II SA/Kr 1653/24

WyrokWSA w Krakowie2025-02-28

Skład orzekający: Magda Froncisz, Joanna Tuszyńska, Agnieszka Nawara - Dubiel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny jest uprawniony do nałożenia grzywny w celu przymuszenia na inwestora, mimo że po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę przeniósł on własność nieruchomości, a postępowanie egzekucyjne nie może badać legalności decyzji nakazowej?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny jest uprawniony do nałożenia grzywny w celu przymuszenia na inwestora, nawet jeśli przeniósł on własność nieruchomości po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę, pod warunkiem, że nadal jest posiadaczem lub zarządcą obiektu. Postępowanie egzekucyjne nie jest miejscem do badania legalności decyzji nakazowej, która została prawomocnie skontrolowana przez sądy administracyjne.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. M. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki samowolnie nadbudowanego poddasza budynku. Skarżący zarzucał m.in. naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym nieskuteczne doręczenia oraz brak wyjaśnienia stanu prawnego nieruchomości (współwłasność). Organy administracji i sąd administracyjny uznały, że obowiązek rozbiórki wynika z prawomocnej decyzji, a postępowanie egzekucyjne jest prawidłowo prowadzone.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie nr 925/2024 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 18 października 2024 r. znak WSE.7722.63.2024.NWOJ w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki postanowieniem z 1 sierpnia 2024 r. znak: RPE.52.80.2022.KBR nałożył na M. M. grzywnę w wysokości 113 386,70 zł w celu przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr 28/2018 z 9 sierpnia 2018 r., a wynikającego z decyzji PINB nr 408/2014 z 3 listopada 2014 r. znak: ROIK.II.5160.56.2014.AFE, utrzymanej w mocy decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 272/2015 z 15 kwietnia 2015 r. znak: WOB.7721.836.2014.MWOR. Jako podstawę prawną postanowienia organ I instancji wskazał art. 20 § 1 pkt 4, art. 119, art. 120, art. 121 § 5, art. 122 i art. 64a § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), dalej "u.p.e.a.". W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji stwierdził, że ww. decyzją nakazano "inwestorowi panu M. M. doprowadzenie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej, usytuowanego na działce nr [...] obr[...] P. przy ul. S. w K., nadbudowanego w sposób istotnie odbiegający od projektu budowlanego zatwierdzonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Krakowa nr 2718/09 z dnia 08.12.2009 r. znak: AU-01-2-AKĄ.73532-1288/09 (...) do stanu poprzedniego tj. zgodnego z inwentaryzacją stanowiącą część ww. dokumentacji technicznej (projektu budowlanego) i załącznik do niniejszej decyzji poprzez: rozbiórkę nadbudowy budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] obr. 4. przy ul. S. w K., tj. poddasza nieużytkowanego lukarną polegającą na: 1. rozbiórce dwupołaciowego dachu wykonanego w miejsce jednospadowego stropodachu - więźby dachowej wraz z poszyciem, z pozostawieniem murłat i z zachowaniem istniejących ścianek kolankowych, jako konstrukcji pod odtworzenie istniejącego wcześniej stropodachu o konstrukcji krokwiowo-płatwiowej wraz z pokryciem. 2. rozbiórce ścian szczytowych z pozostawieniem zmiennej wysokości (układu schodkowego murku ogniowego) oraz odtworzenie zgodnie ze sztuką budowlaną orynnowania oraz obróbek blacharskich i ścian szczytowych.". Następnie organ I instancji przywołał treść stosowanych przepisów u.p.e.a. i opisał przebieg postępowania. Podsumowując stwierdził, że powierzchnia zabudowy podlegająca rozbiórce wynosi 84.34 m2. Końcowo organ I instancji wskazał, że zobowiązany może przeznaczyć środki na zapłatę grzywny na wykonanie egzekwowanego nakazu i wnieść na podstawie art. 125 § 1 u.p.e.a. o umorzenie grzywny. Zobowiązany, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł zażalenie na opisane na wstępie postanowienie PINB z 1 sierpnia 2024 r., zarzucając naruszenie art. 122 § 1 i art. 15 § 1 i § 2 u.p.e.a. poprzez nieskuteczne doręczenie postanowienia i niedoręczenie upomnienia. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem nr 925/2024 z 18 października 2024 r. znak: WSE.7722.63.2024.NWOJ, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), dalej "K.p.a.", w zw. z art. 18 oraz art. 23 § 1 i § 4 u.p.e.a., utrzymał w mocy ww. postanowienie PINB z 1 sierpnia 2024 r. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że ww. decyzja MWINB z 15 kwietnia 2015 r. została zaskarżona przez zobowiązanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który prawomocnym wyrokiem z 17 września 2015 r., sygn. II SA/Kr 728/15, oddalił skargę. Kolejno Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 27 października 2017 r., sygn. II OSK 330/16, oddalił skargę kasacyjną zobowiązanego od ww. wyroku WSA. Dalej MWINB wskazał, że PINB przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przeprowadził 26 kwietnia 2018 r. kontrolę. Z protokołu z ww. kontroli wynika, iż przedmiotowy obowiązek rozbiórki nie został wykonany, a: "Pow zabudowy części nadbudowanej wynosi 678,00 x 1244 tj 84,34 m2". Wobec powyższego 9 maja 2018 r. PINB upomnieniem znak: ROIK II.5160.56.2014.AFE wezwał zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku orzeczonego w ww. decyzji PINB z 3 listopada 2014 r., utrzymanej w mocy decyzją MWINB z 15 kwietnia 2015 r. W upomnieniu tym poinformowano zobowiązanego, iż w razie niewykonania obowiązku sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. W dniu 5 lipca 2018 r. PINB ponownie przeprowadził kontrolę. Z protokołu z czynności kontrolnych wynika, że: "Przedmiotowa nadbudowa w trakcie prowadzenia czynności kontrolnych - jest w stanie surowym z oknami. Brak instalacji wewnętrznych. Wymiary 1244,00 x 678,00 m tj. 84,34 m2 po zewnętrznych krawędziach. Zrobiono dokumentację fotograficzną Wymiary zostały naniesione na podstawie dokumentacji tj. rys nr 1 dokumentacji znajdujące się w aktach sprawy". W adnotacji urzędowej z 30 lipca 2018 r. znak: ROIK II.5160.56.2014.AFE PINB wskazał powierzchnię zabudowy podlegającą rozbiórce jako 78 m2. W dniu 9 sierpnia 2018 r. wystawiony został tytuł wykonawczy nr 28/2018 wszczynający postępowanie egzekucyjne. Podaniem z 27 sierpnia 2018 r. zobowiązany, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł zarzut na podstawie art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. (w brzmieniu wówczas obowiązującym), tj. