II SA/Kr 1467/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 lipca 2009 r. Nr:[...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w 1/2 części; II. w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie kosztów sądowych oddalić. W zażaleniu z dnia 16 grudnia 2011 roku na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 listopada 2011 roku o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych skarżąca M.P. zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie na jej rzecz adwokata lub radcy prawnego z urzędu do reprezentowania wnioskodawczyni w toku postępowania zażaleniowego wszczętego niniejszym zażaleniem. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie, dlatego, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 grudnia 2011 roku, skarżącej został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W zakreślonym terminie skarżąca uzupełniła brak przesyłając wypełniony formularz. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 formularza wynika, że skarżąca zweryfikowała swoje żądanie i domaga się obecnie zwolnienia w całości od kosztów sądowych. We wniosku skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem S. ur. [...] 2000 r. Ich miesięczny dochód wynosi 1.400 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącej. Wnioskodawczyni nie wykazała posiadania oszczędności, jak również cennych ruchomości o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, iż jest matką samotnie wychowującą nieletniego syna. Jej jedynym stałym dochodem jest wynagrodzenie za pracę. Były mąż wnioskodawczyni, mimo że jest obowiązany do opłacania alimentów na dziecko, od dłuższego czasu nie partycypuje w żadnych kosztach utrzymania syna, a wcześniej czynił to bardzo nieregularnie. S.P. wymaga stałej opieki lekarskiej, której koszty skarżąca w większości musi opłacać sama. Syn nie posiada żadnego majątku. Odnosząc się do wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że posiada dom o łącznym metrażu 200 m². Odpowiadając na pytanie czy podejmowała działania mające na celu wyegzekwowanie alimentów na dziecko, skarżąca przesłała kopię wniosku złożonego do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla K.-K. w K. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do dłużnika R.P. w celu wyegzekwowania kosztów wychowania i utrzymania małoletniego S.P. . Podała, że do dnia 1 lutego 2012 roku nie posiadała informacji co do skutków egzekucji. W przypadku niemożności wyegzekwowania w najbliższym czasie zaległości oraz bieżących płatności wnioskodawczyni wystąpi o wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca oświadczyła, iż jej comiesięczne wydatki ponoszone na wyżywienie, ubranie, środki czystości to kwota około 1.500 zł. Do pisma skarżąca załączyła następujące dokumenty: zaświadczenie z dnia 30 stycznia 2012 roku o średnim miesięcznym wynagrodzeniu za okres od 1 października 2011 roku do 31 grudnia 2011 roku (1.656,52 zł brutto, 1.259,02 zł netto), kopię faktury z dnia 19 stycznia 2012 roku za wodę i ścieki opiewającej na kwotę 380,51 zł (zużycie 370,06 zł i opłata abonamentowa 10,45 zł), kopię faktury z dnia 25 stycznia 2012 roku za gaz opiewającej na kwotę 1.510,46 zł wraz z odcinkiem do wpłaty, kopię odcinka do wpłaty kwoty 410,96 zł na rzecz Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w K. , kopię odcinka do wpłaty kwoty 83,16 zł na rzecz MPO K. oraz wyciąg z rachunku bankowego obejmujący transakcje za okres od dnia 1 października 2011 do 31 grudnia 2011 roku. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że aktualnie rozpoznawany wniosek M.P. nie jest pierwszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2009 roku Referendarz sądowy zwolnił skarżącą od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi, w pozostałym zaś zakresie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na skutek wniesionego przez M.P. sprzeciwu od w/w postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 14 stycznia 2010 r. wniosek skarżącej oddalił w całości. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2010 roku sygn. akt II OZ 276/10 uchylił zaskarżone postanowienie sądu I instancji. Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W wyniku zażalenia skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 września 2010 roku sygn. akt II OZ 815/10 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2011 roku sąd I instancji ponownie oddalił w całości wniosek M/G. o przyznanie prawa pomocy uznając, iż strona nie wykazała przesłanek warunkujących przyznanie jej tego prawa, gdyż złożone przez nią oświadczenia i twierdzenia nie zasługiwały na wiarę. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 marca 2011 roku sygn. akt II OZ 140/11 zażalenie strony skarżącej oddalił. Orzeczenie NSA jest ostateczne i nie podlega zaskarżeniu. Rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącej winno zatem nastąpić z uwzględnieniem art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dającym prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych powołanej ustawy. Należy przy tym zauważyć, iż odstąpienie od oceny wyrażonej we wcześniejszym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Nie budzi wątpliwości, że w przypadku, gdy tym postanowieniem jest postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy w określonym zakresie, chodzi o zmianę w postaci pogorszenia się najogólniej rozumianej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że jej sytuacja finansowa uległa pogorszeniu w stosunku do tej, która była przedmiotem rozpoznania na podstawie uprzednio złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przede wszystkim źródłem utrzymania skarżącej i jej syna jest obecnie jedynie wynagrodzenie za pracę skarżącej w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto – na podstawie przedłożonego zaświadczenia pracodawcy z dnia 30 stycznia 2012 roku). Od kilku miesięcy nie otrzymuje od byłego męża zasądzonych alimentów na syna S. Z załączonego wniosku do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla K. – K. W K. wynika, że alimenty nie były wypłacane od września 2011 roku, a zaległość do stycznia 2012 roku wyniosła łącznie 3.250 zł. Powyższe oznacza, że od sześciu miesięcy skarżąca i jej syn utrzymują się jedynie z wynagrodzenia za pracę wnioskodawczyni. Okres zimowy związany jest ze zwiększonymi wydatkami na utrzymanie (ogrzanie) domu, w którym zamieszkuje wnioskodawczyni. Z przedłożonych rachunków wynika, że skarżąca ponosi miesięcznie następujące opłaty: gaz 755,23 zł (załączona faktura z dnia 25 stycznia 2012 roku opiewa na kwotę 1.510,46 zł i obejmuje okres dwóch miesięcy od 25 listopada 2011 roku do 25 stycznia 2012 roku), woda i ścieki 126,84 zł (faktura z dnia 19 stycznia 2012 roku opiewa na kwotę 380,51 zł i obejmuje okres niemal trzech miesięcy od 21 października 2011 roku do 17 stycznia 2012 roku), wywóz śmieci MPO 83,16 zł za styczeń 2012 roku. Udokumentowane wydatki wynoszą łącznie 965,23 zł, co oznacza, że z wynagrodzenia za pracę w wysokości netto 1.259,02 zł skarżącej pozostaje miesięcznie kwota 293,79 zł. Skarżąca nie dysponuje oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mogłyby zostać spieniężone. Przy wykazanych wydatkach, środki, którymi aktualnie dysponuje M.P. nie są, w ocenie orzekającego, wystarczające, aby bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym siebie i syna skarżąca mogła ponieść koszty sądowe w pełnej wysokości. Z tych względów orzekający uznał, że zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w 1/2 części będzie zasadne w sytuacji majątkowej skarżącej. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości nie mógł zostać uwzględniony z następujących powodów. Po pierwsze skarżąca dysponuje stałym miesięcznym dochodem z wynagrodzenia za pracę. Ma ona zatem możliwości, aby poczynić oszczędności celem pokrycia części kosztów sądowych. Oprócz stałych miesięcznych dochodów skarżąca posiada także majątek w postaci domu w K. o powierzchni 200 m². Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Należy także zauważyć, że wszczynając spór przed sądem, skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Strona winna zatem poczynić odpowiednie starania, w celu zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego. Stąd też, w takiej sytuacji finansowej skarżącej zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne. Konieczność poniesienia 1/2 części z ich ogólnej sumy nie naraża natomiast skarżącej na pogorszenie warunków bytowych - z jednej strony, z drugiej zaś - odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 mając na uwadze dyspozycję płynącą z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).