I SA/Kr 618/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Starszego Referendarza sądowego z dnia 10 marca 2017r. oddalającego wniosek R. Sp. z o.o. z K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 kwietnia 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy zarejestrowania spółki R. sp. z o.o. jako podatnika podatku od towarów i usług oraz podatnika VAT – UE postanawia: - utrzymać w mocy postanowienie Starszego Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 marca 2017r. - W dniu 10 marca 2017r. Starszy Referendarz Sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek R. Sp. z o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sadowych. Argumentując zaskarżone rozstrzygnięcie orzekający zaznaczył, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest instytucją wyjątkową, a w przypadku osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, ma charakter fakultatywny. Zgodził się też z linią orzeczniczą zgodnie z którą podmioty tego typu, nawet pomimo trudności finansowych powinny partycypować w kosztach postępowania sądowego. Podkreślił również, że w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu", lecz "przychodu", który w niniejszej sprawie wyniósł 2.677.272,48 zł, a wysokość wpisu od skargi kasacyjnej stanowi kwotę 100 zł. Referendarz powołał także pogląd, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków, w tym możliwość wniesienia dopłat przez wspólników. Na powyższe postanowienie pełnomocnik strony skarżącej wniósł sprzeciw, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, a to art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że strona skarżąca nie wykazała we wniosku o przyznanie pomocy prawnej, w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W uzasadnieniu pełnomocnik strony skarżącej podniósł, iż strona we wrześniu 2016r. posiadała środki w wysokości 9.626,81 zł, jednakże na dzień wnoszenia skargi środków tych już nie posiadała, z uwagi na konieczność pokrycia wymagalnych wierzytelności. Z tego względu nie można uznać, zdaniem pełnomocnika, że strona skarżąca w dalszym ciągu dysponowała środkami niezbędnymi na uiszczenie kosztów postępowania. Pełnomocnik strony skarżącej podkreślił też, że aktualna sytuacja strony skarżącej nie pozwala jej na dalsze normlane prowadzenie działalności bo utraciła ona płynność finansową. Wskazał też, że strona podjęła również szereg czynności mających na celu poprawę jej sytuacji finansowej, lecz żadna nie odniosła pożądanego skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie albowiem ocena przedstawionego materiału dokonana została prawidłowo. Zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 245 §1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym – por. art. 246 §2 p,.p.s.a.). Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy (w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 §2 pkt 1 i 2 p.p.s.a., nie ma więc charakteru bezwzględnego, ma charakter fakultatywny. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2010r. sygn. I FSK 790/2010, postanowienie NSA z dnia 30 września 2011r., sygn. akt II FZ 409/11, publ., www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Jeżeli strona skarżąca jest podmiotem gospodarczym, to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienia NSA z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04). W zaskarżonym postanowieniu Starszy Referendarz WSA w Krakowie słusznie poruszył kwestię posiadania przez spółkę kwoty 9.626,81 zł. na koniec roku 2016, a więc po przeszło trzech miesiącach od zapadłego w sprawie wyroku. Informacja ta ma na celu nie tyle wyciągnięcie wniosku jaki wyciągnął pełnomocnik strony skarżącej – jakoby spółka nie dysponowała tymi środkami w dalszym ciągu, albowiem wydała je na wymagalne wierzytelności – ale zwrócenie uwagi na fakt wydatkowania środków bez zachowania zasady pierwszeństwa spłaty danin publicznych, do jakich zaliczają się również koszty sądowe. W kwestii twierdzenia przez skarżącą, iż podjęła również szereg czynności mających na celu poprawę jej sytuacji finansowej, lecz żadna nie odniosła pożądanego skutku, stwierdzić należy, że strona w ogóle nie wykazała jakie to czynności podjęła, aby uwiarygodnić to twierdzenie. Nie przedłożyła też żadnych dokumentów na tą okoliczność. To strona ma natomiast wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie art. 246 § 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży właśnie na wnioskodawcy. Zadeklarowana przez skarżącą utrata płynności finansowej również nie ma odzwierciedlenia w przedłożonych dokumentach, będących podstawa oceny stanu faktycznego. W przypadku więc przedstawionych okoliczności, nie ma podstaw, aby funkcjonującą w obrocie gospodarczym spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością zwolnić z kosztów sądowych na poziomie wartości najniższego wpisu, tj. 100 zł. Sąd nie ma bowiem obowiązku poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, nie ma też obowiązku prowadzenia we własnym zakresie dochodzenia mającego na celu ustalenie okoliczności, na które powołuje się strona (por. postanowienie NSA z dnia 17 lutego 2016r., sygn. akt I FZ 453/15, postanowienie NSA z dnia 29 października 2013r., sygn. akt I FZ 414/13). Zadaniem Sądu jest ocena przesłanek przyznania prawa pomocy tylko w oparciu o przedłożone przez stronę dokumenty, które powinny obrazować postawione przez wnioskodawcę tezy. W związku z tym na podstawie art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji, uznając że zaskarżone postanowienie Starszego Referendarza sądowego z dnia 10 marca 2017r. oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za prawidłowe.