I SA/Kr 933/10

WyrokWSA w Krakowie2010-11-22

Skład orzekający: WSA Jarosław Wiśniewski, WSA Maja Chodacka, WSA Grażyna Firek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy utrata lub zniszczenie oryginałów faktur zakupu, nawet z przyczyn niezawinionych przez podatnika, zwalnia go z obowiązku udokumentowania prawa do odliczenia podatku naliczonego, a organy podatkowe są zobowiązane do zastąpienia go w procesie odtwarzania dokumentacji?
Ratio decidendi
Podatnik ponosi ryzyko właściwego przechowywania dokumentów księgowych. Utrata lub zniszczenie faktur, nawet z przyczyn niezależnych od podatnika, nie zwalnia go z obowiązku ich odtworzenia i udokumentowania prawa do odliczenia podatku naliczonego. Organy podatkowe nie są zobowiązane do zastępowania podatnika w procesie odtwarzania dokumentacji, a zasada prawdy obiektywnej nie może prowadzić do zwolnienia podatnika z wymogów ustawowych.
Stan faktyczny
W firmie A.W. FH "O" stwierdzono nieprawidłowości w rozliczaniu podatku VAT za 2003 r. z powodu braku oryginałów lub duplikatów faktur zakupu. Podatnik tłumaczył zniszczenie dokumentów zalaniem piwnicy, jednak daty zdarzenia i wszczęcia postępowania budziły wątpliwości. Mimo wielokrotnych wezwań, podatnik opieszale odtwarzał dokumentację. Ostatecznie organy podatkowe określiły zobowiązanie podatkowe, uwzględniając część przedłożonych duplikatów, jednak odmówiły prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur, których nie udało się odtworzyć lub których pochodzenie budziło wątpliwości. Podatnik w skardze zarzucił naruszenie zasady prawdy obiektywnej i przerzucenie ciężaru dowodu na niego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I SA/Kr 933/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 listopada 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędzia: WSA Grażyna Firek, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2010 r., sprawy ze skarg A.W., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30 marca 2010 r. Nr[...], [...],, [...], [...],, [...], [...],, [...], [...],, [...], [...],, [...], [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2003r. - skargi oddala - W trakcie przeprowadzonego postępowania kontrolnego przeprowadzonego w firmie A.W. FH "O" przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w oparciu o postanowienie z dnia 9 kwietnia 2008 r. stwierdzono nieprawidłowości w rozliczaniu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2003r. Ustalono bowiem, iż A.W. prowadząc firmę FH "O" nie posiadał oryginałów ani też duplikatów faktur zakupu za lata 2003 - 2004, z których to rozliczył podatek w złożonych za ten okres deklaracjach podatkowych. W toku przeprowadzonego postępowania podatnik przedłożył część duplikatów faktur zakupu oraz część kserokopii tych faktur. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wydał w dniu 5 listopada 2008r. decyzje określające prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. Od decyzji podatnik złożył odwołania. Po przeanalizowaniu akt sprawy oraz złożonych odwołań Dyrektor Izby Skarbowej uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia. Stwierdził bowiem, iż organ ten uwzględnił prawo do odliczenia podatku z przedłożonych kserokopii faktur, których prawidłowość kontrolujący sprawdzili u kontrahentów. Natomiast nie uwzględnił tego prawa w stosunku do kserokopii innych faktur. W związku z tym doszło do różnej oceny takich samych dowodów źródłowych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wydał w dniu 31.08.2009 r. decyzję od nr [...] do [...] określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2003 r. uwzględniając wszystkie przedłożone przez podatnika duplikaty faktur zakupu. W uzasadnieniu decyzji organ ustalił, iż A.W. zniszczenie dokumentacji podatkowej tłumaczył zalaniem piwnicy, gdzie były przechowywane dokumenty związane z działalnością gospodarczą prowadzoną pod firmą F.H. "O" A. W. W związku z tym zalaniem całkowitemu zniszczeniu uległy dokumenty za lata 2003 i 2004r.. Zgodnie z wyjaśnieniami podatnika dokumenty zostały zniszczone na przełomie lipca i sierpnia 2007r. Natomiast informacje uzyskane od MPWiK wskazują, iż zdarzenie podane jako przyczyna zniszczenia dokumentów miało miejsce dnia 6 kwietnia 2006r. Postępowanie kontrolne zostało wszczęte dnia 9 kwietnia 2008r. Do dnia rozpoczęcia postępowania, a więc przez okres co najmniej siedmiu miesięcy, Strona nie podjęła żadnych czynności w celu odtworzenia ksiąg i uzyskania duplikatów faktur zakupu, mimo, iż w decyzjach organu I instancji zakwestionowano prawo do odliczenia znacznych kwot podatku naliczonego. Podatnik w trakcie rozpatrywania sprawy przez organ drugiej instancji nie przedłożył uzyskanych duplikatów. Kasatoryjne decyzje Dyrektora Izby Skarbowej zostały wydane w marcu 2009r. natomiast Strona przedłożyła duplikaty dopiero dnia 4 czerwca 2009 r., po wezwaniu Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wystosowanego w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy, a daty wystawienia duplikatów świadczą o tym, iż podatnik rozpoczął ponowne starania o duplikaty po tym wezwaniu. Również dopiero po trzecim z kolei wezwaniu i postępowaniu trwającym w sumie przed dwoma instancjami ponad rok podatnik przedłożył oryginały faktur zakupu dotyczące najmu lokali za 2003r. i za 2004r. Znajdowały się one do tej pory w posiadaniu jego żony M.W., współwłaścicielki nieruchomości. Podkreślono , iż w trakcie prowadzenia postępowania kontrolnego podatnikowi wyznaczono pięciokrotnie terminy do przedłożenia dokumentów, t.j. 05.05.2008r., 25.08.2008r. 22.05.2009r.,17.06.2009r., 20.07.2009r. Przedłożone przez podatnika oryginały faktur oraz duplikaty w większości zostały uwzględnione w rozliczeniu podatkowym . Zwrócono jednak uwagę , iż przeprowadzone wyrywkowo czynności sprawdzające, celem weryfikacji czy dokumenty, przedłożone przez A.W. jako duplikaty, zostały rzeczywiście wystawione przez podmioty uwidocznione na tych dokumentach jako sprzedawca, nie potwierdziły tej okoliczności a podatnik odmówił złożenia wyjaśnień na okoliczność w jaki sposób wszedł w posiadanie zakwestionowanych duplikatów . Dla przykładu podano , iż z uwagi na śmierć M.K. obecnie nie jest prowadzona działalność gospodarcza przez Kancelarię Prawną "E " Radca Prawny M. K., K., ul. P.. W związku z powyższym firma ta nie może wystawić duplikatów faktur. Od ww. decyzji wniesiono odwołania zarzucając naruszenie przepisu art. 122 w zw. z art. 187§1 Ordynacji podatkowej poprzez sprzeczność postępowania organu z zasadą prawdy obiektywnej polegającą na przerzuceniu ciężaru dowodzenia na podatnika i nieprzeprowadzeniu kompletnego postępowania dowodowego niezbędnego do ustalenia okoliczności sprawy, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych. Dyrektor Izby Skarbowej decyzjami z dnia 30.03.20101 r. nr od [...] do nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2003 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji całości i określił zobowiązanie podatkowe w niższej wysokości. Na etapie postępowania odwoławczego organ podatkowy drugiej instancji uwzględnił bowiem w rozliczeniach przedłożone przez podatnika na tym etapie kolejne duplikaty faktur. W pozostałym zakresie podtrzymano argumentację organu I instancji. W uzasadnieniu powołując się na stosowne przepisy zwrócono uwagę na obowiązek ewidencjonowania zdarzeń gospodarczych zgodnie z przepisami prawa . Faktury VAT odgrywają szczególną rolę w systemie podatkowym wprowadzonym powołaną ustawą. Zgodnie § 48 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym podstawę do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących, albo ich duplikaty, o których mowa w § 49. W powołanym rozporządzeniu określono też, że jeżeli oryginał faktury lub faktury korygującej ulegnie zniszczeniu albo zaginięciu , sprzedawca na wniosek nabywcy ponownie wystawia fakturę zgodnie z danymi zawartymi w kopii tej faktury (§ 49 ust. 1). Z kolei w myśl § 50 ust. 1 tego rozporządzenia podatnicy są obowiązani przechowywać oryginały i kopie faktur, faktur korygujących i not korygujących, a także duplikaty tych dokumentów w okresie 5 lat, licząc od końca roku, w którym wystawiono fakturę, fakturę korygującą lub notę. Brak w dokumentacji rachunkowej oryginałów lub duplikatów faktur VAT skutkuje utratą prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z nich wynikający. Jedynym dokumentem pozwalającym na odliczenie podatku naliczonego jest faktura lub jej duplikat (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 października 2009r. sygn. akt I SA/Gd 484/09). Ponadto w zasadzie powtórzono argumentacje organu pierwszej instancji podkreślając wyjątkową opieszałość podatnika w odtwarzaniu dokumentacji podatkowej . Zwrócono uwagę , na to , iż podatnik również nie uprawdopodobnił okoliczności zniszczenia dokumentacji. Dyrektor Izby Skarbowej odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu, zaznaczył , że każda osoba przystępująca do prowadzenia działalności gospodarczej winna być zorientowana w przepisach prawnych regulujących tę działalność i podejmować właściwe kroki w celu realizacji swych praw. Tym samym stwierdzenie podatnika, iż nie podjął od razu próby odtworzenia zniszczonych dokumentów, bo nie wiedział o ciążącym na nim z tego tytułu obowiązku nie zasługuje na uwzględnienie przy ocenie przedmiotowej sprawy. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych zaakcentowano się, że "generalną zasadą postępowania dowodowego jest to, iż kto z faktów wyprowadza dla siebie konsekwencje prawne, obowiązany jest fakty te udowodnić". Ponieważ na podatników zostały nałożone określone obowiązki, co do udokumentowania zdarzeń gospodarczych, wywiązywanie się z tych obowiązków gwarantuje przyjęcie przez organy podatkowe ustaleń zgodnych m.in. z zapisami w deklaracji podatkowej dla podatku od towarów i usług,. Uchybienie tym obowiązkom powoduje pominięcie przez organ podatkowy okoliczności faktycznych nieudokumentowanych w prawidłowy sposób. Nie zgodzono się również ze stanowiskiem , że jeżeli starania podatnika w celu uzyskania duplikatów faktur VAT napotykają na utrudnienia, to organ skarbowy zobligowany był do przeprowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do potwierdzenia zawieranych transakcji. Obowiązek przechowywania dokumentacji księgowej oraz jej odtworzenia w celach dowodowych w przypadku jej utraty ciąży na podatniku, a w razie stwierdzenia przez organ podatkowy, w ramach toczącego się postępowania, zwłoki w tym zakresie, skutkującej trudnościami w pozyskaniu stosownych duplikatów utraconych dokumentów, nie przeradza się w obowiązek ciążący na tym organie. Ciężar poszukiwania dokumentacji, byłby wtedy przerzucony w całości na koszt organów państwa, a tym samym pozostałych podatników. Tak też wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide wyrok I FSK 445/07 z dnia 14 marca 2008r.). W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ( zarejestrowanych pod sygnaturami akt I SA/Kr 933/10 – I SA/Kr 944/10) zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a to art. 122 w zw. z art. 187 § l ustawy ordynacja podatkowa poprzez sprzeczność postępowania organu z zasadą prawdy obiektywnej, polegającego na przerzuceniu ciężaru dowodzenia na podatnika i nieprzeprowadzeniu kompletnego postępowania dowodowego niezbędnego do ustalenia okoliczności sprawy, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych i nie obniżenia podatku należnego Podniesiono również zarzut naruszenia przepisów postępowania tj art. 155. § 1 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie wezwań osób, które udostępniły skarżącemu kserokopie faktur do przedłożenia organowi podatkowemu ich duplikatu, które to uchybienie mogło doprowadzić do wadliwych ustaleń faktycznych i nie obniżenia podatku należnego. W uzasadnieniu skargi A.W. powołał się na okoliczność zniszczenia dokumentów firmy za lata 2003 i 2004, co miało nastąpić wskutek cofnięcia w 2007 roku wody kanalizacyjnej do piwnicy budynku, w którym dokumenty te miały się znajdować. Podał, że nie wiedział o ciążącym na nim obowiązku odtworzenia zniszczonych dokumentów, będących podstawą odliczenia podatku, odtwarzać zaczął dopiero na wezwanie inspektora kontroli skarbowej. Część faktur odzyskał w formie kserokopii, jednakże organ ich nie uwzględnił. Nadto, z uwagi na brak kontaktu z niektórymi kontrahentami, nie udało mu się zgromadzić niektórych faktur. Podniósł ponadto, iż w szczególności tam gdzie podatnik dostarczył kserokopie faktur, organy podatkowe powinny wezwać kontrahentów o przedstawienie duplikatów albowiem uzyskanie wszystkich duplikatów nie leży w jego mocy albowiem kontrahenci są skłonni wydawać jedynie kserokopie a częstokroć nie reagują na wezwania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji . Postanowieniem z 22 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy o sygnaturach akt I SA/Kr 933/10 – I SA/Kr 944/10 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i postanowił je prowadzić pod sygnaturą akt I SA/Kr 933/10. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, iż wbrew zarzutom skargi decyzja ta nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Istota problemu w zasadzie ogniskuje się wokół problemu ciężaru dowodu w postępowaniu podatkowym w zakresie odtwarzania zagubionej dokumentacji . Zasadniczą rolę dla postępowania podatkowego posiada przepis art. 122 O.p., normujący jedną z zasad ogólnych tego postępowania, a mianowicie zasadę prawdy obiektywnej. Zgodnie z tym przepisem, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Regulacja ta w sposób jednoznaczny wskazuje na pewien rozkład ciężaru dowodu w postępowaniu podatkowym. Przepis art. 122 O.p. uzupełniony art. 187 § 1 Op. modyfikuje w bardzo poważny sposób ogólną regułę ciężaru dowodu w kierunku przesunięcia zdecydowanej większości działań na organ podatkowy. Wynika to z istoty postępowania podatkowego, gdzie organ podatkowy występuje w roli gospodarza, czyli podmiotu, w którego kompetencji pozostaje rozstrzygnięcie o wyniku tego postępowania. Nie oznacza to bynajmniej , iż na nim tylko i wyłącznie i w każdej sytuacji spoczywa ciężar poszukiwania dowodów . Ciężar ten obarcza również stronę , która zresztą z reguły , w swym dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać dbałość o dostarczenie środków dowodowych , gdyż nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Ciężar ten wynika również z regulacji prawa materialnego nakładającego na podatnika szereg obowiązków ewidencyjnych . Dokonując zatem kontroli legalności postępowania podatkowego w kontekście podejmowanych przez organ podatkowych niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego należy zawsze zakres obowiązków ciążących na organie oceniać w oparciu indywidualny stan sprawy . W prawie podatkowym potrzeba należytego dokumentowania dokonanych czynności odzwierciedlających rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych, zgodnie z określonymi przepisami, jest warunkiem koniecznym do tego, by podatnik z takiego faktu mógł wyprowadzić dla siebie wynikające z przepisów uprawnienia. Przepisy art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o VAT określają prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, a dokumentem stanowiącym podstawę do takiego obniżenia jest prawidłowo wystawiona faktura (oryginał faktury). Regulację tę uzupełniają § 48 i § 49 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 27, poz. 268 ze zm.). z których wynika, że aby dokonać pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony podatnik musi w dacie pomniejszenia posiadać oryginały lub duplikaty faktur, które obowiązany jest przechowywać do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W przypadku zaś utraty oryginału faktury podatnik zobowiązany jest wystąpić do wystawcy o wystawienie faktury korygującej. Sprzedawca zaś zobligowany jest wystawić duplikat faktury, zgodnie z danymi zawartymi w jej kopii. Rozporządzenie przewidywało nadto, że podatnicy są obowiązani przechowywać oryginały i kopie faktur, faktur korygujących i not korygujących, a także duplikaty tych dokumentów w okresie 5 lat, licząc od końca roku, w którym wystawiono fakturę, fakturę korygującą (§ 50 ust. 1). W przekonaniu Sądu powyższe przepisy nie przewidują żadnych odstępstw od obowiązku odtworzenia zagubionych lub zniszczonych faktur, w szczególności związanych z okolicznościami ich utraty i zaginięcia. Bez znaczenia jest wina podatnika lub jej brak. Fakt, że dokumenty źródłowe uległy zniszczeniu nie wskutek zawinionych działań podatnika, lecz wskutek okoliczności od niego niezależnych, nie może stanowić przesłanki negatywnej do zweryfikowania przez organ podatkowy wartości wykazanego w deklaracji podatku naliczonego i prawidłowego określenia podatku należnego. To na podatniku ciąży bowiem ryzyko właściwego przechowywania ww. dokumentów. Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo uznał, że nawet w nadzwyczajnych okolicznościach nic nie może zastąpić wskazanych dokumentów, a obowiązujące przepisy prawa nie przewidują innych sposobów dokumentowania zasadności odliczenia. Stąd zarzut zaniechania ustaleń, co do przyczyn braku faktur Sąd uznał za chybiony, ponieważ wskazywane przez skarżącego okoliczności pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Ostatecznie Sąd uznał, że organy podatkowe nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów prawa, bowiem to podatnik, którego faktury uległy zniszczeniu , nie posiadając ich duplikatów w trakcie kontroli podatkowej, pozbawił się prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z utraconych faktur. Inna kwestią jest sprawa ciężaru dowodowego a więc czy organy podatkowe na etapie postępowania podatkowego mogą a nawet muszą zastąpić podatnika w obowiązkach ewidencyjnych podatnika . Przede wszystkim zaznaczyć należy , iż na podatniku ciąży obowiązek przechowywania dokumentacji księgowej w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej lub w miejscu wskazanej jako siedziba. Obowiązek ten związany jest ze szczególną troską o archiwizowanie dokumentacji. Podatnik powinien dochować należytej staranności w celu prawidłowego zabezpieczenia dokumentacji albowiem konsekwencję jej utraty zawsze obciążają podatnika i nie można jej przenosić na budżet państwa. Procedury odtwarzania tej dokumentacji maja charakter wyjątkowy, i przepisów tych nie można interpretować rozszerzająco . Nie można się zatem zgodzić z twierdzeniem , iż utrata dokumentacji powoduje obciążanie organów podatkowych obowiązkiem poszukiwania nie tylko kontrahentów podatnika, lecz również dokumentów księgowych tych kontrahentów wystawianych na rzecz tegoż podatnika. Reasumując: skutki utraty przez podatnika jego dokumentacji księgowej w sytuacji - jak w niniejszej sprawie - braku niezwłocznych działań podatnika zmierzających do jej odtworzenia, nie mogą obciążać organów podatkowych, poprzez obligowanie ich do działań zmierzających do poszukiwania tej dokumentacji, której posiadanie przez podatnika jest niezbędne dla udokumentowania jego uprawnienia podatkowego. Obowiązek przechowywania dokumentacji księgowej oraz jej odtwarzania w celach dowodowych w przypadku jej utraty ciąży na podatniku, a w przypadku stwierdzenia przez organ podatkowy - w ramach toczącego się postępowania - zwłoki w tym zakresie, skutkującej trudnościami w pozyskaniu stosownych duplikatów utraconych dokumentów, nie przeradza się w obowiązek ciążący na tym organie. Zaznaczyć przede wszystkim należy , iż nie można wymagać od organów takiej aktywności w sytuacji, gdy to podatnik nie dopełnił podstawowych obowiązków a mianowicie nie podjął procedury odtwarzania tych dokumentów niezwłocznie po ich utracie, nie uprawdopodobnił okoliczności zniszczenia akt a inicjatywa podatnika w zakresie ich odtwarzana budzi poważne zastrzeżenia w oparciu o dostarczenie duplikatów faktur, które nie zostały wystawione przez podmioty uprawnione . Również okoliczność , że podatnik przez okres dwóch lat od wszczęcia kontroli do czasu wydania decyzji przez Dyrektora Izby Skarbowej musiał być niejako zmuszany przez organy do uzyskania duplikatów, budzi poważne wątpliwości co do jego rzetelności w zakresie wywiązywania się z podstawowych obowiązków podatnika. Oznacza to , iż od samego początku postępowania próbował przerzucić inicjatywę dowodową na organy pomimo posiadania możliwości w zakresie uzyskiwania duplikatów faktur. Świadczy o tym fakt , iż co pewien czas uzyskiwał kolejne duplikaty . Skarżący również nie przedstawił dowodów na to , iż rzeczywiście kontrahenci odmawiali wystawienia duplikatów faktur, a podkreślenia wymaga fakt , iż wystawienie takiego dokumentu jest obowiązkiem każdego podatnika . Również nie może być okolicznością usprawiedliwiającą podatnika brak stosownej wiedzy na temat odtwarzania dokumentacji , gdyż podatnik rozpoczynając działalność gospodarczą winien zapoznać się z prawem regulującym tą działalność, albowiem wszelkie skutki naruszenia tego prawa zawsze obciążają podatnika . Osoba, prowadząca działalność gospodarczą nie może zasłaniać się nieznajomością prawa. Nie sposób więc zaakceptować poglądu, jakoby podatnik w wypadku zaniedbań w zakresie obowiązku dbania o dokumentację podatkową mógł domagać się, aby w tej roli zastąpiły go organy podatkowe, uzyskując za niego duplikaty zniszczonych czy zaginionych faktur. Wyprowadzanie takiego obowiązku z zasady prawdy obiektywnej byłoby za daleko idące i w rezultacie prowadziłoby do zwolnienia podatnika z wymogów, wynikających z ustawy i aktów wykonawczych. W warunkach tak rozumianej prawdy obiektywnej podatnik nie musiałby w ogóle przechowywać faktur, wystarczyłoby bowiem wskazanie organowi podatkowemu, kogo wezwać o ich duplikaty. Taka wykładnia przepisów postępowania w zestawieniu z przepisami o podatku od towarów i usług prowadziłaby do podważenia sensu tych ostatnich. Sąd podziela zatem wyrażony w orzecznictwie pogląd, iż to na podatniku spoczywa ciężar udowodnienia, że zaistniały ustawowe przesłanki do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 20 marca 2009 roku, sygn. akt I SA/Go 67/09, Lex Omega nr 497565). Nadal pozostaje też aktualny pogląd, wyrażony przez Sąd Najwyższy pod rządami ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym – w wyroku z 25 marca 1999 roku, sygn. akt III RN 160/08 (OSNP 2000/3/87) sąd ten stwierdził, że to na podatniku spoczywa ciężar udowodnienia przesłanek określonych w art. 19 tej ustawy. Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło