I SA/Kr 830/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 lutego 2015 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania p o s t a n a w i a wniosek oddalić Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 lutego 2015 roku nr: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania skarżący W.B.złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną B.M.B. oraz synami: M.B. ur. 1993 r. i K.B. ur. 1997 r. Źródłem utrzymania rodziny jest działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego przynosząca dochód w wysokości ok. 2.000 zł oraz prace dorywcze żony z dochodem cyt. "trudnym do określenia". Wnioskodawca, ani członkowie jego rodziny, nie posiadają żadnego majątku. Żona skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Synowie strony pobierają naukę w trybie dziennym. W uzasadnieniu wniosku W.B. podniósł, że jego miesięczne dochody, przy braku stałych dochodów żony, nie pozwalają na dodatkowe – poza stałymi - wydatki. Aktualnie stan jego zdrowia i wieloaspektowe leczenie (kardiologiczne, neurologiczne, psychiatryczne) pochłaniają dodatkowe pieniądze. W takiej sytuacji zmuszony jest on korzystać z pomocy rodziny. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący został wezwany do ich uzupełnienia poprzez przesłanie w terminie 7 dni: - oświadczenia gdzie mieszka i czyją własność stanowi przedmiotowa nieruchomość, - rachunków i faktur dokumentujących miesięczne koszty utrzymania, - historii rachunku bankowego skarżącego i jego żony (prywatnego i firmowego) za ostatnie trzy miesiące z aktualnym saldem, - wyjaśnienia jaki rodzaj pracy dorywczej wykonuje żona i jaki dochód miesięczny z tego tytułu osiąga, - deklaracji VAT za ostatnie trzy miesiące, - wyjaśnienia z czego utrzymują się pełnoletnie dzieci skarżącego i jeśli nadal pobierają naukę – to podanie w jakim trybie, - oświadczenia czy żona skarżącego jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna i przedłożenia na tę okoliczność stosownej decyzji, - zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2014 rok, - oświadczenia czy skarżący lub inna osoba prowadząca z nim wspólne gospodarstwo domowe są właścicielami pojazdów mechanicznych – a jeśli tak, należało podać ich markę i rok produkcji, - oświadczenia czy skarżący korzysta z pomocy społecznej – a jeśli tak, należało na tę okoliczność przedłożyć stosowne decyzje. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał pismo z dnia 13 lipca 2015 roku wraz z dokumentami źródłowymi. W związku z tym, że przedmiotowe pismo obarczone było brakiem formalnym, nie było bowiem podpisane, zarządzeniem Sędziego z dnia 22 lipca 2015 roku skarżący został wezwany do usunięcia braku poprzez podpisanie pisma w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. W wyznaczonym terminie W.B. nie wykonał wezwania, dlatego zarządzeniem Referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2016 roku pozostawiono bez rozpoznania pismo skarżącego z dnia 13 lipca 2015 roku. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W przedmiotowej sprawie oświadczenie W.B.zawarte w urzędowym formularzu "PPF" było niewystarczające do oceny czy wnioskodawca faktycznie nie jest w stanie ponieść we własnym zakresie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 100 zł zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). We wniosku z dnia 14 marca 2015 roku dochody skarżącego określone były jedynie szacunkowo (ok. 2.000 zł), brak było danych o wysokości dochodów żony wnioskodawcy i o wysokości wydatków ponoszonych w miesiącu przez rodzinę skarżącego. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych i złożenia dodatkowych oświadczeń pozwalających na pełny obraz jego sytuacji majątkowej. Pismo skarżącego z dnia 13 lipca 2015 roku, stanowiące uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie mogło otrzymać prawidłowego biegu, bowiem obarczone było brakiem formalnym w postaci braku podpisu. Wobec nieusunięcia przez skarżącego braku formalnego w wyznaczonym terminie, przedmiotowe pismo strony zostało zarządzeniem z dnia 19 stycznia 2016 roku pozostawione bez rozpoznania. Pozostawienie pisma bez rozpoznania oznacza, że pismo nie wywiera żadnych skutków w sprawie. Skoro skarżący nie uzupełnił w sposób prawidłowy złożonego w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinien liczyć się z tym, że orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 170/12). Takie działanie uniemożliwia orzekającemu dokonanie oceny, czy istotnie skarżący jest osobą nie mogącą ponieść kosztów niniejszego postepowania we własnym zakresie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 8 lipca 2015 roku sygn. akt II OZ 648/15, z dnia 5 września 2005 roku sygn. akt II FZ 414/05). Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności należy przyjąć, że Skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest jego sytuacja majątkowa i tym samym uniemożliwił przeprowadzenie w sposób właściwy analizy jego zdolności płatniczych. Z powyższych względów należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.