II SA/Kr 1537/18
WyrokWSA w Krakowie2019-04-04
Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Agnieszka Nawara-Dubiel, Tadeusz Kiełkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy A. B. posiadała legitymację procesową do wniesienia odwołania od decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów, mimo że działki, których dotyczyła pierwotnie, zostały wyłączone z postępowania scaleniowego?Ratio decidendi
Skarżąca A. B. nie wykazała posiadania tytułu prawnego do nieruchomości objętych postępowaniem scaleniowym, co skutkuje brakiem legitymacji procesowej do wniesienia odwołania. Przedłożone dokumenty, takie jak akty stanu cywilnego czy dowody wpłat podatków, nie stanowią dowodu własności lub innego tytułu prawnego do nieruchomości w rozumieniu przepisów prawa. Błąd w ewidencji gruntów dotyczący jednej z działek nie potwierdza jej własności na dzień wniesienia odwołania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) umarzającej postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty zatwierdzającej projekt scalenia gruntów. A. B. wniosła odwołanie od decyzji Starosty, kwestionując sposób wytyczenia i powierzchnię niektórych działek, w tym działki drogowej oraz działek sąsiadujących z jej nieruchomościami. SKO uznało odwołanie za niedopuszczalne, argumentując, że A. B. utraciła status strony postępowania, ponieważ działki, których dotyczył jej pierwotny wniosek o umorzenie postępowania scaleniowego, zostały wyłączone z obszaru scalenia. Po uchyleniu przez NSA wcześniejszych rozstrzygnięć, SKO ponownie umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że A. B. nie wykazała tytułu prawnego do nieruchomości objętych scaleniem.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie : WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant : Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 września 2018 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego skargę oddala.
Decyzjami nr 1 i 2 z dnia 12 września 2013r. (WG[...] na podstawie art. 105 § 2 k.p.a. Starosta [...] na wniosek stron umorzył postępowanie scaleniowe na projektowanym obszarze scalenia w zakresie działek ew. nr [...] i [...].
Decyzją z dnia 30 września 2013r. (WG.[...]) na podstawie art. 27 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003r., nr 178, poz. 1749 ze zm.) Starosta [...]: w pkt I. zatwierdził projekt scalenia gruntów położonych we wsi Ł., obejmujących obszar Role: [...], gmina [...] o łącznej powierzchni 979,5279 ha przedstawiony na mapie obszaru scalenia oraz w rejestrze szacunku porównawczego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia, z wyłączeniem działek nr [...], [...] [...], [...], [...]; w pkt II. wydzielił za grunty stanowiące współwłasność wymienionych w decyzji uczestników scalenia jako grunty każdego z nich - w ten sposób, że wynikające z udziału we współwłasności nowe działki (o określonej powierzchni i wartości) dołączył do gospodarstw dotychczasowych współwłaścicieli lub utworzył odrębne jednostki rejestrowe, dla których zostaną założone odrębne księgi wieczyste: w pkt III. zniósł bez odszkodowania ciążące na gruntach poddanych scaleniu wymienione w decyzji służebności gruntowe; w pkt IV obciążył wymienione w decyzji nieruchomości służebnościami; w pkt V zatwierdził terminy i zasady obejmowania w posiadanie gruntów, określone w załączniku nr 1 do warunków objęcia w posiadanie.
Rozstrzygnięcie to, zostało podane do wiadomości uczestnikom scalenia przez jego odczytanie na zebraniu uczestników scalenia, które odbyło się w dniu 30 września 2013 r., a ponadto była wywieszona na tablicy ogłoszeń we wsi Ł. i w Urzędzie Gminy J. w dniach od 30 września 2013 r. do dnia 15 października 2013 r.
W dniu 11 października 2013 r. (data stempla pocztowego) A. B. wniosła odwołanie od ww. decyzji, wskazując, iż nie zgadza się z decyzją zatwierdzającą projekt scalenia w części dotyczącej obszaru R. tj. działki nr [...], graniczącej z jej działkami o numerach: [...] i [...] oraz w części dotyczącej działki nr [...] na R. . Odwołująca się podniosła również, że przy wytyczaniu działki nr [...] działka ta graniczyła bezpośrednio z działka nr [...]. Podała również, że nie wie w jakiej dacie wydzielono w terenie działkę o obecnym numerze [...], stanowiącą drogę dojazdową i na jakiej podstawie w ewidencji gruntów wpisano jako władającego Gminę J. . Zdaniem odwołującej się, w zatwierdzonym projekcie scalenia nie uwzględniono w żaden sposób tych uwag Starosty i działka nr [...] zmieniła konfigurację i powierzchnię z uwagi na zlikwidowany w projekcie odcinek drogi nr [...] od strony zachodniej, graniczącej z działkami nr [...], [...], [...]. W takim stanie rzeczy odwołująca się zarzuciła, iż pomimo tego, że jej działki o nr [...] i [...] zostały wyłączone ze scalenia, to działka nr [...] została pomniejszona od strony południowej (z długości 35 m na 31 m), działka nr [...] została zwężona - jej zdaniem - w celu utworzenia działki [...].
Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdziło niedopuszczalność odwołania, uznając, iż zostało złożone zanim decyzja weszła do obrotu prawnego tj. przed dniem jej doręczenia. Niezależnie od tego Kolegium zaznaczyło również, że A. B. utraciła status strony postępowania scaleniowego z uwagi na to, że na jej wniosek, ostatecznymi decyzjami Starosty [...] z dnia 12.09.2013 r. umorzone zostało postępowania scaleniowe w zakresie działek nr [...] i nr [...] i działki te zostały wyłączone z obszaru objętego scaleniem. Tym samym organ odwoławczy uznał, iż A. B. utraciła legitymację do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w przedmiocie scalenia gruntów na terenie wsi Ł., co skutkuje przyjęciem, iż z przyczyn podmiotowych odwołanie było niedopuszczalne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 maja 2014 r., sygn. II SA/Kr 416/14 oddalił skargę wniesioną na powyższe postanowienie.
Sąd stwierdził, iż skarga nie jest uzasadniona, choć jej zarzut dotyczący terminu do wniesienia odwołania jest trafny. Sąd skargę oddalił. W uzasadnieniu wskazano, że skoro odwołanie zostało wniesione po dacie odczytania decyzji na zebraniu uczestników scalenia, a przed datą upływu terminu do wnoszenia odwołań, to nie może być więc mowy o jakimkolwiek uchybieniu terminu.
Podzielając drugą z przyczyn wydania zaskarżonego postanowienia Sąd wskazał, że prawo do wniesienia odwołania od decyzji, choćby publicznie ogłoszonej, przysługuje tylko stronom postępowania, a nie wszystkim osobom, które o treści decyzji się dowiedziały i krytycznie ją oceniają. W ocenie Sądu, A. B. nie dysponuje tytułem, który uprawniałby ją do dalszego udziału w postępowaniu scaleniowym, w tym do wniesienia odwołania. Opisywane przez nią okoliczności wyodrębnienia z "jej" działki nr [...] działki drogowej o nr [...] nie mają w sprawie znaczenia. Jak wynika z map działka nr [...] była uwidoczniona w ewidencji gruntów przed wszczęciem postępowania scaleniowego. Skarżąca nie wykazała, aby do działki tej przysługiwały jej jakiekolwiek prawa. W wyniku scalenia zaś działki nr [...] i [...] nie uległy zmianom. W ocenie Sądu, to nie decyzja scaleniowa spowodowała opisywane przekształcenia w zakresie granic i oznaczeń działek i jej kwestionowanie nie stanowi środka do dochodzenia ewentualnych roszczeń z tymi przekształceniami związanych.
Na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez A. B. od ww. wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2444/14 uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie WSA w Krakowie oraz zaskarżone postanowienie SKO w K..
NSA zwrócił uwagę, że organ odwoławczy nie rozważył interesu prawnego A. B. w zakresie dotyczącym obszaru R. tj. działki nr [...] graniczącej z działkami wyłączonymi z obszaru scalenia nr [...] i [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia 23 listopada 2016r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. B. od decyzji Starosty [...] (Nr [...]) z dnia 30 września 2013 r., działając na podstawie art. 28 w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, umorzyło postępowanie odwoławcze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 września 2017 r., sygn. II SA/Kr 128/17 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 listopada 2016 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 24 września 2018 r., znak [...] ponownie umorzyło postępowanie odwoławcze.
W jej uzasadnieniu Kolegium opisało dotychczasowy przebieg postępowania i wskazało, że rozstrzygając niniejszą sprawę - zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jest związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 września 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 128/17.
Kolegium pismem z dnia 20 lutego 2018 r. wezwało A. B. do wykazania przysługującego jej tytułu prawnego do nieruchomości objętych obszarem scalenia poprzez przedstawienie stosownych dokumentów urzędowych lub orzeczeń sądowych (odpisów ksiąg wieczystych, umowy notarialnej, ostatecznej decyzji administracyjnej, stwierdzenia nabycia spadku, poświadczenia dziedziczenia).
A. B. wraz z pismem z dnia 2 marca 2018 r. przedłożyła kopie:
< wykazu zmian z [...] Biura Geodezji i Terenów Rolnych w K. zawierającego informację, iż działkę ewid. [...] o pow. 0,0541 ha należy wpisać na własność B. A.;
< aktu zgonu J. T. - celem wykazania, że w dacie prowadzenia postępowania scaleniowego J. T. nie żył;
< aktu zgonu S. T. - w celu wykazania, iż w dacie prowadzenia postępowania scaleniowego S. T. - żona J. T. i jedna z jego następców prawnych już nie żyła;
< wyciągu z aktu małżeństwa A. B. - celem wykazania, iż jest córką J. T.;
< odpisu aktu małżeństwa; aktu zgonu M. B. - z którego wynika, iż jego żoną była A. B. z domu T.;
< aktu urodzenia M. S. z domu T. - na okoliczność wykazania, iż M. S. jest córką J. T.;
< dowodów wpłat podatków od nieruchomości leśnych - udział J. T. — z których wynika, iż jest samoistnym posiadaczem lasu położonego w Ł. ;
< wypisu z rejestru gruntów na okoliczność, iż J. T. był ujęty w wypisie jako współwłaściciel - numery działek po scaleniu to [...]
< wypisu z rejestru gruntów na okoliczność, iż J. T. był ujęty w wypisie jako współwładający - numery działek po scaleniu to [...]
< wypisu z rejestru gruntów -wykazu zmian na okoliczność, że jest właścicielem działki nr [...].
Ponadto A. B. wskazała, że z jej wniosku toczy się postępowanie o zasiedzenie działek objętych scaleniem i przedłożyła opinię geodezyjną.
Pismem z dnia 16 marca 2018 r. A. B. przedłożyła kopię odpisu skróconego aktu urodzenia, z którego wynika, iż jest córką J. T..
W ocenie Kolegium - w świetle wiążących wskazań i oceny prawnej zawartych w wyroku WSA w Krakowie z dnia 28 września 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 128/17 - A. B. nie wykazała przysługującego jej do działek objętych przedmiotowym postępowaniem scaleniowym tytułu prawnego. A. B. nie przedłożyła dokumentów takich jak: odpis z ksiąg wieczystych, umowa notarialna, ostateczna decyzja administracyjna, postanowienie stwierdzające nabycie spadku, poświadczenie dziedziczenia, a jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dopiero te dokumenty uprawniają do skutecznego powoływania się na przysługujące prawa wobec nieruchomości objętej obszarem scalenia. Jak wskazał Sąd "nie można uznać legitymacji prawnej podmiotu, który uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości, do których dąży lub zamierza podjąć w przyszłości (...) Ustalenie kręgu spadkobierców po J. T. nie należy do właściwości organów administracji publicznej. Jak zatem wskazał Sąd - w przypadku braku przedłożenia przez A. B. dokumentów wykazujących przysługujące jej prawo rzeczowe do nieruchomości z obszaru objętego scaleniem, brak będzie podstaw, aby uznać Skarżącą za stronę przedmiotowego postępowania scaleniowego, tylko w oparciu o jej gołosłowne twierdzenia. Podobnie ma się rzecz z uwiarygodnieniem faktu, że Skarżąca jest właścicielem innych działek objętych scaleniem - musi na tą okoliczność przedstawić stosowne dokumenty urzędowe lub orzeczenia sądowe.
A. B. nie przedłożyła dokumentów urzędowych lub orzeczeń sądowych, w świetle których można stwierdzić w sposób bezsprzeczny, iż na dzień wniesienia odwołania przysługiwał jej tytuł prawny do którejkolwiek działki objętej postępowaniem scaleniowym. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, Kolegium jako organ administracji publicznej nie jest właściwe do ustalenia kręgu spadkobierców po J. T.. Przedstawione dokumenty w postaci kopii dowodów wpłat podatku z ręcznym dopiskiem nazwiska A. B., opinii geodezyjnej sporządzonej na potrzeby postępowania o zasiedzenie nieruchomości również nie stanowią dowodów wskazujących na posiadanie tytułu prawnego. Natomiast co do kwestii własności działki nr [...], Kolegium po przedłożeniu kopii dokumentów: wykazu zmian z [...] Biura Geodezji i Terenów Rolnych w K. zawierającego informację, iż działkę ewid. [...] o pow. 0,0541 ha należy wpisać na własność B. A. oraz zawiadomień z dnia 20 października 2014 r. oraz 4 listopada 2015 r. o zmianach w danych ewidencyjnych gruntów i budynków w świetle których wpisano A. B. jako właściciela, Kolegium podjęło działania mające na celu wyjaśnienie, czy A. B. na dzień wniesienia odwołania była właścicielem działki nr [...]. W odpowiedzi na pismo Kolegium Starosta [...] wyjaśnił, że A. B. nie była i nie jest właścicielem działki nr [...]. Starosta [...] wskazał również, że z uwagi na fakt, iż na podstawie wykazu zmian wykonanych przez [...] Biuro Geodezji i Terenów Rolnych dokonano zmian właścicieli w ewidencji gruntów, zwrócił się o wyjaśnienie zaistniałego błędu do [...] Biura Geodezji i Terenów Rolnych. Pismem z dnia 17 lipca 2018 r. Zastępca Dyrektora ds. technicznych A. D. K. Biura Geodezji i Terenów Rolnych w K. wyjaśniła, że w 2014 r. "w ramach aktualizacji ewidencji gruntów omyłkowo sporządzono wykaz zmian dotyczący działki nr [...]".
Mając na uwadze powyższe, Kolegium stwierdziło, iż do akt sprawy nie został przedłożony żaden dokument urzędowy, z którego w sposób niewątpliwy wynikałby fakt posiadania przez A. B. tytułu prawnego do działek objętych scaleniem, w tym do działki nr [...] (brak jest bowiem dokumentu urzędowego, z którego bezsprzecznie wynikałoby, iż A. B. w dniu wniesienia odwołania posiadała tytuł prawny do tej działki). Natomiast z wyjaśnień Starosty [...] i [...] Biura Geodezji i Terenów Rolnych wynika, iż zmiana w ewidencji gruntów w 2014 r. nastąpiła na skutek błędu.
W związku z powyższym Kolegium nie znalazło podstaw, aby uznać A. B. za stronę przedmiotowego postępowania scaleniowego, a tym samym osobę legitymowaną do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] [...] z dnia 30 września 2013 r.
Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. B., wnosząc o jej zmianę i uwzględnienie odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia 30 września 2013 r. o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów położonych we wsi Ł., ewentualnie o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi A. B. zakwestionowała ustalenia SKO, jakoby nie była stroną postępowania scaleniowego w związku z tym, że działki których jest współwłaścicielem zostały wykreślone z postępowania scaleniowego. Z poprzednich pism skarżącej w sposób jasny, wyraźny i nie budzący wątpliwości wynika, że ma interes prawny w tym by brać udział w postępowaniu scaleniowym, bowiem chce wyjaśnić nieprawidłowości związane z podziałami działek i nieuregulowaną do końca zamianą.
