II SA/Kr 1194/24
WyrokWSA w Krakowie2024-12-09
Skład orzekający: Janusz Kasprzyczycki, Piotr Głowacki, Magdalena Gawlikowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Rady Miasta Krakowa w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Z." w części dotyczącej § 8 ust. 16, § 21 ust. 2 pkt 3 lit. a), b), c), § 21 ust. 7 oraz części graficznej planu, w zakresie odnoszącym się do działki ewidencyjnej skarżącego, narusza prawo poprzez ustanowienie strefy zieleni niskiej i nieprzekraczalnej linii zabudowy w sposób sprzeczny z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa, bez podstawy prawnej i z rażącym przekroczeniem granic władztwa planistycznego, co skutkuje nadmiernym ograniczeniem prawa własności?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że uchwała Rady Miasta Krakowa w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Z." nie narusza prawa. Procedura planistyczna została przeprowadzona zgodnie z prawem, a ustalenia planu są zgodne ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Wprowadzone ograniczenia w zabudowie, w tym strefa zieleni niskiej i nieprzekraczalna linia zabudowy, mieszczą się w granicach władztwa planistycznego gminy i służą ochronie walorów przyrodniczych i krajobrazowych, nie naruszając przy tym istoty prawa własności.Stan faktyczny
Skarżący J. B. zaskarżył uchwałę Rady Miasta Krakowa w części dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Z.", kwestionując przepisy dotyczące strefy zieleni niskiej i nieprzekraczalnej linii zabudowy w odniesieniu do jego nieruchomości. Zarzucił naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy o ochronie przyrody, a także Konstytucji RP i Kodeksu cywilnego, wskazując na sprzeczność planu ze Studium, brak podstawy prawnej i przekroczenie granic władztwa planistycznego, co skutkowało nadmiernym ograniczeniem jego prawa własności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie Sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant: starszy referent sądowy Paulina Filipek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi J. B. na uchwałę Rady Miasta Krakowa nr CXII/3037/23 z dnia 14 czerwca 2023 r. w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...]" oddala skargę.
Sygn. akt II SA/Kr 1194/24.
UZASADNIENIE
J. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na uchwałę Nr CXII/3037/23 Rady Miasta Krakowa z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Z. " zaskarżając ją w części, tj.:
1) § 8 ust. 16 MPZP Z. ,
2) § 21 ust. 2 pkt 3 lit. a), lit. b) i lit. c) MPZP Z.
3) § 21 ust. 7 MPZP Z.,
4) części graficznej planu (rysunek planu - załącznik nr 1 do zaskarżonej uchwały) obejmującej wyznaczenie strefy zieleni niskiej oraz nieprzekraczalnej linii zabudowy w części planu objętej terenem U.6,
— w zakresie, w jakim w/w postanowienia planu miejscowego, określające zasady kształtowania oraz ograniczenia zabudowy odnoszą się do nieruchomości gruntowej położonej w Krakowie, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,5264 ha, obręb [...] jedn. ewid. K. dla której Sąd Rejonowy dla K. — P. w K. IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą [...], względem której przysługuje skarżącemu prawo własności.
Skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 1 ust. 3, art. 28 ust. 1, art. 20 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 16 ust. 7 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 17 ust. la pkt 1 lit. a), art. 19 ust. 6c, art. 20 ust. 4 pkt 7 i ust. 4a pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz art. 140 kodeksu cywilnego w zw. z art. 64 ust. 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej - poprzez istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, a to wobec ustanowienia i wyznaczenia na terenie zabudowy usługowej (U.6) o podstawowym przeznaczeniu pod zabudowę budynkami usługowymi, strefy zieleni niskiej przewidującej całkowity zakaz lokalizowania budynków oraz nieprzekraczalnej linii zabudowy:
a) w sposób sprzeczny z ustaleniami uchwały nr CXII/1700/14 Rady Miasta Krakowa z dnia 9 lipca 2014 r. w sprawie uchwalenia zmiany "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa" (zwanego dalej w skrócie Studium),
b) bez adekwatnej podstawy prawnej, która sankcjonowałaby wprowadzenie zakazu lokalizacji budynków motywowanego potrzebami ochrony walorów krajobrazowych B. – T. Parku Krajobrazowego,
c) z rażącym przekroczeniem granic przysługującego gminie władztwa planistycznego
- co łącznie skutkowało nadmiernym ograniczeniem uprawnień skarżącego, związanych z prawem własności jego w/w nieruchomości.
Wniesiono o stwierdzenie nieważności w części, a to:
a) § 21 ust. 7 w zw. z § 8 ust. 16 oraz § 21 ust. 2 pkt 3 lit. b) i lit. c) zaskarżonej uchwały (tekst planu) - w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,5264 ha, obręb [...] jedn. ewid. K. m. Kraków;
b) części graficznej planu (rysunek planu - załącznik nr 1 do zaskarżonej uchwały) w zakresie strefy zieleni niskiej oraz nieprzekraczalnej linii zabudowy wyznaczonych w części objętej terenem U.6 na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,5264 ha, obręb [...] jedn. ewid. K. m. K.;
oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podkreślono, iż zakwestionowane w skardze ustalenia planu mają wpływ na możliwość wykorzystania działki, w tym jej zabudowy. Choć działka ta znajduję się formalnie na terenie przewidzianym pod zabudowę usługową U.6 na przeważającym jej obszarze, to wprowadzony zakaz wynikający z nieuprawnionego równoczesnego objęcia 85% powierzchni działki mieszczącej się w terenie o przeznaczeniu U.6 strefą zieleni niskiej faktycznie jakąkolwiek zabudowę uniemożliwia. W ten sposób, wzajemnie wykluczające się i niespójne ustalenia skarżonego planu, ograniczają do minimum funkcjonalność działki. Wskutek przyjęcia MPZP Z. e tej treści, skarżący został pozbawiony możliwości racjonalnej gospodarczo zabudowy swojej własności zgodnie z pozostałymi ustaleniami planu oraz ustaleniami Studium.
Istota skargi w przedmiotowej sprawie sprowadza się do wprowadzenia w ramach MPZP Z. nadmiernej i nieproporcjonalnej ingerencji w przysługujące skarżącemu prawo własności opisanej wyżej nieruchomości w części działki nr [...] przeznaczonej w pianie na cele zabudowy usługowej (oznaczone na rysunku planu symbolem U.6 - vide § 21 ust. 1 MPZP Z. ). Ingerencja planistyczna w sposób wykonywania prawa własności w tym konkretnym przypadku (tj. co do tej części działki) prowadzi do faktycznego pozbawienia uprawnionego możliwości zabudowy posesji zgodnie z wynikającym z MPZP Z. przeznaczeniem. Mimo formalnego przeznaczenia terenu na cele zabudowy usługowej, treść kwestionowanych tu przepisów MPZP Z. kształtujących szczegółowe zasady zabudowy w istocie faktycznie pozbawia właściciela działki prawa do jej zabudowy. W ramach formalnie zagwarantowanego w planie przeznaczenia terenu (U.6), właściciel przedmiotowej posesji został faktycznie pozbawiony uprawnień dotyczących możliwości realizacji podstawowej inwestycji budowlanej tj. budowy budynku usługowego wraz z niezbędną infrastrukturą.
Stosownie do ustaleń § 8 ust. 16 MPZP w zw. z § 21 ust. 7 MPZP Z. grunt położony na terenie przeznaczonym pod zabudowę usługową został jednocześnie objęty strefą zieleni niskiej, stosownie oznaczonej co do zasięgu w części graficznej planu m. in. na terenie U.6, w tym na działce skarżącego. Z ustaleń skarżącego wynika, że z ogólnej powierzchni działki nr [...] wynoszącej 0,5264 ha, część objęta w planie przeznaczeniem pod zabudowę usługową (U.6) wynosi ok. 0,4400 ha.
Równolegle jednak, kwestionowane postanowienia planu, wprowadzające na terenie o przeznaczeniu pod zabudowę usługową zakaz zabudowy w strefie zieleni niskiej, dotyczą prawie 85% powierzchni działki nr [...] (ok. 0,3700 ha), czyniąc fikcją zabudowę budynkami usługowymi jako przeznaczenie podstawowe U.6 wyznaczone w planie m. in. dla działki nr [...].
Analiza przepisów § 8 ust. 16 MPZP w zw. z § 21 ust. 7 MPZP Z. w powiązaniu z korespondującą z nimi zawartością części graficznej zaskarżonego planu, prowadzi do wniosku, że pozostają one niezgodne z zapisami Studium i w konsekwencji naruszają one obiektywny porządek prawny, w szczególności art. 9 ust. 4 i art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Zgodnie bowiem z ustaleniami uchwały nr CX!I/1700/14 Rady Miasta Krakowa z dnia 9 lipca 2014 r. w sprawie uchwalenia zmiany "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa", działka skarżącego znajduje się w terenach usług oznaczonych symbolem "U" w ramach jednostki strukturalnej wskazanej w Studium jako nr [...] O. Dokument Studium dla tej części obszaru objętego MPZP Z. jako główny kierunek zmian w zagospodarowaniu przestrzennym wyznacza Tereny usług ("U"). Zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, choć studium jest aktem elastycznym, to zawiera jednak nieprzekraczalne ramy dla swobody planowania przestrzennego. Ustalenia studium nie mogą być przeniesione wprost do regulacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ale również nie mogą być ze sobą sprzeczne. Skoro w studium określa się m. in. kierunki zmian w przeznaczaniu terenów, to gmina w ramach uprawnień wynikających z władztwa planistycznego, może zmienić w planie miejscowym dotychczasowe przeznaczenie określonych obszarów, ale tylko w granicach określonych ustaleniami studium.
W tej sytuacji, wyłączenie objętej zaskarżoną uchwałą części nieruchomości skarżącego spod zabudowy usługowej i przeznaczenie jej pod tereny zielone, pozostaje w sposób oczywisty sprzeczne ze Studium. Zostało dokonane w sposób arbitralny w oparciu o niezgodne z prawem stanowiska organów uzgadniających (Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Zarządu Województwa Małopolskiego), co stanowi naruszenie zasady wynikającej z art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodność planu ze Studium nie może być bowiem rozumiana ogólnie. Nie może oznaczać możliwości ustalania w planie przeznaczenia danego terenu z całkowitym pominięciem przyjętych w Studium zasad na etapie uchwalania planu miejscowego.
Upatrywanej wyżej niezgodności MPZP Z. ze Studium nie sposób przy tym przypisać wagi jedynie nieistotnego (a tym samym niewypełniającego dyspozycji art. 28 ust. 1 tej ustawy) naruszenia zasady sporządzania planu, skoro faktyczne wyłączenie z zabudowy usługowej terenu pod tę zabudowę przeznaczonego, nie było konieczne i prowadzi do zbędnego z punktu widzenia interesu publicznego, ograniczenia prawa własności skarżącego.
Podkreślono także, iż bezzasadny pozostaje argument o związaniu organu stanowiskami uzgodnieniowymi Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Zarządu Województwa Małopolskiego odnośnie do wprowadzenia strefy zieleni niskiej z zakazem lokalizacji budynków oraz określonego zasięgu tejże strefy. Stanowiska zajęte przez organy względem przedłożonego im projektu planu, określane eufemistycznym mianem "wytycznych", a w gruncie rzeczy sprowadzające się do zwyczajnego wymuszenia na organie planistycznym wprowadzenia m. in. zakazu zabudowy na części terenu U.6, miały charakter arbitralny, uznaniowy, dowolny i pozbawiony adekwatnej podstawy normatywnej i faktycznej. Z ubolewaniem należy skonstatować, że wbrew postulatowi wynikającemu z zasady władztwa planistycznego gminy, na etapie procedury uzgodnieniowej te "wytyczne" nie podlegały wnikliwej i rzeczowej analizie z uwzględnieniem lokalnych uwarunkowań oraz ograniczeń wynikających m. in. z uchwały nr VII/64/19 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 25 marca 2019 r. w sprawie B. - T. Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2019 r., poz. 2849) oraz uchwały nr Xlll/164/19 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 30 września 2019 r. (publ. Dz. Urz. Woj, Małop. z 2019 r., poz. 7263) w sprawie ustanowienia planu ochrony dla B.- T. Parku Krajobrazowego uwzględniającego zakres planu zadań ochronnych dla obszaru
Natura 2000 Skawiński Obszar Łąkowy (PLH 120079) oraz zakres planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Dębnicko-Tyniecki Obszar Łąkowy (PLH 120065).
Jest rzeczą oczywistą, że planowanie przestrzenne jest skomplikowanym, długotrwałym i kosztownym procesem. Efektem takiego planowania nie może być jednak stan, w którym w granicach poszczególnych obszarów o określonym przeznaczeniu dochodzi do nieuzasadnionych kolizji przyjętych regulacji. Ostatecznie bowiem plan zagospodarowania musi stanowić co do zasady, spójną całość. Aby taki efekt uzyskać, uchwalenie planu winno być poprzedzone badaniem spójności jego ustaleń. Brak takich badań w rozpoznawanej sprawie doprowadził do uchwalenia planu, w którym aprioryczne i dogmatyczne (czyt. bezpodstawne) założenie o zakazie lokalizacji budynków co do istotnej części terenu U.6 o przeznaczeniu usługowym, prowadzi w efekcie do sprzeczności planu nie tylko ze Studium, ale i z obowiązującym porządkiem prawnym. Żadną miarą omawianego "sztywnego", nie doznającego wyjątku, ustalenia polegającego na wprowadzeniu strefy zieleni niskiej z zakazem lokalizacji budynków nie uzasadnia interes publiczny i związana z nim możliwość ingerencji w prawo własności w ramach przysługującego władztwa planistycznego.
Poza sporem pozostawać musi, że sporna działka skarżącego, podobnie jak praktycznie cały teren objęty skarżoną uchwałą, pozostają w granicach B. - T. Parku Krajobrazowego (§ 8 ust. 1 MPZP Zakamycze). W myśl art. 15 ust. 2 pkt 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, plan miejscowy może przewidywać zakaz zabudowy, a więc także i zabudowy określonego rodzaju. Tym niemniej, przepis art. 15 ust. 2 pkt 9 nie stanowi samoistnej i wystarczającej podstawy do wprowadzenia zakazu zabudowy, ale zakaz ten musi znajdować umocowanie także w przepisach szczególnych, które przewidują możliwość wprowadzenia tego rodzaju ograniczenia prawa własności, w tym również poprzez wprowadzenie go do ustaleń zawartych w planie miejscowym. Z faktu, iż w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego winny się znaleźć m.in. zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu kulturowego, w żadnym razie nie można wyciągać wniosku, iż rada gminy, dysponując władztwem planistycznym, może to czynić dowolnie, nie będąc w tej mierze związana przepisami prawa materialnego, w tym ustawą o ochronie przyrody oraz wydanymi na jej podstawie i w granicach upoważnienia dla prawodawcy lokalnego aktami prawa miejscowego. To zaś oznacza, że rada gminy, ustalając w planie zagospodarowania przestrzennego ograniczenia w sposobie zagospodarowania terenu, w tym ze względu na wymogi, o jakich mowa w ustawie o ochronie przyrody, winna to czynić w zgodzie z jej przepisami, w sposób niebudzący wątpliwości co do istoty i zakresu tych ograniczeń.
Nawet objęcie spornego terenu tego rodzaju, silną, formą ochrony przyrody, nie uzasadnia wprowadzonego na działce skarżącego zakazu lokalizacji budynków, skoro w skarżonym planie przeznaczono teren U.6 na zabudowę usługową.
Analiza procedury uzgodnieniowej, która poprzedzała przyjęcie skarżonego planu, musi prowadzić do wniosku, że projekt planu był po wielokroć zmieniany w związku z kolejnymi (kilkukrotnymi) odmowami uzgodnienia postanowień planu przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Zarządu Województwa Małopolskiego, które były każdorazowo motywowane m. in. niedostatecznym - w ocenie tychże organów - poziomem ochrony walorów przyrodniczych, krajobrazowych i środowiskowych wynikających z położenia terenów zabudowy usługowej (w tym U.6) w granicach B. - T. Parku Krajobrazowego. Dokumentacja ta, w tym stanowiska wyrażane przez w/w organy na uzasadnienie kolejnych postanowień o odmowie uzgodnienia i kolejnych wersji projektu planu dowodzi, że ostatecznie organ planistyczny w gruncie rzeczy faktycznie scedował władztwo planistyczne na rzecz nie znajdujących uzasadnienia w przepisach ,,wytycznych zawartych w uzgodnieniach ustawowych Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Zarządu Województwa Małopolskiego". Zamiast zaskarżyć w przewidzianym prawem trybie kolejne postanowienia w/w organów, w których odmówiły one uzgodnienia planu z wyłożonych tamże - pozbawionych adekwatnego prawnego uzasadnienia - powodów, skarżony organ modyfikował kolejne wersje projektów planu w celu urzeczywistnienia wydumanych, pozbawionych merytorycznego uzasadnienia, wytycznych. W relewantnym dla niniejszej skargi zakresie modyfikacji ustaleń planu na terenie U.6, istota bezpodstawnych zmian ustaleń planu odnoszących się do uwzględniania kolejnych, eskalujących ograniczeń w zabudowie terenu U.6, w tym działki należącej do skarżącego, uwidacznia się po porównaniu kolejnych projektów części graficznej planu, gdzie zasięg strefy zieleni niskiej i korespondujący z wprowadzanymi tam zakazami przebieg nieprzekraczalnej linii zabudowy uwidacznia się w sposób dość jednoznaczny. Obowiązujący stan prawny nie dawał podstaw do wprowadzania kolejnych, dalej idących ograniczeń (zakazów) zabudowy w terenie U.6, motywowanych rzekomymi względami ochrony walorów przyrodniczych, krajobrazowych i środowiskowych wynikających z położenia terenów zabudowy usługowej (w tym U.6) w granicach B. - T. Parku Krajobrazowego.
Nie sposób doszukać się racjonalnych argumentów przemawiających za tym, aby na działkach przewidzianych pod zabudowę usługową (np. U4., U.6) zakazać tej zabudowy poprzez wprowadzenie strefy zieleni niskiej z uwagi na potrzeby ochrony przyrody i krajobrazu, podczas gdy równolegle "robi się wyjątek" w postaci dróg publicznych KDGP.l i KDGP.2 w terenach przecinających dwie strefy zieleni niskiej w terenach U.4 i U.6. Drogi te dalece poważniej ingerują w rzekomo podlegające ochronie walory przyrodnicze i krajobrazowe B. - T. Parku Krajobrazowego, aniżeli sąsiadujące z obu stron dróg tereny zabudowy usługowej (U.4 i U.6), na których wprowadzono strefy zieleni niskiej z zakazem zabudowy.
Wprowadzenie strefy zieleni niskiej z zakazem lokalizacji budynków nie ma uzasadnionej podstawy w przepisach statuujących ochronę B. Parku Krajobrazowego. Zgodnie z uchwałą nr Vll/64/19 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 25 marca 2019 r. w sprawie B. - T. Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. Woj. Małop. Z 2019 n, poz. 2849), w Parku zakazuje się m. in. wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub budową, odbudową, utrzymaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych (§ 3 ust. 1 pkt 4 uchwały nr Vll/64/19). W treści rzeczonej uchwały zakaz ten ulega istotnej
liberalizacji, albowiem nie dotyczy on wykonywania robót budowlanych dopuszczonymi do realizacji na terenie Parku przez właściwy organ na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane na terenach przeznaczonych pod zabudowę dopuszczających budowę nowych obiektów budowlanych w obowiązujących studiach uwarunkowań kierunkach zagospodarowania przestrzennego i miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego (vide § 3 ust. 4 pkt 1 uchwały nr Vll/64/19).
Z ogólnej powierzchni działki nr [...] wynoszącej 0,5264 ha, część objęta w planie przeznaczeniem pod zabudowę usługową (U.6) wynosi ok. 0,4400 ha, przy czym strefa zieleni niskiej, dotyczy prawie 85% powierzchni działki nr [...] (ok. 0,3700 ha). Pozostała część działki, formalnie przeznaczona pod zabudowę usługową (ok. 0,0700 ha), nie może być zabudowana zgodnie z w/w parametrami, czyniąc fikcją zabudowę budynkami usługowymi jako przeznaczenie podstawowe U.6 wyznaczone w planie m. in. dla działki nr [...]. Wskaźnik intensywności zabudowy na poziomie 0,6, odniesiony do całego areału działki znajdującego się w terenie U.6, skutkuje powinnością wykonania na części działki nr [...] o powierzchni 0,0700 ha budynku o powierzchni całkowitej zabudowy na poziomie 2640 m
(4400 m
x 0,6 = 2640 m
). Przy takich parametrach konieczne byłoby wykonanie budynku o co najmniej 4 kondygnacjach nadziemnych. W takim zaś przypadku, niemożliwe staje się zachowanie wskaźnika maksymalnej wysokości zabudowy (12 m). Dla przedmiotowej działki nr [...], która znajduje się w terenie przewidzianym na budownictwo usługowe, oznacza to w praktyce, że nie jest możliwe zlokalizowanie jakiegokolwiek zgodnego z prawem budowlanym, pozostałymi wymogami planu, zasadami sztuki budowlanej, a nawet prawami fizyki - budynku usługowego. W ten sposób omówione wyżej postanowienia planu w sposób oczywisty naruszają interes prawny skarżącego. Kontestowane zapisy prowadzą bowiem do praktycznego pozbawienia znaczenia prawa własności w postaci krańcowego ograniczenia prawa zabudowy nieruchomości ze względu na wykluczające się zapisy MPZP Z. . W efekcie, pomimo formalnie dopuszczonej zabudowy usługowej U.6 na niewielkiej części działki nr [...] nieobjętej strefą zieleni niskiej z zakazem lokalizacji budynków, szczegółowe zasady kształtowania zabudowy zawarte w omówionych przepisach planu wykluczają się wzajemnie. Takie wzajemnie się znoszące postanowienia planu powodują, że przedmiotowa działka nie jest możliwa do zabudowy zgodnie z przeznaczeniem podstawowym.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta Krakowa wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że rozwiązania planistyczne dla nieruchomości skarżącego zostały przyjęte w ramach wyznaczonych treścią Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa (aktualnie: uchwała Nr CXII/ 1700/ 14 Rady Miasta Krakowa z dnia 9 lipca 2014 r. w sprawie uchwalenia zmiany "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa"). Ustalenia przyjęte dla terenu U.6 są zgodne z funkcją podstawową, ustaloną dla terenów U, a nadto strefy zieleni niskiej i w pełni mieszczą się w zakresie funkcji dopuszczalnej dla tej kategorii terenów. Tym samym bezzasadny jest zarzut naruszenia przez organy planistyczne Gminy Miejskiej Kraków art. 9 ust. 4 w zw. z art. 15 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 1 u. p. z. p. w brzmieniu aktualnym na moment podjęcia zaskarżonej uchwały. Nadto, w zakresie wyznaczenia przeznaczenia zgodnego z funkcją dopuszczalną terenu, kluczowe znaczenie ma zasada wyrażona w sekcji III. 1. 2. ust. 6 tomu III studium, iż wskazany w poszczególnych strukturalnych jednostkach urbanistycznych dla terenów o różnych funkcjach udział funkcji dopuszczalnej w ramach funkcji podstawowej można zrealizować w planach miejscowych: poprzez wyznaczenie terenu zgodnego z funkcją dopuszczalną albo poprzez ustalenie przeznaczenia uzupełniającego, towarzyszącego przeznaczeniu podstawowemu - jednakże suma powierzchni tak wyznaczonych terenów nie może przekraczać wskaźnika funkcji dopuszczalnej, wskazanego w studium, a odnoszącego sią do powierzchni całego terenu o określonej funkcji zagospodarowania. Natomiast dopuszczalność wyznaczenia rezerwy terenu KDGP.2 wynika wprost z zasady wyrażonej w sekcji III. 1. 2. ust. 11, zgodnie z którym ustalanie w planie miejscowym przeznaczenia terenu pod tereny infrastruktury technicznej oraz tereny komunikacji (drogi lokalne, dojazdowe, wewnętrzne, trasy i przystanki komunikacji szynowej (w tym metro), miejsca postojowe i garaże podziemne) jest zgodne z każdą z wyznaczonych
w studium funkcji zagospodarowania terenów, ustaloną dla obszarów w poszczególnych strukturalnych jednostkach urbanistycznych.
Teren objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru "Z. znajduje się w granicach dwóch strukturalnych jednostek urbanistycznych wskazanych w Studium: nr [...] O. (zachodnia i centralna część obszaru, por. str. 215 - 219 tomu III studium) oraz nr 19 W. J. (wschodnia część obszaru). Dokument Studium dla północno-zachodniej części obszaru objętego skarżonym planem, do której Zarząd Województwa Małopolskiego wniósł uwagi, jako główny kierunek zmian w zagospodarowaniu przestrzennym wyznacza wyżej wskazane Tereny usług (symbol: U). W ramach wytycznych do planów miejscowych określone zostały następujące kierunki zmian w strukturze przestrzennej:
• zabudowa usługowa w terenach usług (U) w rejonie portu lotniczego B. (zabudowa wystawiennicza, targowa, biurowa, handlowa, zlokalizowana wzdłuż autostrady A4, ul. O. , ul. B. );
• obsługa komunikacyjna terenu usług powiązana z węzłem autostradowym, drogą wojewódzką, ul. B. i szybką koleją aglomeracyjną (SKA).
Nadto, w zakresie środowiska przyrodniczego już w karcie dla jednostki urbanistycznej nr [...] wskazano na występowanie w tym terenie fragmentarycznie korytarza ekologicznego.
W zakresie standardów przestrzennych oraz wskaźników Studium dla obszaru tego określa: powierzchnię biologicznie czynną dla zabudowy usługowej w terenach usług (U) min. 20 %, a w terenach położonych w strefie kształtowania systemu przyrodniczego min. 40% oraz wysokość zabudowy usługowej w terenach usług (U) do 25 m. Dodatkowo, wyznaczone w Studium Tereny usług - wchodzące w granice sporządzanego projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Z. " oraz położonych na północ od niego obszarów planów miejscowych "B. I." i "B. I." są objęte strategicznym projektem miejskim "B. ". Dla tego obszaru Studium zakłada realizację skonfigurowanego pakietu projektów o charakterze metropolitalnym, wśród których znalazły się między innymi takie przedsięwzięcia inwestycyjne jak: rozbudowa i modernizacja portu lotniczego B. , modernizacja linii kolejowej wiążącej centrum Krakowa z Portem Lotniczym im. J. P. II i budowa nowego przystanku kolejowego oraz powiązanego z nim układu przystanków innych środków transportu zbiorowego, projekty związane z budową: centrum konferencyjnego, parku naukowo-technologicznego, centrum wystawowego, hoteli, parkingów wielopoziomowych; układu komunikacji wewnętrznej i nowych powiązań z układem zewnętrznym, sieci przestrzeni publicznej (ulice wewnętrzne, ciągi piesze i rowerowe, zespoły zieleni towarzyszącej itp.). Ważniejsze rejony i odcinki o kluczowym znaczeniu dla strategicznego projektu miejskiego "B. " (oprócz wymienionych wyżej inwestycji kolejowych) to: budowa trasy B. j i Węzła [...] modernizacja drogi wojewódzkiej [...] zagospodarowanie otoczenia przystanków kolejowych: Lotnisko B., K., K. - M.); ukształtowanie systemu ciągów zieleni i tras rowerowych integrujących teren otoczenia Lotniska Balice z ważniejszymi elementami struktury funkcjonalno-przestrzennej miasta.
Wprowadzone zmiany w ramach etapu opiniowania i uzgadniania projektu planu:
- ograniczono obszar przeznaczony pod usługi działając w oparciu o ramy wyznaczone w Studium dla Tereny usług - U (tj. w ramach funkcji podstawowej oraz dopuszczalnej);
- wyznaczono w ramach terenów przeznaczonych pod zabudowę usługową dodatkowo strefę zieleni, w której wykluczono możliwość lokalizacji obiektów kubaturowych (budynków);
- dla części terenów znajdujących się według Studium w Trenie usług (U), zaproponowano przeznaczenie pod tereny zieleni (zgodnie z funkcją dopuszczalną - por. pkt IV poniżej).
Zaproponowano niższe wartości wskaźników zabudowy w projekcie planu działając w ramach wartości wskazanych w obowiązującym dokumencie Studium. W stosunku do Studium parametry te już w edycji przesłanej 13 sierpnia 2020 r. do opiniowania i uzgodnień zostały zmienione (tj. w edycji z sierpnia 2020 r.: powierzchnia biologicznie czynna wskazana została na poziomie 40 %, mimo iż tylko fragment tego obszaru znajduje się w strefie kształtowania systemu przyrodniczego, natomiast maksymalną wysokość zabudowy ustalono na poziomie: 16 m).
W związku z negatywnym stanowiskiem Zarządu Województwa Małopolskiego z września 2020 r. oraz pozostałymi uzgodnieniami (w tym m. in. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie), w tej części projektu planu zmieniono parametry zabudowy i ustalono wartość maksymalnej wysokości zabudowy na 12 m oraz na 9 m dla terenów wyniesionych (o najwyższej wysokości bezwzględnej), a minimalny wskaźnik terenu biologicznie czynnego ustalono na poziomie 50%. Zaktualizowany projekt planu przekazano do Zarządu Województwa Małopolskiego celem ponownego uzgodnienia pismem do znaku BP - 02 - 3. 6721. 382. 223. 2020. JCI z dnia 16 listopada 2020 r. Na tym etapie Zarząd Województwa Małopolskiego postanowieniem do znaku ZR - III. 7634. 4. 304. 2020. DA z dnia 10 grudnia 2020 r. ponownie nie uzgodnił projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Z.
W wyniku uzyskanych do projektu planu opinii i uzgodnień, ponownie wprowadzono
zmiany do projektu planu:
1) ograniczono obszar Terenu zabudowy usługowej o symbolu U.8, włączając ten obszar w całości do Terenu zieleni w parku krajobrazowym o symbolu ZNr.2;
2) poszerzono strefę zieleni w Terenie zabudowy usługowej o symbolu U.6;
3) wprowadzono dodatkowe pasy stref zieleni w Terenie zabudowy usługowej o symbolu U.7;
4) poszerzono Teren zieleni w parku krajobrazowym o symbolu ZNr.l, kosztem Terenu zabudowy usługowej o symbolu U.7;
5) w Terenie zabudowy usługowej U.7 odsunięto nieprzekraczalną linię zabudowy od Terenu drogi publicznej klasy głównej o symbolu KDG.l.
Działając w oparciu o wyznaczone w Studium dla Terenów Usług funkcje: podstawową oraz dopuszczalną, ponownie ograniczono w projekcie planu miejscowego obszaru "Z. zasięg terenów usług, poprzez poszerzenie oraz wyznaczenie nowych stref zieleni oraz wyłączenie fragmentów Terenu zabudowy usługowej z możliwości zabudowy, poprzez zmianę przeznaczenia na tereny zieleni.
Zaktualizowany projekt planu obszaru "Z. " został przekazany Zarządowi Województwa Małopolskiego w celu dokonania uzgodnienia pismem do znaku BP - 02 - 3. 6721. 382. 244. 2021. ISZ z dnia 17 lutego 2021 r. Zarząd Województwa Małopolskiego postanowieniem do znaku ZR - III. 7634. 4. 47. 2021. DA z dnia 9 marca 2021 r. ponownie nie uzgodnił projektu planu.
W celu zachowania wskazywanych przez Zarząd Województwa Małopolskiego korytarzy ekologicznych, wprowadzono do projektu planu obszaru "Z. " dodatkowe strefy zieleni, które nawiązują do stref zieleni wskazanych w sąsiednim planie miejscowym obszaru "B. " (tj. tereny na północ od ul. O. Projekt planu obszaru "B. II" został przekazany pismem znak BP-02-2.6721.274.101.2020.AIG z dnia 3 czerwca 2020 r. celem dokonania uzgodnienia przez Zarząd Województwa Małopolskiego i na tym etapie otrzymał opinię pozytywną z uwagą w trybie "sprawy załatwianej w trybie milczącej zgody", co zostało opublikowanie w BIP Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Ówczesny projekt planu miejscowego obszaru "Z. dwukrotnie otrzymał odmowę uzgodnienia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie. Uwagi wskazane w postanowieniach organu do znaku OP. 610. 1. 40. 2020. KG z dnia 8 września 2020 r. oraz z dnia 10 grudnia 2020 r.) były tożsame z tymi, które wskazywał Zarząd Województwa Małopolskiego. Projekt planu przekazany trzeci raz w lutym 2021 r. do ponownego uzgodnienia, otrzymał pozytywne uzgodnienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, gdyż wskazane w ww. postanowieniach warunki zostały spełnione. W tym kontekście należy również nawiązać do wyżej przytoczonego postanowienia SKO z dnia 17 maja 2021 r. W treści jego uzasadnienia organ ten jako pierwszorzędny powód swojego rozstrzygnięcia wskazał, że negatywne stanowisko Zarządu Województwa Małopolskiego budzi szczególne wątpliwości w świetle tego, iż w zakresie B.-T. Parku Krajobrazowego, sporządzany wówczas projekt planu miejscowego otrzymał uzgodnienie od Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Zatem zastrzeżenia organu w pierwszej kolejności wzbudziła okoliczność, iż zasadniczo w tej samej sprawie, w oparciu o takie same kryteria, organy wydały dwa odmienne, wykluczające się rozstrzygnięcia. Toteż na tym gruncie zbudowana została dalsza argumentacja SKO, nawiązująca już do przepisów odnoszących się do ochrony przyrody. Powyższe wskazuje, że organy planistyczne Gminy Miejskiej Kraków przy modyfikowaniu projektowanych ustaleń planistycznych dla terenu U.6 wraz z ustaleniami ostatecznie przyjętymi były związane bezwzględnie wiążącymi wytycznymi, pozyskanymi od ustawowych organów uzgadniających. Organ skutecznie wzruszył postanowienie Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 9 marca 2021 r., jako wykraczające poza ramy ustawowych granic uzgodnienia przedłożonego projektu planu miejscowego. Dlatego też bezzasadnym jest zarzut skargi, iż ostateczny kształt kwestionowanego planu miejscowego został przyjęty w oparciu o niezgodne z prawem stanowiska organów uzgadniających.
W dokumentacji obejmującej proces sporządzenia oraz uchwalenia planu miejscowego obszaru "Z. " znajduje się szereg istotnych dokumentów oraz opracowań, które w pełni dowodzą zasadności przyjęcia na nieruchomości skarżącego niezbędnych ograniczeń, służących ochronie korytarzy ekologicznych oraz walorów architektonicznych oraz krajobrazowych terenu. Zatem zarzuty skargi co do bezzasadności przyjętych rozwiązań, ich nielegalności, braku ich oparcia w regulacji odnoszącej się do B. - T. Parku Krajobrazowego oraz wskutek tego o przekroczeniu granic władztwa planistycznego są bezzasadne.
Bezzasadnym jest również żądania usunięcia zapisu dotyczącego nieprzekraczalnej linii zabudowy, oznaczonej na działce ewidencyjnej nr [...], która wszak służy ona ochronie terenów zieleni niskiej, a nadto stanowi ona obligatoryjny element planu miejscowego, zgodnie z przytoczonym już przepisem art. 15 ust. 2 pkt 6 u. p. z. p. Uwzględnienie żądania skargi w tym zakresie skutkowałoby dezintegracją kontrolowanej uchwały. Zgodnie przy tym z ugruntowanym poglądem w orzecznictwie
sądowo-administracyjnym, stosownie do art. 15 ust. 2 pkt 6 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1073 z późn. zm.) w planie miejscowym określa się obowiązkowo m.in. zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, a także linie zabudowy i gabaryty obiektów. Wprowadzenie w planie miejscowym zapisu ustalającego przebieg linii zabudowy jest zatem obligatoryjne. Podobnie zgodnie z treścią § 4 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1587) ustalenia dotyczące parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu powinny zawierać w szczególności określenie linii zabudowy, wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki lub terenu, w tym udziału powierzchni biologicznie czynnej, a także gabarytów i wysokości projektowanej zabudowy oraz geometrii dachu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przepisy te korespondują z art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 994 ze zm., dalej "u.s.g."), który przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1945, dalej "u.p.z.p.") – postrzeganym na ogół jako przepis szczególny wobec powołanego przepisu u.s.g. – istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd w świetle art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.
Skarga jest nieuzasadniona
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy sąd zweryfikował legitymację skargową wnoszącego skargę. Zgodnie bowiem z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Poza sporem jest, że w świetle zalegających w aktach sądowych sprawy dokumentów, w tym przywołanych w skardze, skarżącemu przysługuje interes prawny do złożenia skargi.
W myśl art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej u.p.z.p) istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Tryb sporządzania planu odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia studium, czy też planu miejscowego począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania studium lub planu, a skończywszy na uchwaleniu studium lub planu (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1037/17).
Natomiast zasady sporządzania planu miejscowego rozumiane są jako wartości i merytoryczne wymogi kształtowania polityki przestrzennej przez uprawnione organy dotyczące m.in. zawartych w akcie planistycznym ustaleń. Pojęcie zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego należy wiązać ze sporządzaniem aktu planistycznego, a więc zawartością aktu planistycznego (częścią tekstową, graficzną i załącznikami), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej.
Zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.z.p ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych.
Stosownie do art. 20 ust. 1 u.p.z.p plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu oraz sposobie realizacji, zapisanych w planie, inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych. Część tekstowa planu stanowi treść uchwały, część graficzna oraz wymagane rozstrzygnięcia stanowią załączniki do uchwały.
Ukształtowane przez doktrynę pojęcie "władztwo planistyczne" oznacza uprawnienie gminy do władczego kształtowania sposobu zagospodarowania terenu na jej obszarze przez stanowione w tej mierze akty prawa miejscowego (plany miejscowe). Nie posiada ono jednak charakteru nieograniczonego i nie oznacza, że gmina ma pełną swobodę w określaniu przeznaczenia i zasad zagospodarowania poszczególnych obszarów położonych na jej terenie. W planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się bowiem, oprócz szeregu elementów wymienionych w art. 1 ust. 2 u.p.z.p., także prawo własności. Art. 21 ust. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP dopuszczają ingerencję w sferę prawa własności, musi ona pozostać jednak w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Oczywistym jest zatem, że uprawnienie gminy do ustalania przeznaczenia terenu i sposobu jego zagospodarowania nie może być nadużywane. Na organie uchwalającym akt planistyczny ciąży każdorazowo obowiązek wyważenia interesów prywatnych i interesu publicznego. W świetle art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, w każdym przypadku organ gminy musi wykazać, że ingerencja w sferę prawa własności pozostaje w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. W zagospodarowaniu przestrzeni "interes społeczny" nie zyskał prymatu w odniesieniu do interesu jednostki, co oznacza obowiązek "rozważnego wyważania" praw indywidualnych obywateli i interesu społecznego w procesie planowania przestrzennego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 437/08).
Sąd administracyjny jest uprawniony do kontroli władztwa planistycznego gminy w zakresie podstaw jego stosowania ze względu na właściwość tego sądu do kontroli legalności, a nie celowości, ustaleń planistycznych. Jeżeli tak, to władztwo planistyczne nie może być przedmiotem kontroli co do meritum. Innymi słowy, sąd administracyjny, kontrolując legalność planu miejscowego, dokona oceny nie tylko tego, czy gmina miała podstawę prawną "rozporządzenia" przestrzenią, ale czy korzystając z przysługujących jej ustawowo uprawnień w tym zakresie, uprawnień tych nie nadużyła (zob. wyrok NSA z 15 grudnia 2017 r., II OSK 335/17). Badanie ewentualnego nadużycia uprawnień gminy do decydowania o sposobie zagospodarowania terenu to ciągle kontrola legalności, a nie celowości działań gminy. To zaś oznacza, że działania te nie mogą pozostać poza kontrolą sądu administracyjnego. Gmina nie ma absolutnej władzy w określaniu przeznaczenia terenów i warunków zagospodarowania. Granice władztwa planistycznego gminy wyznaczają ograniczenia określone w ustawach, w tym w przepisach ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (zob. wyroki NSA z 4 października 2017 r., sygn. akt II OSK 217/19 oraz z 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2986/15).
W ramach władztwa planistycznego (jako odmiany władztwa administracyjnego) pojawia się szczególnego rodzaju stosunek administracyjnoprawny, szczególna relacja jednostki (administrowanego) i organu władzy publicznej (administrującego), z założenia oparta na nierównorzędności. Dlatego w ramach tego rodzaju stosunku prawnego szczególnej ochronie powinna zostać poddana sytuacja jednostki. Ograniczenia praw jednostki dokonywane w ramach administracyjnego władztwa planistycznego nie mogą być dorozumiane, czy interpretowane rozszerzająco. Ingerencja w prawo własności musi znajdować pełne i szczegółowe uzasadnienie w przepisach prawa i stanie faktycznym sprawy. Stanowisko to znajduje mocne oparcie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 7 lutego 2001 r., (sygn. akt K 27/00, OTK 2001, nr 2, poz. 29) wskazał, że organy gminy właściwe do sporządzenia projektu planu miejscowego i następnie do uchwalenia tego planu, muszą się kierować ogólnymi zasadami określonymi w art. 1 ust. 1 i 2 u.p.z.p,, przepisami innych ustaw regulującymi określone sprawy szczegółowe z zakresu gospodarki przestrzennej oraz przepisami Konstytucji RP. Fakt przyznania gminie władztwa planistycznego uprawniającego do decydowania o przeznaczeniu i zagospodarowaniu terenu, nie stoi jednocześnie w sprzeczności z koniecznością uwzględniania racjonalności w działaniu gminy w tym zakresie, realizującej się w przyjmowaniu finalnych, optymalnych rozwiązań planistycznych, a przepis art. 4 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie może stanowić legitymacji do nieograniczonej swobody w działaniach planistycznych.
W pierwszej kolejności sąd dokonał kontroli trybu uchwalenia m.p.z.p. w świetle art. 17 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2018, poz. 1945 ze zmianami). W dniu 31 maja 2019 r. dokonano obwieszczenia Prezydenta Miasta Krakowa o przystąpieniu do sporządzenia planu. Termin składania wniosków do planu wyznaczono do dnia 12 lipca 2019 r. Rozpatrzenie wniosków złożonych do planu nastąpiło na mocy Zarządzenia Nr 1480/2020 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 czerwca 2020 r. , po czym projektu planu został przesłany do opiniowania i uzgodnień ustawowych kolejno 13 sierpnia 2020 r. 16 listopada 2020 r., 17 lutego 2021 r., 5 lipca 2021 r. i 24 września 2021 r. Ogłoszenie/obwieszczenie Prezydenta Miasta Krakowa o wyłożeniu do publicznego wglądu projektu planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko miało miejsce dnia 29 października 2021 r. Wyłożenie do publicznego wglądu projektu planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko trwało od 8 listopada do 7 grudnia 2021 r. Dyskusja publiczna nad rozwiązaniami przyjętymi w wyłożonym projekcie planu miała miejsce 30 listopada 2021 r. Termin składania uwag do wyłożonego projektu planu został zakreślony do 23 grudnia 2021 r. Rozpatrzenie uwag złożonych do wyłożonego projektu planu odbyło się na mocy Zarządzenie Nr 33/2022 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 13 stycznia 2022 r., po czym projekt planu przekazano do ponownego opiniowania i uzgodnień ustawowych w dniu 1 kwietnia 2022 r. Następnie miało miejsce ogłoszenie/obwieszczenie Prezydenta Miasta Krakowa o ponownym wyłożeniu do publicznego wglądu części projektu planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko z dnia 27 maja 2022 r. Ponowne wyłożenie do publicznego wglądu części projektu planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko trwało od 6 czerwca do 5 lipca 2022 r., po czym odbyła się dyskusja publiczna nad rozwiązaniami przyjętymi w ponownie wyłożonej części projektu planu w dniu 28 czerwca 2022 r. Termin składania uwag do ponownie wyłożonej części projektu planu zakreślono do 19 lipca 2022 r., a uwagi złożone do ponownie wyłożonej części projektu planu zostały rozparzone na mocy Zarządzenie Nr 2236/2022 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 5 sierpnia 2022 r. Następnie projekt uchwały w sprawie rozstrzygnięcia o sposobie rozpatrzenia nieuwzględnionych przez Prezydenta Miasta Krakowa uwag złożonych do projektu planu został przekazany pod obrady Rady Miasta Krakowa wraz z Zarządzeniem Nr 2269/2022 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 10 sierpnia 2022 r. Przekazanie pod obrady Rady Miasta Krakowa projektu uchwały w sprawie uchwalenia planu miało miejsce dnia 10 sierpnia 2022 r. 18. Dnia 31 sierpnia 2022 r. miało miejsce pierwsze czytanie projektu uchwały w sprawie uchwalenia planu oraz czytanie i głosowanie nad projektem uchwały w sprawie rozstrzygnięcia o sposobie rozpatrzenia nieuwzględnionych przez Prezydenta Miasta Krakowa uwag złożonych do projektu planu - Rada podjęła uchwałę Nr XCIII/2551/22. Dnia 12 października 2022 r. odbyło się drugie czytanie projektu uchwały w sprawie uchwalenia planu. Rada zadecydowała o ponowieniu procedury pianistycznej, w rezultacie czego przekazano projekt planu do ponownego opiniowania i uzgodnień ustawowych dnia 18 listopada 2022 r. i 3 lutego 2023 r. Ogłoszenie/obwieszczenie Prezydenta Miasta Krakowa o ponownym wyłożeniu do publicznego wglądu części projektu planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko miało miejsce 10 marca 2023 r. 22. Ponowne wyłożenie do publicznego wglądu części projektu planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko trwało od 24 marca do 24 kwietnia 2023 r. Dyskusja publiczna nad rozwiązaniami przyjętymi w ponownie wyłożonej części projektu planu odbyła się dnia 30 marca 2023 r. Termin składania uwag do ponownie wyłożonej części projektu planu został wyznaczony do 8 maja 2023 r. 25. Rozpatrzenie uwag złożonych do ponownie wyłożonej części projektu planu miało miejsce na mocy Zarządzenia Nr 1427/2023 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 maja 2023 r., po czym przekazano pod obrady Rady Miasta Krakowa projekt uchwały w sprawie rozstrzygnięcia o sposobie rozpatrzenia nieuwzględnionych przez Prezydenta Miasta Krakowa uwag złożonych do projektu planu (Zarządzenie Nr 1428/2023 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 maja 2023 r.). Podczas sesji Rady Miasta Krakowa w dniu 14 czerwca 2023 r. odbyło się czytanie i głosowanie nad projektem uchwały w sprawie rozstrzygnięcia o sposobie rozpatrzenia nieuwzględnionych przez Prezydenta Miasta Krakowa uwag złożonych do projektu planu. Rada podjęła uchwałę Nr CXII/3030/23 oraz odbyło się czytanie i głosowanie nad projektem uchwały w sprawie uchwalenia planu. Uchwała Nr CXII/3037/23 z dnia 14 czerwca 2023 r. została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z dnia 22 czerwca 2023 r., pod poz. 4320.
W ocenie sądu nie ma w świetle powyższego wątpliwości co do zgodności z prawem procedury planistycznej, która zawierała wszystkie wymagane prawem elementy, etapy, uzgodnienia i opinie.
Rozpoznając skargę przywołać należy jedną z podstawowych zasad sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, tj. obowiązek nienaruszania ustaleń studium postanowieniami planu miejscowego, co wynika z treści art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p. Przy czym studium, jako akt polityki wewnętrznej, ustala ogólne warunki zagospodarowania przestrzennego wytyczając kierunki dla planowania miejscowego. Jest to akt z założenia elastyczny, tworzący ramy dla opracowania planu miejscowego. Natomiast stopień związania planu ustaleniami studium zależy w dużej mierze od brzmienia tych ustaleń. Ustalenia studium nie muszą być przeniesione (przekopiowane) wprost (bezpośrednio) do postanowień planu zagospodarowania przestrzennego (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 43/20, dostępny w CBOSA). Plan miejscowy ma jednak stanowić uszczegółowienie zapisów zawartych w studium, a nie ich dowolną interpretację, czy wręcz całkowitą zmianę (wyrok NSA z 16 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 729/21, dostępny w CBOSA). W ramach przyznanego gminie władztwa planistycznego na tym etapie planowania następuje dopuszczalna prawem interpretacja ustaleń studium. Organ stanowiący gminy, jako twórca polityki przestrzennej gminy, dokonuje autointerpretacji uchwalonego przez siebie studium w zakresie oceny zgodności z nim projektu planu miejscowego. W ramach tego władztwa organ gminy nie może jednak wyjść poza ogólne ustalenia wynikające ze studium (wyrok NSA z 1 października 2021 r. sygn. akt II OSK 3083/19, dostępne w CBOSA). Plan miejscowy ma bowiem doprecyzować zapisy Studium, ale w taki sposób, aby nie doprowadzić do ich zmiany lub modyfikacji. Związanie, o którym mowa w art. 9 ust. 4 u.p.z.p. oznacza bowiem, że regulacje planu miejscowego nie mogą prowadzić do modyfikacji kierunków zagospodarowania przewidzianego w studium. Chociaż studium nie ma mocy aktu powszechnie obowiązującego, nie jest aktem prawa miejscowego, to jako akt planistyczny określa politykę przestrzenną gminy i bezwzględnie wiąże organy gminy przy sporządzeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zatem zakres i sposób związania zapisami Studium uzależniony jest od zakresu i szczegółowości ustaleń zawartych w Studium. Z tej perspektywy zarzut istotnego naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, a to wobec ustanowienia i wyznaczenia na terenie zabudowy usługowej (U.6) o podstawowym przeznaczeniu pod zabudowę budynkami usługowymi, strefy zieleni niskiej przewidującej całkowity zakaz lokalizowania budynków oraz nieprzekraczalnej linii zabudowy w sposób sprzeczny z ustaleniami uchwały nr CXII/ 1700/ 14 Rady Miasta Krakowa z dnia 9 lipca 2014 r. w sprawie uchwalenia zmiany "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa, a także zarzut naruszenia art. 16 ust. 7 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 17 ust. la pkt 1 lit. a), art. 19 ust. 6c, art. 20 ust. 4 pkt 7 i ust. 4a pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody jest nieuzasadniony.
Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Z. " działka ewidencyjna nr [...], obręb K. znajduje się w następujących terenach:
-przeważająca jej część jej na terenie oznaczonym U.6 – tereny zabudowy usługowej, o podstawowy przeznaczeniu pod zabudowę budynkami usługowymi; w tym zakresie nieruchomość skarżącego znajduje się częściowo także w wyznaczonej na rysunku planu miejscowego strefie zieleni niskiej,
-pozostała część nieruchomości ( jej północny fragment) znajduje się w terenie oznaczonym symbolem KDGP.2 – tj. tereny przeznaczone pod drogi publiczne.
W Studium rozwiązania planistyczne dla przedmiotowej nieruchomości zostały przyjęte w ramach wyznaczonych jego treścią uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa (aktualnie: uchwała Nr CXn/ 1700/ 14 Rady Miasta Krakowa z dnia 9 lipca 2014 r. w sprawie uchwalenia zmiany "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa').
Kierunki zagospodarowania terenów, na których znajduje się nieruchomość, zostały oznaczone na planszy KI studium gminnego z 2014 r. oraz w tomie III pn. Wytyczne do planów miejscowych. Zgodnie z tym dokumentem, działka nr [...] w całości znajduje się w terenie oznaczonym symbolem U - tj. Tereny usług następujących funkcjach:
1) funkcja podstawowa - zabudowa usługowa realizowana jako budynki przeznaczone dla następujących funkcji: handel, biura, administracja, szkolnictwo i oświata, kultura, usługi sakralne, opieka zdrowotna, lecznictwa uzdrowiskowego, usługi pozostałe, obiekty sportu I rekreacji, rzemiosło, przemysł wysokich technologii wraz z niezbędnymi towarzyszącymi obiektami budowlanymi (m. in. parkingi, garaże) oraz z zielenią towarzyszącą zabudowie;
2) funkcja dopuszczalna - zieleń urządzona i nieurządzona m. in. w formie parków, skwerów, zieleńców, parków rzecznych, lasów, zieleni izolacyjnej.
Zatem ustalenia przyjęte dla terenu U.6 są zgodne z funkcją podstawową, ustaloną dla terenów U, a nadto strefy zieleni niskiej mieszczą się w zakresie funkcji dopuszczalnej dla tej kategorii terenów.
W zakresie wyznaczenia przeznaczenia zgodnego z funkcją dopuszczalną terenu, wiodące znaczenie ma zasada wyrażona w sekcji III. 1. 2. ust. 6 tomu III studium, a to że wskazany w poszczególnych strukturalnych jednostkach urbanistycznych dla terenów o różnych funkcjach udział funkcji dopuszczalnej w ramach funkcji podstawowej można zrealizować w planach miejscowych: poprzez wyznaczenie terenu zgodnego z funkcją dopuszczalną albo poprzez ustalenie przeznaczenia uzupełniającego, towarzyszącego przeznaczeniu podstawowemu - jednakże suma powierzchni tak wyznaczonych terenów nie może przekraczać wskaźnika funkcji dopuszczalnej, wskazanego w studium a odnoszącego sią do powierzchni całego terenu o określonej funkcji zagospodarowania. Natomiast dopuszczalność wyznaczenia rezerwy terenu KDGP.2 wynika z zasady wyrażonej w sekcji III. 1. 2. ust. 11, zgodnie z którym ustalanie w planie miejscowym przeznaczenia terenu pod tereny infrastruktury technicznej oraz tereny komunikacji (drogi lokalne, dojazdowe, wewnętrzne, trasy i przystanki komunikacji szynowej (w tym metro), miejsca postojowe i garaże podziemne) jest zgodne z każdą z wyznaczonych w studium funkcji zagospodarowania terenów, ustaloną dla obszarów w poszczególnych strukturalnych jednostkach urbanistycznych.
Teren objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru "Z. " znajduje się w granicach dwóch strukturalnych jednostek urbanistycznych wskazanych w Studium: nr [...] O. (zachodnia i centralna część obszaru, por. str. 215 - 219 tomu III studium) oraz nr [...] W. J. (wschodnia część obszaru). Dokument Studium dla północno-zachodniej części obszaru objętego skarżonym planem, do której Zarząd Województwa Małopolskiego wniósł uwagi, jako główny kierunek zmian w zagospodarowaniu przestrzennym wyznacza wyżej wskazane Tereny usług (symbol: U)
W zakresie standardów przestrzennych oraz wskaźników Studium dla obszaru tego określa: powierzchnię biologicznie czynną dla zabudowy usługowej w terenach usług (U) min. 20 %, a w terenach położonych w strefie kształtowania systemu przyrodniczego min. 40% oraz wysokość zabudowy usługowej w terenach usług (U) do 25 m. Dodatkowo, wyznaczone w Studium Tereny usług - wchodzące w granice sporządzanego projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Z. " oraz położonych na północ od niego obszarów planów miejscowych "B. I." i "B. I." są objęte strategicznym projektem miejskim "B. ". Dla tego obszaru Studium zakłada realizację skonfigurowanego pakietu projektów o charakterze metropolitalnym.
Z powyższego wynika, że przyjęte ustalenia planistyczne pozostają w zgodności ze studium gminnym.
Działając w oparciu o wyznaczone w Studium dla Terenów Usług funkcje: podstawową oraz dopuszczalną, wskutek procedur uzgadniających ograniczono w projekcie planu miejscowego obszaru "Z. " zasięg terenów usług, poprzez poszerzenie oraz wyznaczenie nowych stref zieleni oraz wyłączenie fragmentów Terenu zabudowy usługowej z możliwości zabudowy, poprzez zmianę przeznaczenia na tereny zieleni.
Organy planistyczne Gminy Miejskiej Kraków przy modyfikowaniu projektowanych ustaleń planistycznych dla terenu U.6 wraz z ustaleniami ostatecznie przyjętymi, działając w oparciu o art. 17 pkt 6 lit.b ustawy o p.z.p., były związane bezwzględnie wiążącymi wytycznymi, pozyskanymi od ustawowych organów uzgadniających.
Organy sprawujące władztwo planistyczne związane są treścią uzgodnień poczynionych przez właściwe podmioty, które to uzgodnienie następuje w formie postanowienia zaskarżalnego zażaleniem i ewentualnie skargą do sądu administracyjnego. Jeśli wójt (burmistrz, prezydent miasta) został zobligowany do uzgodnienia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z podmiotami wymienionymi w art. 17 pkt 6 lit. b u.p.z.p., to ostateczne stanowisko uzyskane w tej postaci należy uznać za bezwzględnie wiążące (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 marca 2012 r., II SA/Wr 910/11, LEX nr 1145940).
Ustalenie dotyczące zmiany minimalnego udziału procentowego powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki skarżącego prowadzące do dopuszczalnego obniżenia udziału terenów niezainwestowanych, w realiach niniejszej sprawy wpłynęłoby niekorzystnie na otaczający krajobraz kulturowy.
Trafne jest zatem stanowisko, że z istoty procedury planistycznej wynika związanie Prezydenta Miasta Krakowa postanowieniami Zarządu Województwa Małopolskiego oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie.
Sąd podziela konstatację, że w aktach znajduje się obszerny materiał obrazujący proces sporządzenia oraz uchwalenia planu miejscowego obszaru "Z. ", w tym szereg dokumentów oraz opracowań, które dowodzą zasadności przyjęcia na nieruchomości skarżącego ograniczeń, służących ochronie korytarzy ekologicznych oraz walorów architektonicznych oraz krajobrazowych terenu. Zatem zarzuty skargi co do bezzasadności przyjętych rozwiązań, ich nielegalności, braku ich oparcia w regulacjach (także odnoszących się do B. - T. Parku Krajobrazowego) oraz wskutek tego o przekroczeniu granic władztwa planistycznego są bezzasadne.
Odrzucić należy także żądania usunięcia zapisu dotyczącego nieprzekraczalnej linii zabudowy, oznaczonej na działce ewidencyjnej nr [...], która, jak słusznie zauważa organ służy ochronie terenów zieleni niskiej, a nadto stanowi ona obligatoryjny element planu miejscowego, zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 6 u. p. z. p. Uwzględnienie żądania skargi w tym zakresie istotnie zatem skutkowałoby dezintegracją kontrolowanej uchwały.
Nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 1 ust. 3 w związku z art. 64 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 K w związku z art. 140 k. c.
Zaakcentować trzeba, że w katalogu określonym w art. 1 ust. 2 u. p. z. p. prawo własności stanowi tylko jedną z wartości, które należy uwzględniać w toku prac planistycznych. Brak jest przy tym podstaw prawnych, aby prawu własności z góry przypisywać prymat nad pozostałymi wartościami. Funkcja planowania przestrzennego polega na wyważaniu różnorodnych wartości, jak również interesu publicznego i prywatnego.
Prawo własności może doznawać ograniczeń w razie konieczności ochrony innych konstytucyjnie istotnych zasad i wartości w granicach wyznaczonych w art. 64 ust. 3 Konstytucji. Ingerencja w to prawo jest dopuszczalna, jeśli odpowiada jednocześnie zasadzie proporcjonalności, wyrażona w art. 31 ust. 3 Konstytucji, zgodnie z którym ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności, mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Ingerencja w sferę prawa własności musi zatem pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do wskazanych celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia, przy czym ograniczenia te powinny być dokonane wyłącznie w formie przepisów ustawowych.
Na możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę w drodze ustawy ograniczeń wykonywania prawa własności wskazuje też art. 140 k. c.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u. p. z. p. ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wedle brzmienia art. 6 ust. 1 u. p. z. p. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Zamieszczając w planie miejscowym ustalenia co do przeznaczenia terenu oraz sposobów jego zagospodarowania i warunków zabudowy, gmina we władczy sposób reguluje sposób korzystania z nieruchomości objętych tym planem miejscowym.
Działając w ramach określonych przez granice prawa i stosując zasadę proporcjonalności, organy gminy mogą zatem w tworzonym planie zagospodarowania przestrzennego ograniczać przez to również i kształtować uprawnienia właścicieli w celu pełniejszej realizacji innych wartości, które uznały za ważniejsze.
W każdym przypadku organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny)
chodzi, i udowodnić, iż jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli.
Z przedstawionych wyżej wywodów wynika, że ustalenia planu nastąpiły po przeprowadzeniu pełnej procedury planistycznej i są zgodne z zasadami ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju, uwzględniając także założenia studium gminnego. Plan miejscowy został sporządzony w granicach przysługującego gminie władztwa planistycznego.
Wobec powyższego zarzut skargi dotyczący nadużycia władztwa planistycznego pozbawiony jest realnego wpływu na wynik sprawy.
Rozpoznając skargę sąd nie stwierdził istotnego naruszenia trybu, jak również istotnego naruszenia zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ani też naruszenia ustaleń Studium, zatem na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło