II SA/Kr 1068/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik – Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi B. C. na czynność Burmistrza Miasta Zakopane z dnia 14 lutego 2011 r. w przedmiocie włączenia do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Zakopane karty adresowej zabytku nieruchomego położonego przy ul. [...] w Z. (dz. ewid. nr: [...] obr. [...]) I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Burmistrza Miasta Zakopane na rzecz B. C. kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. B. C. – M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na czynność Burmistrza Miasta Z. dnia 14 lutego 2011 roku w zakresie włączenia sporządzonej dnia 23 listopada 2008 roku karty adresowej zabytku nieruchomego, a to budynku mieszkalnego zlokalizowanego pod adresem: ul. [...] - [...] Z. (dz. ewid. nr: [...] obr. 3 Z.) do Gminnej Ewidencji Zabytków - dalej zwanej GEZ, zarzucając naruszenie: - art. 22 ust. 4 i 5 pkt 3 w zw. z art. 3 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu poprzez: a. bezpodstawne i dowolne uznanie w/w budynku mieszkalnego za zabytek w sytuacji, gdy nie posiada on cech zabytku w myśl art. 3 pkt 1 i 2 w/w ustawy; b. włączenie karty adresowej przedmiotowego obiektu do GEZ bez przeprowadzania odpowiednich czynności wyjaśniających czy budynek ten spełnia przesłanki definicji legalnej zabytku, a w szczególności nienależyte i niewystarczające zbadanie istotnych okoliczności sprawy oraz brak stosownego udokumentowania przez Organ okoliczności uzasadniających objęcie budynku szczególną formą ochrony ze względu na posiadane przez niego ponadprzeciętne wartości historyczne, zabytkowe lub artystyczne; c. włączenie karty adresowej przedmiotowego obiektu do GEZ bez porozumienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków; d. podjęcie przez Organ skarżonej czynności w procedurze uniemożliwiającej właścicielom nieruchomości uznanej za zabytkową czynny udział w postępowaniu. Wniesiono o stwierdzenie bezskuteczności skarżonej czynności i zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu 14 lutego 2011 roku Burmistrz Miasta Z. wydał Zarządzenie nr 23/2011 w sprawie przyjęcia gminnej ewidencji zabytków Miasta Z., w załączniku którego wymieniono opisywany budynek pod pozycją nr: 703. Akt ten był w kolejnych latach wielokrotnie aktualizowany, uchylany i zmieniany w drodze kolejnych zarządzeń wydawanych przez Organ, a to zarządzeniami Organu: nr 7/2014 z dnia 8 stycznia 2014 roku, nr 26/2017 z dnia 9 lutego 2017 roku, nr 163/2018 z dnia 11 lipca 2018 roku, nr 21/2020 z dnia 29 stycznia 2020 roku, nr 166/2020 z dnia 20 sierpnia 2020 roku, nr 125/2021 z dnia 7 czerwca 2021 roku, nr 0050.16.2022 z dnia 26 stycznia 2022 roku, nr 0050.9.2023 z dnia 19 stycznia 2023 roku, nr 0050.18.2023 z dnia 26 stycznia 2023 roku i nr 0050.30.2023 z dnia 13 lutego 2023 roku. W dokumentacji zgromadzonej przez Burmistrza Miasta Z. brak jest jakichkolwiek dokumentów lub informacji uzasadniających objęcie wyżej wymienionego obiektu ochroną konserwatorską z uwagi na zakwalifikowanie go jako zabytkowego w znaczeniu przywołanych przepisów Ustawy. W szczególności informacji tych nie dostarcza karta adresowa budynku z dnia 23 listopada 2008 roku, która oprócz jednego zdjęcia i przybliżonej daty powstania budynku nie zawiera w zasadzie żadnych innych informacji pozwalających na kontrolę instancyjną poczynionych przez Organ ustaleń, a tym samym zbadania legalności działania Organu w kontekście jego zgodności z przepisami administracyjnego prawa materialnego. W przedmiotowej karcie adresowej brak jakichkolwiek informacji w rubryce odnoszących się do historii, opisu i wartości budynku, które to informacje powinny być traktowane przez Organ priorytetowo, gdyż ich celem jest wykazanie, jakie cechy budynku zidentyfikowane przez organ konserwatorski świadczą o tym, że stanowi on zabytek w myśl ustawowej definicji, którego zachowanie leży w interesie społecznym. Wskazane braki skutecznie uniemożliwiają poznanie i ocenę motywów działania Organu, ale także polemikę z dokonanymi przez Organ ustaleniami co do zabytkowego charakteru budynków. Znamiennym jest, iż te same uchybienia zostały powielone przez Organ w kolejnej karcie adresowej opracowanej dnia 29 listopada 2018 roku. Ponadto w zakresie zachowania procedury zaskarżenia do sądu podkreślono, iż czyniąc zadość wymogowi wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi, pismem z dnia 7 maja 2025 roku wezwano Organ do usunięcia naruszenia prawa. Uczyniono to w odpowiedzi na pismo Organu z 17 kwietnia 2025 roku – z treści którego Skarżący po raz pierwszy dowiedział się o wszystkim okolicznościach faktycznych i prawnych związanych z podjętą przez Organ czynnością, w szczególności zapoznał się z treścią opracowanych kart adresowych, które to informacje pozwoliły na opracowanie, a następnie wniesienie niniejszej skargi do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta Z. wniósł o jej odrzucenie z powodu nie zachowania terminu ewentualnie oddalenie. Odrzucenie umotywowano brakiem sprecyzowania w skardze w jakiej dacie i okolicznościach skarżący dowiedział się o fakcie objęcia spornego budynku formą ochrony konserwatorskiej poprzez wpisanie do GEZ. Nie można uznać więc, że skarga została złożona w terminach określonych w art. 52 § 2 art. 53 § 2 p.p.s.a. z uwagi na dowody znajdujące się w aktach sprawy znak: BMKZ.4120.34.2020 wskazujące, że co najmniej w lipcu 2020 r. skarżący został zawiadomiony przez Wydział Budownictwa Starostwa Tatrzańskiego o wystąpieniu o uzgodnienie robót budowlanych przy budynku, stąd posiadał on wiedzę o w/w formie jego ochrony konserwatorskiej. W zakresie żądania oddalenia skargi podkreślono, iż sporny budynek mieszkalny powstał w 1935 roku. Położony jest przy ulicy [...] Ulica ta jest przedłużeniem ulicy N. w kierunku P. , na długości ok. 900 m, występują tu zabudowania indywidualne. W tym rejonie znajduje się szereg budynków wpisanych do Gminnej Ewidencji Zabytków. Zabytkowy budynek mieszkalny z 1935 roku posiada charakterystyczne elementy dla zabudowy miasta Z.. Budynek mieszkalny założony jest na rzucie zbliżonym do kwadratu, do budynku od strony północnej przylega budynek gospodarczy połączony z budynkiem mieszkalnym. Budynek mieszkalny jest zachowany w oryginalnym układzie z częściowo zmienioną substancją - wymienione zostały okna i pokrycie dachowe, co nie pozbawia budynku jego zabytkowego charakteru. Zabytkowy charakter i styl obiektu wyróżniają m. in. spadzisty dach, kamienna podmurówka, deskowanie występujące w obrębie dachu półszczytowego, dekoracyjne "konie" wiatorownice czyli falujące deski przy krawędziach dachu w szczycie. Zabytkowy charakter budynku podkreślają przede wszystkim ściany budynku mieszkalnego wykonane z płazów, te kłody cięte na pół tworzące belki prostokątne ze ściętą krawędzią są materiałem z których wybudowano zabytkowy budynek mieszkalny. Całość wykonana jest na drewnianej konstrukcji zrębowej z ostatkami - węgłami. Ostatkami nazywa się wystające poza obrys budynku końce belek. Kształt belek jest zróżnicowany, w tym wypadku są to belki prostokątne ze ściętą krawędzią, łączone na wpusty. Na budynku mieszkalnym zastosowany został bardzo stromy dach siodłowy z przysztychem na drewnianej więźbie z wydatnym okapem z poszyciem wtórnym z blachy trapezowej. W dachu znajduje się otwarcie w formie kapliczki od strony południowej, skrzyżowane pod katem prostym z dachem dwuspadowym i sięgające do jego kalenicy. W dachu półszczytowym otwarcia w formie kapliczki występują ozdobne motywy - słoneczka i wiatrownice (konie) oraz wyżka czyli małe okienka powyżej okapu dachu półszczytowego jest to tak zwany dach półszczytowy z wyżką. Od strony północnej również występuje otwarcie w dachu w formie kapliczki poniżej kalenicy dachu. Budynek mieszkalny jest parterowy podpiwniczony z partią mieszkalnego poddasza i strychem w szczycie. W krótkim boku od zachodniej strony budynku mieszkalnego pojawia się obszerny trójkątny fronton nad ścianą z płazów to szczyt ograniczony krawędziami bocznymi dachu dwuspadowego z okazałym wydłużonym okapem w dolnej części. W jego tympanonie pojawia się okno, oraz deskowanie w partii strychu. Przy krawędziach dachu w szczycie pojawiają się wiatorwnice czyli falujące deski - dekoracyjne "konie". Budynek mieszkalny również jest mocno osadzony w przestrzeni i układzie urbanistycznym tej części miasta, gdzie ostała się zabytkowa, historyczna zabudowa, podlegająca ochronie konserwatorskiej i mająca znaczenie dla historii miasta i etapów jego rozwoju. Budynek tzw. czwórki, wyróżnia się jednorodnością stylistyczną, materiałową i technologiczną. Budynek zostały wzniesione na bazie analogicznych projektów, powielających tożsamy układ funkcjonalny. Budynki stanowią ostatni spójny zbiór obiektów architektury regionalnej na Podhalu. [...]" wznoszone z płazów, stanowią czytelny styl architektoniczny, a' obiekty na bazie tego modelu nie są już wznoszone w przestrzeniach miejskich. Budynek mieszkalny położny przy ulicy [...] jest typowym przykładem architektury wernakularnej czyli architektury rodzimej, miejscowej, ojczystej, tradycyjnej, silnie osadzonej w lokalnej tradycji budownictwa, tworzonej przez miejscowych, budowniczych i rzemieślników. Bazującej na wypracowywanych w przeszłości rozwiązaniach rzemieślniczych gdzie wybór technologii i detalu architektonicznego wiąże się z miejscowym klimatem, kulturą i uwarunkowaniami geograficznymi. Do budowy budynku wykorzystano dostępne na miejscu materiały budowlane, jak kamień i drewno, co wpłynęło na technikę budowy i sposób wykończenia. Dlatego architektura wernykularna, której przykładem jest opisywany budynek mieszkalny współtworzą lokalną tożsamość. Stanowi niejako odpowiedź na potrzeby danej grupy mieszkańców Z. - odwzorowując jej sposób życia i funkcjonowania na co dzień. Nadto podkreślono, iż aktualizacja Gminnej Ewidencji Zabytków miasta Z. wraz ze zdjęciem została sporządzona w dniu 29.11.2018r. przez K. I., absolwentkę Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu na kierunku Ochrona Dóbr Kultury na Wydziale Sztuk Pięknych, o specjalności konserwatorstwo, wieloletniego pracownika Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Z. G. licznych opracowań z dziedziny historii sztuki i architektury. Przy ocenie budynku i jego kwalifikacji brano pod uwagę cechy stylu, materiał budowlany i technologię, w której budynek wzniesiono. Brak zgromadzenia materiałów innych niż opracowane przez specjalistów z dziedziny architektury podhalańskiej karty adresowe, nie przekłada się automatycznie na brak podstaw faktycznych i prawnych dla dokonania wpisu w sytuacji spełniania przez budynek ustawowego kryterium zabytku, posiadania wartości zabytkowych i historycznych opisanych wyżej oraz w dokumencie pn. "wartościowanie zabytku" stanowiącym załącznik do odpowiedzi na skargę. Ponadto podkreślono, iż do roku 2019 nie było prawnego obowiązku powiadamiania właścicieli nieruchomości o wpisie do GEZ, dopiero rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w brzmieniu od dnia 19 października 2019 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem, dla przypadków włączania/wyłączania obiektów z GEZ/WEZ wprowadziło wymóg sporządzenia/zgromadzenia dokumentacji w sposób określony w- w/w akcie, i dopiero nowe rozporządzenie wprowadziło obowiązek zawiadamiania właścicieli o zamiarze włączenia/ włączeniu karty adresowej do GEZ/WEZ. Obowiązek ten nie miał jednakże zastosowania do budynku przy ul[...] w Z. z uwagi na fakt, że karta z 2018 r. nie byłą kartą "nową" w rozumieniu § 18 a ust. 1 w/w rozporządzenia -nie zachodził bowiem żaden z warunków' sporządzenia karty nowej, jakimi są: konieczność zastąpienia niezgodnych ze stanem faktycznym lub prawnym danych zawartych w karcie adresowej zabytku włączonej do gminnej ewidencji zabytków odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym, ujawnienia nowych danych lub usunięcia błędnych danych. Karta z 2018r. zawiera jedynie aktualne zdjęcie, które przedstawia budynek w niezmienionym/niepogorszonym stanie. Karta wykonana została przez specjalistę z wieloletnim doświadczeniem K. I., która oceniając wartości zabytkowe budynku, utrzymała zasadność dalszej ochrony konserwatorskiej, poprzez pozostanie przedmiotowego budynku w GEZ, tym samym potwierdzając, że budynek nie utracił cech zabytku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Na podstawie natomiast art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., kontrola sądowa obejmuje akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż akty prawa miejscowego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności przyjąć należało w kontrolowanej sprawie, iż termin do złożenia skargi został zachowany. Na mocy art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. W niniejszej sprawie zastosowanie znajdują zatem przepisy art. 52 i art. 53 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 czerwca 2017 r. Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Natomiast według art. 52 § 4, w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3, nie ma zastosowania. Należy ponadto uwzględnić pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 września 2025r. sygn. II OSK 815/25, odwołujący się do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego z jego wyrok z 11 maja 2023 r. (sygn. akt P 12/18), stwierdzającego niekonstytucyjność art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieruchomości przez dopuszczenie ujęcia jej jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, w tym także uznającym, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której właściciel nieruchomości, dowiadując się o zamiarze wpisania jej przez organ do GEZ, nie ma możliwości zajęcia stanowiska w postępowaniu administracyjnym ani zakwestionowania działań podejmowanych przez organ. Trybunał podkreślił, że postępowanie administracyjne w tym przedmiocie powinno być oparte na możliwie jak najpełniejszych i najbardziej precyzyjnych kryteriach. Przepis art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków został zatem uznany za niekonstytucyjny w zakresie określonym przez Trybunał, a jego niekonstytucyjne rozumienie zostało usunięte z systemu prawnego. Skarżący, w kontrolowanej sprawie nie miał możliwości zajęcia stanowiska w postępowaniu administracyjnym ani zakwestionowania działań podejmowanych przez organ, i dopiero z treści pisma organu z 17 kwietnia 2025 roku dowiedział się o okolicznościach faktycznych i prawnych związanych z podjętą przez organ czynnością, w szczególności o opracowanych kartach adresowych. Zatem czyniąc zadość wymogowi wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi, pismem z dnia 7 maja 2025 roku wezwał Organ do usunięcia naruszenia prawa, zachowując termin do złożenia skargi. W tym również kontekście skoro w rozpoznawanej sprawie Burmistrz Miasta Z. , dokonując czynności ujęcia spornego budynku zaskarżoną czynnością, nie zapewnił czynnego udziału właściciela tego obiektu w postępowaniu i nie mógł on kwestionować przyjętych przez organ ustaleń, składać wniosków dowodowych, czy też zająć stanowiska w kwestii ograniczenia przez organ jego prawa własności to zachodzi podstawa do stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności z powodu naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (por. w/w wyrok NSA z dnia 18 września 2025r. sygn. II OSK 815/25). Ponadto stwierdzić należy, iż art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami pojęcie "zabytek" definiuje jako nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy, ewidencja zabytków jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy. Z kolei przepis art. 22 ust. 4 ustawy stanowi, iż wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. Sposób prowadzenia ewidencji zabytków określa rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. Nr 113, poz. 661). Akt ten w § 17 wskazuje, jakie rubryki zawiera karta adresowa zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru gminnego oraz określa jej wzór. Fakt, że np. przepis § 17 w stanie obowiązującym na dzień 14 lutego 2011 r. nie zawierał wymogu, by karta adresowa zabytku nieruchomego zawiera rubrykę - historia, opis i wartości (według stanu aktualnie obowiązującego taka rubryka jest obligatoryjna) nie przesądza, że brak sporządzenia takiej karty adresowej w dniu dokonania zaskarżonej czynności czy innej jakiejkolwiek informacji w aktach sprawy, świadczący o zabytkowych charakterze obiektu, który do ewidencji gminnej został przyjęty jest prawnie obojętnym. Włączenie karty adresowej do gminnej ewidencji zabytków nie jest formą ochrony zabytków - taką formę stanowi wpis do rejestru zabytków (art. 7 ustawy). Ewidencje zabytków w formie kart ewidencyjnych traktować należy zatem, jako swoisty środek wstępnej ochrony danego obiektu uznanego za zabytkowy i wiążący się z pewnymi ograniczeniami względem nieruchomości ujętej w takiej ewidencji. Z chwilą włączenia karty adresowej obiektu do gminnej ewidencji zabytków powstają bowiem obowiązki obciążające jego właściciela i posiadacza które to obowiązki określone są w przepisach art. 5 ustawy. Obowiązki te związane są ogólnie mówiąc z opieką nad zabytkiem i obowiązkami informacyjnym. Obowiązki związane z włączeniem danego obiektu do gminnej ewidencji zabytków wynikają także z innych przepisów. Dla przykładu są to obowiązki związane z uzgadniania z wojewódzkim konserwatorem zabytków decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o pozwoleniu na budowę lub rozbiórkę dla inwestycji planowanych na obszarach lub w odniesieniu do budynków ujętych w gminnej ewidencji zabytków (art. 53 ust. 4 pkt 2 oraz art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane). Dla właściciela lub posiadacza danego obiektu, kwestia wpisania tego obiektu do gminnej ewidencji zabytków ma doniosłe, prawne znaczenie, gdyż nakłada na niego obowiązki, jakich nie mają właściciele obiektów, które do tej ewidencji wpisane nie są. Postępowanie, jakie toczy się w tym przedmiocie, nie może być zatem pobieżne czy obarczone rażącymi brakami w ustaleniach dotyczących danego obiektu pod względem jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. W orzecznictwie przyjmuje się, że brak sformalizowania reguł postępowania wiążącego się z włączeniem karty zabytku do ewidencji nie oznacza, że dokonanie tej czynności może nastąpić bez analizy przyczyn uzasadniających jej dokonanie, jak też udokumentowania jej chociażby w uproszczonej formie. Jest oczywiste bowiem, że włączenie karty zabytku do ewidencji musi wynikać ze stwierdzenia przez organ, że obiekt charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Tylko taki obiekt, który spełnia definicję zabytku może zostać ujęty w ewidencji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2016 r. II OSK 254/15, z dnia 26 października 2016 r., II OSK 96/15, z dnia 20 listopada 2017 r. II OSK 2926/16). Organ ochrony zabytków na podstawie posiadanych przez siebie informacji ocenia, czy określony przedmiot powinien podlegać ochronie jako zabytek w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i nie prowadzi w tej sprawie żadnego postępowania, w którym właściciel lub posiadacz zabytku mógłby czynnie uczestniczyć. Dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym, wszczętym na skutek skargi na czynność polegającą na włączeniu zabytku do gminnej ewidencji zabytków, dopuszczalne jest badanie, czy organ administracji miał usprawiedliwione podstawy włączenia zabytku do ewidencji, czy też, że czynność ta nie była niczym uzasadniona (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. II OSK 2225/18). W tym kontekście i stosując się do wymogów wyżej przedstawionych w ocenie Sądu zasadny jest zarzut skarżącego, iż czynność włączenia karty adresowej przedmiotowego obiektu do gminnej ewidencji zabytków dokonana została bez należytego ustalenia, czy faktycznie obiekt ten nosi cechy, które uprawniają organ uznania go za obiekt zabytkowy. Brak w ogóle było przy dokonaniu zaskarżonej czynności załączenia karty adresowej budynku. Stąd sama ta czynność była wadliwa. A zatem nie mogło wynikać z zaskarżonej czynności, że to zabytek. Z samej istoty zaskarżonej czynności wynikać musi sporządzenie karty adresowej. Organ powinien wykazać, że nie tylko taką kartę sporządzono, ale też że obiekt, którego kartę adresową włącza do gminnej ewidencji zabytków, charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony ze względu na posiadaną przez niego wartość historyczną, artystyczną lub naukową, czego organ poniechał. W ocenie sądu, zatem brak sporządzenia karty adresowej przed dniem dokonania zaskarżonej czynności oraz dane zawarte w dokumentacji znajdującej się w nadesłanych aktach sprawy nie wykazują więc, że przedmiotowy obiekt ma zabytkowy charakter, czego nie może zastąpić opis cech świadczących o jego zabytkowym charakterze, wskazywany w zarządzeniach wydanych po 2021r. czy opisie cech budynku jako zabytkowego z 2025r. Zatem przeprowadzony potem szczegółowy wywód czy argumentacja z odpowiedzi na skargę, że obiekt to zabytek nie ma znaczenia w sprawie. Oceniana jest czynność materialna i co z niej wynika w momencie jej dokonania, a nie działania jakie organ później wykonał. Sąd administracyjny bada sprawę i wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 106 § 1, 133 § 1 p.p.s.a) a nie na podstawie opisów przedstawionych w pismach procesowych czy opisów sporządzonych po złożeniu skargi, na potrzeby toczącego się już postępowania. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., na które składają się wpis od skargi - 200 zł i koszty zastępstwa adwokackiego - 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 c rozp. Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie - Dz.U.2023.1964 t.j.).