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Podczas kontroli przeprowadzonej 4 stycznia 2019 r. PINB ustalił, że nadbudowa przedmiotowego budynku nie jest rozebrana. Następnie PINB, po rozpatrzeniu powyższego zarzutu, postanowieniem nr 33/2019 z 10 stycznia 2019 r. znak: RPE.52.31.2018.KBR uznał wniesiony zarzut za nieuzasadniony. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem MWINB nr 754/2019 z 2 października 2019 r. znak: WSE.7722.10.2019.KKAD/MULE. W związku z wniesioną przez zobowiązanego skargą na ww. postanowienie MWINB, WSA w Krakowie prawomocnym wyrokiem z 11 lutego 2020 r. sygn. II SA/Kr 1547/19 oddalił ww. skargę. Następnie, po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej zobowiązanego od ww. wyroku, NSA wyrokiem z 6 lipca 2023 r. sygn. II OSK 2583/20 oddalił ww. skargę kasacyjną. W dniu 16 listopada 2023 r. ponownie skontrolowano wykonanie obowiązku i ustalono, iż nadal nie został wykonany. W dniu 22 listopada 2023 r. PINB postanowieniem znak: RPE.52.80.2022.KBR nałożył na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym nr 28/2018 z 9 sierpnia 2018 r. Po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego na powyższe postanowienie PINB, MWINB postanowieniem nr 466/2024 z 24 maja 2024 r. znak: WSE.7722.72.2023.NWOJ uchylił w całości postanowienie I instancji z 22 listopada 2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, celem jednoznacznego ustalenia powierzchni zabudowy podlegającej rozbiórce nadbudowy budynku mieszkalnego, usytuowanego na dz. nr [...] obr. [...] P. przy ul. S. w K., tj. poddasza z lukarną. Następnie 12 lipca 2024 r. przeprowadzono kontrolę, podczas której stwierdzono, iż: "Porównując stan faktyczny z dokumentacją fotograficzną załączoną do protokołu z czynności kontrolnych z dnia 5.07.20108r. znak: ROIK II.5160.56.2014.AFE ustalono, iż stan faktyczny budynku w zakresie bryły budynku nie uległ zmianie od czasu sporządzenia ww. protokołu i potwierdza się ustalenia w nim zawarte tj. "przedmiotowa nadbudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. S. w K. na dz. nr [...] obr. [...] P. nie została rozebrana (...) wymiary 1244,00 x 678,00 cm tj. 84,34 m2 po zewnętrznych krawędziach. (...) wymiary zostały naniesione na podstawie dokumentacji tj. rys. nr 1". Powierzchnia zabudowy nadbudowanej części budynku wynosi 1244,00 x 678,00 cm czyli 84,34 m2". Przechodząc do meritum sprawy MWINB wskazał, że zażalenie zobowiązanego nie zasługuje na uwzględnienie, a skarżone postanowienie PINB z 1 sierpnia 2024 r. jest prawidłowe. Dalej organ II instancji wyjaśnił, że egzekucja w przedmiotowej sprawie dotyczy wykonania przez skarżącego obowiązku o charakterze niepieniężnym, wynikającego z przepisów Prawa budowlanego, orzeczonego decyzją PINB z 3 listopada 2014 r., utrzymaną w mocy decyzją MWINB z 15 kwietnia 2015 r. Obowiązek wynikający z ww. decyzji polega na doprowadzeniu budynku na dz. [...] do stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę nadbudowanej części ww. budynku, tj. rozbiórkę poddasza z lukarną, polegającą na rozbiórce m.in. dwupołaciowego dachu - więźby dachowej wraz z poszyciem. Kolejno organ II instancji wskazał, że istotą grzywny w celu przymuszenia, jako środka egzekucyjnego stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, jest dolegliwość finansowa, służąca skłonieniu zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku. Wobec wszczęcia postępowania egzekucyjnego i dalszego uchylania się skarżącego od wykonania egzekwowanego obowiązku, co potwierdza przeprowadzona przed wydaniem postanowienia I instancji kontrola z 12 lipca 2024r., zasadnym było zastosowanie wobec zobowiązanego środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Następnie MWINB przywołał i wyjaśnił treść art. 121 u.p.e.a., stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie podstawę ustalenia wysokości grzywny w celu przymuszenia stanowi § 5 ww. art. 121. Wskazał, że grzywna w celu przymuszenia nałożona w celu wykonania obowiązku rozbiórki części budynku powinna być określona jako iloczyn powierzchni zabudowy objętej nakazem przymusowej rozbiórki części budynku i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Wymierzenie grzywny musi być poprzedzone ustaleniem, iż obowiązek rozbiórki dotyczy obiektu budowlanego lub jego części, a dla określenia wysokości grzywny konieczne są dwa elementy: cena i powierzchnia. Pierwszy z tych elementów ma wymiar normatywny, jest wielkością znaną i publikowaną, jego wskazanie zatem nie wymaga przeprowadzenia żadnego postępowania wyjaśniającego. Drugi jednak, jako mieszczący się w sferze faktograficznej indywidualnej sprawy, wymaga odpowiedniego wykazania. Dalej organ II instancji stwierdził, że powierzchnię, o której mowa w art. 121 § 5 u.p.e.a., stanowi powierzchnia zajęcia terenu przez dany obiekt budowlany lub jego część przeznaczoną do rozbiórki. Powierzchnię tę liczy się wraz z zewnętrznym obrysem danego obiektu (lub jego części), a nie tylko powierzchnią użytkową. Obowiązek rozbiórki nie obejmuje bowiem wewnętrznej powierzchni danego budynku, ale cały budynek lub część budynku. Zgodnie z zapisami polskiej normy PN-ISO 9836:2022-07 "Właściwości użytkowe w budownictwie - Określenie i obliczanie wskaźników powierzchniowych i kubaturowych" powierzchnia zabudowy budynku to powierzchnia terenu zajęta przez budynek w stanie wykończonym, wyznaczona przez rzut pionowy zewnętrznych krawędzi budynku na powierzchnię terenu. Powołując się m.in. na wyrok NSA z 23 stycznia 2014 r. sygn. II OSK 1981/12 organ II instancji wskazał, że jeżeli nakazem rozbiórki objęto konstrukcję dachu pokrywającą