II SA/Kr 1224/11

Kraków, dnia 8 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi I.M. na decyzję Wojewody z dnia 16 maja 2011 r., znak [...] w przedmiocie odmowy .ustalenia odszkodowania postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżąca I.M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody z dnia 16 maja 2011 r. , znak [...], w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania. Zarządzeniem z dnia 16 sierpnia 2011 r. wezwano skarżącą do uiszczenia - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi - wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Wezwanie to zostało odebrane osobiście przez I.M. w dniu 30 sierpnia 2011 r. Wobec nieuiszczenia żądanego wpisu sądowego postanowieniem z dnia 11 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę. Pismem z dnia 22 grudnia 2011 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest osobą w podeszłym wieku oraz że w ostatnich latach kilkukrotnie przebywała w szpitalu, gdzie stwierdzono u niej m.in. zawał lewej półkuli mózgowej, leukoarajozę, zanik korowo - podkorowy mózgu. Wskazane choroby powodują poważne zaniki pamięci. Skarżąca mieszka sama w mieszkaniu w T. a opiekująca się nią córka nie jest w stanie zapewnić jej stałej opieki. Po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego (w dniu 30 sierpnia 2011 r., k. [...]) skarżąca nie dokonała żądanej wpłaty, nie pokazała listu córce, a otrzymaną korespondencję schowała. Dopiero w trakcie przedświątecznych porządków w mieszkaniu matki, w dniu 21 grudnia 2011 r. córka odnalazła wezwanie. Powyższe okoliczności przekonują, że skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego w terminie wskazanym w wezwaniu z dnia 16 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego nie jest zasadny i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 86 §.1 zd. 1. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 r., nr 153, póz. 1270 z późn. zm., powoływana dalej jako: "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Jak wskazuje się w orzecznictwie i literaturze, przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Przyjmuje się, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz., wyd. Lex, komentarz do art. 86 p.p.s.a. teza 3., H. Knysiak - Molczyk [w:] M. Romańska, T. Woś (red.), H. Knysiak - Molczyk, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Lex Polonica, komentarz do art. 86 p.p.s.a., teza 3, R. Hauser, M., Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wydawnictwo Legalis, komentarz do art. 86 p.p.s.a., teza 4., postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt: II FZ 508/11, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt: l OZ 996/09; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt: l OZ 989/09; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2007 r., sygn. akt: l OZ 738/09; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 dnia 2009 r., sygn. akt: II FZ 115/09, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt: II SA 4162/01, M. Praw. 2003, nr 8, s. 340, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt: V SA 793/02, M. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić w pierwszej kolejności należy, że wniosek skarżącej I.M. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego odpowiada wszystkim przewidzianym przez ustawę wymogom formalnym. Formułuje on okoliczności mające świadczyć o braku winy strony w uchybieniu terminu, a równocześnie z jego złożeniem dokonano czynności, która nie została dokonana w terminie (dowód uiszczenia opłaty). Mając nadto na względzie fakt, że powołaną we wniosku przyczyną uchybienia przez skarżącą terminu był powodowany jej chorobą brak świadomości obowiązku uiszczenia wpisu, należało konsekwentnie przyjąć, że chwilą ustania tak określonej przeszkody był moment, w którym córka E.P. zakomunikowała matce istnienie powyższej powinności, tj. dzień 21 grudnia 2011 r. Wniosek o przywrócenie terminu został zatem wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jak tego wymaga powołany wcześniej art. 87 p.p.s.a. Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie spełnia jednak merytorycznych przesłanek pozwalających na jego uwzględnienie. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że strona uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do dokonania wskazanej wyżej czynności nastąpiło bez jej winy. Podane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, mające przesądzać o braku winy w niedotrzymaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi nie odnoszą się do okresu, w którym miało nastąpić dokonanie wskazanej wyżej czynności. Zwrócić należy uwagę, że dołączona do wniosku dokumentacja lekarska dotyczy pobytu skarżącej w szpitalu od dnia 27 października 2009 r. do dnia 4 stycznia 2010 r. Do tego też okresu odnosić należy zawarty w powołanej dokumentacji opis stanu zdrowia I.M. . Analiza informacji zawartych w przedłożonych kartach informacyjnych rzeczywiście wskazuje, że w podanym wyżej czasie skarżąca, z uwagi na przebyty zawał lewej półkuli mózgu oraz inne schorzenia układu nerwowego, wymagała opieki osób drugich, wykazywała ogólne psychoruchowe spowolnienie i miała osłabioną pamięć. Podkreślenia wymaga jednak, że bieg siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi rozpoczął się w dniu 30 sierpnia 2011 r, a będący przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu nie przywołuje żadnych dokumentów ani nie przedstawia żadnych innych dowodów, które mogłyby świadczyć o tym, że stan zdrowia skarżącej także w tym czasie nie pozwalał jej na dochowanie terminu. Okoliczność powyższa jest istotna, albowiem to ten ostatnio wskazany moment jest miarodajny dla wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że dołączona do wniosku dokumentacja medyczna może potwierdzać niezdolność skarżącej do dochowania terminu także w okresie, w którym pozostawał otwarty termin do uiszczenia wpisu od skargi, tj. od dnia 30 sierpnia 2011 r. do 6 września 2011 r. Zwrócić należy uwagę, że po przebytej na przełomie 2009 i 2010 r. hospitalizacji skarżąca samodzielnie prowadziła swoje sprawy w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji wynika w sposób jednoznaczny, że skarżąca była w tym czasie w stanie podejmować racjonalne i adekwatne działania mające na celu ochronę swych praw. Osobiście odbierała kierowaną do niej korespondencję (nie tylko pod pierwotnie podanym adresem, k. [...] akt administracyjnych, tom [...], ale też w mieszkaniu córki, do którego przeniosła się bezpośrednio po pobycie w szpitalu k. [...]), samodzielnie kontaktowała się telefonicznie z pracownikami orzekających w sprawie organów, informując, że z uwagi na stan zdrowia i kłopoty z przemieszczaniem się nie jest w stanie zapoznawać się z dokumentacją sprawy w siedzibie organu a także podając aktualny adres miejsca pobytu (k. [...] akt administracyjnych, tom [...] , udzielała upoważnienia innym osobom do dokonywania poszczególnych czynności w postępowaniu (k. [...] a nadto własnoręcznie sporządzała pisma procesowe w sprawie (k.[...] . Powyższe przekonuje, że w okresie następującym po hospitalizacji a poprzedzającym moment złożenia wniosku o przywrócenie terminu skarżąca I.M. była w stanie rozpoznać znaczenie podejmowanych przez siebie czynności, jak również w sposób samodzielny i w pełni adekwatny oceniać swoją sytuację i kierować swoim postępowaniem. Z tego też względu dla uprawdopodobnienia, że w okresie późniejszym jej stan zdrowia na tyle się pogorszył, że z uwagi na przebyte wcześniej choroby nie była w stanie racjonalnie i samodzielnie prowadzić swoich spraw, nie było wystarczające przywołanie dokumentacji choroby z okresu pomiędzy październikiem 2009 a styczniem 2010 r. Sformułowanej wyżej .konkluzji nie zmienia fakt, że powołane we wniosku dolegliwości skarżącej mają charakter trwały. Stwierdzić należy, że długotrwała przewlekła choroba jedynie wyjątkowo uzasadniać może brak winy strony w niedotrzymaniu terminu do dokonania czynności procesowej. Jak bowiem wskazano w orzecznictwie sądowo - administracyjnym nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe i nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie może stanowić uprawdopodobnienie, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2001 r., sygn. akt: II FZ 258/09, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 grudnia 2008 r., sygn. akt: l OZ 925/08). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela zaprezentowane wyżej stanowisko. Podstawą tego poglądu, jest bowiem przekonujące twierdzenie, że długotrwały czy też przewlekły charakter choroby pozwala oczekiwać, że cierpiący na tego rodzaju dolegliwości zapobiegliwy i należycie dbający o swoje interesy uczestnik postępowania sądowego zapewni warunki i środki, dzięki którym zdoła uniknąć możliwych do przewidzenia problemów w dochowaniu terminów procesowych. Sformułowanie tak określonych wymogów jest tym bardziej uzasadnione w okolicznościach rozpoznawanego przypadku. Istnieją tu bowiem podstawy do twierdzenia, że długotrwały charakter choroby, wskazanej we wniosku jako przyczyna uchybienia terminu, nie przeszkodził stronie w toku dotychczasowego postępowania należycie wywiązywać się ze swych obowiązków procesowych. Przeciwne w tym zakresie stanowisko, przyjmujące, że każda poważna choroba o przewlekłym charakterze uzasadnia przywrócenie uchybionego terminu, jest trudne do akceptowania. Oznaczać by musiało przywracanie wielu bądź wszystkich uchybionych terminów w tym samym postępowaniu osobie dotkniętej tego rodzaju chorobą. W praktyce strona taka zwolniona byłaby z obowiązku dokonywania w terminie poszczególnych czynności procesowych, jeżeli przewlekła choroba trwałaby przez cały czas prowadzonego postępowania. Mając na uwadze powyższe, należało orzec, jak w sentencji postanowienia na podstawie powołanych przepisów.