I SA/Kr 917/16

Straszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości "F" S.A. w C. w upadłości likwidacyjnej, o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 02.06.2016r., nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015r. postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 7 061 zł. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Syndyka Masy Upadłości "F" S.A. w C. w upadłości likwidacyjnej, o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 02.06.2016r., nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów wartość kapitału zakładowego strony skarżącej wynosi – 27 080 855,75 zł. a wartość środków trwałych oraz środków trwałych w budowie, wyniosła w 2015 roku 17 898 431,89 zł. Rok ten zamknięty został przez podmiot stratą w wysokości 561 236,51 zł. a saldo konta strony, prowadzonego przez Bank Pekao S.A. na dzień 31.10.2016r. wynosiło 30 279,78 zł. Zgromadzone lokaty opiewają natomiast na łączną kwotę 3 450 000 zł. Strona skarżąca podniosła , że obecna sytuacja masy upadłości jest ciężka. Syndyk nie prowadzi bieżącej działalności produkcyjnej na nieruchomościach w C. Rozpoczął on dzierżawę części przedsiębiorstwa wchodzącego w skład masy upadłości, jednakże przychody, jakie obecnie uzyskuje są niewielkie w stosunku do potrzeb, nie pokrywają również wszystkich wydatków i zaległości, jakie powstały we wcześniejszym okresie. Syndyk prowadzi obecnie rozmowy z kontrahentami zainteresowanymi dzierżawą pozostałej części przedsiębiorstwa, lecz rozmowy te nie doprowadziły do zawarcia umowy. Strona zauważyła , że w zakresie sprzedaży majątku masy istnieje problem z jej spieniężeniem. Sprzedaż majątku nie jest bowiem, jej zdaniem, ani łatwa, ani szybka, szczególnie, że jest to majątek dużej specjalistycznej fabryki. Znajdujące się w niej urządzenia są wartościowe, ale zdaniem wnioskodawcy niełatwe do spieniężenia. Strona zaznaczyła, że zobowiązania masy upadłości w pierwszej kategorii obejmują kwotę przeszło 3.000.000 zł. a bieżące koszty funkcjonowania masy stanowią prawie 150.000 zł. miesięcznie. Łączny dług masy upadłości wynosi natomiast 80 000 000 zł. Strona wyliczyła, że masa zalega z zobowiązaniami w stosunku do dostawców, kontrahentów, jak również pracowników i ZUS z tytułu wynagrodzeń, które były wymagalne po ogłoszeniu upadłości. Do zapłacenia ma ponadto podatek od nieruchomości za okres po ogłoszeniu upadłości i za okres sprzed ogłoszenia upadłości, który wynosił rocznie ok. 1.5 miliona złotych, a którego zaległość po ogłoszeniu upadłości sięga przeszło 2.5 miliona złotych. Obecne dochody masy pochodzą jedynie ze sprzedaży materiałów, jakie znajdują się na terenie przedsiębiorstwa. Nie wystarczają one, zdaniem stron, na opłacenie podstawowych bieżących wydatków, jak ochrona przedsiębiorstwa, energia elektryczna, czy gaz. Wnioskodawca podkreślił, iż znajdujące się kwoty na lokatach pochodzą ze sprzedaży nieruchomości zabezpieczonych hipotekami i aktualnie procedowane jest sporządzenie planu podziału. Powołał się też na regulację art. 336 p.u.i.n., stanowiącą, że sumy uzyskane z likwidacji rzeczy, wierzytelności i praw obciążonych hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym i hipoteką morską przeznacza się na zaspokojenie wierzycieli, których wierzytelności były zabezpieczone na tych rzeczach lub prawach z zachowaniem przepisów ustawy. Kwoty pozostałe po zaspokojeniu tych wierzytelności wchodzą do funduszów masy upadłości. Strona skarżąca stwierdziła więc, że do czasu uprawomocnienia się planu podziału, syndyk nie może podjąć tych środków, gdyż dopiero po ustaleniu, w jakim zakresie zostaną zaspokojeni wierzyciele zabezpieczeni rzeczowo, można ustalić czy i jak kwota zostanie przekazana do funduszy masy upadłości, z których to syndyk może finansować bieżącą działalność, w tym pokrywać opłaty sądowe. Obecnie natomiast zgodnie ze złożonym oświadczeniem syndyk ma do dyspozycji kwotę 7 061,81 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy .Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II FZ 409/11). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Analizując przedmiotową sprawę należy też zaznaczyć, że zgodnie z linią orzecznicza sądów administracyjnych samo postawienie spółki w stan upadłości nie stanowi przesłanki przyznania prawa pomocy i nie może przesądzać o konieczności zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 06.02.2008r. , sygn. akt III Wa/SA 2093/07, postanowienie NSA z dnia 11.12.2015r., sygn. akt II FZ 871/15). Syndyk masy upadłości działa we własnym imieniu ale na rzecz upadłego. Oznacza to, że syndyk wchodzi w sytuację prawną upadłego. Na gruncie postępowania przed sądem administracyjnym jest więc taktowany tak samo, jakby stroną był sam upadły. Ma takie same prawa procesowe i podlega tym samym obowiązkom procesowym co upadły, a jednym z nich jest obowiązek pokrycia kosztów postępowania. Tak więc wszczęcie postępowania upadłościowego nie oznacza automatycznie obowiązku przyznania syndykowi prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 11.06.2008r., sygn. akt II FZ 204/08). Wymaga więc podkreślenia, że wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego czy likwidacyjnego) nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy. Jedynie wykazanie – zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 p.p.s.a. – zasadności przyznania prawa pomocy, czyli przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w sposób niebudzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W oparciu o przedstawiony stan faktyczny nie można mówić o braku środków finansowych strony skarżącej. Ze względu jednak na specyfikę uzyskiwania środków z likwidacji rzeczy, wierzytelności i praw obciążonych hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym, uregulowaną w ustawie z dnia 28.02.2003r. prawo upadłościowe (t.j. Dz.U z 2016r., poz. 233 z p. zm.) oraz fakt, iż zobowiązania masy upadłości w pierwszej kategorii obejmują kwotę przeszło 3.000.000 zł. zdolności płatnicze strony skarżącej kształtują się na poziomie deklarowanych przez nią w oświadczeniu 7 061 zł. – jako środków możliwych do dyspozycji w ramach bieżącej działalności. Stąd też należało przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów ponad wymienioną kwotę 7 061 zł. W związku z powyższym, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. , poz. 718 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.