II SA/Kr 1395/14
WyrokWSA w Krakowie2014-11-14
Skład orzekający: Iwona Niżnik - Dobosz, Mariusz Kotulski, Waldemar Michaldo
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew i krzewów bez zezwolenia, wydana na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, może być utrzymana w mocy, mimo odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej tych przepisów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów ustawy o ochronie przyrody z Konstytucją uzasadnia uchylenie decyzji administracyjnej, nawet jeśli termin utraty mocy obowiązującej tych przepisów został odroczony. Stosowanie przepisów uznanych za niekonstytucyjne narusza zasadę państwa prawnego, a odroczenie terminu ma na celu umożliwienie legislacji, a nie nakazanie stosowania wadliwego prawa.Stan faktyczny
Gmina K. została obciążona karą pieniężną za usunięcie bez zezwolenia drzew i krzewów. Organ I instancji (Wójt Gminy) i organ II instancji (Samorządowe Kolegium Odwoławcze) utrzymały decyzję w mocy, uznając Gminę za odpowiedzialną. Gmina wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Kluczowym elementem sprawy było orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów stanowiących podstawę nałożenia kary z Konstytucją, z odroczeniem terminu ich utraty mocy obowiązującej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, orzekając jednocześnie, że decyzje te nie mogą być wykonywane i zasądzając zwrot kosztów postępowania od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik - Dobosz Sędziowie: Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr.) Sędzia WSA Waldemar Michaldo Protokolant: Urszula Czerwińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Gminy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 4 lipca 2014 r., znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej Gminy [...] kwotę 12.869 zł (dwanaście tysięcy osiemset sześćdziesiąt dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. [pic]
Decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...]., Wójt Gminy Z. orzekł o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia 2 szt. drzew, tj. jednej lipy drobnolistnej o obw. pnia 135 cm oraz 1 świerka pospolitego o obw. pnia 91 cm, a także 198 m2 krzewów z terenu dz. nr [...], położonego w K. W podstawie materialno prawnej rozstrzygnięcia wskazano m.in. art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 1 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009r., nr 151 poz. 1220 ze zm.)
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że zebrany i uzupełniony materiał dowodowy pozwala na przypisanie odpowiedzialności z tytułu usunięcia drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia Gminie K., będącej posiadaczem terenu stanowiącego dz. nr [...], usytuowaną w K.
Od powyższej decyzji odwołała się Gmina K. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody polegającej na błędnej wykładni, skutkującej niewłaściwym stwierdzeniem, że w świetle ustalonych przez organ l instancji okoliczności w stosunku do Burmistrza Gminy K. zaistniały przesłanki pozwalające na wymierzenie mu administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew i krzewów.
Ponadto, sformułowano zarzuty naruszenia przepisów postępowania art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący. Zarzucono też obrazę przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. przez niewyjaśnienie w decyzji motywów rozstrzygnięcia, w szczególności brak wskazania dlaczego organ uznał, że Gmina K. poprzez brak wypowiedzenia się co do treści zebranego materiału uznała dokonane ustalenia za udowodnione.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. rozstrzygnięciem z dnia [...] lipca 2014r., nr [...], działając na podstawie art. art. 88 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627 z późn. zm.), a także art. 138 §1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. póz. 267), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji w pierwszej kolejności dokonał wykładni przepisu art. 88 ust. 1 .pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, podpierając się w tym zakresie orzecznictwem sądowoadministracyjnym.
SKO za bezsporny uznał fakt usunięcia drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia z nieruchomości położonej w K., oznaczonej numerem ewidencyjnym [...]. Ustalono, że dokonał tego wykonawca robót budowlanych P.B. M-K Bud, umocowany do tego działania na podstawie umowy zawartej z Gminą K.
Organ odwoławczy uznał, że sam fakt usunięcia drzew i krzewów przez osobę trzecią nie wyłącza odpowiedzialności Gminy K., albowiem - co już wyżej wskazano - dla odpowiedzialności z art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody nie jest konieczne osobiste działanie ukaranego. Wyłączenie odpowiedzialności może nastąpić tylko wówczas, gdy wycinka czy usunięcie drzew i krzewów nastąpiło bez wiedzy i zgody posiadacza nieruchomości. Usuwanie drzew w rozumieniu przepisu art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody nie musi być działaniem zamierzonym, a dla powstania odpowiedzialności wystarczy że będzie ono wynikiem braku należytej staranności przy wykonywaniu konkretnych czynności.
W okolicznościach tej konkretnej sprawy, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, brak jest podstaw do stwierdzenia, że zniszczenie drzew i krzewów nastąpiło bez wiedzy i zgody Gminy K. Wskazano, że Gmina K. uzyskała decyzję Starosty K. z dnia [...] lipca 2009 r. znak: [...] zezwalającą na usunięcie przedmiotowej roślinności. Z zeznań świadków wynika też, że Gmina K. przekazała Przedsiębiorstwu Budowlanemu "M[...]" ww. decyzję w celu jej wykonania. Z zeznań świadka M. C. wynika też, że nie zapoznał się dokładnie z treścią tej decyzji i usunął drzewa pomimo upływu określonego w niej terminu. Kolegium zapoznało się również z treścią zeznań świadka, w których oświadczył, iż usunięcia dokonał bez wiedzy i zgody Burmistrza Gminy K. Oświadczenie to zostało zinterpretowane przez SKO jako informacja o tym, iż wykonawca nie zawiadomił zamawiającego o konkretnym terminie usunięcia drzew.
Jednakże, jak wskazał organ II instancji, odwołujący jako profesjonalista - organ władzy publicznej, zlecając osobie trzeciej wycinkę drzew na podstawie decyzji obarczonej terminem, winien przewidzieć, że czynności te mogą skutkować obowiązkiem zapłaty kary administracyjnej w przypadku przekroczenia terminu. Skoro mimo wiedzy, iż przekazana wykonawcy decyzja jest obarczona terminem, odwołujący nie nadzorował wykonania tych prac, to przyjąć należy, iż co najmniej mógł przewidywać, że może dojść do wykonania powierzonych czynności z uchybieniem terminu i na to się godził. Tym samym nie można podzielić stanowiska autora odwołania, że brak jest związku między działaniami Gminy K. podejmowanymi w związku z pracami polegającymi na rewitalizacji Rynku w K., a usunięciem 2 drzew i krzewów. Mając na uwadze powyższe rozważania za nietrafiony uznano zarzut naruszenia przez organ l instancji prawa materialnego, tj. art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.
Na koniec SKO wyjaśniło, że jest mu znany fakt ogłoszenia przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 1 lipca 2014 roku wyroku w sprawie o sygn. akt: SK 6/12, w którym uznano, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, 628 i 842) przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Kolegium wiadome jest również, że w pkt II wyroku Trybunał orzekł, że przepisy wymienione w części l tracą moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
Wskazano, w dniu wydawania niniejszej decyzji, pomimo podania wyroku do wiadomości publicznej, nie został on opublikowany w Dzienniku Ustaw, a dniem ogłoszenia aktu jest dzień jego ogłoszenia w postaci elektronicznej na stronie internetowej organu wydającego dziennik urzędowy, jak wynika z treści art. 20 ust. 2 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 197, poz. 1172 ze zm.).
Kolegium znany jest pogląd, że w razie odroczenia terminu utraty mocy niekonstytucyjnego aktu normatywnego, organ rozpoznając i rozstrzygając sprawę w toku instancji powinien uwzględnić, przy wykładni niekonstytucyjnego przepisu prawa, działanie na korzyść strony (zob. B. Adamiak, Zgodność aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą - jako przesłanka prawidłowości decyzji administracyjnej, Przegląd Sądowy 2007, nr 1, s. 13 i nast.).
Jednakże, Kolegium nie może również zaprzeczyć prezentowanej w orzecznictwie tezie, że zgodnie z konstytucyjną zasadą praworządności, ustanowioną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: "Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa". Działanie na podstawie prawa oznacza między innymi, działanie na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydawania decyzji administracyjnej. Konstytucyjna zasada praworządności nakłada na organy orzekające obowiązek ustalenia mocy wiążącej przepisu prawa w dniu wydania decyzji.
Narażonym na zarzut przewlekłości byłoby działanie organu polegające na biernym oczekiwaniu na ogłoszenie wyroku, w przypadku kiedy i tak opublikowanie orzeczenia w Dzienniku Urzędowym otworzy dopiero osiemnastomiesięczny termin na jego wejście w życie.
W skardze na decyzję organu odwoławczego, strona skarżąca zarzuciła Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu obrazę przepisów prawa materialnego, a to przez: błędną wykładnię przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (dalej uop), skutkującą błędnym stwierdzeniem, iż w świetle ustalonych przez organ I instancji okoliczności w stosunku do Burmistrza Gminy K. zaistniały przesłanki pozwalające na wymierzenie mu - przewidzianej przez przepis art. 88 ust 1 pkt 2 w/w ustawy - administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew i krzewów,
- naruszenie art. 89 uop, poprzez nieprawidłowe ustalenie obwodów drzew
oraz powierzchni krzewów do naliczenia kary,
a także obrazę przepisów postępowania, a to przez:
- naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego ( dalej k.p.a.) przez zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący,
- naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. przez niewyjaśnienie w decyzji wszystkich motywów rozstrzygnięcia, w szczególności brak odniesienia się do zarzutu Gminy K. w przedmiocie konieczności.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie skarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Wójta Gminy Z.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, częściowo podzielając zarzuty podnoszone w skardze.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.
Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.
Przypomnieć trzeba, iż kontroli legalności w ramach postępowania sądowego poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2014 r., mocą której stronie skarżącej wymierzono administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez zezwolenia dwóch drzew oraz krzewów. Podstawę materialnoprawną wymierzenia kary za usunięcie drzew bez zezwolenia stanowią przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 1 ustawy. I co istotne z uwagi na niniejsze rozstrzygnięcie, wyrokiem z dnia 1 lipca 2014 r., sygn.akt SK 6/12, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, 628 i 842) przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wprawdzie art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody utracą moc obowiązywania z upływem 18 miesięcy od daty ogłoszenia tego wyroku, to jednak w tej sprawie Sąd uznał, że sama okoliczność przesądzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności w powołanym zakresie tych przepisów z regulacja Konstytucji uzasadnia uznanie, że zaskarżone decyzje nie są prawidłowe.
Niewątpliwie czasowe odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązywania powołanych przepisów (art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody) może budzić wątpliwości co do skutków tego wyroku w okresie 18 miesięcy do chwili wygaśnięcia tych przepisów. Poglądy w zakresie stosowania takiego wyroku w okresie od chwili ogłoszenia do chwili utraty mocy przepisu niezgodnego z Konstytucją, nie są jednolite. Zgodnie z jednym stanowiskiem tego rodzaju orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wprawdzie obalają domniemanie konstytucyjności przepisów, ale przepisy te obowiązują do dnia utraty ich mocy i powinny być stosowane (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1745/07, opub. w Lex Nr 357511).
Drugie stanowisko, do którego przychyla się Sąd w tym składzie skłania się ku poglądowi, że nie można do stanów faktycznych zaistniałych przed datą wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny stosować przepisów, których niezgodność z Konstytucją Trybunał ten przesądził (tak np. Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt III AUa 1174/13, opub. w LEX nr 1416154). Jak bowiem podnosi się w orzecznictwie sądowym, przepis prawa uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt I FSK 2075/08, opub. w LEX nr 593807; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1745/07; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1145/11, opub. w LEX nr 1109088)
Także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 marca 2007 r., OSNP 2008, z. 5-6, poz. 61, przyjął stanowisko, że odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że przepis uznany za niezgodny z Konstytucją musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał. Nie jest bowiem tak, że do tak oznaczonego dnia jest on zgodny z Konstytucją, a od tego dnia staje się on niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny, ma ten charakter od dnia jego wydania, a samo odroczenie utraty mocy obowiązującej ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym (por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 290/09). Obowiązywanie danego przepisu nie zawsze oznacza nakazu jego stosowania i taka właśnie sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny uznał dany przepis za niekonstytucyjny wraz z odroczeniem terminu jego mocy obowiązywania oznacza wprawdzie jego obowiązywanie, ale już jego stosowanie w tym okresie winno być zawsze przedmiotem szczegółowej analizy (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008 r., s. 70 i nast.).
Byłoby przy tym, jak trafnie zauważył to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 43/09, opub. w LEX nr 558698, zupełnie nielogicznym i nieuzasadnionym postępowaniem, gdyby tylko z uwagi na odroczenie mocy obowiązywania niekonstytucyjnych przepisów, tak organy administracyjne jak i sądy byłyby zobowiązane w majestacie prawa do dalszego tolerowania a wręcz nakazywania jego stosowania i tym samym naruszania Konstytucji. Nie można mówić o bezwzględnej konieczność stosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją tylko dlatego, że kierując się określonymi względami Trybunał Konstytucyjny odroczył moc obowiązywania takiego przepisu.
Skoro dany przepis nie jest zgodny z Konstytucją, to mając na uwadze hierarchiczny układ aktów prawnych, nakaz jego stosowania nie może być uznany za realizację zasady państwa prawnego. Należy także zgodzić się z poglądem zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1070/10, opub. w Lex nr 1080864, zgodnie z którym w przypadku zastosowania przez Trybunał Konstytucyjny art. 190 ust. 3 Konstytucji, sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenia wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu.
Odpowiadając na zarzuty skargi, Sąd pragnie w tym miejscu podkreślić, że nie ulega żadnej wątpliwości, że w niniejszej sprawie, odpowiedzialność za usunięcie drzew spoczywa na Gminie K. Fakt, że wycięcia dokonała osoba trzecia, w tym przypadku wykonawca robót budowlanych Przedsiębiorstwo Budowlane "M[...]" działająca w imieniu i na rzecz Gminy K., nie jest okolicznością wyłączającą winę strony skarżącej.
WSA w Krakowie podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9.02.2012 r., sygn. akt II SA/Sz 374/11, zgodnie z którym: "do przyjęcia odpowiedzialności za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia wystarcza samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu, a zniszczeniem drzew lub krzewów. Odpowiedzialność koncentruje się na osobie władającego i tylko eksces ze strony sprawcy zniszczenia zwalnia posiadacza z odpowiedzialności. Zwolnienie posiadacza nieruchomości z odpowiedzialności administracyjnej uwarunkowane jest wykazaniem przez niego, że nie wiedział on o usunięciu drzewa przez osobę trzecią i jednocześnie nie mógł temu zapobiec. Zlecenie przez posiadacza nieruchomości osobie trzeciej wycięcia drzewa nie zwalnia go z odpowiedzialności".
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Gmina uzyskała stosowną decyzję zezwalającą na wycięcie przedmiotowej roślinności, której wykonanie powierzyła wykonawcy robót budowlanych- firmie "M[...]" ramach łączącego strony stosunku obligacyjnego.
Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiskiem, tylko wykazanie przez posiadacza nieruchomości, iż nie wiedział on o usunięciu drzewa przez osobę trzecią i nie mógł temu zapobiec zwalnia go z odpowiedzialności. Tym bardziej zlecenie przez posiadacza nieruchomości osobie trzeciej wycięcia drzewa nie zwalnia go z odpowiedzialności. Od Gminy, jako podmiotu zatrudniającego wykwalifikowanych pracowników, w tym radców prawnych, a także – w ramach przedmiotowej sprawy – inspektora nadzoru inwestorskiego należy wymagać szczególnej staranności w prowadzeniu swoich spraw, działania na podstawie i w graniach przepisów prawa. Zatem Gmina K. winna dołożyć najwyższej staranności do dochowania zakreślonego w ww. rozstrzygnięciu terminu. Powinna mieć również świadomość, że wykonanie tej czynności z przekroczeniem terminu skutkować będzie wymierzeniem stosownej kary pieniężnej. Ponadto, podkreślenia wymaga fakt, iż nad prawidłowością przebiegu prac związanych z rewitalizacja Rynku w K. ( w ramach której dokonano przedmiotowego wycięcia), zgodnie z umową z dnia [...] lipca 2010 r. [...] czuwać powinien inwestor (Gmina K.), który sprawował nadzór inwestorski nad wykonawcą (na podstawie umowy z dnia [...] sierpnia 2010r., nr [...]), a także zobowiązany był do prowadzenia kontroli prac zgodnie z umową (§ 6 i § 11 umowy). Usunięcie zatem drzew i krzewów po terminie określonym w decyzji Starosty K. stanowi winę w nadzorze inwestora. Jednakże zagadnienie to i kwestia ewentualnej odpowiedzialności pomiędzy Gminą K. a wykonawcą i inspektorem nadzoru inwestorskiego wykracza poza granice przedmiotowej sprawy, a nawet kognicję orzekającego w tym postępowaniu Sądu.
Prawidłowość dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych dokonanych przez organy nie budzi żadnych zastrzeżeń Sądu.
Sąd dostrzega wątpliwości podniesione w skardze odnoście powierzchni krzewów rzeczywiście wyciętych na działce nr [...]. Jednak przyjęta dla obliczenia powierzchnia [...] m2 w żaden sposób nie została podważona skutecznie przez stronę skarżącą. Organy wzywały Gminę do wskazania w jakie miejsce i w jakim zakresie krzewy z tej działki zostały przesadzone. Jednak Gmina nie podjęła w tym zakresie żadnej konstruktywnej współpracy z organami prowadzącymi postępowanie, nie udzieliła wiarygodnych wyjaśnień, nawet mając na uwadze działanie w dobrze pojętym własnym interesie.
Rekapitulując, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a" w związku z art. 135 P.p.s.a. sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji, ponieważ stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Taką podstawę wznowieniową w tej sprawie zawiera art. 145a § 1 K.p.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Okoliczność orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi najmniejszych wątpliwości.
Przypomnieć należy, iż w omawianym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy, przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Oznacza to, iż ponownie prowadząc postępowanie organ administracji publicznej obowiązany będzie dążyć do szczegółowego wyjaśnienia okoliczności towarzyszących usunięciu bez zezwolenia drzew z uwzględnieniem wytycznych Trybunału Konstytucyjnego zamieszczonych w uzasadnieniu wyroku. O wstrzymaniu wykonywania zaskarżonej decyzji sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a.
Koszty zasądzono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło