I SO/Kr 7/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 21 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego p o s t a n a w i a wniosek oddalić A. J. zwrócił się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu w związku z zamiarem wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 maja 2017 r. Nr [...] W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 lipca 2017 r. wnioskodawcy został przesłany urzędowy formularz wniosku "PPF" celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie brak został uzupełniony. Z danych zawartych we wniosku wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest świadczenie emerytalno - rentowe w wysokości 3.000 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 18 m˛(?) o wartości 10.000 zł oraz działka wielkości 70 arów o wartości 3.000 zł. Wnioskodawca nie posiada zasobów pieniężnych, papierów wartościowych, wierzytelności, ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. W uzasadnieniu wniosku A. J. podniósł, iż liczy 83 lata i jest inwalidą I grupy i nie umie sobie poradzić w sprawie. Z emerytury opłaca prąd, lekarza i lekarstwa. Jego zobowiązania i stałe wydatki przedstawiają się następująco: prąd 100 zł, lekarstwa 1.000 zł, osoba do pomocy 500 zł, jedzenie 1.000 zł, środki czystości 300 zł. Strona pozostaje w leczeniu reumatyzmu, astmy, prostaty i zaćmy. Zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2017 roku A. J. został wezwany do przedłożenia w terminie 7 dni dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. W wezwaniu pouczono stronę, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie może zostać uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru wezwanie zostało odebrane przez A. J. w dniu 30 sierpnia 2017 r. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku upływał z dniem 6 września 2017 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia nie zostało ono jednak wykonane. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy można wnieść przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się wnioskodawca, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10). W ocenie orzekającego A. J. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w niniejszej sprawie. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane. Skarżący, pomimo wezwania nie przedłożył: potwierdzenia wysokości pobieranego świadczenia emerytalnego za miesiąc lipiec 2017 r., wykazu wszystkich posiadanych rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii), obejmujących nieruchomości będących własnością lub współwłasnością skarżącego, rachunków za ostatni okres rozliczeniowy potwierdzających wysokość wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącego (m. in. opłaty za prąd, gaz, wodę, odpady itp.) oraz potwierdzenia wydatków ponoszonych na leczenie. Podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące jego wieku oraz stanu zdrowia nie mogły zostać uznane za wystarczające, aby przyznać stronie prawo pomocy. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy są bowiem możliwości finansowe wnioskującego (por. postanowienia NSA z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 886/14 i z dnia 16 października 2015 r., sygn. akt II GZ 596/15). W postanowieniu z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 9/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zły stan zdrowia może być pośrednio przyczyną przyznania prawa pomocy, lecz tylko wtedy, gdy przekłada się on na sytuację materialną wnioskodawcy, powodując na przykład, że nie jest on w stanie zarobkować czy też zmuszony jest ponosić relatywnie wysokie (w odniesieniu do dochodów i posiadanych oszczędności, mienia) koszty leczenia. W niniejszej sprawie orzekający wzywając stronę do udokumentowania uzyskiwanych dochodów i potwierdzenia wydatków ponoszonych na leczenie zamierzał dokonać zestawienia tych wartości, aby ustalić czy stronie pozostają jakiekolwiek wolne środki finansowe, którymi mógłby partycypować w kosztach postępowania sądowoadminiatracyjnego. Tym bardziej, że zadeklarowana wysokość świadczenia emerytalno - rentowego nie była niska, wynosiła bowiem 3.000 zł. Tymczasem wnioskodawca nie nadesłał żadnego z dokumentów wymienionych w takim wezwaniu. Należy podkreślić, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania referendarza / sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (por. postanowienia NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GZ 151/14, z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. II OZ 442/13 oraz z dnia 10 maja 2013 r. sygn. II OZ 347/13). Skoro wnioskodawca nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego we własnym zakresie. W związku z tym jego wniosek należało oddalić na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.