całą powierzchnię zabudowy budynku, do obliczenia wysokości grzywny w celu przymuszenia, o której mowa w art. 121 § 5 u.p.e.a. należy przyjąć powierzchnię zabudowy całego budynku. MWINB stwierdził, że powierzchnia nadbudowanej części budynku objęta egzekwowanym obowiązkiem wynosi 84,34 m2. Została ona jednoznacznie ustalona podczas kontroli przeprowadzonej przez PINB 12 lipca 2024 r., podczas której stwierdzono, iż "Porównując stan faktyczny z dokumentacją fotograficzną załączoną do protokołu z czynności kontrolnych z dnia 5.07.20108r. znak: ROIK II.5160.56.2014.AFE ustalono, iż stan faktyczny budynku w zakresie bryły budynku nie uległ zmianie od czasu sporządzenia ww. protokołu i potwierdza ustalenia w nim zawarte tj. "przedmiotowa nadbudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. S. w K. na dz. nr [...] obr. [...] P. nie została rozebrana (...) wymiary 1244,00 x 678,00cm tj. 84,34 m2 po zewnętrznych krawędziach"". Do ww. protokołów z kontroli dołączono dokumentację fotograficzną wraz z kopią karty (nr 69) z inwentaryzacji architektonicznej, która to inwentaryzacja stanowi załącznik do egzekwowanej decyzji PINB z 3 listopada 2014 r. Na dołączonej kopii z w/w inwentaryzacji znajduje się rysunek zatytułowany "RZUT III KONDYGNACJI – INWENTARYZACJA", opracowany w sierpniu 2009 r. przez architekta. Na podstawie ww. dokumentacji ustalono powierzchnię nadbudowy budynku podlegającej rozbiórce, a ustalenia te zostały odzwierciedlone w zgromadzonym materiale dowodowym w aktach postępowania egzekucyjnego. Ponadto organ II instancji stwierdził, że w postanowieniu PINB potwierdzone zostały ustalenia co do powierzchni nadbudowy podlegającej rozbiórce zawarte w protokołach z czynności kontrolnych: z 26 kwietnia 2018 r. i 5 lipca 2018 r. MWINB wyjaśnił, że poprzednio wskazywana powierzchnia zabudowy, tj. 78m2, została ustalona na podstawie informacji o obiekcie dostępnej w internetowym serwerze danych przestrzennych Urzędu Miasta K.. Zgodnie z regulaminem Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej, a dokładniej z pkt 3 zapisów ogólnych, prezentowane w Portalu mapy i serwisy mają charakter poglądowy, a pozyskiwane z niego wydruki nie stanowią dokumentów mających charakter prawny albo moc prawną. Wskazana wartość powierzchni zabudowy (78 m2) znajduje się także w zalegającej w aktach postępowania egzekucyjnego informacji opisowo-graficznej z mapy ewidencyjnej i rejestru gruntów (k. 50), która także nie ma mocy dokumentu prawnego (jak wynika z zapisu w tej informacji). W związku z tym dane powzięte z internetowego serwera danych przestrzennych Urzędu Miasta K. i informacji opisowo-graficznej z mapy ewidencyjnej i rejestru gruntów nie mogą być podstawą ustalenia powierzchni zabudowy dla celów wyliczenia grzywny na podstawie art. 121 § 5 u.p.e.a. MWINB uznał też, że PINB prawidłowo określił powyższą cenę na podstawie obowiązującego w dniu orzekania Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 24 maja 2024 r. w sprawie ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za I kwartał 2024 r. (Dz.U. GUS z 2024 r., poz. 22). Cena ta wynosiła 6722 zł. Pomimo błędnego wskazania przez PINB podstawy komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego: "za II kwartał 2023", w 17 wierszu na stronie 3 postanowienia I instancji, zamiast - za I kwartał 2024 r., PINB powołał się na właściwą cenę 1 m2 powierzchni użytkowej budynku (6 722 zł). Prawidłowo zatem wyliczono grzywnę: 84,34 m2 x 1344,40 zł/m2 (tj. 1/5 z 6722 zł) = 113 386,70 zł (po zaokrągleniu do pełnego grosza). Następnie organ II instancji wyjaśnił, że rozpatrując zażalenie MWINB działa jako organ odwoławczy i wydaje rozstrzygnięcie w oparciu o aktualny stan prawny. W aktualnym zaś stanie prawnym cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszona przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych, wynosi 6 737 zł, co wynika z Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 26 sierpnia 2024 r. w sprawie ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za II kwartał 2024 r. (Dz.U. GUS z 2024 poz. 39). Zatem obecnie, przy uwzględnieniu ceny wskazanej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w aktualnym komunikacie, obliczenie wysokości grzywny w celu przymuszenia na podstawie art. 121 § 5 u.p.e.a. przedstawia się w następujący sposób: 84,34 m2 x 1/5 x 6737 zł/m2 = 113 639,71 zł. Z porównania ww. kwot grzywny wynika, że obecnie wyliczona grzywna jest wyższa. Organ odwoławczy, będąc związany zakazem orzekania na niekorzyść (art. 139 K.p.a.), nie może zmienić rozstrzygnięcia zawartego w skarżonym postanowieniu w taki sposób, że byłoby ono niekorzystne dla wnoszącego zażalenie. Dlatego MWINB utrzymał w mocy całość skarżonego postanowienia, również w zakresie wysokości nałożonej grzywny w celu przymuszenia. Dalej MWINB stwierdził, że postanowienie organu I instancji zawiera wymagane zgodnie z art. 122 § 2 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wezwanie do wykonania egzekwowanego obowiązku, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku będzie orzeczone wykonanie zastępcze na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego. Odnosząc się do uwag zawartych w zażaleniu MWINB wyjaśnił, że obowiązek podjęcia przez PINB jako wierzyciela i jednocześnie organ egzekucyjny czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych jest przewidzianą w przepisach u.p.e.a. konsekwencją istnienia w obrocie prawnym decyzji nakazowej oraz niewykonania przez adresata tej decyzji orzeczonego w niej obowiązku. Środkami egzekucyjnymi stosowanymi w egzekucji niepieniężnych obowiązków orzekanych w oparciu o przepisy ustawy - Prawo budowlane są: grzywna w celu przymuszenia i wykonanie zastępcze. PINB nie może kierować się w tej kwestii swoim uznaniem, ale jest do podjęcia ww. działań zobowiązany artykułem 6 § 1 u.p.e.a. Jeżeli zobowiązany nie wykona obowiązku dobrowolnie, wierzyciel musi podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie zależy od jego woli. Kwestia zasadności i legalności decyzji, z której wynika egzekwowany obowiązek, nie może być przedmiotem badania w postępowaniu egzekucyjnym. Z art. 29 § 1 zdanie drugie u.p.e.a. wynika wprost, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organy działające już na etapie wykonania decyzji, w zakresie wyznaczonym przepisami ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie mogą oceniać zasadności czy prawidłowości decyzji, której egzekwowany obowiązek wynika (wyrok NSA z 21 czerwca 2013 r. sygn. II OSK 524/12). Mając na uwadze powyższe i fakt niewykonania przez zobowiązanego ciążącego na nim obowiązku, PINB słusznie podjął czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych w celu wykonania obowiązku. W upomnieniu z 9 maja 2018 r. znak: ROIK II 5160.56.204.AFE organ I instancji poinformował zobowiązanego o konsekwencjach niewykonania obowiązku, tj. skierowaniu sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. W dniu 9 sierpnia 2018 r. PINB zdaniem organu II instancji wystawił tytuł wykonawczy nr 28/2018 i tym samym wszczął postępowanie egzekucyjne w przedmiotowej sprawie, a następnie nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia. Organ II instancji zaznaczył, że uwagi skarżącego odnośnie skuteczności doręczenia upomnienia z 9 maja 2018 r. nie mogą zostać rozpatrzone w niniejszym postępowaniu, zainicjonowanym środkiem zaskarżenia, jakim jest zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny. Zgodnie z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. W zażaleniu na postanowienie o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia nie jest dopuszczalne powoływanie okoliczności wskazanych w art. 33 u.p.e.a., ponieważ zażalenie takie byłoby w istocie rzeczy zarzutem (wyrok NSA z 17 kwietnia 2023 r. sygn. II OSK 2954/20). Na marginesie MWINB zaznaczył, że zobowiązany skorzystał już z ww. środka, a kwestia skuteczności doręczenia upomnienia z 9 maja 2018 r. znak: ROIK II.5160.56.2014.AFEW została rozważona przez MWINB w postanowieniu z 2 października 2019 r., w którym wskazano m.in., że w związku z wysłaniem upomnienia z 9 maja 2018 r. przez PINB bezpośrednio do zobowiązanego, uznać należy, że doszło do skutecznego doręczenia tego upomnienia. Ponadto na ww. postanowienie MWINB wniesiona została skarga do WSA w Krakowie, który prawomocnym wyrokiem z 11 lutego 2020 r. sygn. II SA/Kr 1547/19 oddalił skargę. Z kolei NSA wyrokiem z 6 lipca 2023 r. sygn. II OSK 2583/20 oddalił skargę kasacyjną. Następnie, odnosząc się do uwag skarżącego odnośnie naruszenia art. 122 § 1 u.p.e.a. poprzez nieskuteczne doręczenie postanowienia zobowiązanemu, MWINB wskazał, że w aktach postępowania egzekucyjnego znak: RPE.52.80.2022.KBR (prowadzonych w tej części w postaci elektronicznej) znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki, zawierającej postanowienie z 1 sierpnia 2024 r. znak: RPE.52.80.2022.KBR. Z potwierdzenia odbioru wynika, iż postanowienie to skierowane zostało do radcy prawnego S. K. na adres: Kancelarii K. i Partnerzy Radcowie Prawni sp. p. ul. M. , [...]. W dniu 7 sierpnia 2024 r. odbiór ww. przesyłki pokwitował G. M., posługując się pieczęcią Kancelarii. Organ II instancji zwrócił uwagę na zalegające w aktach postępowania egzekucyjnego PINB znak: RPE.52.31.2018.KBR (prowadzonych w postaci papierowej) pełnomocnictwo z 28 marca 2018 r., udzielone przez skarżącego m.in. dla radcy prawnego S. K. (k. 64), jakie wpłynęło do PINB 9 października 2018 r. Wynika z niego umocowanie dla wyżej wymienionego do reprezentowania mocodawcy we wszystkich sprawach związanych z doprowadzeniem budynku przy ul. S. w K. do stanu poprzedniego. MWINB przywołał treść art. 40 § 2 K.p.a. i wskazał, że wstępując do przedmiotowego postępowania egzekucyjnego radca prawny S. K. wskazał adres Kancelarii: K. i Partnerzy Radcowie Prawni sp. p., ul. M. , [...], a więc adres siedziby Kancelarii prowadzonej w formie spółki prawa handlowego (spółka partnerska). Zgodnie zaś z art. 45 K.p.a. jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. Organ II instancji, przywołując wyrok NSA z 23 maja 2023 r. sygn. II OSK 245/12 wskazał, że w przypadku doręczeń dokonywanych spółce prawa handlowego nie ma zastosowania art. 43 K.p.a., dotyczy on bowiem doręczenia zastępczego (dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy, którzy podjęli się oddania pisma adresatowi) osobom fizycznym. W przypadku spółki pisma doręcza się osobie uprawnionej w jej imieniu do odbioru pism, a w razie niemożności doręczenia pisma w ten sposób stosuje się art. 44 § 1 pkt 2 K.p.a. Powinnością każdej jednostki organizacyjnej jest zapewnienie takiej organizacji odbioru pism, aby przebieg korespondencji odbywał się w sposób niezakłócony i wyłącznie przez osoby uprawnione. Jeśli osoba taka przebywa w miejscu wskazanym jako siedziba podmiotu i nie oświadcza doręczającemu, iż przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, nie można twierdzić, że doręczyciel doręczył przesyłkę do rąk osoby nieuprawnionej (wyrok NSA z 24 sierpnia 2023 r. sygn. I GSK 1817/19). Doręczający nie musi znać zakresu obowiązków i uprawnień osób znajdujących się w firmie, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru, składając własnoręczny podpis. Organ oceniający skuteczność doręczenia pisma może oprzeć się na domniemaniu, że osoba odbierająca pismo skierowane do skarżącej jest uprawniona do wykonania tej czynności, a nieuwzględnienie takiego domniemania pozostawałoby w sprzeczności z realiami obrotu gospodarczego i funkcjonowania jednostek organizacyjnych. Nie można zasadnie oczekiwać od organu, aby prowadził czynności wyjaśniające w celu ustalenia, czy osoba odbierająca pismo jest do tego uprawniona. Wobec powyższego MWINB stwierdził, że przesyłka zawierająca postanowienie PINB z 1 sierpnia 2024 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia została skutecznie doręczona, a zobowiązany skorzystał ze środka zaskarżenia poprzez wniesienie zażalenia na to postanowienie. Organ II instancji podsumował, że decyzja PINB z 3 listopada 2014 r., utrzymana w mocy decyzją MWINB z 15 kwietnia 2015 r., pozostaje w obrocie prawnym i zobowiązany winien ją w całości wykonać. Organ egzekucyjny, tj. PINB, jest ww. decyzją związany i tym samym zobligowany do stosowania środków egzekucyjnych, w tym grzywny w celu przymuszenia, w celu doprowadzenia do wykonania wynikającego z tej decyzji obowiązku, gdy zobowiązany tego obowiązku nie wykonał. Końcowo MWINB podkreślił, że funkcją grzywny określonej w art. 121 u.p.e.a. jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku, a nie ściągnięcie od niego odpowiedniej kwoty pieniężnej. W postanowieniu I instancji PINB wyznaczył możliwość dobrowolnego wykonania obowiązku, wskazując realny termin jego wykonania do 31 października 2024 r. Zgodnie bowiem z art. 125 u.p.e.a., w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu, a postanowienie w tej sprawie wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Wynika z tego zatem, że zobowiązany może uwolnić się od nałożonej na niego grzywny, wykonując egzekwowany obowiązek. Skarżący M. M., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na ww. postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nr 925/2024 z 18 października 2024 r. znak: WSE.7722.63.2024.NWOJ. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przez organ administracyjny przepisów prawa procesowego i materialnego, tj.: 1) art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, tj. "wydanie decyzji o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w całości, podczas gdy w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do wydania orzeczenia na mocy art. 138 § 1 pkt. 2 (...) tj. o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i w tym zakresie orzeczenia, co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie zarzutów i umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego"; 2) art. 119 § 1, art. 120 § 1 oraz art. 121 § 4 i 5 w zw. art. 26 § 1 u.p.e.a. poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego wyłącznie wobec zobowiązanego, w oparciu o tytuł wykonawczy, który został nałożony bez uprzedniego wyjaśnienia stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości, w tym jej ksiąg wieczystych, a w konsekwencji nałożenie obowiązku zapłaty grzywny celem przymuszania i wykonania obowiązku wyłącznie na skarżącego; 3) art. 6 i art. 8 K.p.a., poprzez działanie organu I instancji z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej i praworządności, także poprzez działanie w sposób podważający zaufanie obywateli do władzy publicznej; 4) art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a. oraz art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.), dalej "P.b.", poprzez niedokładne i niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia z naruszeniem przepisów prawnych ww. i opisanych w treści skargi. W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia MWINB oraz poprzedzającego je postanowienia PINB i umorzenie przedmiotowego postępowania, - zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, - rozpoznanie przedmiotowej skargi na rozprawie. W uzasadnieniu zarzutów i wniosków skarżący podniósł m.in., że umknęło uwadze organów prowadzących postępowanie w niniejszej sprawie, iż skarżący nie jest wyłącznym właścicielem przedmiotowej nieruchomości - a jedynie właścicielem części udziałów, i taki stan prawny miał miejsce na dzień wydania ww. tytułu wykonawczego. Zdaniem skarżącego w przypadku, gdy obowiązek podlegający egzekucji ma charakter wspólny, tzn. występuje wielu zobowiązanych, a taka sytuacja ma miejsce w przypadku np. wielu współwłaścicieli, organ egzekucyjny powinien nałożyć grzywnę w celu przymuszenia na każdego ze zobowiązanych. Nakładając grzywnę w celu przymuszenia na kilku zobowiązanych organ egzekucyjny ma obowiązek określić zasady realizacji tego obowiązku, w szczególności czy nakłada grzywnę solidarnie, a w konsekwencji, że może ona być spłacona nawet przez jednego ze zobowiązanych po rozliczeniu z pozostałymi zobowiązanymi. Natomiast zbycie udziału (całości lub jej części) w nieruchomości objętej obowiązkiem rozbiórki podlegającym egzekucji skutkuje tym, że nowy właściciel (nabywca) wstępuję w sytuację prawną swojego poprzednika i staje się także zobowiązanym do wykonania obowiązku. W takiej sytuacji organ egzekucyjny w wystawionym przez siebie tytule wykonawczym powinien / może wskazać nabywcę udziałów, także jako zobowiązanego zobowiązanych do wykonania obowiązku podlegającego egzekucji. Na powyższe zdaniem skarżącego wskazuje także wyrok NSA z 20 marca 2019 r. sygn. II OSK 916/17. Z tym zastrzeżeniem, że nałożona na podstawie pierwotnego tytułu wykonawczego grzywna w celu przymuszenia w sensie formalnym nie przechodzi na następców prawnych zbywcy części nieruchomości, co stanowi wprost art. 124 § 2 u.p.e.a. Jednak niewykonany obowiązek może być egzekwowany od nabywcy tej nieruchomości z zastrzeżeniem, że organ w wystawionym przez niego tytule wykonawczym wskaże następcę prawnego zobowiązanego. W konsekwencji oznacza to, iż wystawienie tytułu wykonawczego na "niewyczerpujący" krąg zobowiązanych, powoduje konieczność przeprowadzenia całego postępowania wyjaśniającego od początku. "Poczynając od ustaleń tj. kto i w jakim zakresie jest właścicielem nieruchomości, w jaki sposób nią włada, z niej korzysta, a nareszcie kto jest inwestorem wykonanych prac, co do których wydano nakaz rozbiórki - tych wszystkich okoliczności w niniejszej sprawie zaniechano, a takie działanie organu przesądza już o wydaniu rozstrzygnięcia o przyjęcia stanu faktycznego ustalonego z naruszeniem podstawowych zasad postępowania dowodowego". Tymczasem w przedmiotowej sprawie zupełnie pomięto fakt współwłasności nieruchomości, w tym budynku mieszkalnego, co do którego wydany został "nakaz rozbiórki dachu". W konsekwencji nałożono karę grzywny w celu przymuszenia, będącą przedmiotem niniejszego postępowania, wyłącznie na skarżącego. Skarżący zarzucił niezbadanie przez organy stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości - chociażby o treść ksiąg wieczystych – dostępnych organom administracji publicznej - jakie orzekały w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie. W odniesieniu do zarzutów skargi MWINB wskazał, że egzekwowany obowiązek został nałożony decyzją PINB z 3 listopada 2014 r., utrzymaną w mocy decyzją MWINB z 15 kwietnia 2015 r., na skarżącego jako inwestora. Grzywna w celu przymuszenia została nałożona na skarżącego, który jest jedynym adresatem ww. decyzji PINB z 3 listopada 2014 r., który pozostaje współwłaścicielem działki nr [...], a zatem ma możliwość wykonania obowiązku. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że nie można przyjąć, iż postępowania egzekucyjnego nie można prowadzić w stosunku do inwestora tylko dlatego, że po wydaniu decyzji przeniósł własność nieruchomości na inną osobę, jeżeli nadal jest posiadaczem i zarządcą obiektu budowlanego objętego decyzją, z której wynika obowiązek. Kwestia kto jest inwestorem wykonanych prac, nie może być przedmiotem badania w postępowaniu egzekucyjnym. Z art. 29 § 1 zdanie drugie u.p.e.a. wynika wprost, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dodatkowo MWINB podniósł, że w uzasadnieniu ww. prawomocnego wyroku z 17 września 2015 r. sygn. II SA/Kr 728/15 WSA w Krakowie odniósł się do zarzutu naruszenia w sprawie art. 52 P.b., wskazując: "Nie jest także uzasadniony zarzut skargi dotyczący niewłaściwego określenia adresata decyzji, (...) Zgodnie z art 52 ustawy prawo budowlane, inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art 48, art 49b, art 50a oraz art 51. W orzecznictwie sądowym w zasadzie utarty jest pogląd, że w pierwszej kolejności nakazy wymienione (między innymi) w art 51 powinny być skierowane do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej i ma tytuł prawny do obiektu. Jest to sytuacja najprostsza i nie budząca kontrowersji, w pewnym sensie idealna, jednakże zdecydowanie nie wyczerpuje bogactwa sytuacji faktycznych, które w rzeczywistości mogą mieć miejsce. Dlatego właśnie przepis art 52 wymienia trzy kategorie podmiotów potencjalnie zobowiązanych: inwestora, właściciela i zarządcę obiektu budowlanego. Nie ulega zatem wątpliwości, że w pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki lub wykonania innych czynności może zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano obiekt budowlany". Zatem zdaniem MWINB prawidłowość określenia skarżącego jako adresata decyzji została prawomocnie przesądzona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 r.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (materialnym - określającym prawa i obowiązki stron oraz procesowym - regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej), nie są przy tym związane – w myśl przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej "P.p.s.a." - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co daje Sądowi podstawę i zarazem obliguje do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa. Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie należy do ostatniej z wymienionych kategorii, dlatego też sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez wyznaczania rozprawy. Dokonana na podstawie powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że jest ono zgodne z prawem i prawidłowe, a bezzasadne zarzuty skargi nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Na wstępie należy podkreślić, że istotą postępowania egzekucyjnego w administracji jest przymusowe wykonanie obowiązków wymienionych w art. 2 u.p.e.a. w przypadku uchylania się zobowiązanych od wykonania tych obowiązków. Trzeba podkreślić, że nie tylko prawem, lecz również obowiązkiem wierzyciela (w niniejszej sprawie jest nim PINB) jest działanie celem doprowadzenia do wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej. W przedmiotowej sprawie wykonaniu podlega obowiązek rozbiórki nielegalnej (samowolnie wykraczającej poza ramy pozwolenia na budowę) nadbudowy budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...], tj. poddasza z lukarną. Obowiązek ww. rozbiórki, wynikający z decyzji MWINB z 15 kwietnia 2015 r., określono w tytule wykonawczym nr 28/2018 z 9 sierpnia 2018 r. Orzeczony obowiązek organ prawidłowo doprecyzował jako rozbiórkę: - dwupołaciowego dachu wykonanego w miejsce jednospadowego stropodachu - więźby dachowej wraz z poszyciem, z pozostawieniem murłat i z zachowaniem istniejących ścianek kolankowych, jako konstrukcji pod odtworzenie istniejącego wcześniej stropodachu o konstrukcji krokwiowo-płatwiowej wraz z pokryciem; - ścian szczytowych z pozostawieniem zmiennej wysokości (układu schodkowego murku ogniowego) oraz odtworzenie zgodnie ze sztuką budowlaną orynnowania oraz obróbek blacharskich i ścian szczytowych. Wykonanie powyższego obowiązku ma doprowadzić budynek mieszkalny jednorodzinny w zabudowie bliźniaczej, usytuowany na działce nr [...], nadbudowany w sposób istotnie odbiegający od projektu budowlanego zatwierdzonego ostateczną decyzją Prezydenta z 8 grudnia 2009 r. (...) do stanu poprzedniego, tj. zgodnego z prawem i inwentaryzacją stanowiącą część ww. dokumentacji technicznej (projektu budowlanego). Przed odniesieniem się do argumentacji podnoszonej przez skarżącego należy podkreślić, że jedyną drogą otwierającą sądową kontrolę legalności samego obowiązku rozbiórki, było wniesienie skargi na ww. ostateczną decyzję MWINB z 15 kwietnia 2015 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. Nota bene skarżący skorzystał z ww. możliwości, a postępowanie sądowe wywołane wniesieniem tej skargi zostało zakończone w II instancji wyrokiem NSA z 27 października 2017 r. sygn. II OSK 330/16, oddalającym skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie z 17 września 2015 r. sygn. II SA/Kr 728/15 oddalającego skargę. Faktem zatem jest, że legalność ww. decyzji MWINB została skontrolowana przez WSA i NSA. Decyzja rozbiórkowa została przez sądy obu instancji oceniona jako zgodna z prawem; jest zatem ostateczna i prawomocna. W konsekwencji wierzyciel i organ egzekucyjny miał i ma nadal prawo i obowiązek dążenia do wykonania ostatecznej od 2015 r. decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki. W szczególności należy podkreślić, jak słusznie podnosił MWINB, że po pierwsze, postępowanie egzekucyjne można prowadzić w stosunku do inwestora pomimo przeniesienia własności nieruchomości na inną osobę po wydaniu decyzji, jeżeli nadal jest posiadaczem i zarządcą obiektu budowlanego objętego decyzją, z której wynika obowiązek (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2009 r. sygn. II OSK 1921/07). Kwestia kto jest inwestorem wykonanych prac nie może być przedmiotem badania w postępowaniu egzekucyjnym. Z art. 29 § 1 zdanie drugie u.p.e.a. wynika wprost, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Również w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym Sąd nie może badać legalności decyzji rozbiórkowej podlegającej wykonaniu. Postępowanie egzekucyjne jest odrębnym postępowaniem w stosunku do postępowania w przedmiocie rozbiórki. Innymi słowy postępowanie egzekucyjne nie jest kontynuacją postępowania w przedmiocie rozbiórki. Po drugie, jak MWINB trafnie wskazał, WSA w Krakowie w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z 17 września 2015 r. sygn. II SA/Kr 728/15 odniósł się jednoznacznie do zarzutu naruszenia w sprawie art. 52 P.b., wskazując, że zarzut skargi dotyczący niewłaściwego określenia adresata decyzji nie jest uzasadniony. Zgodnie bowiem z art 52 P.b. inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art 48, art 49b, art 50a oraz art 51. W orzecznictwie sądowym utarty jest pogląd, że w pierwszej kolejności nakazy wymienione (między innymi) w art 51 P.b. powinny być skierowane do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej i ma tytuł prawny do obiektu. Jest to sytuacja najprostsza i nie budząca kontrowersji, w pewnym sensie idealna, jednakże zdecydowanie nie wyczerpuje bogactwa sytuacji faktycznych, które w rzeczywistości mogą mieć miejsce. Dlatego właśnie przepis art 52 wymienia trzy kategorie podmiotów potencjalnie zobowiązanych: inwestora, właściciela i zarządcę obiektu budowlanego. Nie ulega zatem wątpliwości, że w pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki lub wykonania innych czynności może zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano obiekt budowlany. Innymi słowy, prawidłowość określenia skarżącego jako adresata decyzji została w niniejszej sprawie prawomocnie przesądzona i nie może być na etapie egzekucji skutecznie kwestionowana. Odpowiadając na argumentację skargi należy ponownie zauważyć, że na obecnym etapie postępowania, w niniejszej sprawie poddanej kontroli Sądu, a dotyczącej grzywny nałożonej w postępowaniu egzekucyjnym, ani organy prowadzące postępowanie egzekucyjne ani Sąd, nie mają kompetencji do ponownego badania legalności decyzji rozbiórkowej. Dodać trzeba, że zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a., w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Grzywna w celu przymuszenia to środek egzekucyjny mający zastosowanie w przypadku przymusowej realizacji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 119 § 1 i § 2 u.p.e.a.). Warunki formalne nałożenia grzywny w celu przymuszenia wymienia art. 122 u.p.e.a. W § 1 tego przepisu nałożono obowiązek doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, natomiast § 2 wprowadza wymogi co do treści postanowienia o nałożeniu grzywny. Nie można również pominąć art. 15 u.p.e.a., który zezwala na wszczęcie egzekucji administracyjnej dopiero po upływie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Jak ewidentnie wynika z akt administracyjnych sprawy, wszystkie powyższe warunki zostały w niniejszej sprawie spełnione. Zobowiązanemu prawidłowo i skutecznie PINB doręczył upomnienie z 9 maja 2018 r. znak: ROIK II.5160.56.2014.AFE, wzywając zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji MWINB z 15 kwietnia 2015 r. Upomnienie zawierające stosowne pouczenia, m.in. o konsekwencji braku zadośćuczynienia obowiązkowi, odebrał dorosły domownik skarżącego 17 maja 2018 r. (k. 38-39 akt egzekucyjnych). Bezsporne również w sprawie jest, że skarżący (zobowiązany) nadal nie wykonał obowiązku rozbiórki. Także treść wysłanego do skarżącego tytułu wykonawczego z 9 sierpnia 2018r. zawiera konieczne, przewidziane prawem elementy, wymienione w art. 27 § 1 u.p.e.a., w tym adekwatną treść i podstawę prawną obowiązku (k. 51 akt egz.). Powyższy tytuł wykonawczy także został doręczony dorosłemu domownikowi skarżącego 20 sierpnia 2018 r. (k. 52 akt egz.). Skuteczność powyżej wskazanych doręczeń przesądziły prawomocnie WSA w Krakowie wyrokiem z 11 lutego 2020 r. sygn. II SA/Kr 1547/19 oraz NSA wyrokiem z 6 lipca 2023 r. sygn. II OSK 2583/20. Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 listopada 2001 r. do 20 lutego 2021 r., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Jako że w kontrolowanej sprawie niewątpliwe jest, że ww. tytuł wykonawczy z 20 sierpnia 2018 r. został doręczony dorosłemu domownikowi skarżącego 20 sierpnia 2018 r., brak wypełnienia części E tytułu przez wpisanie daty i podpisów zarówno doręczającego, jak i odbierającego tytuł wykonawczy, należy uznać za uchybienie nie mające wpływu na wynik sprawy. W szczególności niewątpliwie tytuł ten został wystawiony wobec skarżącego przez uprawniony organ. Biorąc powyższe pod uwagę, jak również niekwestionowaną okoliczność braku wykonania przez skarżącego nałożonego nań obowiązku, zastosowanie w niniejszej sprawie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia należy ocenić jako zgodne z prawem i uzasadnione. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje bowiem środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z kolei art. 119 § 2 tej ustawy stanowi, że grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. W egzekucji obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego organ dysponuje dwoma środkami egzekucyjnymi. Pierwszy z nich to grzywna w celu przymuszenia, drugi zaś wykonanie zastępcze. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, że w sytuacji, kiedy na zobowiązanym ciąży obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego, rzeczą organów jest dokonanie wyboru najwłaściwszego środka egzekucyjnego, który w realiach konkretnego przypadku będzie prowadził do bezpośredniego wykonania zobowiązania jednocześnie stanowiąc środek najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. W jednym przypadku z okoliczności sprawy może wynikać, że środkiem tym jest wykonanie zastępcze, w innym zaś może to być grzywna w celu przymuszenia o określonej wysokości (por. wyrok NSA z 10 lipca 2012 r., sygn. II OSK 518/11 (Lex nr 1252096). W niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że wykonanie zastępcze byłoby środkiem egzekucyjnym mniej uciążliwym dla zobowiązanego, tym bardziej, że w razie wykonania obowiązku nieuiszczona lub nieściągnięta grzywna podlega umorzeniu na wniosek zobowiązanego. Charakter grzywny w celu przymuszenia decyduje o tym, że zobowiązany może się uwolnić od płacenia grzywny poprzez wykonanie obowiązku. Zgodnie bowiem z art. 125 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Sąd ponownie wskazuje, że w całości podziela przedstawiony przez MWINB pogląd, że w postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować ani zasadności nałożonego obowiązku, ani też jego zakresu, ponieważ ten wynika z decyzji ostatecznej, która została podjęta w ramach innego postępowania (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 grudnia 2016 r. sygn. II SA/Kr 1204/16, Lex nr 2205740). Organ egzekucyjny jest uprawniony i jednocześnie zobowiązany jedynie do takiej weryfikacji przedmiotowego obiektu, aby stwierdzić jego tożsamość z obiektem objętym nakazem rozbiórki podlegającym egzekucji, co w niniejszej sprawie zostało dokonane prawidłowo. W postępowaniu egzekucyjnym nie ma możliwości negowania nakazu rozbiórki orzeczonego na podstawie P.b. Nie można łączyć postępowania egzekucyjnego z trybami postępowania administracyjnego, co wynika wprost z treści art. 29 § 1 u.p.e.a. Badanie, o którym mowa wyżej, obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Badanie to ma charakter formalny (por. wyroki NSA: z 23 lipca 2019 r., sygn. II OSK 1908/18, Legalis nr 2232525, z 21 czerwca 2016 r., sygn. II OSK 2539/14). Warunkiem dopuszczalności egzekucji administracyjnej jest to, aby obowiązek wynikał z decyzji lub postanowień właściwych organów albo bezpośrednio z przepisu prawa (art. 3 § 1 u.p.e.a.). Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, o której mowa w art. 29 § 1 in fine u.p.e.a., zachodzi w sytuacji wystąpienia okoliczności wykluczających możliwość prowadzenia egzekucji ze względów formalnych - podmiotowych lub przedmiotowych, a nie merytorycznych (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2019 r. sygn. II FSK 2568/17, Lex nr 2704446). Wobec zatem jednoznacznego określenia w uzasadnieniu decyzji obu instancji, że nakaz rozbiórki dotyczy nielegalnej nadbudowy budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...], tj. poddasza z lukarną, które to ustalenia zostały zaakceptowane najpierw przez MWINB, a następnie przez WSA w wyroku z 17 września 2015 r. sygn. II SA/Kr 728/15 oraz NSA w wyroku z 27 października 2017 r. sygn. II OSK 330/16, zdaniem Sądu organ egzekucyjny uprawniony był do zastosowania art. 121 § 5 u.p.e.a. wymierzając grzywnę. W przedmiotowej sprawie za zastosowaniem grzywny przemawiają zasady celowości i skuteczności podjętych działań. Grzywna powinna zmusić zobowiązanego do wykonania orzeczonego w 2015 r. obowiązku. Odnosząc się z kolei do bezzasadnych zarzutów naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 K.p.a. trzeba zauważyć, że specyfika postępowania egzekucyjnego polegająca na przymusowym jego charakterze, a przede wszystkim wymóg szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków, uniemożliwiają nadawanie wszystkich instytucjom i rozwiązaniom procesowym istniejącym w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym równoważnego znaczenia w postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok WSA w Warszawie z 25 marca 2020 r. sygn. VII SA/Wa 2561/19, Lex nr 3038236). Niemniej jednak jedyną okolicznością, którą skarżący wskazał jako niedostatecznie wyjaśnioną przez organy, była kwestia własności przedmiotowej nieruchomości. Tymczasem, jak już wyżej wykazano, prawidłowość określenia skarżącego jako adresata decyzji rozbiórkowej, podlegającej przymusowemu wykonaniu, została w niniejszej sprawie prawomocnie przesądzona przez WSA i NSA i nie może być ponownie badana na etapie postępowania egzekucyjnego. Dlatego też wszelkie zarzuty dotyczące niezbadania przez organy kwestii własności i treści ksiąg wieczystych nie mogły skutecznie podważyć prawidłowości orzeczonej zaskarżonym postanowieniem grzywny. W związku z powyższym zarzuty naruszenia art. 119-121 w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a. okazały się całkowicie bezzasadne. Należy też zauważyć, że organ II instancji odniósł się do wszystkich zarzutów zażalenia dotyczących kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie. Nota bene, powołanym w skardze wyrokiem NSA z 20 marca 2019 r., sygn. IIOSK 916/17, sąd ten oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach z 2 grudnia 2016 r. sygn. II SA/Gl 620/16 oddalającego skargę na postanowienie organu nadzoru budowlanego w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia z powodu uchylania się od wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej i niewykonanej decyzji. Wbrew argumentacji skarżącego, z ww. orzeczenia nie wynika obowiązek, a jedynie możliwość, uprawnienie organu nadzoru budowlanego, do nałożenia grzywny w celu przymuszenia na każdego z wielu zobowiązanych. Końcowo należy zaznaczyć, że prawidłowo organ II instancji obliczył wysokość grzywny, która nie była zresztą kwestionowana przez skarżącego. Słusznie też MWINB zastosował w sprawie art. 139 K.p.a. Podsumowując należy stwierdzić, że organ II instancji przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie rzetelnie i wnikliwie, z poszanowaniem zasad ogólnych stanowionych przez K.p.a. oraz przepisów u.p.e.a. MWINB w uzasadnieniu swojego zgodnego z prawem rozstrzygnięcia zawarł wyczerpujące wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i stosowanych przepisów prawa. W konsekwencji, wobec braku postaw do uwzględnienia skargi, Sąd ją oddalił, o czym orzekł w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło