I SA/Kr 787/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.G., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 24.03.2011r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek L.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowy, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 24.03.2011r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów L.G. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem M.G., synem A.G. oraz córką A.G. Strona skarżąca nie posiada rachunku bankowego oraz lokat bankowych; jak również pojazdów mechanicznych. Jest wspólniczką w spółce jawnej L.G.i "I" sp. z o.o. z siedzibą w K. oraz wspólniczką w L.G. i "I" sp. z o.o. z siedzibą w K, której kapitał zakładowy wynosi 5000 zł. Wnioskodawczyni podaje , iż obie spółki od roku nie prowadzą działalności gospodarczej i nie generują zysków. M. G. prowadzi działalność gospodarczą, posiada też konto osobiste w Banku "P" S.A. Rodzina mieszka w domu będącym współwłasnością małżonków. Na okoliczność wysokości zarobków dzieci L.G. przedłożyła: "Zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach " z dnia 13.03.2012r. sygnowane przez "C" Sp. z o.o. w K. dotyczące średniego miesięcznego wynagrodzenia A.G. na poziomie 2500 zł., brutto, miesięcznie - jako prezesa zarządu tej spółki oraz "Zaświadczenie o zarobkach" z dnia 13.03.2012r. sygnowane przez "Z" Sp. z o.o. w K. a dotyczące wynagrodzenia A.G. w wysokości 2800 zł., zatrudnionej tam na stanowisku menadżera. Oba zaświadczenia nie są jednak podpisane przez osoby umocowane do ich wystawienia. Brak jest na nich jakichkolwiek podpisów. Z internetowej informacji z KRS o podmiocie (http://krs.ms.gov.pl/) wynika natomiast , że prezesem zarządu "C" Sp. z o.o. w K. jest A. G. a prezesem zarządu Centrum Biurowe "Z" Sp. z o.o. w K. jest M. G. L. G. piastuje natomiast w tej spółce funkcję członka zarządu, o czym nie wspomniała. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty sądowe czy koszty wynagrodzenia pełnomocnika w razie przyznania prawa pomocy (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06). Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych L.G. Stąd też została ona wezwana do przedłożenia, szeregu dokumentów. Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni . Nie przysłała bowiem; - wyciągów z kont bankowych A.G. i A.G. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy, - zeznań podatkowych L.G., M.G. , A.G. , A.G. za 2011r. lub zaświadczeń z właściwego urzędu skarbowego dotyczących wysokości ich dochodów w tym roku, -oświadczenia określającego miesięczne dochody M.G. - spisu posiadanych przez L.G., M.G. nieruchomości wraz z podaniem ich wielkości i położenia oraz odpisami z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopiami) na tą okoliczność, - zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych przez M.G. i L.G. samochodach (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub o ich braku. Trudno też przyjąć, iż zarobki A. G. i A.G. ujawnione w nadesłanych zaświadczeniach z dnia 13.03.2012r. odzwierciedlają rzeczywisty ich poziom. Zarówno bowiem zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach "C" Sp. z o.o. w K. jak i zaświadczenia o zarobkach "Z" Sp. z o.o. w K. nie można uznać ani jako oświadczenia woli ani też jako zaświadczenia właściwego podmiotu (spółki) o faktach w nim zawartych, a to za sprawą braku podpisu na tych dokumentach osób uprawnionych do ich wystawienia. Nie można również uznać, iż oświadczenie strony skarżącej określające średnie koszty utrzymania na kwotę 4000 zł. spełnia wymogi spisu miesięcznych wydatków , do którego przedłożenia została ona wezwana. Założenie takie jest tym bardziej zasadne, że na prośbę strony skarżącej zarządzeniem z dnia 02.04.2012r. wyjaśniono jej jakie dokumenty obrazujące spis wydatków byłyby wskazane. Strona skarżąca nie przedstawiła więc informacji na temat wszystkich kwestii podlegających wyjaśnieniu. Zwrócić należy uwagę, iż dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony trzeba przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności . W operacji tej trzeba też wziąć pod uwagę charakter i wysokość poszczególnych wydatków , żeby uznać je za konieczne lub za zbędne, zwłaszcza w obliczu starania się o przyznanie prawa pomocy . Tymczasem brak którychkolwiek z tych danych skutecznie uniemożliwia tą operację a co za tym idzie i rzetelną analizę sytuacji materialnej wnioskodawcy. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. Analizując przedmiotową sprawę należy też zwrócić uwagę na istotne nieścisłości w powołanych przez wnioskodawczynię okolicznościach. W formularzu o przyznanie prawa pomocy PPF strona skarżąca oświadczyła bowiem, że jej mąż nic nie zarabia. Tymczasem z nadesłanego wyciągu z rachunku M. G. znajdującego się w "B" S.A. wynika, że na jego konto wpływały dość znaczne kwoty; 13 500 zł. (operacja z dnia 07.12.2012r.),9 840 zł. (operacja z dnia 30.01.2012r. ), 4 000 zł. (operacja z dnia 16.02.2012r. ), 20 000 zł. (operacja z dnia 22.02.2012r. ). Fakt ten budzi więc poważne wątpliwości co do wiarygodność twierdzeń wnioskodawczyni. Strona skarżąca powinna się zatem liczyć, iż w przypadku wyżej opisanego zachowania orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10). Mając na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy, iż L.G. nie wykazała przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn.akt II FZ 253/2010). W związku z tym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79) należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz .270).