Poza działkami o których mowa w decyzji SKO postępowaniem scaleniowym którego dotyczy skarżona decyzja była objęta należąca do skarżącej działka obecny nr ewid.[...], oraz działki leśne, które nabyła wraz z mężem na r. obecny nr [...], od których od nabycia płaci podatki oraz działka leśna po ojcu - J. T. nr [...], w której ma udział.
Na dzień wniesienia odwołania była właścicielem działki nr [...]. W ramach aktualizacji ewidencji gruntów w roku 2014 Krakowskie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w K. sporządziło wykaz zmian właścicieli w ewidencji gruntów dotyczący działki nr [...]. Działka ewid. nr [...] o pow. 0,0541 ha została wpisana na jej własność. Zostało to zrobione na jej wniosek za zgodą spadkobierców poprzednich właścicieli. Wskazał, że przedłożyła też nieformalną umowę kupna przedmiotowej działki. Podczas prowadzenia niniejszego postępowania odwoławczego pismem z dnia 17 lipca 2018 roku [...] Biuro Geodezji i Terenów Rolnych wyjaśniło że "omyłkowo sporządzono wykaz zmian dotyczący działki nr [...]." W tym miejscu nasuwa się pytanie na jakiej podstawie dokonano takich ustaleń. Z posiadanych przez skarżącą informacji wynika, iż podczas sporządzania aktualizacji w 2014 roku na takich samych zasadach, na których ją wpisano jako właścicielkę działki [...], dokonano zmian wielu właścicieli w ewidencji gruntów. Wobec powyższego, trudno przyznać aby "omyłkowo" można było dokonać tak wielu zmian właścicieli gruntów podczas sporządzanej aktualizacji.
Na takich samych zasadach jak skarżąca dokonano zmian wielu właścicieli nieruchomości, nawet w moim bliskim sąsiedztwie jak: K. M., B. H., S. O., S. K.. O żadnych omyłkach nie ma mowy.
Dalej skarżąca potwierdziła, że do chwili obecnej nie został przeprowadzony spadek po J. T., spadkobiercami po ojcu jest skarżąca i pozostałe rodzeństwo. Skarżąca nie może przedłożyć takich dokumentów jak: odpis z ksiąg wieczystych, umowa notarialna, postanowienie stwierdzające nabycie spadku, poświadczenie dziedziczenia, gdyż stan prawny majątku po rodzicach do tej pory jest nieuregulowany. Niemniej jednak w świetle przedłożonych dokumentów nie ulega jej zdaniem wątpliwości, że jest w kręgu spadkobierców ustawowych po rodzicach.
Skarżąca postawiła pytanie jakie jej siostra K. M. przedstawiła tytuły prawne do działek nabytych "rzekomo" po ojcu - J. T. i na jakiej podstawie w rejestrze gruntów w jednostce rej. [...] wpisano K. M., w miejsce ich wspólnego ojca - J. T., podczas gdy to skarżąca była samoistnym posiadaczem jednej z działek po ojcu, korzystała z tej działki, do dzisiaj opłaca podatek. Dalej skarżąca przedstawiła swoje zastrzeżenia do decyzji scaleniowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonawszy w niniejszej sprawie kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem tak określonych kryteriów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że skarga nie jest uzasadniona.
Na wstępie przypomnieć należy, że poprzednio wydana w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 listopada 2016 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 września 2017 r., sygn. II SA/Kr 128/17.
Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie".
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. II OSK 518/09, LEX nr 746901).
Pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu przepisu art. 153 p.p.s.a. oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana (por., wyrok NSA z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. II OSK 1929/09, LEX nr 795206). Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. II GSK 614/08, LEX nr 528074). Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. (tak WSA w Krakowie w wyroku z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. II SA/Kr 1152/15).
W przywoływanym wyżej wyroku sygn. II SA/Kr 128/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że:
"Mając na uwadze treść art. 1 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy z 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów w związku z art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego, w kontekście podniesionych przez skarżącą okoliczności faktycznych, obowiązkiem organu odwoławczego będzie zatem doprecyzowanie poprzednio dokonanych prawidłowych ustaleń faktycznych poprzez zweryfikowanie ww. twierdzeń skarżącej. (...) Skarżąca wskazała bowiem, że poza działkami nr [...] i nr [...] (wyłączonymi z obszaru scalenia) obecnie wywodzi swój interes prawny z tytułu praw do objętych postępowaniem scaleniowych działek o numerach [...] oraz działek o numerach: [...] na R. (które, jak podaje, nabyła wraz z mężem) oraz udziale w działce o przeznaczeniu leśnym nr [...] (który, jak twierdzi, nabyła po ojcu J. T.). Nadto skarżąca wskazała, że ww. działka nie została objęta postępowaniem spadkowym. Jak wynika z wyjaśnień skarżącej, jej udział w lesie (po ojcu) został w trakcie scalenia gruntów wpisany w pozycji rejestrowej [...] przez Starostwo Powiatowe w S. B. (tylko na siostrę K. M., zaś część działek na syna D. ).
Powyżej wskazane okoliczności uaktualniają pytanie czy A. B. ma interes prawny w zakończonym decyzją z dnia 30 września 2013r. postępowaniu scaleniowym, w związku z twierdzeniami o przysługującym skarżącej prawie rzeczowym do ww. nieruchomości objętych scaleniem. Ustalenie tej kwestii mającej pierwszorzędne z znaczenie dla wyniku rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, wymaga podjęcia czynności w toku postępowania odwoławczego.
(...) w kontekście podniesionych przez skarżącą okoliczności faktycznych, obowiązkiem organu odwoławczego będzie zatem doprecyzowanie poprzednio dokonanych prawidłowych ustaleń faktycznych poprzez zweryfikowanie ww. twierdzeń skarżącej. Zatem w toku ponownego rozpoznania sprawy, SKO w K. zobliguje A. B. do wykazania przysługującego jej tytułu prawnego do choćby jednej nieruchomości objętej obszarem scalenia. (...)
Obowiązkiem skarżącej jest wykazanie przysługującego jej do działek objętych przedmiotowym postępowaniem scaleniowym tytułu prawnego (wynikającego np. z odpisu z ksiąg wieczystych, umowy notarialnej, ostatecznej decyzji administracyjnej, stwierdzenia nabycia spadku, poświadczenia dziedziczenia), bowiem dopiero te dokumenty uprawniają skarżącą do skutecznego powoływania się na przysługujące jej prawa wobec ww. nieruchomości, czy jakiejkolwiek innej nieruchomości objętej obszarem scalenia.
Skoro skarżąca powołuję się, że tytuł do nieruchomości oznaczonej jako dz. nr [...], rzekomo nabytej "po ojcu - J. T.", to powinna uwiarygodnić powyższą okoliczność stosownym dokumentem (np. stwierdzeniem nabycia spadku, dział spadku, akt poświadczenia dziedziczenia). Analiza akt sprawy pozwala jedynie na stwierdzenie, że w wykazie uczestników scalenia widnieje nazwisko J. T. (załącznik nr [...] do postanowienia Starosty [...] [...] z 8 czerwca 2011r., k.58a.a.). Przy czym brak jest jakichkolwiek dokumentów uwiarygodniających okoliczność, że skarżąca jest następcą prawnym ww. osoby, jak również czy i kiedy zmarł J. T..(...)
Uwzględniając powyższe w warunkach rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że w przypadku braku przedłożenia przez A.. B. dokumentów wykazujących przysługujące jej prawo rzeczowe do nieruchomości z obszaru objętego scaleniem, brak będzie podstaw, aby uznać skarżącą za stronę przedmiotowego postępowania scaleniowego, tylko w oparciu o jej gołosłowne twierdzenia. (...) Podobnie ma się rzecz z uwiarygodnieniem faktu, że skarżąca jest właścicielem innych działek objętych scaleniem – musi na tą okoliczność przedstawić stosowne dokumenty urzędowe lub orzeczenia sądowe."
Wykonując przywołane wyżej wiążące wskazówki Sadu, organ II Instancji wezwał A. B. pismem z dnia 20 lutego 2018 r. (k.146 akt adm.) do wykazania przysługującego jej tytułu prawnego do nieruchomości objętych obszarem scalenia. W odpowiedzi na powyższe skarżąca pismem z dnia 2 marca 2018 r. przekazała organowi dokumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz powyżej w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w tym akty stanu cywilnego, dowody wpłat podatków, opinię geodezyjną z postępowania o zasiedzenie działek objętych scaleniem.
Dokumenty te w żaden sposób nie wykazują jakiegokolwiek tytułu prawnego skarżącej do jakiejkolwiek nieruchomości, zatem zasadnie organ uznał, że na ich podstawie nie można uznać skarżącej za stronę postępowania scaleniowego.
Jedynie kopia dokumentu zatytułowanego "Wykaz zmian" autorstwa [...] Biura Geodezji i Terenów Rolnych w K. zawierające informację, iż działkę ewid. [...] o pow. 0,0541 ha należy wpisać na własność B. A., słusznie wzbudził wątpliwości organu, dlatego w tym celu wystąpiono do Starostwa Powiatowego w S. B. o wyjaśnienie tej kwestii, Starostwo natomiast wystąpiło o wyjaśnienie do [...] Biura Geodezji i Terenów Rolnych w K.. Biuro Geodezji wyjaśniło, że na dzień wydania decyzji scaleniowej tj. 30 września 2013r. A. B. i A. B. nie byli właścicielami działki [...], a byli nimi A. P. i M. P., natomiast w roku 2014 w ramach aktualizacji gruntów omyłkowo sporządzono wykaz dla działki nr [...].
Wyjaśnienia te, choć zwięzłe, korespondują z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy. Na k. 161 znajduje się akt własności ziemi (AWZ) nr [...] z którego wynika, że A. P. oraz M. P. stali się z mocy prawa właścicielami (między innymi) działki oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...]. Na k. 160 akt adm. znajduje się natomiast wykaz zmian do AWZ [...] sporządzony celem uwidocznienia zmian danych ewidencyjnych powstałych w wyniku przeprowadzenia postępowania scaleniowego gruntów położnych w obszarze administracyjnym wsi Ł.. Z wykazu tego wynika, że działka nr [...] jedn. rej. [...] objęta ww. AWZ weszła w skład działek, które po scaleniu otrzymały między innymi numer [...]. Na k. 150-152 znajduje się wypis z rejestru gruntów z dnia 5 listopada 2013 r. wydany przez starostwo Powiatowe w S. B. z którego wynika, że w jednostce rejestrowej G [...], po zmianie wynikającej z decyzji scaleniowej działka [...] stanowi własność M. i A. P., natomiast z mapy znajdującej się na [...] i [...] wynika, że przed scaleniem działka [...] wchodziła w skład działki [...].
Stwierdzić zatem należy, że skarżąca ostatecznie nie przedłożyła również żadnego dowodu na to, że w dacie wydania decyzji scaleniowej lub złożenia odwołania była właścicielką działki [...] Skarżąca nie wykazała dokumentami urzędowymi -a tymi są postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialne poświadczenie dziedziczenia - że jest spadkobiercą J. T. (dz. nr [...]), nie wykazała też w żaden sposób, że nabyła wraz z mężem działki o numerach: [...] na R. . Do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie przedstawiła żadnego dowodu świadczącego o przysługującym jej prawie własności do nieruchomości innych, niż działki wyłączone ze scalenia ([...] i [...]), co oznacza, że skarżąca nie ma przymiotu strony w postępowaniu scaleniowym.
Wobec zatem bezzasadności skargi podlegała ona oddaleniu na zasadzie art. 153 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło