II SA/Kr 113/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. S. i P. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 listopada 2025 r. nr SKO.ZP/415/399/2025 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skargę oddala Burmistrz Gminy i Miasta D. decyzją z dnia 18 czerwca 2025 r. nr GPS.6725.1.111.2024.JOMU ustalił K. i P. S. należną opłatę jednorazową w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w D. oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz zbyciem nieruchomości. W dniu 10 października 2025 r. K. S. i P. S. zwrócili się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od wyżej opisanej decyzji Burmistrza Gminy i Miasta D.. We wniosku wnioskodawcy podnieśli, że decyzja ta nie została doręczona żadnemu z adresatów, natomiast odebrana została przez osobę trzecią: B. R., która nie zamieszkuje z wnioskodawcami, nie jest ich domownikiem, ani też nie była upoważniona do odbioru korespondencji. Wnioskodawcy zaznaczyli, że doręczenie przedmiotowej decyzji zostało dokonane z naruszeniem art. 39 k.p.a. i art. 44 k.p.a. i nie wywołało skutków prawnych, termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu, a ewentualne jego przekroczenie nastąpiło bez winy strony. Nadmienili, że o wydaniu decyzji w sprawie opłaty planistycznej dowiedzieli się dopiero w dniu 8 października 2025 r., przypadkowo, w trakcie rozmowy z B. R.. Jednocześnie Wnioskodawcy wnieśli odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 27 listopada 2025 r. nr SKO.ZP/415/399/2025 działając na podstawie art. 58 i art. 59 k.p.a. w związku z art. 123 k.p.a. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu organ podniósł, że decyzja została prawidłowo doręczona wnioskodawcom w sposób przewidziany w art. 39 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli za pośrednictwem pełnoletniego domownika i za pokwitowaniem w dniu 23 czerwca 2025r. (dowód: zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji), natomiast odwołanie od tej decyzji, opatrzone datą: "9 października 2025r.", zostało złożone w tym samym dniu, czyli 9 października 2025r. (dowód: data prezentaty Urzędu Gminy i Miasta D.). W związku z tym odwołanie zostało złożone po upływie (z dwumiesięcznym opóźnieniem) terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., ponieważ ten środek zaskarżenia mógł być złożony najpóźniej w dniu 7 lipca 2025r. (poniedziałek). Odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu organ wskazał, że zgodnie z art. 58 k.p.a. warunki przywrócenia terminu są następujące: prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin oraz nadto zainteresowany winien uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W przedmiotowej sprawie wnioskodawcy złożyli co prawda prośbę o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji wydanej przez Burmistrza Gminy i Miasta D. z dnia 18 czerwca 2025r. i dopełnili czynności poprzez złożenie odwołania, ale nie uprawdopodobnili, że uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy. Zdaniem wnioskodawców, przedmiotowa decyzja została doręczona osobie nieuprawnionej, niebędącej domownikiem, a w konsekwencji decyzja nie została doręczona skutecznie. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a., pisma w postępowaniu administracyjnym, a zatem również decyzja administracyjna, doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, niemniej art. 43 k.p.a. przewiduje, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania (tzw. doręczenie zastępcze). Należy zaznaczyć, że doręczenie zastępcze wywołuje takie skutki jak doręczenie adresatowi do rąk własnych. Przyjęcie pisma przez dorosłego domownika lub sąsiada i potwierdzenie doręczenia na piśmie swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia, przesądza o doręczeniu pisma adresatowi. Organ podkreślił, że okoliczność, że osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddała pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik lub sąsiad adresata, i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz, że pismo to zostało mu doręczone. Jednocześnie akta sprawy wskazują, że adres wnioskodawców, pod którym doręczono decyzję wynikał z aktu notarialnego zawierającego umowę przeniesienia własności działki nr [...] i korespondencja powyższa została odebrana przez B. R. (córka) i M. R. (zięć), którzy pokwitowali odbiór dokumentów i zobowiązali się do przekazania pism adresatom. Jednocześnie, wnioskodawcy nie kwestionowali zawiadomień, odebranych przez córkę i zięcia. Nadto, twierdzenia podnoszone we wniosku, że o wydaniu decyzji w sprawie ustalenia opłaty planistycznej wnioskodawcy dowiedzieli się, przypadkowo, w dniu 8 października 2025 r., w trakcie rozmowy z B. R. (córka) nie mają oparcia w aktach sprawy. W aktach sprawy znajduje się wniosek odwołujących z dnia 30 czerwca 2025r. złożony w organie I instancji w dniu 2 lipca 2025r. o rozłożenie należności z tytułu renty planistycznej na 12 rat, z którego treści wynika, że już w dniu 30 czerwca 2025r. byli w posiadaniu decyzji z dnia 18 czerwca 2025 r. W treści wniosku o rozłożenie na raty została wymieniona data decyzji, jej znak (numer) i kwota należności. Nadto w aktach znajduje się pismo wnioskodawców złożone w odpowiedzi na zawiadomienie organu z dnia 6 października 2025r. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, które to zawiadomienie odnosiło się do wszczętej wnioskiem K. S. i P. S. sprawy o rozłożenie należności z tytułu renty planistycznej na raty. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli K. S. i P. S. zarzucając naruszenie: 1/ art. 36 ust. 4 oraz innych przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego błędną wykładnię i pominięcie, że opłata planistyczna może zostać ustalona wyłącznie w razie faktycznego zbycia nieruchomości. W niniejszej sprawie do zbycia nieruchomości nie doszło, gdyż umowa z dnia 9 grudnia 2024 r. oraz aneks z dnia 30 września 2025 r. mają charakter warunkowy; 2/ art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z winy skarżących, mimo że decyzja nie została doręczona żadnemu ze skarżących, korespondencję odebrała osoba trzecia (córka), która nie była domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a., a skarżący powzięli rzeczywistą wiedzę o skutkach decyzji dopiero 8 października 2025 r.; 3/ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie wszechstronną ocenę materiału dowodowego, polegającą na pominięciu wieku skarżących (65 i 67 lat). W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając legalność zaskarżonego postanowienia w świetle wyżej wskazanych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Sąd nie dopatrzył się bowiem naruszenia przepisów postępowania w sposób opisany w skardze. W ocenie Sądu organ administracji dokonał prawidłowych ustaleń i oceny stanu faktycznego, a w konsekwencji prawidłowo orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta D. z dnia 18 czerwca 2025 r. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o przepis art. 58 k.p.a., który przewiduje przywrócenie terminu do dokonania czynności, których uchybienie powoduje negatywne skutki procesowe dla strony. Dla zastosowania tego przepisu powinny być spełnione przesłanki w nim wymienione. Pierwszą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Zatem przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek zainteresowanego, który wniesie prośbę w formie podania. Drugą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy. Trzecią przesłanką przywrócenia terminu jest dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi siedem dni. Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie podkreśla się, że instytucja przywrócenia terminu jest zastrzeżona dla przypadków wyjątkowych, w których przeszkoda w dokonaniu czynności nie była możliwa do pokonania nawet przy dołożeniu należytej staranności (zob. np. A. Wróbel, uwagi do art. 58 k.p.a. [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 342/24 i powołane tam orzecznictwo). Ocena przesłanek przywrócenia terminu odbywa się przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności konkretnej sprawy. Od wnioskodawcy wymaga się jednak, by jako inicjator danego postępowania uwiarygodnił twierdzenia, stanowiące podstawę zgłoszonego żądania w kontekście braku winy w uchybieniu terminowi. Jak trafnie akcentowano w wyroku NSA o sygn. akt I OSK 1641/22, "W sprawie przywrócenia terminu postępowanie przebiega w oparciu o argumenty przedstawione przez stronę, na której spoczywa ciężar wykazania braku winy w uchybieniu terminu. (...) postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do dokonania zaniedbanej czynności procesowej prowadzone jest na wniosek strony i opiera się na ocenie okoliczności przez stronę wskazanych. To strona ma uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu, a nie organ ma dociekać przyczyn spóźnienia strony. Uprawdopodobnienie ma wynikać z rozumowania przeprowadzonego na podstawie faktów przedstawionych przez zainteresowanego, zasad logiki i doświadczenia życiowego" (zob. wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt I OSK 1641/22 i powołane tam orzecznictwo). Argumentacja prezentowana przez stronę w niniejszej sprawie zmierzała w tym kierunku, że wskazano na wadliwe doręczenie decyzji z dnia 18 czerwca 2025 r. W tym zakresie Sąd podzielił zapatrywanie organu o braku podstaw do kwestionowania prawidłowości doręczenia przesyłki. Z akt administracyjnych wynika, że decyzja Burmistrza Gminy i Miasta D. z dnia 18 czerwca 2025 r. Decyzja została wysłana przez organ pod adres wynikający ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy aktu notarialnego z dnia 9 grudnia 2024 r. Co więcej decyzja ta została prawidłowo doręczona za pokwitowaniem w dniu 23 czerwca 2025 r. (dowód zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji). Jednocześnie z akt sprawy wynika, że skarżący nie kwestionowali prawidłowości doręczenia zawiadomień, odebranych przez córkę i zięcia – jako dorosłych domowników. Taki tryb doręczenia przewiduje art. 43 k.p.a., stanowiąc, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Doręczenie zastępcze dorosłemu domownikowi opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru jako dorosły domownik, która pokwitowała i przyjęła przesyłkę, przekazała ją adresatowi. W takim przypadku nie jest wymagane złożenie przez dorosłego domownika odrębnego oświadczenia o zobowiązaniu się do przekazania korespondencji adresatowi albo dokonanie stosownej adnotacji w tym względzie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Doręczyciel nie ma obowiązku zawiadomienia adresata o takiej formie doręczenia (jak ma to miejsce w przypadku pozostawienia przesyłki sąsiadowi bądź dozorcy domu) i nie weryfikuje, czy osoba obecna pod adresem stanowiącym miejsce zamieszkania adresata, która podejmuje się przekazania pisma (przesyłki), jest faktycznie domownikiem prowadzącym z adresatem wspólne gospodarstwo domowe, zwłaszcza, że pojęcie domownika można odnieść również do krewnych i powinowatych, którzy przebywają w mieszkaniu adresata jedynie okresowo za jego zgodą (zob. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt III FSK 697/23 i powołane tam orzecznictwo). Jednocześnie podkreślenia wymaga, że zwrotne potwierdzenie odbioru ma walor dokumentu urzędowego, który dowodzi doręczenia przesyłki w jeden z przepisanych sposobów - w rozpatrywanej sprawie w trybie art. 43 k.p.a., a dane w nim zawarte są dowodem tego, co zostało w nim stwierdzone. Domniemanie wynikające z ww. dokumentu, świadczącego o dokonaniu doręczenia zastępczego, ma charakter wzruszalny. Podejmując próbę obalenia tego domniemania, należy mieć jednak na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące. Wzruszenie domniemania wymaga zatem od faktycznego adresata udowodnienia, że osoba, która pokwitowała odbiór przesyłki i poświadczyła, że jest dorosłym domownikiem rzeczywiście nim nie była (zob. wyrok NSA z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt III FSK 1462/22). Strona, opierając się wyłącznie na twierdzeniu o niedopuszczalnym potraktowaniu córki i zięcia jako dorosłego domownika w istocie nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu mogącego zaprzeczać ustaleniu, że osoba odbierająca korespondencję miała status dorosłego domownika. Strona nie podjęła również próby zainicjowania postępowania reklamacyjnego. Sąd nie dostrzegł tym samym podstaw do kwestionowania faktu skutecznego doręczenia decyzji w dniu 23 czerwca 2025 r., skoro z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy jednoznacznie wynikało, kto, w jakiej dacie i w jakim charakterze odebrał korespondencję, podejmując się jej dostarczenia do rąk adresata. Na tle argumentacji strony istotne pozostawało, że taki tryb doręczenia był już stosowany w trakcie postępowania administracyjnego i nie był podważany przez stronę jako wadliwy, co organ zobrazował stosownymi przykładami dotychczasowej korespondencji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na względzie, Sąd podzielił stanowisko organu, że skarżący nie zdołali uprawdopodobnić braku swojej winy w nieterminowym zaskarżeniu decyzji, co wykluczało przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podkreślić należy, że zaniedbania dorosłego domownika polegające na nieprzekazaniu bądź spóźnionym przekazaniu korespondencji obciążają faktycznego adresata (zob. np. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt I GSK 1105/21). W kontekście wymogu dochowania należytej staranności zwrócenia uwagi wymagało natomiast, że to strona świadoma udziału w postępowaniu administracyjnym i kwitowania korespondencji przez córkę i zięcia, powinna podjąć działania zapobiegające negatywnym następstwom w odbiorze przesyłek. W świetle prezentowanych uwag Sąd nie uwzględnił zarzutów sformułowanych w petitum skargi wskazujących na naruszenie art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 43 k.p.a. Strona nie uwiarygodniła bowiem, by opóźnienie w złożeniu odwołania było przez nią niezawinione, a tym samym, by istniały przesłanki do skorzystania z instytucji przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji wyroku stosownie do art. 151 P.p.s.a.