II SA/Kr 1205/19
WyrokWSA w Krakowie2020-01-21
Skład orzekający: Sędzia WSA Jacek Bursa, Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.), Sędzia WSA Magda Froncisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, która wiąże się z wykonaniem robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania naprawczego na podstawie art. 50 i 51 Prawa budowlanego, czy też postępowania w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania na podstawie art. 71a Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w sytuacji, gdy zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego wiąże się z wykonaniem robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego, a nie art. 71a Prawa budowlanego. Postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania nie może być uznane za bezprzedmiotowe, jeśli w postępowaniu legalizującym roboty budowlane pominięto kwestię zmiany sposobu użytkowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania lokalu gastronomicznego i umorzyła postępowanie. Powodem uchylenia było uznanie, że po zalegalizowaniu samowolnie wykonanych robót budowlanych, postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania stało się bezprzedmiotowe. Firma A wniosła skargę, zarzucając organowi odwoławczemu pominięcie kwestii samowolnej zmiany sposobu użytkowania oraz zbyt ogólne określenie obowiązku przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. i zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Magda Froncisz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Firma A na decyzję nr [....] [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 3 września 2019 r., znak: [....] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz strony skarżącej Firma A. kwotę 997,00 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
UZASADNlENIE
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat .Grodzki decyzją nr [...] z 23 lipca 2018 r., na podstawie art. 71 a ust. 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj.: Dz. U. z 2018 r. póz. 1202) nakazał właścicielowi (użytkownikowi wieczystemu) budynku oznaczonego jako nr [...], będącego częścią kompleksu budynków przy ul. [...], na działce [...] obręb [...] w K., tj. [...] Sp. z o.o.w W. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania: budynku oznaczonego jako nr [...], będącego częścią kompleksu budynków przy ul. [...], na działce [...] obręb [...] w K., w zakresie parteru, a użytkowanego jako lokal gastronomiczny pn. "[...]", bez dokonania zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
Odwołanie od tej decyzji wniósł [...] sp. z o.o. w K.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 3 września 2019 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1
pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ustawy (jednolity tekst: Dz. U. z 2018 r., póz. 2096, z późn. zm.) uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem l instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności zrelacjonował przebieg postępowań prowadzonych przez organ l instancji odnośnie wskazanego obiektu.
l tak podał, że w sprawie znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdziwszy samowolnie wykonane roboty budowlane wykonane w ramach przebudowy części parteru budynku oznaczonego jako nr [...] będącego częścią kompleksu budynków położonych na działce nr [...] obr[...] w K., ostateczną decyzją z 10 listopada 2016 r. Nr [...] znak: [...], działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane nałożył na [...] sp. z o.o. w K. (inwestora) obowiązek wykonania określonych czynności, polegających na przedłożeniu wskazanych w decyzji dokumentów. W związku z przedłożeniem żądanych dokumentów
postępowanie zostało zakończone wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane ostateczną decyzją z 19 września 2017 r. Nr [...] znak: [...] nakładającą na [...] obowiązek wykonania określonych w niej robót budowlanych. Z treści decyzji i zgromadzonych w aktach opracowań technicznych wynika wprost, że wykonane roboty budowlane doprowadziły do powstania lokalu gastronomicznego.
W sprawie znak [...] postępowanie zostało zakończone wydaną na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane ostateczną, wobec jej niezaskarżenia, decyzją z 6 sierpnia 2018 r., Nr [...] znak: [...] stwierdzającą wykonanie obowiązku.
Natomiast w sprawie będącej obecnie przedmiotem kontroli organu II instancji (znak: [...]) PINB zawiadomieniem z 15 maja 2018 r. poinformował ustalone strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku oznaczonego jako nr [...] w zakresie parteru, będącego częścią Zakładu [...] położonego na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K., dokonanej bez zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Postanowieniem z 15 maja 2018 r. Nr [...] PINB, działając na podstawie art. 71 a ust. l'pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane nałożył na spółkę, jako właściciela (użytkownika wieczystego) budynku oznaczonego jako nr [...] obowiązek wstrzymania użytkowania lokalu gastronomicznego pn. [...]" wraz z obowiązkiem przedłożenia w terminie do 30 czerwca 2018 r. dokumentów w tym postanowieniu wskazanych. Po ustaleniu, że lokal nie zaprzestał użytkowania wydał decyzję nakazującą przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania.
Organ odwoławczy podniósł, że akta znak: [...] i znak:
[...] dokumentują, że uruchomienie lokalu
gastronomicznego "[...]", poprzedzone zostało robotami budowlanymi,
które PINB zalegalizował w ramach procedury określonej treścią art. 50-51.
Odwołując się do orzecznictwa MWINB w K. wskazał, że po wydaniu decyzji z
19 września 2017 r. Nr [...] znak: [...] nakładającej na [...] obowiązek wykonania określonych w niej robót budowlanych utrwalających zmiany prowadzące do powstania przedmiotowego lokalu gastronomicznego brak jest podstaw prawnych do prowadzenia następczego postępowania administracyjnego
2
opartego o treść art. 71 a ustawy Prawo budowlane, jako że niebudzące wątpliwości ustalenie, iż do zmiany sposobu użytkowania doszło w wyniku samowolnie wykonanych robót budowlanych, daje podstawy wyłącznie do prowadzenia postępowanie naprawczego w trybie art. 50 i art. 51 ustawy.
Zakres stwierdzonych przez PINB naruszeń prawa dotyczył robót budowlanych -z zamierzoną zmianą sposobu użytkowania obiektu - wykonanych bez wymaganego pozwoleń, budowę, zatem wypełniających przesłankę z art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, a nie z art. 71 a ustawy Prawo budowlane. Organ podkreślił, że przez doprowadzenie "do stanu zgodnego z prawem" należy rozumieć doprowadzenie do takiego stanu w kontekście przepisów szeroko rozumianego prawa administracyjnego, w tym również w kontekście całości przepisów prawa budowlanego (art. 81 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 104 Kpa). Skoro decyzje legalizacyjne wydane w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane zastępują w trybie naprawczym pozwolenie na budowę, to badanie zmiany sposobu użytkowania obiektu należy odnieść do treści decyzji legalizujących wykonane roboty budowlane prowadzące do takiej zmiany. Inne rozumienie tych przepisów przez PINB, doprowadziło do sytuacji wydania przez organ l instancji decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania, co wprost prowadzi do
unicestwienia zalegalizowanych przez PINB robót budowlanych, a w konsekwencji narusza zasadę związania organu wydaną przez siebie decyzją. W sytuacji prowadzenia przez organ l instancji postępowania opartego o niemające w ustalonych okolicznościach faktycznych zastosowania podstawy prawa materialnego (tu art. 71 a ustawy Prawo budowlane) skarżoną decyzję należało uchylić w całości, a w związku z ostatecznie zakończonymi postępowaniami prowadzonymi w trybie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane postępowanie oparte o treść art. 71 a należało uznać za bezzasadne i umorzyć. Bezzasadnym jest prowadzenie postępowania administracyjnego w oparciu o normę prawa materialnego nie mającą zastosowania dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.
Dalej organ II instancji odwołując się do wyrok NSA z 5 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2413/12 i wyrok NSA z 18 stycznia 20 1 7 r., sygn. akt II OSK 1031/75 wskazał, że PINB słusznie znalazł indywidualny interes prawny po stronie: Firma B tj. osoby prawnej prowadzącej działalność w przedmiotowym lokalu gastronomicznym i jednocześnie osoby do której adresowane były wydane przez PINB w/w decyzje w sprawie robót budowlanych prowadzących
do powstania przedmiotowego lokalu gastronomicznego oraz Firma A z siedzibą w W. będąca użytkownikiem wieczystym zabudowanej działki ewid. nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w K. oraz nieprawidłowo ustalił, że stroną postępowania pozostaje również Skarb Państwa jako właściciel w/w zabudowanej działki ewid. nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w K.. Interes prawny Skarbowi Państwa nie przysługuje, albowiem przekazanie nieruchomości w wieczyste użytkowanie powoduje czasowe zniesienie praw właścicielskich ze Skarbu Państwa na użytkownika wieczystego.
Odnosząc się do pozostałych kwestii poruszanych w odwołaniu MWINB wskazał, że ze względu na wykazaną bezprzedmiotowość postępowania nie mają one w sprawie istotnego znaczenia i ze względu na treść art. 12 k.p.a. (prostota postępowania) odstąpiono od odrębnego ich omawiania. Wyjaśnił, że zarejestrowano szereg postępowań odwoławczych od wydanych przez PINB decyzji w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynków (lub ich części) zlokalizowanych przy ul. [...], na działce [...] obręb [...] w K.. Adresowana do organu pierwszej instancji treść art. 62 k.p.a. stanowi, iż " W sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej
samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony." PINB wszczynając z urzędu postępowania mógł rozważać zastosowanie treści w/w przepisu, jednak przepis ten nie ma zastosowania w postępowaniach odwoławczych.
Firma A w W. wniosła na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, a także uchylenia postanowienia odmawiającego uwzględnienia cofnięcia odwołania złożonego przez stronę skarżącą.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że najemca nie ma przymiotu strony w sprawach budowlanych, ani też prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zarzucono, iż organ odwoławczy pomija fakt zanieczyszczenia gruntu, na którym położony jest przedmiotowy budynek. Organ odwoławczy nie powinien mechanicznie uznawać, że jak była zalegalizowana jakaś samowola budowlana, to
już samowoli użytkowej nie może być. Decyzja organu l instancji była adresowana wyłącznie do spółki, która zamierzała ją wykonać, aby zapobiec dalszemu narażaniu życia i bezpieczeństwa ludzi oraz zapewnić ochronę zabytkowemu budynkowi, który obecnie jest degradowany przez rabunkową gospodarkę najemców, zajmujących lokale bez zgody spółki.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ II instancji wyjaśnił, że uwzględnienie cofnięcia odwołania złożonego przez skarżącą spółkę, prowadziłoby do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ust 1 ustawy z 30.08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. póz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne są powołane do kontroli działalności administracji publicznej, w tym zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada
«
czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a.
Przedmiotem sądowej kontroli w rozpoznawanej jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 3 września 2019 r., znak: [...], którą działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ustawy (jednolity tekst: Dz. U. z 2018 r., póz. 2096, z późn. zm.) uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem l instancji, który decyzją z nr [...] z 23 lipca 2018 r., nakazał właścicielowi (użytkownikowi wieczystemu) budynku oznaczonego jako nr [...] będącego częścią kompleksu budynków przy ul. [...], na działce [...] obręb [...] w K., tj. [...] Sp. z o.o.w W. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania: budynku oznaczonego jako nr [...], będącego częścią kompleksu budynków przy ul. [...], na działce [...]
obręb [...] w K., w zakresie parteru, a użytkowanego jako lokal gastronomiczny pn. "[...]", bez dokonania zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
Już na wstępie należy wskazać, że podstawowa kwestia wymagająca rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie dotyczy prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego w sytuacji gdy inwestor dokonał samowolnej zmiany sposobu użytkowania, przy czym zmiana ta była związana z wykonaniem również samowolnie wykonanych robót budowlanych. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, ze względu na wydanie wcześniejszych decyzji dotyczących legalizacji wykonanych robót budowlanych (w oparciu o tryb z art. 50-51 ustawy z 7. 07. 1994 r. Prawo budowlane, tj.: Dz. U. z 2018 r. póz. 1202) organ l instancji przyjął, że właściwy jest tryb z art. 71 a Prawa budowlanego, podczas gdy organ odwoławczy uznał, że po zalegalizowaniu samowoli budowlanej związanej ze zmianą sposobu użytkowania budynku oznaczonego jako nr [...] będącego częścią kompleksu budynków przy [...] w K. w zakresie parteru użytkowanego jako lokal gastronomiczny, bez wymaganego zgłoszenia postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania stało się bezprzedmiotowe, co ostatecznie skutkuje uchyleniem decyzji organu l instancji umorzeniem postępowania przed organem l instancji.
W lakonicznej skardze skarżąca spółki zakwestionowała stanowisko organu odwoławczego i w tym zakresie skarga jest zasadna.
Odnosząc się do zaskarżonej decyzji w pierwszym rzędzie trzeba wskazać, że przepis art. 138 § 1 k.p.a. stanowi, że: organ odwoławczy wydaje decyzje, w której: 1)utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzji, albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję -umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze.
Jak już wskazano [...] WINB w K. wydał zaskarżoną decyzję w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 k.p.a. Wyjaśnić należy, że w ustalonym orzecznictwie oraz w doktrynie, przyjmuje się, że normę z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a w przypadku uchylenia decyzji organu l instancji należy stosować tylko
w związku art. 105 § 1 k.p.a. Oznacza to, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu wskazanych przepisów wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wtedy bowiem jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyrok NSA z 21. 02. 2006 r., sygn. akt l OSK 965/05, wyrok WSA w Szczecinie z 29.11. 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 889/19) . Bezprzedmiotowe może być postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu postępowania wymagającego rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy. W konsekwencji postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia (bezprzedmiotowość podmiotowa lub przedmiotowa).
W ocenie Sądu w składzie rozstrzygającym, organ odwoławczy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy uznał, że sprawa jest bezprzedmiotowa w oderwaniu od przesłanek bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w sensie wyżej przedstawionym. W istocie bowiem ocena organu odwoławczego zakończyła się wyrażeniem negatywnego stanowiska co do konieczności przeprowadzenia jakiejkolwiek kontroli możliwości zalegalizowania dokonanej zmiany sposobu użytkowania lokalu w parterze budynku nr [...] na lokal gastronomiczny [...]. W związku z powyższym decyzja organu odwoławczego nie mogła się ostać jako wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, gdyż organ odwoławczy prowadząc sprawę samowolnej zmiany sposobu użytkowania części obiektu bez wymaganego zgłoszenia pozostawił poza jakąkolwiek kontrolą organów administracji publicznej zmianę dokonaną w tym zakresie. Podkreślić należy, że z przepisów ustawy Prawo budowlane bezsprzecznie wynika, że przedmiotem zainteresowania organów nadzoru budowlanego powinno być nie tylko samowolne wykonywanie robót budowlanych ale również samowolna zmiana sposobu użytkowania obiektów budowlanych lub ich części (por. wyrok WSA w Krakowie z z 19.09. 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 691/19). W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy uznał natomiast, że ponieważ w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego, ostatecznie zakończonym decyzją PINB w K. z 6 sierpnia 2018 r., znak: [...] wykonane roboty
budowlane w przedmiotowym lokalu zostały zalegalizowane to brak podstaw do prowadzenia posteowania dotyczącego samowolnej zmiany sposobu użytkowania lokalu. Stanowiska tego nie sposób uznać za prawidłowe, gdyż w postępowaniu zakończonym decyzją legalizującą wykonane roboty budowlane pominięto całkowicie kwestię użytkowania lokalu, która podlega również regulacji w Prawie budowlanym (art. 71 i 71 a.). Tym samym postępowania w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania nie można uznać za bezprzedmiotowe.
W ocenie Sądu nie mogła się także utrzymać decyzja organu l instancji, w której organ l instancji orzekł w oparciu o przepis art. 71 a ust. 4 Prawa budowlanego, nakazując skarżącej spółce przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania lokalu "[...]" w budynku oznaczonym nr [...]
Wadliwość decyzji organu l instancji wiąże się z zastosowaniem przepisu art. 71 a Prawa budowlanego w sytuacji gdy zmiana sposobu użytkowania przedmiotowego lokalu związana była z samowolnym wykonaniem robót budowlanych. Zgodnie z art. 71 a Prawa budowlanego:! W razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia, organ nadzoru budowlanego, w drodzą postanowienia:
1) wstrzymuje użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części;
2) nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów, o
których mowa w art. 71 ust. 2.
Po upływie terminu lub na wniosek zobowiązanego, organ nadzoru budowlanego
sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i - w przypadku
stwierdzenia jego wykonania - w drodze postanowienia ustala wysokość opłaty
legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
3. Do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których
mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu
4. W przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1, albo
dalszego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo jego wstrzymania, albo zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 71 ust. 3-5, organ
nadzoru budowlanego, w drodze decyzji, nakazuje przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.
Zgodnie ze stanowiskiem doktryny oraz orzecznictwa przepis art. 71 a ust. 1 Prawa budowlanego znajdzie zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy dojdzie do samowoli budowlanej, polegającej na zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia w myśl przepisów art. 71 ust. 2, a także art. 71 ust.6 pkt 2. Natomiast w sytuacji gdy inwestor wykona razem ze zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części także roboty budowlane bez wymaganego pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do przeprowadzenia postępowania naprawczego na podstawie przepisów art. 50 i 51, a nie cyt. przepisu art. 71 a. Trzeba bowiem przyjąć, że taka legalizacja robót budowlanych, ze względu na ich wyższy stopień skomplikowania w rozumieniu norm Prawa budowlanego, wyprzedza legalizację samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu w zakresie uregulowanym przepisem art. 71 a (por.: wyrok NSA z 29.02.2008 r., II OSK 119/07, CBOSA; wyrok WSA w Poznaniu z 15.12.2011 r., II SA/Po 962/11, CBOSA, Plucińska -Filipowicz Alicja, Wierzbowski Marek (red.) Prawo budowlane, Komentarz aktualizowany, Lex 2019, teza 2).
Podkreślić trzeba, że ustawodawca wprowadzając odmienną regulację w stosunku do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, gdy zmiana taka wiąże się wykonaniem robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, nie wprowadza odrębnej regulacji dotyczącej zwalczania skutków niezastosowania się przez inwestora do ciążącego obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Orzecznictwo, ale też doktryna stoi na stanowisku, że w tym przypadku stosować należy tryb naprawczy, o którym mowa w art. 50-51 ustawy. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 maja 2016 II OSK 2577/15 wskazując, iż zmiana sposobu użytkowania może nastąpić w trybie zgłoszenia unormowanym w art. 71 p.b. wyłącznie wtedy, gdy nie wymaga przeprowadzenia robót budowlanych, które wymagałyby uzyskania pozwolenia na budowę. W przeciwnym wypadku zmiana sposobu użytkowania odbywa się w trybie wydania decyzji pozwalającej na budowę. W konsekwencji powyższego trzeba również przyjąć, że w sytuacji, gdy inwestor dokonuje samowolnej zmiany sposobu użytkowania, która związana była z wykonaniem robót budowlanych wymagających
decyzji pozwalającej na ich realizację, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50 i art. 51, nie zaś art. 71a Prawa budowlanego. A zatem dyspozycją przepisu art. 71a ustawy objęta jest tylko taka zmiana sposobu użytkowania, która wymaga jedynie zgłoszenia właściwemu organowi. Podobne stanowisko zajął wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 lutego 2008 II OSK 119/07 (por. także Plucińska-Filipowicz Alicja, Wierzbowski Marek, Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany).
Oznacza to, że organ l instancji rozpoznając sprawę dotyczącą nielegalnie wykonanych robót budowlanych w lokalu na parterze budynku [...] które wiązały się ze zmianą sposobu użytkowania tego lokalu na lokal gastronomiczny niezasadnie ograniczył się do kwestii związanych z robotami budowlanymi rozpatrywanych w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego, pomijając przy tym samowolę w zakresie zmiany użytkowania tego lokalu - która jak wskazano wyżej - powinna być uwzględniona w tym trybie. Mając zatem na uwadze, ze w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 6 sierpnia 2018 r., Nr [...] znak: [...] wydana w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego organ przy ponownym rozpoznawaniu sprawy samowolnej zmiany użytkowania ww. części budynku rozważy w pierwszej kolejności czy zastosowanie właściwego trybu postępowania nie naruszy zakazu wydawania decyzji w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczną (tożsamość spraw, stron itp.) względnie rozważy podjęcie procedury umożliwiającej ewentualną możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego ww. decyzji PINB.
Dodatkowo należy zauważyć, że nakazanie "przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania" części budynku nr [...] określone zostało zbyt ogólnie, w związku z czym zasadny jest zarzut skargi , w którym podniesiono, że organ nie ustalił na czym polegała samowolna zmiana użytkowania, a zatem nie wiadomo też na czym ma polegać wykonanie obowiązku nałożonego w decyzji organu l instancji. Określając obowiązki zobowiązanego organ musi mieć bowiem na względzie okoliczność, że kompleks poprzemysłowy przy ul. [...] w K. po likwidacji [...] przez lata nie był użytkowany w żaden konkretny sposób (por. wyrok WSA w Krakowie z 19.09. 2019, sygn. akt II
10
SA/kr 691/19). Ponownego rozpoznając sprawę organ uwzględni wszystkie powyższe wskazania wynikające z powyższych rozważań.
Na koniec dodać należy, że zarzuty skargi dotyczące degradacji obiektu, do której w ocenie strony skarżącej doszło w okresie najmu przedmiotowej nieruchomości nie podlegają rozstrzygnięciu w postępowaniu sądowo-administracyjnym.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie l sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono jak w punkcie II. sentencji wyroku biorąc za podstawę art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.,
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło