I SA/Kr 945/10

WyrokWSA w Krakowie2010-11-22

Skład orzekający: Jarosław Wiśniewski, Maja Chodacka, Grażyna Firek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnik ma prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony na podstawie kserokopii faktur lub duplikatów faktur wystawionych przez nieistniejących kontrahentów, w sytuacji gdy oryginały faktur uległy zniszczeniu, a podatnik nie dopełnił obowiązku ich odtworzenia?
Ratio decidendi
Podstawę do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony mogą stanowić wyłącznie oryginały faktur lub ich duplikaty. Kserokopie faktur lub duplikaty wystawione przez nieistniejących kontrahentów nie są wystarczające do udowodnienia prawa do odliczenia. Ciężar udowodnienia zaistnienia ustawowych przesłanek do obniżenia podatku należnego spoczywa na podatniku, który jest zobowiązany do przechowywania i odtwarzania dokumentacji podatkowej. Zaniedbania w tym zakresie obciążają podatnika.
Stan faktyczny
Podatnik A.W. nie przedłożył ksiąg podatkowych za rok 2004, twierdząc, że uległy zniszczeniu. Organy podatkowe określiły zobowiązania podatkowe w VAT, nie uwzględniając odliczeń z tytułu braku oryginałów lub duplikatów faktur. Podatnik kwestionował te decyzje, zarzucając organom naruszenie zasady prawdy obiektywnej i przerzucenie ciężaru dowodu. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji, uwzględniając jedynie dodatkowe duplikaty faktur przedstawione w toku postępowania odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargi podatnika.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargi A.W. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I SA/Kr 945/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 listopada 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.), Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2010 r., sprawy ze skarg A.W., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30 marca 2010 r. Nr[...], [...],, [...], [...],, [...], [...],, [...], [...],, [...], [...],, [...], [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2004r. - skargi oddala - Decyzjami z 8 września 2009 roku, znak [...] do [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił wobec A.W. kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kolejne miesiące od stycznia 2004 do kwietnia 2004 roku, wskazując w podstawie prawnej art. 24 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z 28 września 1991 roku o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 roku, Nr 8, poz. 65 ze zm.), art. 21§ 3 o.p. oraz art. 10 ust. 2 ustawy z 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.). Decyzjami z tej samej daty, znak [...] do [...], określone zostały kwoty zobowiązania podatkowego podatnika w podatku od towarów i usług za kolejne miesiące od maja 2004 roku do grudnia 2004 roku, w podstawie prawnej wskazując art. 24 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z 28 września 1991 roku o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 roku, Nr 8, poz. 65 ze zm.), art. 21§ 3 o.p. oraz art. 99 ust. 12 ustawy z 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). W uzasadnieniach poszczególnych decyzji organ kontroli podatkowej podał, że A.W. składał deklaracje podatkowe za rok 2004, wykazując w nich podatek należny oraz podatek naliczony do odliczenia. W toku postępowania kontrolnego nie przedłożył ksiąg podatkowych, oświadczając, że uległy one zniszczeniu podczas zalania piwnicy, w której były przechowywane, co jednak nie zostało potwierdzone przez MPWiK, które miało dokonywać wówczas wypompowania wody z piwnicy. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej kilkakrotnie wzywał podatnika do odtworzenia ksiąg podatkowych. Dalej organ wskazał, że zgodnie z przepisami odpowiednich ustaw oraz przepisów wykonawczych do nich, podatnik ma obowiązek przechowywania ewidencji oraz wszelkich dokumentów związanych z rozliczeniem podatku do upływu terminu jego przedawnienia. Zwrócił też uwagę, że faktury i faktury korygujące są wystawiane w co najmniej dwóch egzemplarzach – dla sprzedawcy i nabywcy; na żądanie nabywcy sprzedawca winien natomiast wystawić duplikat faktury i faktury korygującej. W uzasadnieniach przywołano treść wyjaśnień podatnika, w których podał on, że nie odtwarzał dokumentów, bo nie był świadomy takiego obowiązku. Zaznaczono, że w toku postępowania informowano A.W., iż kserokopie faktur, kopie duplikatów nie mogą być uznane za dokumenty, dające podstawę do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego – ponieważ podstawę taką dają wyłącznie oryginały bądź duplikaty faktur i faktur korygujących. Organ nie przyjął w takim charakterze również duplikatów faktur, wystawionych przez firmę, której prowadzący nie żyje i wobec tego nie prowadzi również działalności gospodarczej. Kwoty, wynikające z przedłożonych w toku postępowania kontrolnego duplikatów faktur VAT, dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej, zostały natomiast uwzględnione. Dalej Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wyjaśnił, że to na stronie ciąży obowiązek udokumentowania zdarzeń gospodarczych, przechowywania oraz odtworzenia w celach dowodowych dokumentacji księgowych. Uchybienie tym obowiązkom powoduje pominięcie okoliczności faktycznie nieudokumentowanych w prawidłowy sposób. Nie stanowi w świetle przepisów wyjątku nawet sytuacja utraty dokumentacji wskutek działania siły wyższej. Przepisy nie nakładają także na organy podatkowe obowiązku weryfikowania innych dokumentów niż oryginały bądź duplikaty faktur, by uzasadnić prawo do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony. Zasada prawdy obiektywnej nie może uzasadniać przerzucenia obowiązku odtwarzania dokumentacji podatkowej na organ. W końcowej części uzasadnienia Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej przedstawił wyliczenie podatku naliczonego, należnego oraz obliczył wysokość prawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące. We wniesionych w terminie odwołaniach A.W. żądał uchylenia powyższych decyzji w całości i umorzenia postępowania w sprawie, względnie – ich uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 122 w zw. z art. 187 § 1 o.p. poprzez sprzeczność postępowania organu z zasadą prawdy obiektywnej, przerzucenie ciężaru dowodzenia na podatnika i nieprzeprowadzenie kompletnego postępowania dowodowego do ustalenia okoliczności sprawy, co miało zdaniem skarżącego doprowadzić do błędnych ustaleń faktycznych i nie obniżenia podatku należnego. Uzasadniając powyższe zarzuty skarżący podniósł w szczególności, że to organ podatkowy ma obowiązek ustalić wszystkie okoliczności sprawy. Organ w niniejszej sprawie posiadał przedłożone przez skarżącego kserokopie faktur, a więc był w posiadaniu danych kontrahentów podatnika i mógł te kserokopie samodzielnie zweryfikować. Dyrektor Izby Skarbowej decyzjami z 30 marca 2010 roku, znak [...] do [...] uchylił decyzje organu pierwszej instancji i określił zobowiązania podatkowe A. W. w podatku od towarów i usług za kolejne miesiące od stycznia 2004 do grudnia 2004 roku, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. "a" o.p. W uzasadnieniach rozstrzygnięć organ odwoławczy wskazał, że orzeczenie w zakresie zobowiązań podatkowych za okres styczeń 2004 – listopad 2004 możliwe jest jedynie pod warunkiem przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia; podał, że wskutek zastosowania środka egzekucyjnego przerwanie takie nastąpiło, wobec czego można było sprawę rozpatrzyć merytorycznie. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej omówił art. 19 ustawy z 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym i § 48 - § 50 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002 roku (w odniesieniu do miesięcy styczeń – kwiecień 2004 roku) bądź też art. 86 ustawy z 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług i § 25 rozporządzenia Ministra Finansów z 27 kwietnia 2004 roku (co do miesięcy maj – grudzień 2004 roku), a następnie zaznaczył, że brak oryginałów lub duplikatów faktur VAT skutkuje utratą prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z nich wynikający. Organ wskazał też na to, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług powstaje z mocy prawa, a na podatniku ciąży obowiązek samodzielnego obliczenia i wpłaty podatku. W dalszej części uzasadnień Dyrektor Izby Skarbowej przedstawił sposób obliczenia podatku należnego, naliczonego oraz zobowiązania podatkowego, przy czym zaznaczył, iż w toku postępowania odwoławczego A.W. przedstawił kolejne duplikaty faktur, co zostało uwzględnione przy wyliczeniu podatku naliczonego oraz zobowiązania podatkowego. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że podatnik mimo twierdzenia o zniszczeniu dokumentacji podatkowej w 2007 roku, dopiero po wszczęciu postępowania kontrolnego zwrócił się do niektórych kontrahentów o nadesłanie duplikatów faktur VAT. Organ drugiej instancji ustosunkował się następnie do zarzutów odwołania. Podniósł, że w przedmiotowej sprawie dopuszczono jako dowód wszystko, co mogło się przyczynić do jej wyjaśnienia, a cały zebrany materiał rozpatrzono. Na każdym etapie postępowania podatnik miał możliwość czynnego udziału w sprawie. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej nie został natomiast uprawdopodobniony fakt zniszczenia dokumentów źródłowych w wyniku zalania – organ wskazał, że MPWiK zaprzeczył, aby dokonywał czyszczenia sieci kanalizacyjnej w budynku przy ul. S. w okresie, kiedy miała zostać zalana piwnica, w której według podatnika były przechowywane dokumenty. Ponadto organ odwoławczy podniósł, ze osoba prowadząca działalność gospodarczą winna być zorientowana w przepisach ją regulujących i podejmować właściwe kroki w celu realizacji swych praw. Nie może zostać zatem uwzględnione twierdzenie, że podatnik nie wiedział o ciążącym obowiązku odtwarzania dokumentów. Co prawda ciężar dowodu obciąża organy podatkowe, nie zaś podatnika, jednak nie oznacza to obowiązku zastępowania podatnika w tym zakresie, w jakim winien on dokumentować zdarzenia gospodarcze. Nie jest rzeczą organu podatkowego uzupełnianie tej dokumentacji. We wniesionych w terminie skargach (zarejestrowanych pod sygnaturami akt I SA/Kr 945/10 – I SA/Kr 956/10) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A.W. domagał się uchylenia powyższych decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 122 w zw. z art. 187 § 1 o.p. przez sprzeczność postępowania organu z zasadą prawdy obiektywnej, co miało polegać na przerzuceniu ciężaru dowodu na podatnika i nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego, niezbędnego do ustalenia okoliczności sprawy, co w konsekwencji miało doprowadzić do błędnych ustaleń faktycznych i nie obniżenia podatku należnego. Skarżący zarzucił także naruszenie art. 155 o.p. przez zaniechanie wezwań osób, które udostępniły mu kserokopie faktur do przedłożenia organowi podatkowemu ich duplikatu, co mogło doprowadzić do wadliwych ustaleń faktycznych i nie obniżenia podatku należnego. W uzasadnieniu skargi A.W. powołał się na okoliczność zniszczenia dokumentów firmy za lata 2003 i 2004, co miało nastąpić wskutek cofnięcia w 2007 roku wody kanalizacyjnej do piwnicy budynku, w którym dokumenty te miały się znajdować. Podał, że nie wiedział o ciążącym na nim obowiązku odtworzenia zniszczonych dokumentów, będących podstawą odliczenia podatku, odtwarzać zaczął dopiero na wezwanie inspektora kontroli skarbowej. Część faktur odzyskał w formie kserokopii, jednakże organ ich nie uwzględnił. Nadto, z uwagi na brak kontaktu z niektórymi kontrahentami, nie udało mu się zgromadzić niektórych faktur. Zdaniem skarżącego, organy podatkowe powinny dokonać ustaleń przynajmniej zbliżonych do faktycznego stanu sprawy. Zasada, zgodnie z którą ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonych faktów wyprowadza dla siebie skutki prawne, nie może w jego ocenie obowiązywać w postępowaniu podatkowym. A.W. podniósł, że nie mógł przymusić kontrahentów do przedłożenia duplikatów dokumentów, a możliwość taką miał jedynie organ. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z 22 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy o sygnaturach akt I SA/Kr 945/10 – I SA/Kr 956/10 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i postanowił je prowadzić pod sygnaturą akt I SA/Kr 945/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.- dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzeniem jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie ich nie stwierdzenia sąd administracyjny – wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, oddala ją na podstawie art. 151 p.p.s.a. Kontrolowane decyzje zostały wydane pod rządami dwóch ustaw podatkowych, dotyczących podatku od towarów i usług: ustawy z 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (styczeń – kwiecień) oraz ustawy z 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (maj – grudzień). W zakresie prawa podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego oba wymienione akty prawne zawierały podobne rozwiązania. Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, podatnik miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, związanych ze sprzedażą opodatkowaną; w ust. 2 przepis ten wyjaśniał, że kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług. W okresie, który obejmuje niniejsza sprawa, jednym z aktów wykonawczych do ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym było rozporządzenie Ministra Finansów z 22 marca 2002 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 27, poz. 268 ze zm.). Przewidywało ono, że faktury korygujące są wystawiane co najmniej w dwóch egzemplarzach, przy czym oryginał otrzymuje nabywca, a kopię zatrzymuje sprzedawca(§48ust.1), a podstawę do obniżenia przez nabywcę kwoty podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego stanowią wyłącznie oryginały faktur lub faktur korygujących, albo ich duplikaty (§ 48 ust. 3). Jeżeli oryginał faktury lub faktury korygującej uległ zniszczeniu albo zaginął, sprzedawca na wniosek nabywcy ponownie winien wystawić fakturę zgodnie z danymi zawartymi w kopii tej faktury (§ 49 ust.1). Rozporządzenie przewidywało nadto, że podatnicy są obowiązani przechowywać oryginały i kopie faktur, faktur korygujących i not korygujących,a także duplikaty tych dokumentów w okresie 5 lat, licząc od końca roku, w którym wystawiono fakturę, fakturę korygującą (§ 50 ust. 1). Od 1 maja 2004 roku obowiązywała ustawa z 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług. Stosownie do jej art. 86 ust. 1, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Zgodnie zaś z art. 86 ust. 2 pkt 1, kwotę podatku naliczonego stanowi co do zasady suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika. Wykonujące przepisy tej ustawy rozporządzenie Ministra Finansów z 27 kwietnia 2004 roku w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, zasad wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 971 ze zm.) przewidywało – analogicznie jak poprzednie – iż faktury i faktury korygujące powinny być wystawiane co najmniej w dwóch egzemplarzach, przy czym oryginał otrzymuje nabywca, a kopię zatrzymuje sprzedawca (§ 24 ust.1); w wypadku zniszczenia lub zaginięcia oryginału faktury, sprzedawca na wniosek nabywcy ponownie wystawia fakturę lub fakturę korygującą, zgodnie z danymi zawartymi w kopii tej faktury lub faktury korygującej (§ 25 ust.1). Podatnicy są obowiązani przechowywać oryginały i kopie faktur oraz faktur korygujących, a także duplikaty tych dokumentów, do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (§ 26 ust. 1). Analiza powyższych przepisów musi prowadzić do wniosku, iż na podstawie obu ustaw, regulujących problematykę podatku od towarów i usług, oraz na podstawie przepisów wykonawczych, podstawę do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego stanowić mogły wyłącznie oryginały faktur bądź też ich duplikaty. Chcąc uzyskać prawo do takiego obniżenia, podatnik musi wykazać wysokość kwot podatku naliczonego, a nastąpić to może tylko i wyłącznie na podstawie wyraźnie określonych dokumentów. Rację mają organy podatkowe twierdząc, iż inne dokumenty czy też ich kopie nie wystarczają do udowodnienia, że podatnik posiadał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego. Sąd nie podzielił podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 155 o.p. Istotnie, co do zasady ciężar dowodu w postępowaniu podatkowym spoczywa na organach, postępowanie to prowadzących, skoro w myśl art. 122 o.p. winny one podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, a nadto – jak stanowi art. 187 § 1 o.p. – mają zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto to organy podatkowe mogą wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy (art. 155 o.p.). Jednakże oceniając rozkład ciężaru dowodu w sprawie określonego rodzaju, nie sposób pominąć innych regulacji prawnych, dotyczących danego podatku. Z tego też powodu inaczej musi wyglądać kwestia ciężaru udowodnienia poszczególnych okoliczności istotnych dla ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. Zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług powstaje lex lege – zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1 o.p. powstaje zatem z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. W wypadku zobowiązań podatkowych, powstających z mocy samego prawa, podatnik jest obowiązany do tzw. samoobliczenia – tj. obliczenia we własnym zakresie kwoty podatku i dokonania jego wpłaty na rachunek organu podatkowego w stosownym terminie. Jeżeli zobowiązanie zostało prawidłowo obliczone i uiszczone, w wypadku zobowiązań powstających z mocy prawa organy podatkowe nie mają obowiązku podejmowania jakichkolwiek działań. W ramach samoobliczenia podatku od towarów i usług podatnik może korzystać z przysługującego mu prawa do odliczenia kwot podatku naliczonego od kwot podatku należnego, a zatem realizacja tego prawa odbywa się bez udziału organów podatkowych. Ich ingerencja następuje dopiero w razie nieprawidłowości w obliczeniu bądź odprowadzeniu kwoty zobowiązania podatkowego. Z uwagi na tę specyfikę podatku od towarów i usług oraz potrzebę zapewnienia skuteczności systemu podatkowego, ustawodawca zdecydował się nałożyć na podatników tego podatku szereg obowiązków, których częścią są wymogi odnośnie dokumentowania transakcji oraz naliczonego podatku za pomocą ściśle określonych dokumentów. To podatnik winien przechowywać faktury przez ściśle określony okres czasu, oczywiście w takich warunkach, aby nie dopuścić do ich zniszczenia czy też zaginięcia. Jeżeli te okoliczności zaistnieją, rzeczą podatnika jest uzyskanie u kontrahentów duplikatów faktur. W tym wypadku utrata prawa do odliczenia kwoty podatku naliczonego od należnego jest ściśle uzależniona od spełnienia wymogów ustawy i rozporządzenia co do sposobu prowadzenia, przechowywania i odtwarzania dokumentacji. Osoba, prowadząca działalność gospodarczą od dłuższego czasu nie może zasłaniać się w tym zakresie nieznajomością prawa. Nie sposób więc zaakceptować poglądu, jakoby podatnik w wypadku zaniedbań w zakresie obowiązku dbania o dokumentację podatkową mógł domagać się, aby w tej roli zastąpiły go organy podatkowe, uzyskując za niego duplikaty zniszczonych czy zaginionych faktur. Wyprowadzanie takiego obowiązku z zasady prawdy obiektywnej byłoby za daleko idące i w rezultacie prowadziłoby do zwolnienia podatnika z wymogów, wynikających z ustawy i aktów wykonawczych. W warunkach tak rozumianej prawdy obiektywnej podatnik nie musiałby w ogóle przechowywać faktur, wystarczyłoby bowiem wskazanie organowi podatkowemu, kogo wezwać o ich duplikaty. Taka wykładnia przepisów postępowania w zestawieniu z przepisami o podatku od towarów i usług prowadziłaby do podważenia sensu tych ostatnich. Sąd podziela zatem wyrażony w orzecznictwie pogląd, iż to na podatniku spoczywa ciężar udowodnienia, że zaistniały ustawowe przesłanki do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 20 marca 2009 roku, sygn. akt I SA/Go 67/09, Lex Omega nr 497565). Słusznie też wskazuje się, że co prawda kwestia ciężaru dowodu w postępowaniu podatkowym jest sporna, jednakże nie ulega wątpliwości, że ciężar udowodnienia określonego faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 30 sierpnia 2007 roku, sygn. akt I SA/Gd 222/07, Lex Omega nr 299125). Nadal pozostaje też aktualny pogląd, wyrażony przez Sąd Najwyższy pod rządami ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym – w wyroku z 25 marca 1999 roku, sygn. akt III RN 160/08 (OSNP 2000/3/87) sąd ten stwierdził, że to na podatniku spoczywa ciężar udowodnienia przesłanek określonych w art. 19 ówczesnej ustawy. Trzeba także zauważyć, iż organy prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie wielokrotnie wzywały skarżącego do przedłożenia duplikatów faktur, informując go, że ich kserokopie nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego w nich wykazanego. Nie została też uprawdopodobniona okoliczność, jakoby faktury ze spornego okresu uległy zniszczeniu w trakcie zalania pomieszczenia, w którym miały być przechowywane. Skarżący – wbrew wynikającym z przepisów obowiązkom – nie przystąpił do odtwarzania faktur niezwłocznie po ich rzekomym zniszczeniu, działania takie podjął dopiero podczas kontroli podatkowej. Skutki zaniedbań w tym zakresie obciążają właśnie jego. Sąd nie podzielił zatem żadnego z zarzutów, podniesionych w skardze. Nie dopatrzył się również żadnego innego niż zarzucane uchybienia w zakresie przepisów prawa materialnego czy też przepisów postępowania, które mogłoby uzasadniać wyeliminowanie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze Sąd skargi oddalił, za podstawę przyjmując art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło