II SA/Kr 1395/18
WyrokWSA w Krakowie2019-01-11
Skład orzekający: Joanna Tuszyńska, Agnieszka Nawara - Dubiel, Mirosław Bator
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo skierował nakaz rozbiórki samowoli budowlanej do Gminy Łącko jako właściciela terenu, pomimo braku jednoznacznego ustalenia, kto jest inwestorem tej samowoli?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego nie dopełniły obowiązku rzetelnego ustalenia inwestora samowoli budowlanej, co jest kluczowe dla prawidłowego skierowania nakazu rozbiórki. Nakaz ten powinien być w pierwszej kolejności kierowany do inwestora, a dopiero w dalszej kolejności, w określonych sytuacjach, do właściciela lub zarządcy, zwłaszcza gdy właściciel nie wiedział i nie godził się na realizację samowoli. Brak takich ustaleń skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia 29 sierpnia 2018 r. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu i nakazał Gminie Łącko rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego na działce nr [...] w J. Gmina Łącko zaskarżyła tę decyzję, podnosząc, że nie jest inwestorem, a organ nie ustalił prawidłowo sprawcy samowoli budowlanej. Gmina wskazała, że właścicielami nieruchomości od lat są osoby ją zamieszkujące, które mogły nabyć ją przez zasiedzenie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od organu na rzecz Gminy Łącko zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SNSA Joanna Tuszyńska SWSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) SWSA Mirosław Bator po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Gminy Łącko na decyzję nr [...] Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu i Instancji, I. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz Gminy Łącko kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu wydał w dniu 23 stycznia 2017 r. decyzję nr [...] znak: [...], którą nakazał Gminie Łącko rozbiórkę budynku mieszkalnego o wymiarach 5,00m x 5,00 m znajdującego się na działce nr [...] w J. .
Od powyższej decyzji odwołała się Gmina Łącko.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia 29 sierpnia 2018 r., znak [...], nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nakazał Gminie Łącko rozbiórkę realizowanego na dz. nr [...] w miejscowości J., gm. Łącko (...) posadowionego na fundamencie żelbetowym, parterowego budynku mieszkalnego o wym. w rzucie poziomym 5,00 m x 5,00 m, wskazanego na załączniku do decyzji jako nr [...].
W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że stroną postępowania jest Gmina Łącko reprezentowana przez Wójta zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Jak wynika z wpisów do księgi wieczystej nr [...] [...], działka nr [...] w J. należy do Gminy Łącko, na podstawie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 30 czerwca 1992 r. znak: [...], którą przyznano Gminie własność w/w działki. Prawo własności budynku przysługuje Gminie, co wynika z art. 46 kc -prawo własności budynku przynależy właścicielowi nieruchomości gruntowej, na której on się znajduje. Ponadto jak wynika z oświadczenia obecnej w czasie kontroli Ż. C. inwestorem budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego jest Gmina Łącko.
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest ocena legalności budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach 5,00 m x 5,00 m w rzucie pionowym znajdującego się na działce nr [...] w J.
Niezależnie od powierzchni zabudowy, a także możliwości legalnej budowy jedynie na podstawie uprzedniego zgłoszenia, podlega legalizacji zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 2 u.p.b.
Pierwszą z przesłanek umożliwiających legalizację samowoli budowlanej na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane jest zgodność budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przez to pojęcie ustawodawca rozumie w szczególności zgodność z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego obowiązującego planu - zgodność z ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Jak wynika wprost z ustawy, gdy na terenie, na którym samowolnie wzniesiono obiekt budowlany, obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, tylko ten plan może być podstawą oceny zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dopiero w razie braku planu do oceny tej bierze się pod uwagę ustalenia zawarte w ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy.
Jak ustalił organ I instancji dla przedmiotowego obszaru obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy Łącko – przyjęty uchwałą nr 12/207 Rady Gminy Łącko z dnia 28 lutego 2007 r. (Dz. U. Woj. Małopol. z 2007 r., nr 304). Zgodnie z załącznikiem graficznym działka nr [...] w J. położona jest w terenie oznaczonym 10.ZO.25 - tereny zieleni leśnej oraz KDW - tereny dróg kołowych, przeznaczeniem podstawowym są odpowiednio, lasy i zalesienia, oraz na drogi wewnętrzne. Zgodnie z § 21 i 26 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Łącko na terenie tych obowiązuje zakaz lokalizacji kubaturowych budowlanych obiektów, za wyjątkiem obiektów wskazanych w m.p.z.p., tj. ogólnodostępnych "niekubaturowych" urządzeń turystyki i rekreacji, takich jak ścieżki rowerowe i szlaki turystyczne, w terenach nadrzecznych wykorzystanie terenu jako plaże i boiska trawiaste.
W świetle powyższego stwierdzić należy, iż budowa przedmiotowego obiektu budowlanego nie jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i dlatego właściwym jest nakazanie rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego, w związku z naruszeniem przesłanek warunkujących legalizację obiektu budowlanego (określonych w art. 48 ust 2 u.p.b.).
Podkreślono, że obowiązywanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należy oceniać w dacie orzekania na podstawie art. 48 u.p.b. tj. badania istnienia bądź braku możliwości legalizacji samowoli budowlanej.
Odnośnie uwag zawartych w odwołaniu MWINB wskazał, że zgodnie z ustalonym stanem faktycznym inwestorem budowy budynku będącego przedmiotem niniejszego postępowania jest Gmina Łącko. Czas powstania budynku ustalony został w oparciu o oświadczenie oraz zdjęcia lotnicze dostępne na stronie Małopolskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej. Wbrew twierdzeniom Skarżącej oraz wywodom w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dotyczącym art. 52 u.p.b. wskazać należy, że prawo do dysponowania nieruchomością przysługuje Gminie będącej jednocześnie inwestorem. Dlatego też to ona jest adresatem obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnej. Zauważyć także należy, że podważając oświadczenie Ż. C., która wskazał na Gminę Łącko jako inwestora budowy przedmiotowego obiektu, Gmina nie potrafiła wskazać osoby bądź osób odpowiedzialnych za powstanie budynku. MWINB wskazuje w tym miejscu na ograniczone możliwości dowodowe organów nadzoru budowlanego w tym zakresie. W praktyce jedynym dostępnym środkiem dowodowym są oświadczenia osób będących świadkami budowy, lub posiadających wiedzę w tym zakresie zaczerpniętą od innych osób. W niniejszym postępowaniu zamieszkująca w budynku Ż. C. wskazała jako inwestora Gminę Łącko, podała również czas budowy obiektu, który jest prawdopodobny i oparty na pamiętnym wydarzeniu.
Z uwagi na znaczną ilość budynków znajdujących się na działce nr [...] w J. , ich znaczne zbliżenie oraz podobne wymiary w celu dokładniejszego wskazania obiektu objętego obowiązkiem rozbiórki, MWINB uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł, precyzując obowiązek poprzez wskazanie budynku będącego przedmiotem postępowania na załączniku do decyzji, który stanowi szkic wykonanym w czasie kontroli.
Odnosząc się do podstawy prawnej prowadzonego postępowania MWINB, jak wskazał powyżej uważa ją za prawidłową, wynikającą z ustalonego stanu faktycznego, tym samym wydanie decyzji w oparciu o przepis art. 48 u.p.b. jest prawidłowe. Sam fakt, że obecnie w ściśle określnym przypadku wystarczające jest dokonanie zgłoszenia przed przystąpieniem do budowy domu jednorodzinnego, nie ma wpływu na postępowanie legalizacyjne w przypadku niedopełnienia wspomnianego obowiązku. Postępowanie takie niezmiennie toczy się w oparciu o przepis art. 48 u.p.b. Reasumując zaskarżona decyzja w świetle stanu faktycznego ustalonego przez organ I instancji wydana jest prawidłowo i odpowiada prawu, dlatego też MWINB utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Gmina Łącko, domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że iż jest to już kolejna sprawa zawisła między Gminą Łącko a Nadzorem Budowlanym w przedmiocie rozbiórki osiedla [...] (sprawy przed WSA w Krakowie: II SA Kr 1448/17, II SA Kr 1449/17, II SA Kr 1450/17). Nadzór budowlany różnych szczebli prowadzi kilkadziesiąt spraw dotyczących osady [...] w M. . Stan faktyczny tych spraw jest niemalże identyczny - [...] osiedlili się w zasadzie nielegalnie na nieruchomości, którą Gmina otrzymała w ramach komunalizacji mienia. Taki stan istnieje zatem od kilkudziesięciu lat. [...] w tym czasie w sposób dowolny rozbudowywali swoją osadę. Jest to społeczność zamknięta - niepodatna na wykonywanie nakazów czy zakazów. Przez te kilkadziesiąt lat nadzór budowalny zasadniczo udawał, że sprawy nie ma, aż do czasu gdy na tym osiedlu doszło do pożaru w którym zginęło dziecko. Po tym fakcie, a właściwie po fakcie objęcia sprawy postępowaniem prokuratorskim - organy nadzoru budowlanego postanowiły sprawę likwidacji osady [...] przerzucić na Gminę Łącko. Od tego czasu Powiatowy i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prześcigają się w absurdalnych koncepcjach przypisania Gminie obowiązku rozbiórki obiektów postawionych przez ludność [...] na terenie rzeczonej osady. Intencją Nadzoru budowlanego nie jest stosowanie przy tym prawa a pozbycie się problemu - jakim jest egzekucja nakazu rozbiórki z osób narodowości [...]. Organ drugiej instancji wstrzymywał wydanie decyzji przez półtorej roku oczekując na rozpoznanie przez sąd skarg złożonych w analogicznych sprawach jedynie w celu modyfikacji argumentacji przedstawianej w decyzji.
Przechodząc do oceny i zarzutów do niniejszej sprawy wskazuję, że zaskarżoną decyzją organ odwoławczy uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu z dnia 23 stycznia 2017 r. i wydał decyzję nową - odpowiadającą treścią decyzji uchylonej. W ocenie strony organ drugiej instancji może: utrzymać decyzję w mocy (jeśli dopowiada prawu), uchylić decyzję i wydać nową (jeśli postępowanie wymaga uzupełnienia) bądź przekazać do ponownego rozpoznania (jeśli postępowanie w ogóle nie zostało przeprowadzone) bądź decyzję uchylić i umorzyć postępowanie. W niniejszej sprawie organ de facto utrzymał w mocy decyzję - jednak z treści decyzji wynika, iż uchylił decyzję i wydał nową - w ocenie Gminy rozstrzygnięcie takie jest nieznane ustawie a przez co obarczone nieważnością.
Organ odwoławczy wskazał, iż właścicielem nieruchomości jest Gmina Łącko w oparciu o księgę wieczystą, a także - w oparciu o rzekome oświadczenie osoby tam zamieszkującej Ż. C. - ustalił, że inwestorem była Gmina.
Przedmiotowa decyzja winna zostać uchylona w całości.
Organ tym razem przyjął koncepcję, iż inwestorem jest Gmina Ł - informację te powziął rzekomo z oświadczenia obecnego w czasie kontroli Ż. C. - organ bezkrytycznie przechodzi wobec tych zeznań (organ we wcześniejszych identycznych sprawach ustalił, iż inwestor zmarł lub nie jest znany). Gmina nigdy nie prowadziła żadnych czynności na tym terenie, nawet nie była świadoma takiego stanu rzeczy.
Z punktu widzenia Gminy oczywistym jest, że pośród osób zamieszkujących przedmiotową nieruchomość znalazłby się prawdziwy inwestor lub jego spadkobiercy. Zapewne gdyby organ przeprowadził postępowanie, a nie tylko o tym pisał, to ustalił by że przedmiotowy budynek zapewne był remontowany lub rozbudowywany i to z pewnością przez osoby obecnie żyjące. Organ jednak za wszelką cenę chce obowiązek rozbiórki przerzucić na Gminę.
Gmina nie zezwoliła nigdy na budowę jakichkolwiek obiektów przez wskazane osoby, Gmina nie była przez te osoby informowana o podjęciu jakichkolwiek czynności związanych z wznoszeniem obiektów budowanych. Specyfika Gminy, w szczególności jej obszar, ilość nieruchomości, oraz ich rozmieszczenie praktycznie uniemożliwia bieżącą kontrolę nieruchomości wchodzących w zasób Gminy.
Do obowiązków Gminy nie zalicza się dokonywanie oceny legalności wznoszonych budynków niewchodzących w jej zasób. W ocenie Gminy przedmiotowy budynek stanowi własność osób w nim zamieszkujących. Osoby te ów budynek wzniosły i zamieszkują go od wzniesienia do chwili obecnej. Nie ulega żadnej wątpliwości, iż jedynym posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości od co najmniej 50 lat są osoby tę nieruchomość zamieszkujące. W ocenie Gminy nie ulega również wątpliwości, iż w związku z powyższym doszło do zasiedzenia nieruchomości na której ów budynek jest posadowiony. Nie ujawnienie powyższego w księdze wieczystej nie przesądza o tym, iż osoby zamieszkujące przedmiotową nieruchomość nie są jej właścicielami. Nie ulega żadnej wątpliwości, iż osoby zamieszkujące przedmiotową nieruchomość są i czują się za nią odpowiedzialne. W ocenie Gminy organ powinien zatem nałożyć obowiązek rozbiórki na osoby zamieszkujące przedmiotową nieruchomość. Regulacja ta nie została powzięta w celu karania właściciela gruntu a w obronie jego interesów.
W ocenie Skarżącej postępowanie zasadniczo nie zostało przeprowadzone ponad ustalenie że budynek stoi i że jest domniemanie że Gmina się powinna tematem zająć. Organ wydający decyzję po raz kolejny stara się naginać prawo tak aby obowiązek rozbiórki przypisać Gminie. Ustawodawca nieprzypadkowo wskazał na 3 możliwe podmioty na które ów obowiązek rozbiórki może być nałożony : inwestora, właściciela i zarządcę obiektu.
Zgodnie z wyrokiem NSA (II OSK 2100/14,) żadne racje nie stoją na przeszkodzie, by adresatem nakazu rozbiórki nie mógł być, poza aktualnym właścicielem, również sprawca samowoli budowlanej. Włączenie go do postępowania jako osoby zobowiązanej do współwykonania decyzji wynika z uznania, że nałożenie nakazu rozbiórki wyłącznie na właściciela nieruchomości byłoby dla tego podmiotu nieuzasadnionym obciążeniem, narażałoby na koszty i dolegliwą procedurę, stanowiłoby również nieuzasadnione zwolnienie prawdziwego inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i powinien ponieść również wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki. Zgodnie z wyrokiem NSA (IV SA 942/96) art. 37 ustawy z 1974 r. Prawo budowlane nie wymaga wyjaśnienia kwestii własności terenu na którym obiekt został zrealizowany. Nakaz rozbiórki kierowany jest do osoby, która dopuściła się tej samowoli budowlanej (deliktu).
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że skarga jest uzasadniona.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu nadzoru budowlanego nakazująca dokonanie rozbiórki obiektu budowlanego nałożonego na Gminę Łącko. W ocenie organu jedyną stroną postępowania oraz zobowiązanym do dokonania rozbiórki jest Gmina Łącko jako właściciel terenu i inwestor obiektu zrealizowanego w ramach samowoli budowlanej.
Ze stanowiskiem organów nie sposób się zgodzić.
Zgodnie z dyspozycją art. 52 ustawy Prawo budowlane inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Orzecznictwo sądów administracyjnych przyjmuje, iż kolejność podmiotów wskazanych w tym przepisie nie jest przypadkowa, a nakaz rozbiórki samowoli budowlanej należy kierować w pierwszej kolejności do inwestora. Jest w sprawie niespornym, iż inwestorem przedmiotowego obiektu budowlanego nie jest skarżąca Gmina Łącko – właściciel terenu, na którym samowola powstała.
Jak zasadnie wskakuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 23 lipca 2009 r. II OSK 1234/08 (LEX nr 552842) pojęcie inwestora w rozumieniu art. 52 p.b. oznacza w istocie sprawcę samowoli budowlanej. W pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej. W pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki może zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano obiekt budowlany. Uznać należy w szczególności, iż będzie to dopuszczalne w sytuacji, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny także w wyroku z dnia 14 lutego 2017 r. II OSK 1291/15 wskazuje, że przepis art. 52 ustawy Prawo budowlane, jako podmioty zobowiązane do dokonania rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego wymienia alternatywnie inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Skonstruowanie tego przepisu na zasadzie alternatywy pozwala na wysunięcie wniosku, że tylko w pewnych sytuacjach zobowiązanym do likwidacji samowoli budowlanej będzie inwestor niebędący jednocześnie właścicielem nieruchomości. (...). Uznać należy w szczególności, iż będzie to dopuszczalne w sytuacji, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości. W takim bowiem przypadku nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości byłoby dla niego nieuzasadnionym obciążeniem, narażałoby na koszty i dolegliwą procedurę, stanowiłoby również nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i to on powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki. Podobne stanowisko zajął wyrok NSA w wyroku z 21 listopada 2001 r. sygn. akt SA/Rz 597/00,Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 16 listopada 2012 r. II SA/Po 753/12.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela poglądy wyrażone w wyżej przytoczonych orzeczeniach. Nakaz rozbiórki w pewnych sytuacjach może być kierowany do inwestora, któremu tytuł do nieruchomości, na której samowoli dokonał nie przysługuje. Jak mowa o tym wyżej, kolejność wyliczenia podmiotów w art. 52 p.b. nie może być uznana za przypadkową. Orzekając o nakazie wykonania rozbiórki organ nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności decyzję winien skierować do inwestora, także w sytuacji, kiedy nie jest właścicielem terenu, na którym samowoli tej się dopuścił jeżeli stało się to bez zgody czy choćby aprobaty właścicielka.
Powinnością organu było rzetelnie ustalenie, kto jest inwestorem samowoli budowlanej, czego jednak organ nie uczynił. Organy obu instancji nie wyjaśniają, jakie to podjęto w tym zakresie czynności. Materiał dowodowy, jaki w aktach administracyjnych jest zgromadzony, pozwala stwierdzić, że w zasadzie żadnych ustaleń w tym kierunku nie prowadzono. Jedynym dokumentem obrazującym aktywność a w zasadzie brak aktywności organu I instancji w tym aspekcie tj. w aspekcie ustaleń podstawowych faktów, jakie organ powinien w postępowaniu dotyczącym samowoli budowlanej dokonać – ustalić kto samowoli budowlanej się dopuścił, jest protokół kontroli robót budowlanych z którego wynika, że osobą uczestniczącą w kontroli była "Ż. C.- córka właściciela (S. P., M. S.)".
Z kolei w pkt 10 protokołu zapisano, że "Wg informacji p. Ż. C. budynek powstał po powodzi w 1997r., został w całości wybudowany przez Gminę Łącko". Z protokołu nie wynika, aby zadano Ż. C., (którą w protokole określono jako "córkę właściciela") jakiekolwiek dodatkowe pytania np. kto i od kiedy zamieszkuje ten budynek i na jakiej zasadzie go zajmuje. Nie wynika z protokołu aby przesłuchano inne osoby zamieszkujące w sąsiednich budynkach by fakt ten ustalić. Osoby tej (ani żadnej innej) nie przesłuchano choćby w charakterze świadka, zadawalając się zdawkowym oświadczeniem złożonym do protokołu kontroli. Nie skierowano do Gminy Łącko zapytania czy oświadczenie Ż. C. potwierdza, ani też nie odebrano od przedstawiciela Gminy uczestniczącego w kontroli oświadczenia w tym zakresie. W ocenie Sądu konieczne jest nadto ustalenie, kto budynek ten zamieszkuje i od kiedy oraz rozważenie czy osoby te nie powinny mieć przymiotu stron postępowania.
Wskazać w tym miejscu należy, iż w myśl art. 7 K.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), a ponadto oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Realizacja tych zasad wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może być podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego i rozstrzygnięcia zgodnego z prawem.
Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że organy orzekające w rozpoznawanej sprawie nie dopełniły ciążącego na nich obowiązku wynikającego z przytoczonych przepisów. Nie dokonały bowiem podstawowych ustaleń koniecznych do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali przy pomocy wszelkich dostępnych dowodów, kto faktycznie zrealizował przedmiotowy obiekt.
Na inwestora bowiem, powinien być skierowany nakaz rozbiórki, jeżeli z ustaleń wyniknie, że właściciel terenu nie wiedział i nie godził się na realizację samowoli budowlanej.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 997 zł składa się: kwota 500 zł tytułem uiszczonego przez skarżącą wpisu oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. (Dz. U. poz. 1804 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło