II SA/Kr 1457/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie WSA Agnieszka Nawara-Dubiel WSA Piotr Fronc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. M. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 24 września 2025r. znak WS-VI.7534.3.58.2025.KP w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania skargę oddala. Zaskarżonym postanowieniem Wojewody Małopolskiego z dnia 24 września 2025 r. znak: WS-VI.7534.3.58.2025.KP, po rozpoznaniu zażalenia I. M., utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z 18 czerwca 2025 r. znak: GS -11.6821.860.2025.KP, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku I. M. (dalej: skarżąca) o zwrot nieruchomości oznaczonej jako części działek: nr [...] i nr [...], obr. [...] jedn. ewid. N. H. m. K., w granicach parceli katastralnej l. kat. [...], b. gm. kat. C.-Ł.. Z uzasadnienia oraz akt sprawy wynika, że pismem z dnia 20 lutego 2025 r. zawiadomiono skarżącą o toczącym się postępowaniu w sprawie zwrotu ww. nieruchomości i możliwości złożenia wniosku o zwrot nieruchomości oraz wezwano ją do przedłożenia aktu poświadczenia dziedziczenia po J. M. (spadkobiercy poprzedniej współwłaścicielki wywłaszczonej nieruchomości - J. M.) lub postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Pismem z dnia 23 kwietnia 2025 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zgłosiła się do postępowania i wniosła o zawiadamianie jej o podejmowanych czynnościach, jak również poinformowała o toczącym się postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku po J. M.. Pismem z 7 maja 2025 r. organ wyjaśnił pełnomocniczce, że pomimo powiadomienia skarżącej o toczącym się postępowaniu i możliwości złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, wniosek o zwrot nie został nigdy złożony ani przez skarżącą ani przez jej poprzedników prawnych. Jednocześnie wezwano o doprecyzowanie, czy pismo z 23 kwietnia 2025 r. należy traktować jako wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi pełnomocniczka poinformowała, że J. M. składał wniosek o zwrot ww. nieruchomości wraz z M. B. i S. B., którzy wspólnie udzielili pełnomocnictwa W. K.. Niezależnie od powyższego działania w powyższej sprawie J. M. upoważnił również skarżącą - sprawa toczy się pod sygn. akt [...] Jednocześnie wyrażono przekonanie o konieczności zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia postępowania spadkowego po J. M.. Na podstawie kwerendy akt Starosty Krakowskiego znak GN-III.KG.72211-212/04, organ l instancji potwierdził, że J. M. składał w tym postępowaniu wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, sprawa ta dotyczy jednak innych działek: nr [...] oraz nr [...], obr[...] jedn. ewid. N. H. m. K., w granicach wywłaszczonej parceli katastralnej l. kat. [...], b. gm. kat. C. Pełnomocniczka została poinformowana o powyższych ustaleniach, a w odpowiedzi najpierw stwierdziła, że skarżąca podtrzymuje swój wniosek o zwrot nieruchomości (pismo z dnia 2 czerwca 2025 r.), a następnie wniosła z ostrożności procesowej o potraktowanie pisma skarżącej jako wniosku o zwrot nieruchomości (pismo z dnia 4 czerwca 2025 r.). W świetle powyższego organy oceniły, że pełnomocnik zgłosił skarżącą do postępowania pismem z 23 kwietnia 2025r., następnie pismem z 20 maja 2025 r. wskazał, że skarżąca podtrzymuje wniosek o zwrot działek, a pismem z 4 czerwca 2025 r. wprost wskazał, że skarżąca wnosi o zwrot nieruchomości. W konsekwencji organy zgodnie uznały, że wniosek ten został złożony po upływie terminu wynikającego z art. 136 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm., dalej: u.g.n.), który upływał w dniu 7 lipca 2020 r. I. M. złożyła skargę na powyższe postanowienie, zarzucając: 1. błędną ocenę materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że w toczącym się postępowaniu o zwrot działek nr [...] i [...] J. M. nie był stroną postępowania, w sytuacji gdy J. M. udzielił pełnomocnictwa W. K. do reprezentowania w postępowaniach związanych ze staraniami o zwrot nieruchomości przed organami administracji samorządowej i rządowej, a nadto upoważnił I. M., która w sprawie zwrotu nieruchomości kontaktowała się z Małopolskim Urzędem Wojewódzkim w Krakowie, z którym prowadziła korespondencję; 2. błędne uznanie, że żądanie I. M. nie może być uwzględnione z uwagi na fakt, że I. M. nie jest stroną postępowania, w sytuacji gdy I. M. została powołana do spadku po J. M. w całości mocą testamentu notarialnego z dnia 24.03.1993 r. rep. A 1 nr [...] i obecnie przed Sądem Rejonowym dla Krakowa Nowej Huty toczy się sprawa o stwierdzenie nabycia spadku po J. M., sygn. akt [...] 3. obrazę art 97 §1 pkt. 1 kpa polegającą na niezastosowaniu w/w przepisu skutkujące brakiem zawieszenia postępowania do czasu ustanowienia następcy prawnego J. M.; 4. obrazę art. 61a §1 kpa polegającą na odmowie wszczęcia postępowania i uznaniu, że żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte, a nadto że I. M. złożyła wniosek o zwrot nieruchomości po upływie terminu przewidzianego do jego wniesienia; 5. obrazę art. 136 pkt. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, polegającą na niezastosowaniu w/w przepisu w sytuacji, gdy I. M. po śmierci J. M. cały czas dochodziła zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, a kiedy pismem Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 20.02.2025 r. została poinformowana o toczącym się postępowaniu o zwrot nieruchomości i możliwości złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, wniosek taki złożyła w ciągu trzech miesięcy zgodnie z art. 136 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W oparciu o ww. zarzuty wniesiono o: 1. zawieszenie postępowania do czasu ustalenia następcy prawnego J. M., a po uzyskaniu przez I. M. postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku, o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji; 2. obciążenie organu kosztami postępowania w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 3. dopuszczenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach Starosty Powiatowego w K. sygn. akt [...] na fakt, że J. M. składał wniosek o zwrot nieruchomości oraz na fakt przystąpienia do sprawy I. M. legitymującej się testamentem J. M., który wskazał skarżącą jako jedyną spadkobierczynię. Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U. z 2024 r. poz. 935) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Art. 61 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Art. 61a § 1 k.p.a. stanowi z kolei, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W przedmiotowej sprawie organy uznały, że zabrakło podstawy do prowadzenia postępowania z uwagi na przekroczenie terminu do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, wynikającego z art. 136 ust. 7 u.g.n. Art. 136 ust. 7 u.g.n. stanowi, że uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3. W takim przypadku właściwy organ nie ma obowiązku zawiadamiania oraz informowania, o którym mowa w ust. 2. Powyższy przepis został dodany ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r. poz. 801), która weszła w życie 14 maja 2019 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy zmieniającej, w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 1, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Z powyższych regulacji wynika, że termin na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej orzeczeniem Kierownika Urzędu Dzielnicowego znak: DZGT. 1-8221-10/79 z 9 sierpnia 1979 r., upływał co do zasady 14 maja 2020 r. Jednak w dniu 31 marca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem, zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568), którą do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (ustawy COVID) dodano m.in. przepis art. 15zzr ust. 1. Zgodnie z jego treścią, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Termin wynikający z art. 136 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej jest niewątpliwie terminem prawa materialnego, przewidzianym do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, a z jego upływem łączy się skutek w postaci wygaśnięcia uprawnienia do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, co oznacza, że jest to termin zawity. Literalna wykładnia powyższych przepisów, na które powołał się również organ w zaskarżonej decyzji wskazuje, że zawieszenie biegu terminów następowało w dniu wejścia w życie tych szczególnych przepisów, tj. 31 marca 2020 r. Sąd podziela jednak linię orzeczniczą, w której sądy stanęły na stanowisku, że chociaż art. 15zzr ust. 1 ustawy COVID wszedł w życie z dniem 31 marca 2020 r. to ustawodawca w sposób wyraźny wskazał w nim, że nierozpoczęcie biegu terminów, jak i zawieszenie terminów już rozpoczętych obowiązuje w czasie zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Skoro stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał na obszarze RP od 14 marca 2020 r., to należy przyjąć, że od tej daty z mocy prawa nastąpił skutek wynikający z tej normy prawnej (zob. wyroki NSA: z 19 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 3191/21, z 26 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 3068/21 i III OSK 3113/21, z 23 lutego 2021 r. sygn. akt III OSK 3119/21 i III OSK 3153/21, a także postanowienia: z 19 sierpnia 2020 r. sygn. akt II FZ 364/20, II FZ 365/20 i II FZ 366/20, z 10 września 2020 r. sygn. akt I GSK 1002/20, z 17 września 2020 r. sygn. akt II GZ 258/20, z 7 października 2020 r. sygn. akt II OZ 738/20, z 17 listopada 2020 r. sygn. akt I OZ 892/20, z 13 października 2020 r. sygn. akt II FZ 360/20 i II OZ 762/20, z 11 grudnia 2020 r. sygn. akt II GZ 360/20 i II GZ 368/20, z 23 lutego 2021 r. sygn. akt III OZ 99/21 i III OSK 3570/21, z 26 lutego 2021 r. sygn. akt III FZ 181/21, z 10 marca 2021 r. sygn. akt II OZ 137/21, z 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OZ 283/21, z 10 czerwca 2021 r. sygn. akt III FZ 276/21, z 14 lipca 2021 r. sygn. akt I GZ 191/21, z 4 sierpnia 2021 r. sygn. akt III OZ 546/21 czy WSA w Lublinie z 9 kwietnia 2024 r. II SA/Lu 4/24 i WSA w Gdańsku z dnia 4 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 497/24) i choć orzeczenia te odnosiły się do wykładni art. 15zzs ust. 1 ustawy COVID w zakresie ustalenia zawieszenia i braku rozpoczęcia biegu terminów w postępowaniach sądowych, to z uwagi na praktycznie tożsame rozwiązania przyjęte w art. 15zzs ust. 1 i art. 15zzr ust. 1 tej ustawy, prezentowane w nich stanowisko ma odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie. Uzasadnione jest zatem przyjęcie, że wstrzymanie lub zawieszenie biegu terminów nastąpiło z dniem ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego tj. 14 marca 2020 r. Zawieszenie biegu terminu trwało do 23 maja 2020 r., z upływem którego wszedł w życie przepis art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875) - zgodnie z jej art. 76, który stanowi, że terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1, rozpoczęły swój bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy. Przyjmując, że termin został zawieszony z dniem 14 marca 2020 r. (ogłoszenie stanu zagrożenia epidemicznego), termin zawieszenia wynosił 71 dni, więc termin na złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, licząc od 24 maja 2020 r. upływał w dniu 24 lipca 2020 r., a nie jak wskazał organ – 7 lipca 2020 r. Nie może budzić wątpliwości, że termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n. jest terminem zawitym. Niezachowanie tego terminu przynosi dla strony ujemne skutki, bowiem brak złożenia wniosku o zwrot nieruchomości przed jego upływem jest równoznaczny z wygaśnięciem wszelkich roszczeń o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. W opinii Sądu organy zasadnie uznały, że wniosek o zwrot nieruchomości oznaczonej jako część działek nr [...] i nr [...], obr. [...], jedn. ewid. N. H. m. K., w granicach parceli katastralnej l. kat. [...], b. gm. kat. C.-Ł. został złożony po upływie ww. terminu, a odmienny sposób obliczenia okresu zawieszenia, o czym była mowa powyżej, nie ma w tym zakresie znaczenia. Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik zgłosił skarżącą do postępowania toczącego się z wniosku S. B., pismem z 23 kwietnia 2025 r., następnie pismem z 20 maja 2025 r. wskazał, że skarżąca podtrzymuje wniosek o zwrot działek nr [...] i nr [...], a pismem z 4 czerwca 2025r. wprost wskazał, że skarżąca wnosi o zwrot ww. nieruchomości. Bez względu na to, które pismo należy poczytywać za wniosek o zwrot nieruchomości, bez wątpienia wniosek został złożony po upływie terminu, który upłynął 24 lipca 2020 r. Sąd potwierdził, że powyższe postępowanie zostało wszczęte z inicjatywy S. B., a spadkodawca skarżącej nie brał wcześniej udziału w postępowaniu, a tym bardziej nie składał wniosku o zwrot nieruchomości. W postępowaniu administracyjnym, a następnie w skardze strona argumentowała, że wniosek o zwrot nieruchomości został złożony wcześniej przez jej spadkodawcę, J. M.. Akta administracyjne przeczą jednak powyższemu twierdzeniu. Owszem, J. M. składał w dniu 5 listopada 2001 r. wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a jego pełnomocnikiem była w tym zakresie skarżąca (k. 43). Jego wniosek dotyczył jednak innej nieruchomości oznaczonej jako "parcela gruntowa l.kat. [...] gm. kat C. w zakresie wywłaszczenia z 1930 r.", które obecnie stanowią część działek o nr [...] oraz [...]. Sąd nie przeczy zatem twierdzeniu skarżącej, że dochodziła ona zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Jej wniosek o zwrot z 2001 r. dotyczył jednak innych działek. Choć zareagowała ona na pismo organu wystosowane w toku przedmiotowego postępowania, jej wniosek był spóźniony. O wygaśnięciu jej roszczenia zadecydowało jednoznaczne brzmienie art. 136 ust. 7 u.g.n., a nie powoływany w skardze art. 136 ust. 5 u.g.n. Wniosek o zwrot nieruchomości musi być złożony w terminie, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n., a zatem do dnia 24 lipca 2020 r. Po upływie tego okresu, uprawnienie do zwrotu wygasa bez względu na szybkość reakcji strony na zawiadomienie organu o toczącym się postępowaniu. W konsekwencji organy zasadnie uznały, że wniosek o zwrot działek nr [...] i [...] został po raz pierwszy zgłoszony przez skarżącą w 2025 r., a zatem, zgodnie z art. 136 ust. 7 u.g.n. po wygaśnięciu roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, czego konsekwencją była odmowa wszczęcia postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.