I SA/Kr 858/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w całości w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o zwolnienie go od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2016 r. Sąd oddalił kolejny wniosek skarżącego dotyczący zwolnienia od kosztów sądowych a zażalenie na to postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 11 lipca 2016 r., II FZ 328/16. Następnie zarządzeniem z dnia 27 lipca 2016 r. skarżący został wezwany do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 28 maja 2015 r., tj. do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500,00 zł. Odpis wezwania skarżący odebrał w dniu 4 sierpnia 2016 r. W dniu 10 sierpnia 2016 r. skarżący ponownie wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu skarżący powtórzył podane wcześniej informacje dotyczące swojego stanu rodzinnego i majątkowego. Podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną oraz córką ur. 2004 r. i synem ur. 1999 r. Miesięczny dochód rodziny wynosi 1 900,00 zł i stanowi go pobierany przez skarżącego zasiłek ZUS. Skarżący nie dysponuje żadnym majątkiem nieruchomym, oszczędnościami, ani cennymi przedmiotami o wartości powyżej 5 000,00 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że nie jest w stanie uiścić opłaty od skargi bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny, co jest spowodowane bardzo złą sytuacją zdrowotną, a co za tym idzie finansową. Obecnie przebywa na zasiłku chorobowym ZUS i nie posiada innych źródeł dochodu. Ponosi koszty leczenia w wysokości 320,00 zł oraz koszty utrzymania mieszkania w wysokości 385,00 zł miesięcznie. Do wniosku skarżący załączył kopie trzech potwierdzeń wypłaty zasiłku chorobowego za okresy: od 19 stycznia do 10 lutego 2016 r. w kwocie 1 041,06 zł, od 1 do 9 marca 2016 r. w kwocie 283,73 zł i za okres od 17 marca do 12 kwietnia 2016 r. w kwocie 850,20 zł. Na wezwanie Sądu skarżący oświadczył, że: nie posiada majątku; lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje stanowi własność P. Sp. z o.o., A. Sp. z o.o. oraz D.P.; jego żona z dniem 5 lutego 2014 r. została uznana za osobę bezrobotną, co zostało potwierdzone kopią decyzji Prezydenta Miasta K.; ani on, ani jego żona nie posiadają udziałów (akcji) w spółkach prawa handlowego; pełni funkcję prokurenta w dwóch podmiotach prawa handlowego – B. Sp. z o.o. i O. Sp. z o.o., jednakże z tego tytułu nie osiąga żadnych korzyści majątkowych; ani on, ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych, ani pojazdów samochodowych. Wydatki rodziny przedstawiają się następująco: media (czynsz, gaz, prąd, woda, odpady) 385,00 zł, wyżywienie, ubranie – 700,00 zł, leczenie 320,00 zł. Wnioskodawca nie posiada rachunków dokumentujących ponoszone wydatki. W roku 2015 skarżący osiągnął przychód w wysokości 17 270,06 zł a przychód jego żony w roku 2013 wyniósł 10 500,00 zł (kopie zeznań PIT-37). Postanowieniem z dnia 6 października 2016 r. Sąd oddalił wniosek argumentując, że skarżący – mimo wezwania, nie przedłożył wszystkich dokumentów niezbędnych do oceny sytuacji majątkowej skarżącego oraz osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Odpis tego postanowienia skarżący otrzymał w dniu 31 października 2016 r. W sprzeciwie wniesionym w dniu 7 listopada 2016 r. skarżący podniósł, że przedłożył wszelkie wymagane przez Sąd dokumenty i oświadczenia, obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim w związku z czym nie ma żadnego innego źródła dochodu oraz nie posiada jakichkolwiek udziałów w żadnej spółce prawa handlowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 230 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. 2016, poz. 718) – określanej dalej jako "p.p.s.a." stanowi, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Natomiast zgodnie z art. 220 § 1 zd. 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności, na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd, o czym stanowi art. 220 § 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zarządzeniem z dnia 28 maja 2015 r. Jak wskazano wyżej, wniosek skarżącego o zwolnienie został oddalony postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 8 kwietnia 2016 r., a zażalenie skarżącego na to postanowienie oddalił Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 lipca 2016 r. W orzecznictwie podnosi się, że w takiej sytuacji, tj. po zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy i odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, Sąd ma obowiązek stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. ponownie wezwać stronę do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania, co też uczyniono na gruncie niniejszej sprawy zarządzeniem z dnia 27 lipca 2016 r. Jeżeli natomiast strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wówczas bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2012 r., II GZ 95/12, wszystkie orzeczenia opublikowane na stronie www.nsa.gov.pl). O ile bowiem postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy jako niekończące postępowania w danej sprawie nie posiadają atrybutu powagi rzeczy osądzonej i można je - stosownie do art. 165 cytowanej ustawy - uchylać i zmieniać wskutek zmiany okoliczności sprawy, to nie można twierdzić, że postanowienia wydane w tym przedmiocie nie posiadają cechy prawomocności (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 stycznia 2014 r. I SA/Kr 383/12). Stosownie bowiem do art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu, a więc także i postanowienie staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy (m.in. od postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłych po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie sądu I instancji w przedmiocie przyznania prawa pomocy, jak to miało miejsce na gruncie tej sprawy).Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2002 r. III RN 144/02). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji gdy Sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżący nie spełnia przesłanek zwolnienia go z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Odmienne postępowanie Sądu mogłoby prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum. Mając na względzie powyższe uwagi stwierdzić należy zatem, że pomimo prawidłowo doręczonego wezwania do wykonania zarządzenia z dnia 28 maja 2015 r. do uiszczenia wpisu od skargi skarżący nie uiścił wpisu w wyznaczonym terminie, dlatego też skargę należało odrzucić, zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania konicznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć należy, że ponoszenie kosztów sądowych przez stronę jest zasadą, albowiem koszty te - a wśród nich wpis - są rodzajem daniny publicznej. Zasadą wynikającą z art. 84 Konstytucji jest powszechność i równość ponoszenia danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia oznacza przerzucenie ciężaru na budżet państwa, a w efekcie na współobywateli, stąd powinno stanowić wyjątek (por. Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z dnia 7 września 2006 r. II SA/Ol 588/06) Stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej, natomiast ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy do Sądu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 60/04 i z dnia 30 listopada 2005 r., II FZ 781/05). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny czy wnioskodawcę stać na poniesienie kosztów postępowania (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Szczecinie z dnia 13 sierpnia 2008 r., I SA/Sz 498/07). Zaniechanie powyższego obowiązku powoduje, że Sąd nie ma możliwości weryfikacji informacji przedstawionych przez skarżącego w oświadczeniu o stanie majątkowym. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Mimo wezwania nie wyjaśnił wątpliwości dotyczących stanu majątkowego swojej żony – w tym nie przedłożył jej zeznania podatkowego za 2015 r. oraz nie przedłożył rachunków na potwierdzenie ponoszonych kosztów koniecznego utrzymania siebie i rodziny, w tym kosztów leczenia. Ponadto skarżący nie wyjaśnił wątpliwości związanych z posiadaniem 100 udziałów w spółce "P.", w której również jego żona, zgodnie z KRS, pełni funkcje prezesa zarządu. Należy zaznaczyć, że jest to już trzeci wniosek skarżącego w przedmiocie przyznanie mu prawa pomocy. Także poprzednio, pomimo wezwań, skarżący przedstawiał jedynie część dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 lipca 2016 r. II FZ 328/13 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie tutejszego Sądu z dnia 8 kwietnia 2016 r. I SA/Kr 858/15 odmawiające mu przyznania prawa pomocy. W powołanym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że informacje przedstawione przez skarżącego były niewystarczające do wydania korzystanego dla niego rozstrzygnięcia - skarżący nie przedstawił bowiem całościowego obrazu swojej sytuacji finansowej. Tym samym pozbawił Sąd możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny swojej sytuacji materialnej. Tym samym na podstawie art. 260 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015 r. w zw. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt II sentencji.