II SA/Kr 105/12

Kraków, dnia 14 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym skargi B.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 28 października 2011 r. nr [ ] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: odrzucić skargę Pismem z dnia 15 listopada 2011 r. B.M. , reprezentowana przez pełnomocnika F.M. , wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 28 października 2011 r. nr [.....] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od powyższej skargi w kwocie 100 zł stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 14 lutego 2012 r. pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie, jednocześnie domagając się przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 227/12 oddalił zażalenie na niniejsze zarządzenie. W dniu 27 kwietnia 2012 r. skarżąca została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu od skargi, pod rygorem jej odrzucenia. Zarządzeniem WSA w Krakowie z dnia 5 września 2012 r. pozostawiono wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Zażalenie na powyższe zarządzenie zostało oddalone postanowieniem NSA z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II OZ 945/12. Zarządzeniem z dnia 13 czerwca 2013 r. skarżąca została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu od skargi, pod rygorem jej odrzucenia. Zarządzeniami z dnia 9 września 2013 r. oraz 8 listopada 2013 r. WSA w Krakowie pozostawił kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II OZ 1183/13 oddalił zażalenie na zarządzenie WSA w Krakowie z dnia 9 września 2013 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 lutego 2014 r., w związku z uprawomocnieniem się zarządzenia z dnia 23 stycznia 2012 r., skarżąca została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Niniejsze wezwanie zostało odebrane w dniu 26 lutego 2014 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k-257 akt sądowych). Pomimo upływu zakreślonego terminu do dokonania czynności procesowej opłata od skargi nie została uiszczona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 214 § 1 i art. 219 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. -dalej P.p.s.a.) strona wnosząca skargę jest zobowiązana uiścić należny wpis sądowy. Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a - sąd nie może podjąć żadnej czynności na skutek pisma (w tym skargi), od którego nie została uiszczona opłata sądowa (w tym wpis sądowy), chyba że stronie przysługuje ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych określone w art. 239 P.p.s.a. lub zostanie przyznane na jej wniosek stosowne prawo pomocy obejmujące zwolnienie od tych kosztów. Stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a. skarga, od której mimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Po zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd ma obowiązek ponownie wezwać skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Jednolicie w orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy czyni niebyłym wcześniejsze wezwanie do uiszczenia opłaty, względnie przerywa bieg terminu wskazanego w zarządzeniu przewodniczącego, a po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy konieczne jest ponowne wydanie zarządzenia w przedmiocie wezwania do opłacenia pisma w ustawowym terminie (por. postanów. NSA W-wa z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 12/09). Należy zatem uznać, że w przedmiotowej sprawie skarżąca, w imieniu której działa F.M. , została prawidłowo wezwana zarządzeniem z dnia 20 lutego 2014 r. do uiszczenia wpisu sądowego, w terminie 7 od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 26 lutego 2014 r. co oznacza, że termin do uiszczenia wpisu upływał w dniu 5 marca 2014 r. Rozważenia wymaga przy tym jaki skutek na bieg terminu do uiszczenia wpisu wywiera - w terminie otwartym dla uiszczenia wpisu - złożenie ponownego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W orzecznictwie został zaprezentowany pogląd, zgodnie z którym ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w kolejnym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego rozstrzygnięcia nie ma wpływu na toczące się postępowanie, a zatem nie przerywa terminu do opłacenia skargi. Analizę tego problemu przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 marca 2012 r. sygn. II GZ 95/12. l tak sąd wskazał, że o ile postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy jako niekończące postępowania w danej sprawie nie posiadają atrybutu powagi rzeczy osądzonej i można je - stosownie do art. 165 P.p.s.a. - uchylać i zmieniać wskutek zmiany okoliczności sprawy, to nie można twierdzić, że postanowienia wydane w tym przedmiocie nie posiadają cechy prawomocności. Stosownie bowiem do art. 168 § 1 P.p.s.a. orzeczenie sądu, a więc także i postanowienie staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Brak możliwości zaskarżenia postanowienia sądu wydanego w przedmiocie prawa pomocy będzie miał miejsce między innymi w sytuacji, kiedy upłynie termin do wystąpienia z zażaleniem na to postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego (w myśl bowiem art. 260 P.p.s.a. od postanowienia w przedmiocie prawa pomocy przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego). Sąd po zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy i odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, ma obowiązek stosownie do art. 220 § 1 P.p.s.a. ponownie wezwać stronę do uiszczenia wpisu od zażalenia, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Jeżeli natomiast strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wówczas, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 r., III RN 144/02). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 P.p.s.a. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2010 r., sygn. II FZ 115/10). Oczywiście, skarżący ma prawo złożyć taki wniosek po raz kolejny, ale ewentualne przyznanie prawa pomocy dotyczyć będzie kosztów przyszłych, nie ulega bowiem wątpliwości, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku i nie działa ono z mocą wsteczną (por. postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2664/10). Dlatego też stwierdzić należy, że skarga podlega odrzuceniu, gdyż w ustawowym terminie nie został uiszczony wpis od skargi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na zasadzie art. 220 § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.