I SA/Kr 898/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa [...] "I. " Sp. z o.o. w R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa [...] "I. " Sp. z o.o. w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 czerwca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. p o s t a n a w i a I) zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych; II) oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 810 zł na powołaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego strona skarżąca Przedsiębiorstwo [...] "I. " Sp. z o.o. w R. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi 100.000 zł, a wartość jej środków trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła 123.976 zł. Ostatni rok obrotowy Spółka zamknęła zyskiem w wysokości 456,96 zł. Saldo rachunku bankowego wnioskodawcy w Alior Banku wynosi -136.956 zł (kredyt). W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż Spółka nie posiada środków finansowych na opłacenie wpisu sądowego, do którego opłacenia została wezwania. Nie posiada też wiedzy, ani możliwości prawidłowego uczestniczenia w procesie i bronienia swoich racji. Odnosząc się do wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy działająca w imieniu Spółki E. Ż. oświadczyła, że firma nie zatrudnia pracowników. Spółka nie jest płatnikiem VAT i nie składa deklaracji VAT. W ciągu ostatnich sześciu miesięcy nie wystąpiły obroty kasowe, dlatego nie przedłożono raportów kasowych. Do pisma z dnia 15 grudnia 2017 r. załączone zostały następujące dokumenty: rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r., zeznanie CIT-8 za 2016 rok, ewidencja środków trwałych za 2016 r., wyciągi z rachunku bankowego Spółki za okres od września do listopada 2017 r. oraz opinia bankowa z dnia 13 grudnia 2017 r. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10). Określenie "gdy osoba prawna wykaże" oznacza natomiast, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Z zalegającego w aktach niniejszej sprawy oświadczenia o majątku i dochodach, a także przedłożonych dokumentów źródłowych wynika, że sytuacja majątkowa skarżącej Spółki nie jest łatwa. W roku 2016 strona osiągnęła przychód w wysokości 41.785,29 zł przy kosztach jego uzyskania 41.328,33 zł, co dało niewielki zysk w wysokości 456,96 zł. Rachunek bankowy Spółki w Alior Banku został zajęty przez organ egzekucyjny - Naczelnika Urzędu Skarbowego w L., a pięć blokad na tym rachunku opiewa na łączna kwotę 139.113,18 zł. Saldo dostępne tego rachunku na dzień 13 grudnia 2017 r. wynosiło 0 zł. Spółka ma zaciągnięty 17 maja 2016 r. kredyt nieodnawialny na bieżącą działalność w wysokości 450.000 zł, a kwota całkowitego zadłużenia na dzień 13 grudnia 2017 r. wynosiła 98.063 zł. Strona skarżąca nie zatrudnia żadnych pracowników. W przedstawionej sytuacji uiszczenie wpisu sądowego od złożonej skargi i przyszłych ewentualnych kosztów sądowych może stanowić dla wnioskodawcy zbyt duże obciążenie finansowe. Stąd decyzja orzekającego o zwolnieniu skarżącej Spółki z konieczności uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy z zakresie całkowitym nie mógł został uwzględniony z następujących powodów. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie takiego prawa w pełnym zakresie jest brak możliwości uzyskania środków finansowych na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Zaakcentować bowiem należy, że spółka nadal funkcjonuje w obrocie, nie została postawiona w stan likwidacji, ani upadłości. Jej kapitał zakładowy wynosi 100.000 zł. Spółka posiada też aktywa trwałe (budynki produkcyjne, grunt oraz działka), których wartość według bilansu za ostatni rok wynosiła 123.976,12 zł. Tymczasem posiadanie majątku w postaci jakichkolwiek aktywów rzutuje na ocenę spełnienia tej przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie podkreśla się, że przez pojęcie "środki" o którym mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. należy rozumieć nie tylko środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych Spółki lecz również wartość środków trwałych, a także wysokość kapitału zakładowego (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 390/12 i z 10 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 144/11). Ponadto stwierdzić należy, że w przypadku spółek kapitałowych źródłem finansowania kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym (w tym kosztów zastępstwa procesowego) może być także dopłata wspólników spółki w trybie art. 177 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1030) (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 roku, sygn. akt II FZ 796/11). Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Ze względu na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów postępowania sądowego w sprawach prowadzonych przez Spółkę. Stanowisko takie zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne, m. in. w postanowieniach NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowieniu WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015r. sygn. akt I SA/Po 1072/14). Podziela je też orzekający w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie orzekającego wygospodarowanie przez skarżącą Spółkę środków finansowych na pokrycie pełnych kosztów postępowania byłoby dla niej zbyt dużym obciążeniem. Stąd decyzja o przyznaniu stronie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Jednocześnie brak jest uzasadnionych podstaw do przyznania stronie prawa pomocy w szerszym zakresie. Posiadany majątek oraz możliwość uzyskania dopłat od wspólników mogą być bowiem źródłem pozyskania środków finansowych na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika, jeżeli jego udział na obecnym etapie postępowania strona uznaje za konieczny. Wydając takie rozstrzygnięcie kierowano się tym, aby zabezpieczyć prawo do sądu strony skarżącej, a jednocześnie nie przerzucać na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1-3, art. 246 § 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.