I SA/Kr 947/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, listopad i grudzień 2007 r. postanawia: odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 947/14 o oddaleniu wniosku D.K. o zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D.K., reprezentowanego przez pełnomocnika, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych obejmujących opłatę od skargi kasacyjnej. We wniosku skarżący wskazał, że nie posiada żadnego stałego źródła dochodu (poza podejmowanie zajęć dorywczych), a jego sytuacja materialna w stosunku do poprzednio ocenianej przez sąd w ogóle się nie zmieniła. Skarżący określił nieregularne kwoty otrzymywane z prac dorywczych na sumę około 1000 zł miesięcznie. Wskazał, że nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomego, pozwalającego na zapłacenie wpisu, a także żadnych cennych ruchomości czy też oszczędności. Z uwagi na to, że informacje podane przez skarżącego nie były wystarczające do rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, zarządzeniem referendarza sądowego pełnomocnik skarżącego, w oparciu o art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został wezwany do uzupełninia wniosku poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów na okoliczność wykazania stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, w szczególności poprzez przedłożenie spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, wyciągów z kont bankowych skarżącego (zarówno osobistych jak i firmowych), obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich stan obecny, zeznania podatkowego za 2014 r. lub odpowiedniego zaświadczenia o uzyskanych przez niego w 2014 r. dochodach i przychodach, zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością lub współwłasnością skarżącego, lub ich braku, oświadczenia określającego czyją własnością jest lokal, dom, w którym mieszka skarżący. Odpowiadając na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego wskazał, skarżący że nie jest właścicielem ani nie posiada żadnego tytułu prawnego do lokalu, w którym zamieszkuje – lokal jest własnością matki, z którą w tej nieruchomości zamieszkuje. Skarżący nie posiada również samochodu, na dowód czego przedkłada zaświadczenie Prezydenta Miasta T. z 18 marca 2015 r. Nie posiada też oszczędności ani innego majątku. Skarżący w 2014 roku nie składał deklaracji podatkowych z racji braku stałego dochodu, nie posiada też konta bankowego. Pełnomocnik wyjaśnił, że skarżący ponosi normalne wydatki związane ze swoim utrzymaniem, a więc koszty wyżywienia, odzieży, środków czystości. Nie ponosi natomiast innych większych kosztów, wydatków. Koszty utrzymania domu, w którym zamieszkuje, ponosi jego matka. Nie ma żadnych osób na utrzymaniu. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2015 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący nie wykazał w sposób wystarczający i nie budzący wątpliwości, iż nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Pismem datowanym na 13 maja 2015 r. pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw od ww. postanowienia, zarzucając błędne przyjęcie, mające wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, że skarżący jest zdolny do poniesienia kosztów sądowych w jakimkolwiek zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie - p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia sprzeciwu od postanowienia referendarza, zatem został on wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej postanowienia referendarza i konieczność rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. Kluczowe znaczenie dla przedmiotowej sprawy na fakt, że wniesiony przez skarżącego w dniu 2 października 2014 r. (data wpływu do Sądu) wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie jest pierwszym wnioskiem skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych wniesionym w niniejszej sprawie. Otóż prawomocnym postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2014 r. referendarz sądy oddalił wniosek skarżącego z dnia 18 kwietnia 2014 r. (data wpływu do Sądu) o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie dotyczące przyznania (odmowy przyznania) prawa pomocy jest postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie, zatem znajdzie do niego zastosowanie art. 165 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W związku z powyższym wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy datowany na 2 października 2014 r. może uzyskać bieg procesowy jedynie jako wniosek o zmianę prawomocnego orzeczenia wydanego przedmiocie prawa pomocy, w trybie ww. art. 165 p.p.s.a. W tym miejscu należy wyjaśnić, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (lub ewentualnie o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu) nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. W takim przypadku rolą Sądu jest bowiem zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12). W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt II FZ 957/14). Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. akt I FZ 146/13). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należało, że skarżący w złożonym powtórnie wniosku z dnia 2 października 2014 r. nie wskazał okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od poglądu wyrażonego w postanowieniu z dnia 11 sierpnia 2014 r. Skarżący powtórzył bowiem argumentację zamieszczoną w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Co więcej, skarżący sam wskazał, że od czasu złożenia pierwszego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jego sytuacja się nie zmieniła. Skarżący w dalszym ciągu akcentuje brak stałego źródła dochodów (poza podejmowaniem prac dorywczych, z których osiągany dochód wynosi ok. 1 000 zł miesięcznie). Z uwagi zatem na brak wskazania przez skarżącego nowych okoliczności faktycznych, które stanowiłby podstawę do zwolnienie od kosztów sądowych, a więc uzasadniałyby zmianę wcześniejszego postanowienia z dnia 11 sierpnia 2014 r. stwierdzić należy, że wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 165 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.