem; - oświadczenia popartego stosownymi dokumentami o aktualnym zadłużeniu skarżącego; - odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii, bądź też numerów ksiąg wieczystych) obejmujących nieruchomości będące własnością lub współwłasnością skarżącego. Odnosząc się do wezwania Z. B. w piśmie z dnia 29 stycznia 2018 r. oświadczył, że nie zbiera paragonów, bo i tak nie wypełnia PIT. Ponosi wydatki na zakup żywności, odzieży, opłat za prąd, internet i lekarstwa. Nieruchomość rolna przynosi straty (brak dopłat, zalana częściowo wodą). Wnioskodawca oświadczył, że nie ma założonej księgi wieczystej, ani nie posiada rachunków bankowych. Jego zadłużenie sięga milionów złotych, tak u osób prywatnych, na które brak jest dokumentu, a inne cyt. "to nie wiadomo kto komu jest winien ze względu na złodziejskie orzecznictwo sądów cywilnych". Do pisma skarżący załączył kopię pisma ZUS z dnia 3 listopada 2017 r. skierowanego do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. M. O. o dodaniu zajęcia do poprzednich i ich łączne realizowanie. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, a obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm. roku, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w powołanym przepisie sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, zaś słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11). Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym winien był przekonać orzekającego, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania we własnym zakresie. Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie Z. B. nie przekonał orzekającego o niemożliwości pokrycia przez niego kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika. Dane zawarte w urzędowym formularzu "PPF" nie miały cech "dokładności", a wezwanie do ich uzupełnienia nie zostało przez skarżącego zrealizowane w pełni. Orzekający nie dysponuje przede wszystkim żadnymi informacjami o wysokości ponoszonych przez stronę wydatków. Pomimo wezwania do przedłożenia spisu ponoszonych w miesiącu kosztów i udokumentowania ich aktualnymi rachunkami Z. B. uchylił się od podania chociażby szacunkowych danych w tym przedmiocie odpowiadając, że nie zbiera paragonów. Brak tych danych i dokumentów uniemożliwia ustalenie terminowości i formy dokonywanych płatności, a także wysokości ponoszonych kosztów. W takiej sytuacji orzekający nie może dokonać sumarycznego zestawienia uzyskiwanych w miesiącu dochodów i ponoszonych przez wnioskodawcę wydatków, aby ustalić czy pozostają mu jakiekolwiek wolne środki finansowe, którymi mógłby pokryć należne w sprawie koszty sądowe. Pomimo powoływania się na milionowe zadłużenie skarżący uchylił się od wykazania wysokości tego zadłużenia zarówno u osób prywatnych, jak i instytucji. Niezrozumiałe jest przy tym tłumaczenie skarżącego, że posiadanego zadłużenia nie da się udokumentować i "nie wiadomo kto komu jest winien". Wobec powyższego należy stwierdzić, że Z. B. nie ujawnił wszystkich danych dotyczących jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, czym pozbawił orzekającego możliwości pełnej oceny jego kondycji finansowej. Uwzględnienie żądania jest natomiast możliwe wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji w zakresie wysokości dochodów wnioskodawcy i wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeżeli strona, mimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania, nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji - do czego ma oczywiście prawo - musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2016 r. sygn. akt II GZ 313/16 i z dnia 9 września 2016 r. sygn. akt II OZ 833/16, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.