I SA/Kr 936/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 24 września 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.N. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 27.04.2012r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za maj, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, grudzień 2009r. oraz styczeń , marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, październik, listopad, grudzień 2010r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 27.04.2012r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za maj, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, grudzień 2009r. oraz styczeń , marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, październik, listopad, grudzień 2010r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M.N. ur. w 1973r. jest jedynym żywicielem rodziny. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną M.N. oraz synami D.N. ur. w 2009r. i K.N. ur. w 2007r. M.N. nie uzyskuje dochodu gdyż dnia 29.02.2012r. zawiesił prowadzoną uprzednio działalność gospodarczą . Dłużnicy wnioskodawcy zalegają z zapłatą na jego rzecz łącznie sumy ok. 300 000 zł. W efekcie tego on sam zaprzestał płacenia swoich zobowiązań i zalega z szeregiem należności na rzecz : ZUS , Skarbu Państwa – Urzędu Skarbowego, banków i innych podmiotów. Strona skarżąca utrzymuję się wyłącznie dzięki zaciągniętym i niespłaconym kredytom oraz pomocy socjalnej. Miesięczne koszty utrzymania firmy wynoszą ok. 2350 zł., a miesięczne wydatki rodziny ok. 2 500 zł. Rodzina do końca 2013r. wynajmuje mieszkanie położone w K. przy ul. W. o pow. 50 m2. W związku z wykonanymi przez M.N. pracami remontowymi w tym lokalu płaci on tylko za media ok. 300 zł., miesięcznie. Wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości rolnej położonej w W. o pow. 1,75 ha, obciążonej dwoma hipotekami na rzecz Skarbu Państwa w kwocie 76 132 zł. i 1280 zł., samochodu marki Ford Transit z 1997r., oraz sprzętu do prowadzenia działalności gospodarczej o wartości rynkowej ok. 15 000 zł. (zagęszczarki , agregaty). Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06). Zwrócić należy uwagę , iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. W operacji tej musi też wziąć pod uwagę charakter i wysokość poszczególnych wydatków, żeby uznać je za konieczne lub za zbędne. Brak danych w tym zakresie lub ich niepełność skutecznie uniemożliwia taką analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. Tymczasem strona skarżąca nie przesłała spisu miesięcznych wydatków rodziny. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika tylko, że wynoszą one ok. 2500 zł. miesięcznie, a koszty utrzymania firmy ok. 2 350 zł., miesięcznie, przy czym wnioskodawca zaznaczył , iż nie uzyskuje dochodu. Logicznym jednak jest fakt, iż skoro M.N. ponosi takie koszty to musi też pozyskiwać pieniądze na pokrycie tych sum. We wniosku napisał on, iż utrzymuje się wyłącznie dzięki zaciągniętym i niespłaconym kredytom oraz pomocy socjalnej. Nie jest jednak wiadome jakie sumy pozostają miesięcznie w jego dyspozycji. Nie przesłał bowiem odpowiednich dokumentów czy choćby informacji na ten temat, do czego był zobowiązany. Nadesłane natomiast wyciągi bankowe nie przedstawiają operacji z ostatnich trzech miesięcy, co było wymagane. Podsumowując trzeba więc stwierdzić , że strona skarżąca nie dość wystarczająco przedstawiła swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić rzetelną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn.akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz .270) należało orzec jak w sentencji.