II SA/Kr 1620/15
WyrokWSA w Krakowie2016-09-13
Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Mariusz Kotulski, Iwona Niżnik-Dobosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego w przypadku istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego może być nałożony na aktualnych właścicieli nieruchomości, którzy nie byli pierwotnymi inwestorami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, nałożony na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, może być skierowany do aktualnych właścicieli nieruchomości, nawet jeśli nie byli pierwotnymi inwestorami. Decyzja ta jest uzasadniona, gdy pierwotni inwestorzy nie posiadają już tytułu prawnego do nieruchomości lub ich ustalenie jest niemożliwe, a właściciele mają możliwość legalnej realizacji nałożonego obowiązku. Sąd podkreślił, że celem postępowania naprawczego jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem, a wybór adresata decyzji zależy od możliwości faktycznego wykonania nałożonego obowiązku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego w związku z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego przy przebudowie dachu i adaptacji poddasza na cele mieszkalne. Pierwotni inwestorzy zbyli nieruchomość i wyjechali za granicę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) uchylił decyzję PINB i nałożył obowiązek na aktualnych współwłaścicieli budynku, w tym na skarżącą D.S., która nabyła udział w nieruchomości po zakończeniu robót. Skarżąca kwestionowała nałożenie obowiązku na nią, argumentując, że nie była inwestorem i nie ponosi odpowiedzialności za pierwotne odstępstwa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2016 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 26 października 2015 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego skargę oddala.
[...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 26 października 2015 r. na podstawie:
- art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst: Dz. U z 2013 r., poz. 267 ze zm.);
- art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (jednolity tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.);
po rozpatrzeniu odwołania M.P. i M.N. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki nr [...] z dnia 8 grudnia 2011 r. znak: [...] , którą - na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane - nałożono na inwestorów:
1 . M.P.
M.N.;
S.S ;
K.W. ;
H.K. ;
A.I.
E.W. ;
J.K.
K.P. ;
B.S. ;
B.S. ;
A.S.-M. ;
R.K. ;
E.G. ;
D.S.
J.H.
W.M.
D.D. ;
E.M.-L. ;
Z.L.
A.S.
W.S. ;
obowiązek sporządzenia i przedstawienia następujących dokumentów dotyczących zrealizowania inwestycji obejmującej przebudową dachu i adaptacji poddasza na cele mieszkalne wraz z wewnętrznymi instalacjami: wod.- kan, elektryczną i gazową w budynku przy ul.[...] w K. , zrealizowanej z istotnymi odstąpieniami od zatwierdzonego projektu budowlanego i warunków ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej przez Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia 29.10.1999r., znak: [...] i wymagającej doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem:
czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczegółowymi zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane oraz z zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane powinien uwzględniać zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz wykonanie niezbędnych robót budowlanych w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z przepisami (...) w terminie do dnia: 29.02.2012 r.
uchylił skarżoną decyzje w całości i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane nałożył na współwłaścicieli budynku przy ul.[...] w K., usytuowanego na dz. nr ewid. [...] obr. [...] t.j.:
S.S.
W.K.
M.B.
L.K.
A.I.
E.W.
J.K.
K.P.
B.S.
B.S.
A.S.-M.
R.K.
E.G.
D.S.
J.H.
W.M.
D.D.
E.M.-L.
Ł.L.
A.S.
W.S.
obowiązek sporządzenia i dostarczenia w terminie do dnia 29 kwietnia 2016 r.
4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego dot. inwestycji polegającej na przebudowie i adaptacji poddasza na cele mieszkalne wraz z wewnętrznymi instalacjami: wod - kan, elektryczną i gazową w budynku przy ul.[...] w K. -na dz. nr [...] obr. [...] , zrealizowanej z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę, wydaną przez Prezydenta Miasta K. z dnia 29 października 1999 r., znak: [...] .
Projekt budowlany zamienny winien być sporządzony zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 34 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane i przepisami rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. 2012.462) oraz zawierać niezbędne uzgodnienia, opinie i pozwolenia, być sporządzony i sprawdzony przez osoby posiadające uprawnienia budowlane w stosownej specjalności oraz aktualny wpis na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego.
Ponadto projekt budowlany zamienny winien uwzględniać wszystkie zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz ich wpływ na statykę budynku na którym została wykonana nadbudowa, szczególnie w odniesieniu do zmian dokonanych w stropie II-go piętra oraz do ściany szczytowej budynku przy ul. [...] opartej na budynku przy ul. [...] w K. z uwzględnieniem przepisów przeciwpożarowych. Projekt winien zawierać rozwiązanie uwzględniające wpływ wykonanej nadbudowy na bezpieczeństwo dla budynków sąsiednich będących w strefie bezpośredniego oddziaływania (w tym na prawidłowe funkcjonowanie przewodów kominowych) - wskazać zakres, rodzaj i sposób określenia czynności lub robót budowlanych mających na celu doprowadzenie przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z przepisami, eliminujące zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi i mienia.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia 2 stycznia 2012 r., znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki przesłał do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. odwołanie M.P. i M.N. od własnej decyzji nr [...] z dnia 8 grudnia 2011 r. znak: [...] wraz z aktami postępowania zgromadzonymi w niniejszej sprawie.
Akta sprawy wskazują, że w przedmiocie zbieżnym z niniejszą sprawą organ I instancji prowadził postępowanie pod znakiem: [...] . W ramach tego postępowania w dniu 27 października 2000 r., na podstawie art. 81c ust. 2 ustany Prawo budowlane, wydano postanowienie znak: [...] oraz przeprowadzono rozprawę administracyjną w dniu 23 marca 2001 r. W trakcie tej rozprawy K.W. (z domu S. ) oświadczyła, że zgodnie z aktem notarialnym z dn. 17.11.1999 r. w dniu 17.11.1999 r. J.K. był w posiadaniu strychu i osoby posiadające pozwolenie na budowę wyraziły zgodę na prowadzenie robót adaptacyjnych, przekazując decyzję pozwolenie na budowę, dokumentację i zgodę potwierdzoną notarialnie. K.W. oświadcza, że ani ona, ani M.P. ani M.N. nie rozpoczęli, ani nie prowadzili robót na przedmiotowym strychu. Następnie, decyzją nr [...] z dnia 24 kwietnia 2001 r., znak: [...] PINB umorzył postępowanie z uwagi na fakt, że prowadzenie postępowania wobec K.W. , M.P. i M.N. stało się bezprzedmiotowe.
Pismem z dnia 24 kwietnia 2001 r., znak: [...] PINB w K. - Powiat Grodzki powiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie "przebudowy dachu i adaptacji poddasza na cele mieszkalne wraz z wewnętrznymi instalacjami: wod. - kan, elektryczną i gazową w budynku przy ul. [...] w K. , zrealizowanej z odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego i pozwolenia na budowę z dnia 29 października 1999 r., znak: [...] wydanej przez Prezydenta Miasta K.
W ramach tego postępowania, postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2001 r., znak: [...] , w oparciu o art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowane zobowiązano J.K. i S.S. , jako inwestorów wykonanych robót budowlanych do przedłożenia "orzeczenia technicznego (...) ze szczególnym uwzględnieniem stanu technicznego stropu nad Il-m piętrem (...) w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości należy wskazać sposób naprawy czy wzmocnienia ".
W dniu 11 lipca 2001 r. do PINB wpłynęło pismo Prokuratury Rejonowej K. –P. zawierające kopię "Opinii budowlano-konstrukcyjnej" autorstwa mgr inż. M.F. z dnia 9 marca 2001 r., z której wynika m.in. że:" Prowadzone roboty adaptacyjne, budowlane wbrew warunkom zezwolenia spowodowały zagrożenie dla ludzi i mienia.(...) Dla zapewnienia wymaganego stopnia bezpieczeństwa budowli i użytkowników należy wykonać wzmocnienie konstrukcji stropów nad II piętrem wg uprzednio opracowanej ekspertyzy budowlanej (...) Adaptacja poddasza na mieszkania wykonana została niezgodnie z zatwierdzona dokumentacją architektoniczną i konstrukcyjną w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu.
Dnia 13 lipca 2001 r. do PINB wpłynęło orzeczenie techniczne autorstwa arch. M.J. , z którego wynika, że "strop nad II piętrem kamienicy przy ul. [...] w K. może być bezpiecznie użytkowany w pomieszczeniach mieszkalnych (...).
W aktach sprawy znajduje się protokół z oględzin dokonanych przez PINB dnia 21 września 2001 r. "w sprawie stanu technicznego lokalu mieszkalnego nr [...], w trakcie których stwierdzono "zawilgocenie i nasiąkniecie wodą" w wyniku awarii instalacji wodnej. Uznano, że "strop pomieszczenia kuchni wymaga natychmiastowego podstemplowania". Podstemplowania stropu dokonała Straż Pożarna. Oględziny przeprowadzone przez PINB w dniu 26 września 2001 r. w lokalach mieszkalnych "w poziomie II piętra, usytuowane bezpośrednio pod nadbudowanym poddaszem niemieszkalnym" wykazały m. in., że "sufity stropów wykazują deformację geometryczne wskazujące na odspojenie tych sufitów od belek nośnych, bądź też na odkształcenie samych belek nośnych(...)". Stwierdzono również "rozległe strefy zawilgocenia (...) deformacje tynku".
W dniu 12 grudnia 2001 r. do akt sprawy włączono opracowanie pt. "Orzeczenie techniczne w sprawie nośności stropów nad II piętrem przy ul. [...] w K. (po wykonaniu adaptacji poddasza na cele mieszkalne) " wykonaną przez dr inż. Z.R. na zlecenie PINB w K . Z opracowania wynika, że "Zdaniem autora, zastosowane przez wykonawcę rozwiązanie modernizacji drewnianych stropów belkowych nad II piętrem nie zapewnia dalszego ich bezpiecznego użytkowania i stropy wymagają wzmocnienia wg rozwiązania proponowanego w projekcie lub innego (...)".
Następnie, decyzją z dnia 20 maja 2002 r., znak: [...] , PINB w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, nałożył na J.K. , S.S. i innych współwłaścicieli budynku, obowiązek wykonania określonych czynności i robót budowlanych. Decyzja ta została uchylona decyzją MWINB w K. z dnia 24 października 2002 r., znak: [...]
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, organ I instancji decyzją nr [...] , z dnia 11 kwietnia 2003 r., znak: [...] , wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, nałożył na wszystkich współwłaścicieli lokali na poziomie przebudowanego strychu, obowiązek przywrócenia obiektu do stanu zgodnego z projektem budowlanym zatwierdzonym pozwoleniem na budowę. Decyzją z dnia 18 czerwca 2003 r., znak: [...] MWINB w K. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Za pismem z dnia 6 lipca 2003 r., S.S. przedłożyła do akt PINB opracowanie pt. " Opinia dotycząca nośności stropów drewnianych poddasza w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w K. " autorstwa prof. PK dr hab. inż. Z.J. .
Decyzją nr [...], z dnia 18 listopada 2003 r., znak: [...], w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane - nałożono na współwłaścicieli budynku obowiązek przywrócenia obiektu do stanu zgodnego z projektem budowlanym, zatwierdzonym decyzją o pozwoleniu na budowę. Również i ta decyzja organu I instancji została uchylona w postępowaniu odwoławczym, decyzją MWINB z dnia 10 lutego 2004 r., znak: [...] .
Postanowieniem z dnia 14 marca 2004 r., znak: [...] - w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ I instancji zawiesił postępowanie, uzależniając jego dalsze prowadzenie od zakończenia postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę prowadzonego przez Prezydenta Miasta K.
Decyzją z dnia 25 lipca 2005 r., znak: [...] Prezydent Miasta K. umorzył postępowanie w sprawie wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę z uwagi na brak podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.
Za pismem z dnia 11 maja 2005 r. B.B. dołączył opinię biegłego sądowego mgr inż. R.R. z dnia 28 marca 2005 r. Z w/w opinii wynika m. in., że w trakcie budowy dokonano znacznych odstępstw od pozwolenia na budowę powodujących osłabienie konstrukcji obiektu. Zdaniem autora opinii: "Stwarza to dodatkowe wytężenia konstrukcji i zwiększony stan zagrożenia bezpieczeństwa użytkowania". Wynika z niej również, że kierownik budowy roboty prowadził "nie znając zatwierdzonej dokumentacji technicznej (...) prowadzona wbrew warunkom zezwolenia nadbudowa i adaptacja poddasza na lokale mieszkalne w budynku przy ul. [...] w K. powoduje bezpośrednie niebezpieczeństwo zagrożenia dla ludzi i mienia (...) wystarczy czasowe przeciążenie osłabionego obszaru by nastąpiło zniszczenie. Istnieje ponadto wysokie niebezpieczeństwo natury mykologicznej (...) Budynek przy ul. [...] nie jest zagrożony zawaleniem się (...) Nie można natomiast wykluczyć lokalnego zniszczenia lub zapadnięcia się części stropu II piętra". Odniesiono się również do wpływu nadbudowy na działanie kominów w budynku przy ul. [...] nr [...] , czego konsekwencją jest odwrócenie ciągu w kominach co może doprowadzić do zatrucia tlenkiem węgla.
Następnie PINB wydał następujące rozstrzygnięcia:
Postanowienie z dnia 21 lutego 2005 r., znak: [...] , którym - w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane wstrzymano roboty budowlane i zobowiązano M.N. , M.P. oraz K.W. do przedłożenia określonych w postanowieniu dokumentów;
a. Post. zażaleniowe zostało umorzone decyzją MWINB w K. z dnia 12 września 2006 r., znak: [...] , wobec nie wydania przez PINB decyzji w oparciu art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w wymaganym terminie.
2. Postanowienie z dnia 8 listopada 2006 r., znak: [...] - w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane wstrzymano roboty budowlane i zobowiązano M.N. , M.P. oraz K.W. do przedłożenia określonych w postanowieniu dokumentów,
a. Post. zażaleniowe zostało umorzone decyzją MWINB w K. z dnia 17 kwietnia 2007 r., znak: [...] , wobec nie wydania przez PINB decyzji w oparciu art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w wymaganym terminie;
3. Postanowienie z dnia 25 stycznia 2007 r., znak: [...] - w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane wstrzymano roboty budowlane i zobowiązano M.N. , M.P. oraz K.W. do przedłożenia określonych w postanowieniu dokumentów,
a. Postanowienie to zostało następnie uchylone postanowieniem MWINB w K. z dnia 3 listopada 2008 r., znak: [...] z uwagi na fakt, iż w obrocie prawnym pozostawało postanowienie z dnia 14 marca 2004 r. w przedmiocie zawieszenia niniejszego postępowania;
4. Decyzję nr [...] z dnia 23 marca 2007 r., znak: [...] , którą w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane nałożono na M.N. , M.P. oraz K.W. obowiązek dostarczenia projektu zamiennego obejmującego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych;
a. Powyższą decyzję uchylono decyzją MWINB w K. z dnia 4 listopada 2008r., znak: [...] , z uwagi na fakt, iż w obrocie prawnym pozostawało postanowienie z dnia 14 marca 2004 r., znak: [...] w przedmiocie zawieszenia niniejszego postępowania;
Wobec powyższego, postanowieniem z dnia 3 lipca 2009 r., znak: [...] organ I instancji podjął z urzędu zawieszone postępowanie w niniejszej sprawie.
Ponadto w dniu 21 lutego 2008 r. S.S. przedłożyła ekspertyzę techniczną "wykonanych robót budowlanych w budynku zlokalizowanym przy ul.[...] w K. z wytycznymi do wykonania prac doprowadzających roboty budowlane do stanu zgodnego z warunkami technicznymi i przepisami prawa.
W toku ponownie prowadzonego postępowania PINB przeprowadził w dniu 30 lipca 2009 r. oględziny budynku przy ul. [...] w K. , w trakcie których ustalono m. in., że od strony budynku nr [...] – (dop. MWINB) Widoczne nadmurowanie budynku z podniesieniem poziomu kalenicy, niezakończone tynkowanie ściany.
Następnie, po uprzednim zawiadomieniu stron postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy organ I instancji wydał skarżoną decyzję nr [...] z dnia 8 grudnia 2011 r., znak: [...] .
Od w/w decyzji odwołanie w ustawowo przewidzianym terminie złożyli M.P. i M.N.
Organ I instancji przekazując odwołanie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nie stwierdził przesłanek do zastosowania art. 132 k.p.a.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wskazał, iż przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest weryfikacja prawidłowości inwestorów i współwłaścicieli budynku przy ul. [...] w K. , znajdującego się na działce nr [...] obr. [...] obowiązku sporządzenia i przedłożenia projektu budowla zamiennego, dot. inwestycji polegającej na przebudowie dachu i adaptacji poddasza na cele mieszkalne, w budynku przy ul. [...] w K.
Podstawą materialnoprawną skarżonej decyzji jest przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
PINB w K. Powiat Grodzki ustalił, że decyzją z dnia 29 października 1999 r., znak: [...] wydaną przez Prezydenta Miasta K. , udzielono M.P. , M.N. , K.S. pozwolenia na budowę dla zamierzenia budowlanego pn: "Przebudowa i adaptacja poddasza na cele mieszkalne wraz z wewnętrznymi instalacjami: wod-kan, elektryczną i gazową w budynku przy ul. [...] w K. -na dz. nr [...] obr. [...] ". Pod warunkiem "przeprowadzenia remontu pionów kominowych w budynku przy ul. [...] zgodnie z warunkami określonymi przez Zarząd Budynków Komunalnych".
Ponadto pismem z dnia 6 czerwca 2000 r. S.S. zgłosiła remont lokali strychowych w budynku przy ul. [...] w K. , polegający na zmianie dwóch istniejących mieszkań na sześć lokali mieszkalnych. Zgłoszenie zostało przyjęte przez Prezydenta Miasta K. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że podczas wykonywania w/w robót budowlanych, inwestorzy dokonali istotnych odstępstw w stosunku do zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę projektu budowlanego. Odstępstwa te zostały wskazane w treści decyzji PINB z dnia 20 maja 2002 r., znak: [...] i polegały m.in. na podniesieniu ścianki kolankowej na wysokość 2,40 (zamiast 1,60 m), zmianie kąta nachylenia połaci dachowej wraz z podniesieniem kalenicy o ok. 1,5 m czy też wykonaniu ściany szczytowej od strony budynku nr [...] niezgodnie z zatwierdzonym projektem. Powyższe ustalenia organ I instancji oparł m.in. na podstawie przeprowadzonych kontroli oraz zgromadzonych dokumentów:
1. Oświadczenie kierownika budowy W.T. , złożone w siedzibie PINB w dniu 24 stycznia 2001 r.: "wykonano nadbudowę, niezgodnie z zatwierdzoną dokumentacją (...)"
2. "Opinia budowlano-konstrukcyjna na okoliczność zbadania czy prowadzona wbrew warunkom zezwolenia nadbudowa i adaptacja poddasza na lokale mieszkalne w budynku przy ul. [...] w K. powoduje zagrożenie dla ludzi i mienia", autorstwa mgr inż. M.F. z dnia 9 marca 2001 r." "Adaptacja poddasza na mieszkania wykonana została niezgodnie z zatwierdzoną dokumentacją architektoniczną i konstrukcyjną w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu"
3. Orzeczenie techniczne w sprawie nośności stropów nad II piętrem przy ul. [...] w K. po dokonaniu adaptacji poddasza na cele mieszkalne, autorstwa dr inż. Z.R. z grudnia 2001 r.: "Adaptacja poddasza na cele mieszkaniowe została wykonana niezgodnie z dokumentacją projektówą, zarówno architektoniczną jak i konstrukcyjną;
4. Oświadczenie konstruktora J.S. , złożone w siedzibie PINB w dniu 9 grudnia 2002 r.: "wykonana z odstępstwami nadbudowa (podwyższenie ściany kolankowej i nadbudowanie ściany szczytowej na ścianie bud. [...] (...) "
Powyższe daje więc podstawę stwierdzić, że w trakcie przebudowy i adaptacji poddasza na cele mieszkalne w budynku na dz. nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K. , inwestorzy dokonali istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego poprzez zmianę charakterystycznych parametrów budynku.
Organ powołał treść art. art. 36 a ust. 5 ustawy Prawo budowlane.
W świetle art. 36 a ustawy Prawo budowlane, inwestor może dokonać istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Przez istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego należy rozumieć dokonanie takich zmian, które dotyczą przypadków wymienionych w art. 36 a ust. 5 w/w ustawy.
Mając na uwadze opisane wyżej nieprawidłowości przy realizacji obiektu, stwierdzone w toku dotychczasowego postępowania, PINB wdrożył tryb likwidacji skutków tych uchybień określany jako postępowanie naprawcze, określone w przepisach art. 50 - 51 ustawy Prawo budowlanego. Zgodnie bowiem z założeniem ustawodawcy, wyeliminowanie stanu bezprawia budowlanego, związanego z dopuszczeniem się przez inwestora odstępstw od warunków zatwierdzonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, wymaga przeprowadzenia właśnie procedury naprawczej.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki zasadnie nie wstrzymał w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane prowadzenia robót przy przedmiotowym budynku, gdyż roboty te zostały ukończone.
Następnie PINB po ustaleniu charakteru odstępstw, nałożył na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, na inwestorów i współwłaścicieli budynku przy ul. [...] w K. , obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego.
Organ wskazał, że wobec zakończenia budowy obiektu budowlanego i brakiem podstaw do wstrzymania robót budowlanych, organ I instancji winien wydać decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, jeżeli uzna, iż przy budowie doszło do istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. Celem tego przepisu jest bowiem doprowadzenie już wykonanej budowy obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Tak więc przewidziane w art. 51 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 w/w ustawy postępowanie naprawcze znajdzie zastosowanie w odniesieniu do robót już zakończonych, tj. w stosunku do robót, które nie zostały wstrzymane postanowieniem na podst. art. 50 ust 1 ustawy Prawo budowlane. Wskazać należy, iż w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę (art. 51 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy), organ ma możliwość nałożyć obowiązek przedstawienia projektu budowlanego zamiennego (oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem) - tak w odniesieniu do robót budowlanych wykonywanych (po uprzednim wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych postanowieniem), jak i do budowy już zakończonej. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia fakt, że naruszenie przejawiające się w istotnym odstąpieniu od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, zostało przez ustawodawcę wskazane bezpośrednio w treści art. 51 w/w ustawy jako odrębna przesłanka uzasadniająca nałożenie na inwestora określonych nakazów (art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane) niezależnie od tego czy dotyczy to sytuacji, gdy roboty budowlane były prowadzone i zostały wstrzymane postanowieniem czy zostały zakończone (art. 51 ust. 4 w/w ustawy).
W skarżonej decyzji PINB w K. Powiat Grodzki co prawda nie powołał w podstawie materialnoprawnej art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, jednak WINB wskazuje, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, iż roboty budowlane przy przebudowie i adaptacji poddasza na cele mieszkaniowe w budynku przy ul. [...] w K. zostały zakończone. Wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego, fakt nie powołania wprost w podstawie materialnoprawnej skarżonej decyzji art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane nie stanowi naruszenia prawa, obligującego organ II instancji do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.
Organ odwoławczy podkreślił, iż jego powinnością jest ponowne rozpatrzenie sprawy administracyjnej w jej pełnym wymiarze i wydanie rozstrzygnięcia, zaś uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia stanowi wyjątek i może nastąpić jedynie w sytuacjach wskazanych przez art. 138 § 2 k.p.a.
W ocenie MWINB, w okolicznościach kontrolowanej sprawy nie ma podstaw do uznania, by istniał "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie", który winien skutkować zastosowaniem art. 138 § 2 Kpa.
WINB po zweryfikowaniu kręgu stron postępowania wskazanego przez organ I instancji stwierdził, że H.K - jedna ze stron postępowania, zmarła w trakcie toczącego się przed organem postępowania odwoławczego. Organ odwoławczy ustalił (vide: pismo Sądu Rejonowego w K. –N. w K. z dnia 5 listopada 2013 r. sygn. akt [...] i [...] ), że spadek po w/w przyjęli W.K. - mąż, M.B - córka i L.K. - córka. Ponadto Organ powziął informację o śmierci Z.L. - strony postępowania i na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Z. , Wydział I Cywilny z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt [...], przesłanego za pismem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 14 września 2015 r., sygn. akt [...] ustalił, że spadek po w/w nabyli E.M.-L. - żona, która jest już stroną niniejszego postępowania oraz Ł.L. - syn. Pismem z dnia 4 września 2015 r. znak:. [...] Organ poinformował w/w osoby o toczącym się postępowaniu i jednocześnie umożliwił im zapoznanie się, ze zgromadzonym materiałem dowodowym.
Organ powołał art. 52 ustawy Prawo budowlane.
Jak ustalił organ I instancji inwestorzy wynikający z decyzji o pozwoleniu na budowę, zbyli nieruchomość i nie posiadają już tytułu prawnego do przedmiotowego budynku przy ul. [...] w K. Zatem WINB stoi na stanowisku, iż przeniesienie własności nieruchomości spowodowało, że to nowy właściciel/właściciele nieruchomości, zobowiązani są do ponoszenia ciężarów (obciążeń) związanych z własnością tej nieruchomości. Wobec powyższego, MWINB korzystając z kompetencji reformatoryjnych, niniejszą decyzją nakłada obowiązek sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, wyłącznie na aktualnych właścicieli nieruchomości przy ul. [...] w K. . Powyższa reformacja nie narusza art. 139 k.p.a.
W odpowiedzi na uwagi zawarte w odwołaniu, MWINB stwierdził, iż zostały one rozpatrzone w toku postępowania odwoławczego.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga skarżącej D.S. , oznaczona jako skarga z dnia 26 listopada 2015 r. w której podniosła ona, iż domaga się uchylenia decyzji w stosunku do jej osoby. Skarżącą wniosła także m.in. o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w osobie adw. R.S. . Za pismem z dnia 25 kwietnia 2015 r., adw. R.S. działając jako pełnomocnik z urzędu, uzupełnił ww. skargę D.S. wnosząc o uchylenie decyzji w zakresie nakładającym obowiązek sprecyzowany na wymienionego w pkt 15 współwłaściciela budynku w osobie D.S. . Wniósł także o wstrzymanie wykonania decyzji wobec D.S. i zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, oświadczając, ze koszty te nie zostały w całości ani w części uiszczone. W uzasadnieniu podniosl, że adresatem rozstrzygnięcia wydanego w związku ze stwierdzaniem prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem prawa może być inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Przyjmuje się jednak, że przedmiotowe rozstrzygniecie powinno być w pierwszej kolejności kierowane do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej. Prawo budowlane nie zawiera definicji legalnej inwestora. Tym niemniej, przez inwestora, w rozumieniu art. 17 Prawo budowlanego, należy rozumieć osobę fizyczną lub prawną albo inną jednostkę organizacyjną, która inicjuje podjęcie działalności budowlanej niezbędnej do realizacji zamierzonej inwestycji, przeznacza odpowiednie środki na realizację tej działalności, wykonuje lub zapewnia wykonanie opracowań i czynności wymaganych prawem budowlanym w celu przygotowania danej budowy, realizuje inwestycję lub organizuje jej realizację, a w końcowym etapie danej działalności wykonuje czynności niezbędne do podjęcia użytkowania obiektu lub obiektów wykonanej inwestycji albo przekazuje je podmiotowi, który przystąpi do ich użytkowania. Z całokształtu przepisów ww. ustawy wynika, że inwestorem jest podmiot, bez którego woli nie może funkcjonować ani budowa w sensie faktycznym, ani nie może się toczyć postępowanie administracyjne zmierzające do wydania pozwolenia na budowę. Inwestor jest uczestnikiem procesu budowlanego, do którego obowiązków należy zorganizowanie procesu budowy, w tym zapewnienie sporządzenia projektu budowlanego, uzyskanie pozwolenia na budowę oraz zorganizowanie wykonania i dokonania odbioru robót budowlanych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych i uprawnieniach budowlanych. Jest to osoba, która przeznacza środki finansowe na realizację określonej inwestycji budowlanej. Decyzja wydana w przypadku stwierdzenia odstępstw od projektu budowlanego powinna być w pierwszej kolejności kierowane do inwestora. W związku z tym, inwestorem w powyższym rozumieniu z całą pewnością nie jest D.S. , . D.S. nabyła w dniu 18.12.2003 r. od M.K. udział w -wysokości 432/1000 części nieruchomości położonej w K. Udział ten odpowiada lokalowi o powierzchni 41,20 m
składającemu się z dwóch pokoi i kuchni. J.A.K. działający w imieniu M.K przy zawieraniu umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego, zapewnił, że lokal stanowiący przedmiot umowy jest wolny od wszelkich wad.(Dowód: ksero aktu notarialnego)
W dniu 26.10.2015 r. Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w K. wydał decyzję, w której nakazał obowiązek sporządzenia dokumentów dotyczących przebudowy dachu i adaptacji poddasza budynku przy ul. [...] Decyzja była skierowana miedzy innymi do D.S. .
Po zapoznaniu się z decyzją a także z wcześniejszymi orzeczeniami wydawanymi w niniejszej sprawie D.S. wskazuje następujący stan faktyczny. W dniu 19.10.1999 r. została wydana przez Prezydenta Miasta K. decyzja udzielająca pozwolenia na przebudowę dachu i adaptacje poddasza budynku przy ul. [...] w K. Inwestorom M.P ,, M.K. i K.S. . W dniu 17.11.1999 r. została zawarta w formie aktu notarialnego przedwstępna umowa sprzedaży pomiędzy współwłaścicielami strychu w budynku przy ul [...] a J.K. . W umowie tej współwłaściciele strychu zezwolili J.K. na prowadzenie robót adaptacyjnych w budynku przy ul. [...] . Podczas dokonywania robót budowlanych wskazanych powyżej doszło do dokonania istotnych odstępstw w robotach w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego - co zostało wskazane przez organ. To właśnie J.K. powinien być w szczególności adresatem zaskarżonej decyzji, gdyż to on wykonywał wszelkie prace adaptacyjne i odstępstwa od projektów budowlanych powstały z jego winy. Odpowiedzialność za wadliwe wykonanie robót ponosi J.K. , ewentualnie ówcześni inwestorzy budynku (wymienieni powyżej), którzy wyrazili zgodę na takie roboty. Odpowiedzialności tej nie ponosi zaś D.S. , która nabyła udział w nieruchomości dopiero w 2003 r. Powinność nałożona zaskarżoną decyzją obejmuje obowiązek sporządzania i dostarczania czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego wraz z wymaganymi przepisami szczególnymi - opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innym dokumentami. Osoba fizyczna będąca jedynie właścicielem - nabywcą wyodrębnionego lokalu nie jest w stanie sprostać i podołać takim obowiązkom. Leży to w zakresie inwestora czy też wykonawcy. Nadto, wskazać należy że inwestycja dotyczyła zabudowy całego strychu kamienicy i wyodrębnienia 6 lokali. Wybór adresata rozstrzygnięcia dotyczącego nałożenia określonej powinności winien być dokonany w oparciu o kryterium możliwości realizacji nałożonego na podmiot obowiązków. W niniejszej sprawie nałożenie obowiązków na właścicieli lokali, niebędących inwestorami, jest nieuzasadnionym obciążeniem, narażającym właścicieli na znaczne koszty i dotkliwą procedurę a także stanowi nieuzasadnione zwolnienie z odpowiedzialności osób, które dokonały naruszeń i w związku z tym powinny ponieść związane tym niedogodności. W tym miejscu wskazuje na dwa orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1234/08: "Nakaz rozbiórki może zostać skierowany do inwestora w sytuacji, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt budowlany bez zgody właściciela nieruchomości. W takim bowiem przypadku nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości byłoby dla niego nieuzasadnionym obciążeniem, narażałoby na koszty i dolegliwą procedurę, stanowiłoby również nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i to on powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki. Tym bardziej obowiązek rozbiórki powinien zostać nałożony na inwestora w sytuacji, gdy organ administracji publicznej nie jest w stanie ustalić w sposób pewny osoby właściciela nieruchomości, na której wybudowano obiekt. Nieuregulowany stan prawny własności nieruchomości nie może bowiem chronić sprawcy samowoli budowlanej od konsekwencji administracyjnych z tego powodu."; oraz Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w R. z 21 listopada 2001 r., [...] "Nakaz rozbiórki może być kierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem działki, na której zrealizowano określoną inwestycję." W dniu 30 maja 2016 r. do WSA w Krakowie wpłynęło pismo K.W. , który z przyczyn w nim podanych szczegółowo, związanych z niebezpieczeństwem utraty życia lub zdrowia wniósł o odrzucenie skargi i wniosku o wstrzymanie wykonania - wniesionych przez D.S. do WSA w Krakowie. (k. [...] )
Organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 7118.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga D.S. nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ kontrolowana decyzja MWINB w K. odpowiada prawu.
W przedmiotowej sprawie, kontroli Sądu, według kryterium zgodności z prawem, podlega rozstrzygnięcie MWINB w K. , który uchylił w trybie odwoławczym skarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - nałożył na enumeratywnie wymienionych w decyzji współwłaścicieli budynku przy ul. [...] w K. , usytuowanego na dz. nr ewid. [...] obr. [...] : obowiązek sporządzenia i dostarczenia w terminie do dnia 29 kwietnia 2016 r. czterech (4) egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego dot. inwestycji polegającej na przebudowie i adaptacji poddasza na cele mieszkalne wraz z wewnętrznymi instalacjami: wod - kan, elektryczną i gazową w budynku przy ul. [...] w K. -na dz. nr [...] obr. [...], zrealizowanej z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę, wydaną przez Prezydenta Miasta K. z dnia 29 października 1999 r., znak: [...] .
W kwestionowanej obecnie przez skarżącą decyzji, organ II instancji stanął na stanowisku, że skoro organ I instancji ustalił, że inwestorzy wynikający z decyzji o pozwoleniu na budowę, zbyli nieruchomość i nie posiadają już tytułu prawnego do przedmiotowego budynku przy ul. [...] w K. , to przeniesienie własności nieruchomości spowodowało, że to wszyscy aktualni na dzień wydania decyzji, w tym nowy właściciel/właściciele nieruchomości, włącznie ze skarżącą D.S. zobowiązani są do ponoszenia ciężarów (obciążeń) związanych z własnością tej nieruchomości. Wobec powyższego, MWINB w K. korzystając z kompetencji reformatoryjnych, kontrolowaną decyzją nałożył obowiązek sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, wyłącznie na aktualnych właścicieli nieruchomości przy ul. [...] w K .
Strona skarżąca D.S. kwestionuje to rozstrzygnięcie podnosząc, że z uwagi na swoją złą kondycję finansową nie jest w stanie ponieść kosztów sporządzenia przedmiotowej dokumentacji, w jej przekonaniu koszty te powinni ponieść inwestorzy, a nadto kupując udział w przedmiotowej nieruchomości była poinformowana przy zawieraniu umowy w formie aktu notarialnego, że odpowiadający udziałowi lokal jest wolny od wad.
Zgodnie z treścią art. 52 ustawy z dnia - Prawo Budowlane, określającego zasady ponoszenia kosztów wykonania decyzji: "Inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51". W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wymienienie w art. 52 ustawy Prawo budowlane w ustalonej kolejności trzech kategorii podmiotów zobowiązanych nie oznacza, że obowiązek dokonania czynności obciąża te podmioty solidarnie. Podkreśla się natomiast, że kolejność podmiotów wskazanych w powołanym przepisie nie jest jednak przypadkowa. W pierwszej kolejności zobowiązany do dokonania czynności jest więc inwestor, będący sprawcą samowoli budowlanej (tak też w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 158/07, dostępny w CBOSA). Skoro obowiązek usunięcia skutków samowoli budowlanej lub istotnego odstępstwa od zatwierdzonej dokumentacji projektowej jest w istocie nakazem przywrócenia stanu zgodnego z prawem, to nie kto inny, jak rzeczywisty sprawca samowoli w pierwszej kolejności powinien być obciążony nakazem wykonania tego obowiązku. Status inwestora, jako adresata prawa i obowiązków w procesie budowlanym kończy się jednak z chwilą zakończenia budowy i wówczas dalsze obowiązki związane z utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego przechodzą na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego (zob. Prawo budowlane. Komentarz, pod. red. A. Glinieckiego, Warszawa 2014 r., str. 694 - 697).
Trzeba jednak mieć na uwadze, że najczęściej inwestor jest jednocześnie właścicielem nieruchomości, na terenie której został usytuowany sporny obiekt budowlany, ale skonstruowanie art. 52 ustawy Prawo budowlane na zasadzie alternatywy pozwala na wysunięcie wniosku, że w pewnych sytuacjach zobowiązanym do likwidacji samowoli budowlanej będzie inwestor niebędący jednocześnie właścicielem nieruchomości, na której wybudowano obiekt (tak też w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1234/08 oraz z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2146/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest to niewątpliwie dopuszczalne m.in. w tak kwalifikowanej sytuacji, gdy inwestor postawił budynek bez zgody właściciela nieruchomości. W takim bowiem przypadku nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości byłoby dla niego nieuzasadnionym obciążaniem, narażałoby na koszty i dolegliwą procedurę, stanowiłoby również nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki.
Dopiero w sytuacji, gdy ustalenie osoby inwestora jest zupełnie niemożliwe albo, gdy inwestor nie byłby w stanie wykonać nałożonych na niego obowiązków z powodu braku tytułu prawnego do obiektu (braku po jego stronie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane), adresatem nakazów i zakazów powinien być właściciel lub działający w jego imieniu zarządca obiektu budowlanego. Należy podkreślić, że rozstrzyganie w danej sprawie zawsze wymaga uwzględnienia konkretnego stanu faktycznego, gdyż nakaz rozbiórki może być skierowany do tych osób, które mają możliwość legalnego wykonania nałożonego przez organ obowiązku. Nałożenie tego obowiązku przez organ na właściciela nieruchomości nie jest także uzależnione od ponoszenia przez właściciela odpowiedzialności za wadliwe wykonanie robót budowlanych.
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że treść art. 52 Prawa budowlanego nakierowana przede wszystkim jest na legalną realizację obowiązku, o którym stanowi art. 51 Prawa budowlanego. Obowiązek ten jest związany z postępowaniem naprawczym, który ma zapewnić restytucję stanu zgodnego z Prawem budowlanym, którego wartościami jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego (art. 5 Prawa budowlanego). Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowy budynek znajduje się w bardzo złym stanie technicznym i wymaga szybkich w czasie działań naprawczych. W tej sytuacji, zadaniem organu administracyjnego rozpatrującego sprawę jest rozważyć kolizje interesu publicznego z interesem jednostki zgodnie z treści art. 7 in fine k.p.a. i wskazać, która kategoria adresatów obowiązków przewidzianych przez dyspozycję art. 52 Prawa budowlanego jest w stanie legalnie, zgodnie z prawem i zarazem efektywnie z uwagi na wymóg strzeżenia realizacji wartości Prawa budowlanego (art. 5 Prawa budowlanego), wykonać obowiązek, o którym jest mowa w kontrolowanej decyzji. W tym trzeba zauważyć, że interes społeczny polegający na zapewnieniu realizacji wartości prawa budowlanego przez wykonanie kwestionowanego obowiązku działa także obiektywnie w imię dobra właścicieli nieruchomości. Skoro ustawodawca daje organowi możliwość wyboru adresata obowiązku, w przekonaniu Sądu, stanowisko organu II instancji jest prawidłowe i uzasadnione, gdyż nałożył przedmiotowy obowiązek na wszystkie podmioty dysponujące aktualnie tytułem prawnym do nieruchomości. W tym, co wynika z uzasadnienia kontrolowanej decyzji i akt sprawy, S.S. , współwłaściciel, spełnia zarazem atrybuty inwestora. W przekonaniu Sądu, nawet w okolicznościach sprawy, treść art. 52 Prawa budowlanego, nie daje zarazem podstaw, aby - tak jak chce tego skarżąca - różnicować właścicieli nieruchomości z uwagi na ich sytuację społeczną, finansową, dzień (datę) zakupu udziału w nieruchomości. Stąd Sąd nie uwzględnił argumentów skarżącej dążącej do uchylenia, przynajmniej wobec niej, przedmiotowego obowiązku. Trzeba przy tym zauważyć, że przedmiotowy obowiązek ma naturę administracyjnoprawną. Powyższe nie wyklucza w żaden sposób, że adresaci przedmiotowego obowiązku administracyjnoprawnego rzeczowego mogą posiadać i skorzystać z roszczeń cywilnoprawnych zarówno wobec siebie jak i wobec inwestorów, jak i sprzedających udziały w przedmiotowej nieruchomości, których działania mogły przyczynić się do sytuacji wymagających działań naprawczych i ponoszenia kosztów przez aktualnych właścicieli.
Inaczej mówiąc, wybór adresata decyzji wymienionych w treści art. 52 ustawy Prawo budowlane, w tym decyzji wydanej na podstawie art. 51 Prawa budowlanego jest uzależniony nie tylko od kolejności podmiotów wymienionych w jego treści, ale również od możliwości legalnej realizacji przez te podmioty nałożonych na nie obowiązków administracyjnoprawnych w nawiązaniu do prawnego wymogu posiadania tytułu prawnego do nieruchomości, a więc istotnego czynnika wykonalności samej decyzji w konkretnych okolicznościach sprawy. Trzeba przy tym podkreślić, mając na uwadze powyższe, że MWINB w K. prawidłowo zweryfikował decyzję organu I instancji.
Powyższe stanowisko składu orzekającego jest zgodnie z poglądami zawartymi w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 21 lipca 2016 r. II OSK 742/16, które skład podziela, a które stwierdza, że "Przepis art. 52 p.b. określa krąg stron w postępowaniu legalizacyjnym. Wymienienie w przywołanym przepisie trzech kategorii podmiotów zobowiązanych (inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego) nie oznacza jednak, że obowiązek dokonania czynności obciąża te podmioty solidarnie. Kolejność tych podmiotów nie jest przypadkowa. W pierwszej kolejności podmiotem zobowiązanym do rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego jest inwestor, chyba że w okolicznościach sprawy podmiot ten w dacie orzekania już nie istnieje bądź nie ma tytułu do nieruchomości lub obiektu". W realiach sprawy, jak wynika z akt sprawy, adresaci pozwolenia na budowę w: osobach M.P. , M.N. ; nie tylko nie posiadają tytułu prawnego do nieruchomości, ale obecnie mieszkają poza granicami kraju, co jest dodatkowym elementem ograniczającym obiektywną skuteczność i legalność realizacji przez nich przedmiotowego obowiązku administracyjnoprawnego. W tej sytuacji, organ administracyjny mając możliwość wyboru, podjął rozstrzygnięcie, z przyczyn wskazanych powyżej, dopuszczalne w świetle prawa i z nim zgodne.
Mając na uwadze powyższe okoliczności prawne i faktyczne kontrolowanej sprawy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło