II SA/Kr 139/25

WyrokWSA w Krakowie2025-03-12

Skład orzekający: Sędzia WSA Jacek Bursa, Sędzia WSA Mirosław Bator, Asesor WSA Anna Kopeć

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może odmówić wznowienia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy wnioskodawca powołuje się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (brak udziału w postępowaniu bez własnej winy), a jego przymiot strony nie jest oczywisty i wymaga dalszego zbadania?
Ratio decidendi
Organ administracji nie może odmówić wznowienia postępowania na wstępnym etapie, jeśli wnioskodawca powołuje się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i jego przymiot strony nie jest ewidentnie oczywisty. W takich przypadkach organ powinien wznowić postępowanie i zbadać kwestię statusu strony w pełnym postępowaniu administracyjnym, a nie na etapie formalnej oceny wniosku.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się wznowienia postępowania zakończonego decyzją o ustaleniu warunków zabudowy oraz decyzjami o pozwoleniu na budowę i rozbiórce. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wznowienia postępowania, uznając, że wniosek nie zawierał zarzutów wznowieniowych dotyczących decyzji o warunkach zabudowy i że wnioskodawcy nie wykazali swojego statusu strony. WSA w Krakowie uchylił postanowienia SKO, uznając, że organ nie powinien był odmawiać wznowienia na wstępnym etapie, gdyż przymiot strony skarżących nie był oczywisty i wymagał zbadania w pełnym postępowaniu.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 25 listopada 2024 r. oraz poprzedzające je postanowienie tego samego organu z dnia 7 lipca 2023 r. i zasądził od SKO na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. C., W. C., K. L., I. M., R. T., J. K., P. K., M. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 25 listopada 2024 r. nr SKO.ZP/415/388/2023 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy 1/ uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie tego samego organu; 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżących kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 7 lipca 2023 r. nr SKO.ZP/415/300/2023 działając na podstawie art. 145 w związku z art. 147, art. 148, art. 149 § 3 i § 4 i art. 150 K.p.a. odmówiło wznowienia postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 16 lutego 2021 r. nr SKO.ZP/415/37/2021 umarzającą postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 15 grudnia 2020 r. nr AU-2/6730.2/723/2020. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 26 kwietnia 2023 r. do Urzędu Miasta K. wpłynął wniosek K. C., W. C., K. W. Ł., I. M., R. T., J. K., P. K. oraz M. M. C. o wznowienie postępowań zakończonych: decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 17 marca 2023 r. w sprawie wydania pozwolenia na budowę zespołu 2 budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami oraz 2 garażami podziemnymi, wraz z instalacjami wewnętrznymi: wody, kanalizacji opadowej i sanitarnej, c.o. wraz z 2 wymiennikowniami, wentylacji mechanicznej, elektryczną, odgromową, telekomunikacyjną; wraz z zagospodarowaniem terenu: układem dróg wewnętrznych, ciągami komunikacji pieszej, miejscami postojowymi; wraz z budową instalacji na terenie: kanalizacji sanitarnej, kanalizacji opadowej z retencją, energetycznych, oświetlenia terenu, na dz. nr: [...], [...],[...] obr. [...]. P. przy ul. K. i ul. R. w K.; decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 17 marca 2023 r. w sprawie rozbiórki 2 budynków magazynowo- gospodarczych (i 1) oraz 3 wiat (i.b.) wraz z infrastrukturą techniczną oraz murów oporowych wraz z elementami zagospodarowania terenu, na dz. nr: [...], [...] obr. [...], przy ul. R./ ul. K. K.; decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 15 grudnia 2020 r. w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji: "Budowa zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych (do 4 budynków) z usługami, garażem podziemnym, stacją trafo, naziemnymi parkingami, drogami wewnętrznymi na częściach działek nr [...] i [...] obr. [...], przy ul. R. /ul. K. w K." (znak sprawy AU-02-4.6730.2.731.2019.APŁ). Wniesiono o uchylenie przedmiotowych decyzji Prezydenta Miasta Krakowa oraz wydanie decyzji o odmowie wydania pozwolenia na budowę zespołu 2 budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami oraz 2 garażami podziemnymi, wraz z instalacjami wewnętrznymi: wody, kanalizacji opadowej i sanitarnej, c.o. wraz 2 wymiennikowniami, wentylacji mechanicznej, elektryczną, odgromową, telekomunikacyjną; wraz z zagospodarowaniem terenu: układem dróg wewnętrznych, ciągami komunikacji pieszej, miejscami postojowymi; wraz z budową instalacji na terenie: kanalizacji sanitarnej, kanalizacji opadowej z retencją, energetycznych, oświetlenia terenu, na dz. nr: [...], [...], [...] obr. [...], przy ul. K. i ul. R. w K.. Prezydent Miasta Krakowa pismem z dnia 29 maja 2023 r. przekazał w trybie art. 65 K.p.a. w zw. z art. 150 K.p.a. wniosek o wznowienie postępowania w zakresie w jakim dotyczy decyzji o warunkach zabudowy według właściwości do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. SKO w uzasadnieniu podniosło, że postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 K.p.a.) wydaje się, jeżeli wznowienie postępowania nie jest możliwe z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Odmowa wznowienia może nastąpić zatem z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. Kolegium uzasadniając odmowę wznowienia postępowania w niniejszej sprawie wskazało przede wszystkim, iż w uzasadnieniu wniosku o wznowienie przedstawiono opartą na treści art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego argumentację polegającą na wykazaniu, że osoby wnioskujące o wznowienie jako strony postępowania o pozwolenie na budowę dysponują legitymacją do wznowienia postępowania. Jednocześnie wykazano na uchybienia, które zdaniem wnioskujących wystąpiły w toku postępowania o pozwolenie na budowę. Co szczególnie istotne, wniosek o wznowienie postępowania w części obejmującej decyzję o warunkach zabudowy nie zawierał jakichkolwiek zarzutów wznowieniowych w tym podstawy wznowienia, jak również nie wskazywał uchybień, jakimi dotknięta jest ostateczna decyzja o warunkach zabudowy. Kolegium podkreśliło, iż za zarzuty takie nie można uznać naruszenie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, ponieważ normy te warunkują tylko i wyłącznie sposób ustalania kręgu stron postępowania o pozwolenie na budowę. Podstawy wznowienia nie mogą stanowić zarzuty właściwe dla innego postępowania oraz zupełnie innej decyzji administracyjnej. Kolegium podkreśliło, iż z uzasadnienia wniosku z dnia 26 kwietnia 2023 r. wynikało jednoznacznie, że zarzuty merytoryczne dotyczą ewentualnych uchybień zaistniałych w toku postępowania o pozwolenie na budowę, a celem żądania jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę. Od powyższego postanowienia wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli K. C., W. C., K. W. Ł., I. M., R. T., J. K., P. K. oraz M. C. powołując jako podstawę wznowienia postępowania art. 145 ust. 1 pkt 4. K.p.a. zgodnie z którym sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu oraz art. 145 ust. 1 pkt 5 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 25 listopada 2024 r. nr SKO.ZP/415/388/2023 utrzymało zaskarżone postanowienie SKO z dnia 7 lipca 2023 r. w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwracano uwagę, że wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów procesowych, którego przedmiotem jest weryfikacja prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej oraz - w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej -doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa. Decyzje wydane po wznowieniu postępowania dotyczą zatem w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 2 grudnia 2002r. o sygn. akt OPS 11/02). Postępowanie wznowieniowe toczy się zatem w zawężonych ramach. Jego przedmiotem nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności wymienione w art.145 § 1, art.145a § 1 i art. 145 b § 1 K.p.a. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż można wyodrębnić dwa etapy postępowania w sprawie wznowienia postępowania. W pierwszym etapie organ, który jest właściwy do załatwienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, bada czy podanie o wznowienie wniosła strona w rozumieniu art. 28 K.p.a., czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia, a także czy dotyczy ono decyzji ostatecznej oraz czy zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 K.p.a. Pozytywne ustalenia w tym zakresie uzasadniają wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, które rozpoczyna drugi etap postępowania i stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 K.p.a.). W przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne dotyczyło ustalenia czy zakończone ostateczną decyzją postępowanie administracyjne dotknięte było kwalifikowaną wadą, polegającą na pozbawieniu wnioskodawców udziału w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn.: "Budowa zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych (do 4 budynków) z usługami, garażem podziemnym, stacją trafo, naziemnymi parkingami, drogami wewnętrznymi na częściach działek nr [...] i [...] obr. [...], przy ul. R./ul. K. w K.". W przedmiotowej sprawie wniosek o wznowienie postępowania został oparty na podstawach wznowienia skierowanych nie przeciwko decyzji o warunkach zabudowy, lecz względem decyzji o pozwoleniu na budowę zespołu 2 budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami oraz 2 garażami podziemnymi, wraz z instalacjami wewnętrznymi, układem dróg wewnętrznych, ciągami komunikacji pieszej, miejscami postojowymi; wraz z budową instalacji kanalizacji sanitarnej, kanalizacji opadowej z retencją, energetycznych, oświetlenia terenu, nadz. nr: [...], [...],[...] obr. [...], przy ul. K. i ul. R. w K.. Wniosek o wznowienie postępowania w części obejmującej decyzję o warunkach zabudowy nie zawierał jakichkolwiek zarzutów wznowieniowych w tym podstawy wznowienia, jak również nie wskazywał uchybień, jakimi dotknięta jest ostateczna decyzja o warunkach zabudowy. Powoływanie się na nowe podstawy wznowienia dopiero w trakcie postępowania odwoławczego nie jest skuteczne. W takim bowiem przypadku mamy do czynienia z istotną zmianą przedmiotu sprawy w postępowaniu odwoławczym. Zgodnie z poglądami orzecznictwa zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. W postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli K. C., W. C., K. Ł., I. M., R. T., J. K., P. K. i M. C. zarzucając naruszenie art. 28. w zw. z art. 6. - art. 10., art. 77. § 1. oraz 80. K.p.a. w zw. z art. 2. oraz art. 7. Konstytucji RR w zw. z art. 145. § 1. w zw. z art. 148. K.p.a., poprzez ustalenie, iż skarżący we wniosku z 26 kwietnia 2023 r. o wznowienie postępowania nie wskazali podstaw wznowienia, podczas gdy wskazywali je na s. 2. (petitum wniosku), 9., 11. oraz 14. wniosku - a co wynika z redakcji wniosku, który dotyczył 3 postępowań (zakończonych 3 wskazanymi we wniosku decyzjami), w tym postepowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy - skarżący przedstawili okoliczności faktyczne, z których m.in. wywodzili swój status, jako strony, w każdym z tychże 3 postępowań (zakończonych 3 wskazanymi we wniosku decyzjami), w tym swój interes prawny warunkujący zgodnie ze wskazanymi przepisami uznanie ich za stronę w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, a jednocześnie argumentacja prawna w zakresie prawa budowlanego - na którą zwracają uwagę organy I oraz II instancji, a w szczególności statusu skarżących, jako strony w postępowaniach w przedmiocie pozwoleń na budowę, tj. art. 28. ust. 2. Ustawy Prawo budowlane była rozbudowana z uwagi na to, iż zakres podmiotów o przymiocie strony w postępowaniu w przedmiocie decyzji o pozwoleniu na budowę będzie węższy. W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia tego samego organu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 1634, dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przedmiotem kontroli sądowoadminstracyjnej pod względem legalności, przeprowadzonej w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 P.p.s.a. było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 25 listopada 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego samego organu odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 16 lutego 2021 r. nr SKO.ZP/415/37/2021 umarzającą postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 15 grudnia 2020 r. nr AU-2/6730.2/723/2020. Poddane kontroli rozstrzygnięcie zapadło w postępowaniu o wznowienie przewidzianym w art. 145 i następnych K.p.a. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która umożliwia weryfikację ostatecznej decyzji administracyjnej pod kątem jednej z kwalifikowanych wad procesowych, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 K.p.a. Postępowanie to należy postrzegać jako nadzwyczajne, umożliwiające ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Z uwagi jednak na to, że może ono prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej, co przełamuje zasadę trwałości takich decyzji wyrażoną w art. 16 § 1 K.p.a., wznowienie postępowania jest obwarowane szczególnymi wymogami i stanowi odrębny tryb procedowania. Wniesienie podania przez stronę nie wszczyna postępowania wznowieniowego, tylko uruchamia fazę wstępną postępowania, której celem jest ustalenie, czy wznowienie postępowania jest w określonym przypadku dopuszczalne. Poprzedza ona ustalenie, czy przyczyny wznowienia wskazane przez wnioskodawcę faktycznie wystąpiły, gdyż ta kwestia może zostać merytorycznie rozważona dopiero po wydaniu postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 1 K.p.a. Dopuszczalność wszczęcia omawianego nadzwyczajnego trybu postępowania uzależniona jest od stwierdzenia, że z żądaniem wznowienia postępowania wystąpił podmiot do tego uprawniony, a zatem strona, której przysługuje interes prawny (art. 28 K.p.a.), podmiot ten powołał się w złożonym podaniu na okoliczność stanowiącą jedną z przesłanek wznowienia (art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 K.p.a.), jak też podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w terminie określonym w art. 148 § 1 i 2 K.p.a. W tej fazie postępowania organ administracji bada również, czy nie występują negatywne przesłanki przedmiotowe dla wznowienia postępowania, np. czy wniosek jest złożony w postępowaniu, które nie zostało zakończone ostateczną decyzją administracyjną. W przypadku zaistnienia jednej z powyższych przesłanek uniemożliwiających wznowienie postępowania – organ powinien postanowieniem odmówić wznowienia postępowania podstawie art. 149 § 3 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. Stanowi on jedyny właściwy sposób negatywnego załatwienia podania o wznowienie postępowania z przyczyn formalnych. Skutkiem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wznowieniowego jest zakończenie postępowania na tym etapie oraz brak możliwości merytorycznego badania sprawy (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2023 r., I OSK 1724/23, wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2024 r., III OSK 2179/22 ). Ten właśnie przepis stanowił podstawę poddanego kontroli w niniejszej sprawie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie. Organ uznał bowiem, że wnioskodawcy w swoim wniosku z dnia 21 kwietnia 2023 r. nie podali przyczyny, która miałaby stanowić podstawę wznowienia. Z takim uzasadnieniem nie można się jednak zgodzić. Treść obszernego wniosku zalegającego w aktach administracyjnych dobitnie i jednoznacznie świadczy o tym, że cała jego argumentacja koncentruje się na próbie wykazania, że wnioskodawcom powinien przysługiwać status strony w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Co więcej tym we wniosku tym wprost chociażby na jego stronie 9 powołano się na przepis art. 145 § 1 pkt 4. Przy tym zaznaczenia wymaga, że wniosek ten dotyczył kilku postępowań, ale jego treść jest na tyle jasna i przejrzysta, iż nie w ocenie Sądu wyraźnie wskazuje na zamiary wnioskodawców. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, iż w części uzasadnienia, na którą uwagę zwróciło SKO, faktycznie wielokrotnie powoływany jest przepis art. 28. ust. 2. Prawa budowlanego, jednakże prawie zawsze w kontekście interesu prawnego i jako przepis jedynie zawężający charakterystykę i w konsekwencji liczbę podmiotów, które w ramach postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę mogłyby mieć status strony. Podkreślić jeszcze raz należy, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania podzielone jest na dwie fazy. Kwestią dyskusyjną jest uprawnienie do badania przez organ przymiotu strony na tym wczesnym, wstępnym etapie, w sytuacji, kiedy wnoszący podanie o wznowienie postępowanie powołuje się na brak swojego udziału w postępowaniu a więc powołuje się na zaistnienie przesłanki wznowieniowej, co samo w sobie (oprócz zachowania terminu do wniesienia podania) obliguje organ do wznowienia postępowania. W orzecznictwie dominującym jest pogląd, że wniesienie podania o wznowienie postępowania z powołaniem się na przesłankę z art. art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. obliguje organ do wznowienia postępowania i zbadania, czy przesłanka ta faktycznie zaistniała, chyba że brak wystąpienia tej przesłanki jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia przez organ postępowania, np. strona nie powołuje się na własny interes prawny ale interes społeczny, czy z samych twierdzeń zawartych we wniosku wynika, że sprawa nie dotyczy interesu prawnego wnioskodawcy. W takiej sytuacji organ uprawniony jest do odmowy wznowienia postępowania. Jak mowa o tym wyżej, muszą być to jednak kwestie oczywiste. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 18 września 2019 r., sygn. II OSK 1833/19 wskazuje, iż jeśli zachodzą jakiekolwiek wątpliwości dotyczące istnienia podstawy, na której zostało oparte żądanie wznowienia postępowania i potrzeba zbadania w tym zakresie sprawy, niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu, którego przedmiotem będzie wyjaśnienie, czy wskazana przez stronę podstawa wznowienia występuje. Sytuacja taka zachodzi w szczególności w przypadku oparcia zgłoszonego żądania na przepisie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., w którym zgłaszający to żądanie wywodzi, że został pominięty w postępowaniu mimo posiadania przymiotu strony. Weryfikacja tych twierdzeń wnoszącego podanie winna wtedy nastąpić po wznowieniu postępowania. Jeśli więc są wątpliwości co do legitymacji wnoszącego wniosek o wznowienie postępowania i zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, to postępowanie powinno być wznowione w celu zbadania czy dana podstawa występuje. Podobne stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 13 września 2019 r., sygn. II OSK 2559/17, z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. II OSK 383/17, z dnia 19 maja 2017 r., sygn. II OSK 2411/15, z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. II OSK 2025/15, z dnia 7 maja 2013 r., sygn. I OSK 2185/11. Prezentowane wyżej stanowisko podziela także sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Co do zasady, organy administracji mają podstawę do weryfikacji, czy wnoszący podanie o wznowienie postępowania ma przymiot strony, w pierwszej, wstępnej fazie postępowania. Jest to jedna (obok powołania się na ustawową przesłankę wznowienia i zachowanie terminu do złożenia podania o wznowienie) z formalnych przesłanek wznowienia postępowania a negatywna weryfikacja tej okoliczności, skutkować powinna odmową wznowienia postępowania. Zasada ta doznaje jednak poważnego ograniczenia w sytuacji, kiedy podmiot składający podanie o wznowienie postępowania, jako podstawę wskazuje 145 § 1 pkt 4 K.p.a. podnosząc, iż w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej nie brał udziału bez własnej winy pomimo, że status strony mu przysługiwał. W sytuacji takiej organ administracji, przymiot strony podmiotu składającego podanie, powinien badać, jako przyczynę wznowienia – a zatem po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Z zasady bowiem z wnioskiem takim występują podmioty pominięte przez organy administracji w ustalaniu kręgu stron danego postępowania administracyjnego, które stoją na stanowisku (zasadnie lub niezasadnie), iż w postępowaniu tym powinny brać udział jako strony. Przyznanie lub odmowa przyznania statusu strony takiemu podmiotowi rozstrzyga o tym czy zaistniała wskazana w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. przyczyna wznowienia postępowania. Co do zasady, ustalenie tej okoliczności powinno nastąpić w pełnowymiarowym postępowaniu administracyjnym a nie na wstępnym, formalnym jego etapie. Wyjątkiem od tej reguły może być ocena organu dokonana w oparciu o treść samego podania. Otóż, jeżeli z tej treści w sposób ewidentny, nie budzący żądnej wątpliwości wynika, że pochodzi ono od podmiotu nie będącego stroną postępowania – co można stwierdzić z samych twierdzeń w nim zawartych a nie, z odmiennej oceny prawnej danego stanu faktycznego, organ może wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Kwestie wątpliwe, sporne muszą być przedmiotem badania organu administracji po wznowieniu postępowania. Organ ma podstawy wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, negatywnie oceniając przymiot strony przez wnoszącego o wznowienie postępowania, jedynie wtedy, gdy okoliczność ta nie budzi żadnych wątpliwości tj. wnoszący podanie o wznowienie postępowania nie powołuje się na własny interes prawny a wręcz wskazuje na okoliczności przesądzające, że interesu prawnego w rozstrzygnięciu sprawy nie posiada. Weryfikacja tej okoliczności nie może jednak nastąpić na podstawie polemicznej oceny prawnej organu, ale na podstawie okoliczności obiektywnych, gdy wnioskujący o wznowienie postępowania np. powołuje się jedynie na potrzebę ochrony praworządności, interes społeczny lub niezadowolenie z działalności administracji publicznej, co do sposobu załatwienia określonej sprawy (por. B. Adamiak "Prawo do procesu na drodze administracyjnej jako gwarancja realizacji zasady demokratycznego państwa prawnego (w:) Instytucje procesu administracyjnego i sądowoadministracyjnego; Księga jubileuszowa dedykowana prof. nadzw. dr. hab. Ludwikowi Żukowskiemu, Przemyśl - Rzeszów 2009, s. 42). W przeciwnym razie tj. gdy strona żąda wznowienia postępowania wskazując na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. powołując się na konieczność ochrony własnego interesu prawnego, organ powinien wznowić postępowania a po ewentualnej negatywnej weryfikacji okoliczności wskazywanych przez wnioskodawcę, zakończyć postępowanie stosownie do wskazań zawartych w art. 151 § 1 K.p.a. W przedmiotowej sprawie skarżący domagali się wznowienia postępowania wskazując w swoim wniosku, że są właścicielami lokali mieszkalnych w ramach wspólnoty mieszkaniowej mieszkańców przy ul. R. oraz F (dz. ew. nr [...], obr.[...]), a która to graniczy bezpośrednio z działką, na której ma byćprowadzonaprzedmiotowa inwestycja, tj. z dz. ew. nr [...]; bezsprzecznie zatem wnioskodawcy są właścicielami nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji. Wbrew ustaleniom organów orzekających w niniejszej sprawie wnioskodawcy wskazali zatem na podstawy wznowieniowe także co do postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, a w tym na art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. W ocenie sądu w sytuacji takiej, nie zachodzi oczywistość bezzasadności podania o wznowienie postępowania z uwagi na brak przymiotu strony po stronie wnioskodawcy. Strona skarżąca powołuje się bowiem na własny interes prawny, oraz wskazuje podstawę prawną uzasadniającą jej roszczenie dotyczące istnienia tego interesu. Podstawę tą można oceniać różnie, z pewnością jednak, nie zachodziła oczywista bezzasadność żądania wznowienia postępowania w oparciu o tą podstawę. Dodać należy, iż fakt, że w budynku wielorodzinnym (w którym znajdują się lokale mieszkalne, właścicielami których są skarżący), wyodrębnia się wspólnota mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd, który był lub powinien być stroną postępowania o ustalenie warunków zabudowy, nie pozbawia statusu stron skarżących. W orzecznictwie wykształcił się bowiem pogląd, że właściciele lokali mieszkalnych mogą być stroną postępowania np. w sprawie warunków zabudowy, niezależnie od wspólnoty mieszkaniowej, jeżeli wykażą swój indywidualny, niezależny od wspólnoty mieszkaniowej, interes prawny w tym postępowaniu. Dla przykładu powołać się można na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2011 r. II OSK 694/10 w którym orzeczono, że zasada, iż właściciela lokalu stanowiącego odrębny przedmiot własności reprezentuje zarządca nieruchomości, nie wyklucza możliwości, iż właściciel takiego lokalu może być stroną postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę. Może to mieć miejsce jednak tylko wówczas, gdy wykaże on własny indywidualny interes prawny. Podzielając pogląd zaprezentowany wyżej, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do odmowy wznowienia postępowania, a zatem oceny dokonanej przez organ, że nie ziściła się przesłanka wznowienia już na wstępnym, formalnym etapie postępowania. Nie przesądzając, czy skarżący mają przymiot strony w zakończonym decyzją ostateczną postępowaniu, wskazaniem sądu jest wznowienie postępowania w sprawie, a następnie dokonania oceny tej kwestii, w pełnowymiarowym postępowaniu administracyjnym. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na zasądzone koszty w wysokości 597 zł składa się: kwota 100 zł tytułem uiszczonego przez skarżącą wpisu od skargi; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżących oraz kwota 17 zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika skarżących opłaty skarbowej za złożony dokument pełnomocnictwa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło