II SA/Kr 171/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie WSA Piotr Fronc (spr.) ASR WSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 listopada 2022r. znak SKO.OŚ/4170/323/2022 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz [...] S.A. z siedzibą w O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 11 lipca 2022 r. znak SE.6236.1.2019.BS Burmistrz Miasta i Gminy Olkusz uchylił własną decyzję z dnia 24 października 2019 r., nakazującą R. P. niezwłoczne usunięcie odpadów zgromadzonych w hali na działce nr [...] oraz umorzył postępowanie z powodu jego bezprzedmiotowości. Bezprzedmiotowość wynikała z tego, że działalność gospodarcza prowadzona przez R. P. została wykreślona z rejestru CEIDG od dnia 1 marca 2020 r. Odwołanie od tej decyzji złożyła [...] S.A. z siedzibą w O. będąca właścicielem powyższej działki, na którą to spółkę w związku z powyższym rozstrzygnięciem spadł obowiązek usunięcia zgromadzonych odpadów. Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 listopada 2022 r. nr SKO.ŚR/4170/323/2022 stwierdzono niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu argumentowano, że niedopuszczalność odwołania ma w niniejszej sprawie charakter zarówno przedmiotowy, jak i podmiotowy. Niedopuszczalność przedmiotowa wynika z tego, że zaskarżonej decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, przez co decyzja ta stała się ostateczna. Niedopuszczalność podmiotowa jest natomiast spowodowana faktem, że odwołanie zostało złożone przez podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu w I instancji. W skardze na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie: 1. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 26 ustawy o odpadach poprzez ustalenie, że [...] S.A. z siedzibą w O. w niniejszej sprawie nie powinna posiadać statusu strony postępowania administracyjnego, podczas gdy rozstrzygnięcie sprawy bezpośrednio jest związane z interesem prawnym [...] SA., bowiem spółka jest właścicielem nieruchomości, na której zostały zgromadzone nielegalnie odpady; 2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak dążenia do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony postępowania, a także niewzięcie przez organ pod uwagę całokształtu materiału dowodowego i niewywiązanie się z obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału zgromadzonego w aktach oraz znanych organowi z urzędu z innych postępowań administracyjnych prowadzonych w związku z niniejszą sprawą, w wyniku czego zostały wyprowadzone nielogiczne i nieuzasadnione wnioski oraz wydane błędne postanowienie w przedmiotowej sprawie, w szczególności organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego dotyczącego spraw karnych, w szczególności nie nadał odpowiedniego waloru wyrokowi skazującemu J. W. wydanemu w sprawie karnej prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział III Karny pod sygnaturą akt III K 188/20; 3. art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania przez [...] S.A. z siedzibą w O. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Olkusz z dnia 11 lipca 2022 roku (znak: SE.6236.1.2019.BS) uchylającą decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Olkusz z dnia 24 października 2019 roku nakazującą R. P. FHU R. P., niezwłoczne usunięcie odpadów, zgromadzonych w hali znajdującej się na działce nr [...] oraz umorzono postępowanie z powodu jego bezprzedmiotowości, która miała charakter podmiotowy i polegała na tym, że przestał istnieć podmiot będący stroną postępowania – czyli przedsiębiorca R. P., który został wykreślony z CEIDG od dnia 1 marca 2020 roku, podczas gdy [...] S.A. w niniejszej sprawie winna posiadać status strony postępowania administracyjnego oraz wniosła odwołanie w terminie nie przekraczającym ustawowy termin 14 dni od dnia powzięcia informacji o wydaniu decyzji w niniejszej sprawie - dopiero z dniem 25 sierpnia 2022 roku [...] SA w O. powzięła wiedzę, o tym, że w dniu 11 lipca 2022 roku została wydana decyzja w sprawie o numerze SE.6236.1.2019 (Skarżącemu nie została doręczona decyzja). Mając na względzie powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania przed sądem administracyjnym niezbędnych do celowego dochodzenia praw oraz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przed sądem administracyjnym według norm prawem przepisanych. Organ odwoławczy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2023, poz. 259), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie wydane na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.Dz.U. z 2022 r. poz.2000 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W doktrynie wskazuje się, że niedopuszczalność odwołania może mieć charakter przedmiotowy i podmiotowy. Jako przykład niedopuszczalności przedmiotowej wskazuje się sytuację, gdy zaskarżona czynność organu nie jest decyzją, lecz np. jej projektem, czynnością materialno-techniczną lub umową cywilnoprawną, decyzja nie została jeszcze doręczona ani ogłoszona stronie, czy też w sytuacji, gdy odwołanie wniesione zostało od decyzji organu drugiej instancji. W niniejszej sprawie odwołanie zostało wniesione od decyzji organu pierwszej instancji, która zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. mogła być przedmiotem zaskarżenia. Wbrew twierdzeniom Kolegium, nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie sprawiło, że rozstrzygnięcie to stało się ostateczne, a zatem, że nie może zostać poddane kontroli instancyjnej. Wyłącznym skutkiem rygoru, o którym mowa w art. 108 k.p.a. jest to, że decyzja może być wykonana przed upływem terminu do wniesienia odwołania (art. 130 § 1 pkt 3 k.p.a.). Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie wyklucza zatem możliwości zaskarżenia tej decyzji, a tym samym nie sprawia, że złożone od niej odwołanie jest niedopuszczalne. Nie można również zgodzić się z Kolegium, że w sprawie mamy do czynienia z tzw. niedopuszczalnością podmiotową. Jako przykłady podmiotowych przyczyn niedopuszczalności odwołania wskazać można niezdolność odwołującego się do czynności prawnych, czy też oczywisty brak po stronie określonego podmiotu legitymacji odwoławczej, np. w razie wniesienia odwołania przez organ administracji publicznej, który na mocy przepisu szczególnego – ze względu na swoje zadania ustawowe – jest uprawniony do wystąpienia do organu właściwego o wydanie określonej decyzji (por. G. Łaszczyca [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks..., t. 2, s. 210) lub przez organizację społeczną, która nie została dopuszczona do udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji (por. wyrok WSA w Gdańsku z 20.03.2013 r., II SA/Gd 651/12, LEX nr 1301147). "Niedopuszczalność odwołania ze względów podmiotowych zachodzi wówczas, gdy bez głębszego badania jest oczywiste, że odwołanie wniosła osoba trzecia" (wyrok WSA w Szczecinie z 9.01.2014 r., II SA/Sz 901/13, CBOSA). Organ odwoławczy argumentował, że oczywista niedopuszczalność odwołania wynika z tego, iż wnosząca ten środek zaskarżenia spółka nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji. Powyższy wniosek jest niedopuszczalnym uproszczeniem regulacji kodeksowych. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołanie służy stronie. W świetle art. 28 k.p.a. stroną nie jest ten, kto brał udział w postępowaniu, lecz "każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek." W przedmiotowej sprawie spółka wnosząca odwołanie nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji, lecz wywodziła swój interes prawny z tego, że uchylenie decyzji nakazującej usunięcie odpadów R. P. powoduje przerzucenie tego obowiązku na nią, tj. na właściciela działki, na której znajdują się konieczne do usunięcia odpady. W tej sytuacji nie może być mowy o oczywistym braku legitymacji po stronie skarżącej spółki do zaskarżenia decyzji. W wyroku z 24.01.2013 r., II OSK 1774/11, NSA stwierdził, że stwierdzenie niedopuszczalności odwołania "jest możliwe tylko w sytuacji, gdy brak interesu prawnego po stronie wnoszącego odwołanie jest oczywisty i w sposób niebudzący wątpliwości wynika z tego odwołania. Natomiast w razie istnienia jakichkolwiek kwestii wymagających wyjaśnienia bądź gdy odwołujący twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, obowiązany jest wszcząć postępowanie odwoławcze i w razie stwierdzenia, że strona nie ma interesu prawnego, umarza postępowanie na podstawie art. 138 § 1 pkt 3". Podobnie orzekł NSA w wyroku z 20.08.2013 r., II OSK 855/12, podnosząc, że jeżeli konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, organ odwoławczy po przeprowadzeniu tego postępowania i uznaniu, że odwołujący nie ma interesu prawnego, umarza postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 (zob. też wyrok NSA z 7.09.2012 r., II OSK 905/11). Również w literaturze podkreśla się, że dopuszczalne jest stwierdzenie niedopuszczalności odwołania jedynie w razie oczywistego braku legitymacji odwoławczej. Natomiast w przypadku, gdy podmiot wnoszący odwołanie twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, organ odwoławczy powinien dokonać oceny zasadności twierdzenia podmiotu w toku postępowania odwoławczego (B. Adamiak, Odwołanie..., s. 44–45; B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 706–707; G. Łaszczyca [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks..., t. 2, s. 182). Reasumując, w przedmiotowej sprawie z pewnością nie miała miejsca niedopuszczalność przedmiotowa odwołania, bowiem odwołanie to zostało złożone od decyzji nieostatecznej. Jeżeli zaś chodzi o niedopuszczalność podmiotową, organ odwoławczy naruszył art. 127 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. twierdząc, że o statusie strony postępowania odwoławczego decyduje udział danego podmiotu w postępowaniu przed organem I instancji. Jak wskazano powyżej o statusie strony, a przez to legitymacji do wniesienia odwołania decyduje to, czy wnoszący odwołanie podmiot ma w tym interes prawny. Wobec tego, że powyższego aspektu organ odwoławczy w ogóle nie zbadał, uczyni to w ramach ponownego rozpoznania sprawy, uwzględniającd f zawarte powyżej wskazówki. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku. O kosztach orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.