II SA/Kr 197/18
WyrokWSA w Krakowie2018-04-04
Skład orzekający: Sędzia WSA Jacek Bursa, WSA Mirosław Bator, WSA Krystyna Daniel (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Gminy może w drodze uchwały prawa miejscowego nałożyć obowiązek uiszczenia opłaty za przyłączenie do sieci wodociągowej, w tym opłaty za próby techniczne?Ratio decidendi
Rada Gminy nie posiada upoważnienia ustawowego do nakładania w drodze uchwały prawa miejscowego obowiązku uiszczenia opłaty za przyłączenie do sieci wodociągowej. Przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, w szczególności art. 24, nie dają podstawy do wprowadzania takich opłat, a jedynie do zatwierdzania taryf za dostarczanie wody. Opłata za przyłączenie, wprowadzona uchwałą, ma charakter daniny publicznej i stanowi naruszenie kompetencji prawotwórczych gminy.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Muszynie zaskarżył uchwałę Rady Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna zatwierdzającą taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę, w części dotyczącej opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowych. Prokurator zarzucił, że przepisy stanowiące podstawę uchwały nie upoważniają rady do nakładania takich opłat, które mają charakter daniny publicznej. Rada Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna podjęła uchwałę na podstawie przepisów ustawy o samorządzie gminnym i ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części § 1 w zakresie, w jakim zatwierdza ona stawki opłat określone w tabeli nr 2 Załącznika nr 1.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie : WSA Mirosław Bator WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Muszynie na uchwałę nr LI.702.2014 Rady Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna z dnia 25 września 2014 r. w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę na okres od 01 listopada 2014 r. do 31 października 2015 r. na terenie wsi Powroźnik stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części § 1 w zakresie w jakim zatwierdza on stawki opłat określone w tabeli nr 2 Załącznika nr 1.
UZASADNIEŃ IE
Prokurator Rejonowy w Muszynie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na uchwałę Nr Ll.702.2014 Rady Miasta i Gminy Uzdrowiskowej w Muszynie z 25 września 2014 roku w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę na okres od 01 listopada 2014 do 31 października 2015 roku na terenie wsi Powroźnik w części dotyczącej § 1 zatwierdzającego w załączniku do uchwały Tabelę nr 2 stanowiącą o opłacie za przyłączenie do urządzeń wodociągowych. Domagał się stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części.
W uzasadnieniu Prokurator podał, że uchwała ta została podjęta na podstawie m.in. art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 24 ust. 1 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Powołane przez Radę Miasta i Gminy Uzdr. Muszyna przepisy nie mogą stanowić podstawy do nałożenia w drodze uchwały obowiązku uiszczenia stosownej opłaty, jako kosztu przyłączenia do sieci wodociągowej, na który składają się też koszty przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę.
Zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, posiada bowiem cechy ogólności, generalności i abstrakcyjności, określa bowiem adresata poprzez wskazanie jego cech nie wymieniając go z nazwy, dyspozycja określa postępowanie adresata i ma zastosowanie do wielu powtarzalnych okoliczności, stanowi podstawę do uiszczenia opłaty w zamian za włączenie się do sieci wodociągowej. W polskim systemie prawa żaden przepis nie daje Radzie uprawnień do ogólnego wprowadzania opat w drodze regulacji prawnych powszechnie obowiązujących. Opłaty przewidziane zaskarżoną uchwałą miały cechy jednostronnie narzuconej mieszkańcom daniny publicznej. W okresie uchwalania przedmiotowej uchwały nie było przepisów ustawowych, które upoważniałyby gminę do wprowadzenia opłat z tytułu podłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej i regulacji prawnych powszechnie obowiązujących.
Organ zacytował treść art. 15, art. 3 ust. 1 i art. 24 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Stwierdził, że przepisy prawa nie dają podstawy do nałożenia w drodze uchwały rady gminy obowiązku ponoszenia opłat za wykonanie usługi przyłączenia nieruchomości do sieci, w tym wypadku ukrytych w postaci opłaty za wykonanie prób przyłącza wykonanego przez odbiorcę. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu Najwyższego (wyrok NSA z 31 maja 1996 roku, sygn. l SA/Łd 65/96, z 16 grudnia 1996 roku, sygn. II SA/Kr 1377/96, uchwała SN z 26 września 1995 roku, III AZP 22/95, OSNiAPiUS 1996, Nr 6 póz. 80, wyrok NSA z 14 marca 2003 roku, sygn. akt l SA 85/03, Lex nr 121772).
Ponadto Prokurator wskazał, że ze względu na fakt, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego, należy stwierdzić, że brak jest ograniczenia czasowego możliwości stwierdzenia jej nieważności. Zwrócił również uwagę, iż pomimo tego, że skarżona uchwał miała charakter okresowy, to jednak wywołała skutki prawne od wejścia jej do obrotu prawnego, do dnia utraty mocy. Na jej podstawie pobierano bowiem opłaty, co ma istotne znaczenie dla kwestii
wynagrodzenia szkody, jaka została wyrządzona przez niezgodne z prawem
•%
działanie organu władzy publicznej oraz zakazu zamykania komukolwiek drogi sądowej do dochodzenia naruszenia jego wolności i praw.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Muszyny wniósł o oddalenie skargi. Argumentował, że skarga została złożona po terminie określonym w art. 53 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przez podmiot nieuprawniony w stosunku do art. 53 § 3 ustawy p.p.s.a tj. instytucję, którą jest Prokuratura Rejonowa w Nowym Sączu, o czym świadczy określenie pozycji skarżącego w skardze. Zgodnie z art. 53 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do złożenia niniejszej skargi uprawniony jest Prokurator, nie zaś instytucja w postaci Prokuratury Rejonowej w Muszynie. Artykuł 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż prokurator może wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, jeżeli według jego oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. W takim przypadku przysługują mu prawa strony. Przepis ten w żadnym zakresie nie określa formy prawnej wystąpienia
ze skargą jednostki organizacyjnej prokuratury powszechnej jaką jest Prokuratura Rejonowa w Muszynie. Jednoznacznie potwierdza to art. 16 ustawy z 28 stycznia 2016 roku prawo o prokuraturze (tekst jednolity Dz. U. 2017.1767 z późn. zm.), który stwierdza, że Prokuratura Rejonowa to powszechna jednostka organizacyjna prokuratury, która nie jest Prokuratorem i nie może być traktowana jako organ sensu stricte, o którym mowa w ustawie o p.p.s.a., gdyż to w jej imieniu działają prokuratorzy, a nie ona działa w imieniu prokuratorów. W zaistniałym przypadku, skarżącym literalnie określonym w skardze jest Prokuratura Rejonowa w Muszynie, czyli instytucja-jednostka, a nie prokurator który wstępuje w postępowanie przed WSA. W związku z czym, nie ma tu zastosowania norma określona w art. 53 § 3 ustawy p.p.s.a.
Organ odwołał się do brzmienia art. 70 ustawy prawo o prokuraturze, wskazując, że w przedmiotowej sprawie Prokurator Rejonowy z takiej możliwości wystąpienia do Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna nie skorzystał. Przepis ten jednocześnie nie stanowi legitymacji prawnej do występowania jako strony skarżącej Prokuratury Rejonowej w Muszynie, natomiast jednoznacznie określa stronę
postępowania jako Prokuratora.
*
Ponadto organ podkreślił, że zaskarżona uchwała funkcjonowała w obrocie prawnym do 31 października 2015 roku. Dodatkowo, uchylenie uchwały w odniesieniu do jej skutków nie blokuje prawa do skorzystania ze skargi na przedmiotową uchwałę, w związku z czym stwierdzenie jej nieważności jest bezzasadne.
Dalej organ wskazał, że według stanu prawnego obowiązującego na dzień podejmowania przedmiotowej uchwały, rada gminy zobligowana była do podejmowania uchwały o zatwierdzeniu taryf, na podstawie art. 24 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. W czasookresie wskazanym w skardze, to jest w okresie od 01 listopada 2014 r. do 31 października 2015 roku, dotyczącym uchwały podjętej w dniu 25 września 2014 roku, w polskim ustawodawstwie istniał szereg wątpliwości dotyczących zastosowania art. 24 o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Problem natury prawnej był tak doniosły, iż w związku z ujawnionymi rozbieżnościami w wykładni prawa oraz rozwiązaniami przyjmowanymi przez poszczególne jednostki,
3
zaszła konieczność wydania w dniu 11 kwietnia 2017 r. wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 91/17, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Wojewody Małopolskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Nowym Wiśniczu z 30 kwietnia 2015 r. nr VIII/56/15 w sprawie zatwierdzenia taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Zgodnie z wyżej wymienionym wyrokiem, stanowisko judykatury zostało w całości uwzględnione przez Radę Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna przy podejmowaniu kolejnej uchwały obejmującej stawki za okres od 1 listopada 2017 do 31 października 2018 roku. Z tego względu uchwała nr XLI.449.2017 z 28 września 2017 r. w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę na okres od 1 listopada 2017 do 31 października 2018 roku na terenie wsi Powroźnik podjęta już po zaprezentowaniu aktualnego stanowiska przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w przywołanym orzeczeniu, jest zgodna ze stanowiskiem prezentowanym przez Prokuratora Rejonowego w przedmiotowej skardze, z tego również względu nie podlega zaskarżeniu w żadnym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji z art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Postępowanie przed sądami administracyjnymi (Dz. U.2016. 718, ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji z art. 134 §1 kpa.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, w tym także -zgodnie z art. 3 § 2 pkt. 5 akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów adm. Rządowej. Kontrola ta - w przypadku uchwał podejmowanych przez organy samorządu terytorialnego - sprowadza się do oceny, czy dany akt wydany został z obrazą obowiązujących przepisów. W przypadku zaistnienia takiej sytuacji konieczne jest stwierdzenie nieważności uchwały, bądź stwierdzenie, że została wydana z
naruszeniem prawa (art. 147 § 1 ustawy p.p.s.a.). Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Skarga prokuratora na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego nie jest ograniczona jakimkolwiek terminem, bez znaczenia pozostaje zatem fakt wniesienia jej po upływie ponad trzech lat od podjęcia zaskarżonej uchwały. Skarga jest zasadna.
Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga w pierwszej kolejności ustalenia, czy zaskarżona uchwała Rady Miasta i Gminy Uzdrowiskowej w Muszynie Ll.702.2014 z Muszynie z dnia 25 września 2014 roku w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę na okres od 01 listopada 2014 do 31 października 2015 roku na terenie wsi Powroźnik jest aktem prawa miejscowego.
Aktami prawa miejscowego są akty normatywne zawierające przepisy o charakterze abstrakcyjnym i generalnym, powszechnie obowiązujące na określonej części terytorium państwa, wydawane przez organy samorządu terytorialnego lub terenowe organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie (art. 87 ust. 2 Konstytucji). Do cech aktów prawa miejscowego zalicza się: 1) oznaczenie adresata norm prawnych zawartych w takich aktach, pozostającego poza strukturą administracji, 2) terytorialny zasięg aktu prawa miejscowego, 3) normatywny charakter, 4) generalny i abstrakcyjnych charakter norm prawnych zawartych w takich aktach. Ponieważ adresaci zaskarżonej uchwały określeni zostali generalnie, a nie imiennie, uchwała dotyczy sytuacji powtarzalnych, a nie jednorazowych, to tym samym zaskarżona uchwała ma charakter normatywny, generalny i abstrakcyjny. Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę podziela te poglądy orzecznictwa, zgodnie z którymi uchwała dotycząca zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest aktem prawa miejscowego (wyrok WSA w Krakowie z 10. 01. 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1529/17; wyrok z 14 września 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 1096/09).
Zgodnie z treścią art. 94 Konstytucji RP organy samorządu jak i terenowe organy administracji rządowej ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Powyższą zasadę potwierdza przepis art: 40 ust. 1
ustawy o samorządzie gminnym, który w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały stanowił, że na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Z istoty tego upoważnienia wynika, że musi być ono wyraźne, a nie tylko pośrednio wynikające z przepisów ustawowych i wskazywać winno organ administracji publicznej właściwy do wydania danego aktu normatywnego. Upoważnienie ustawowe określa materię, która ma być przedmiotem regulacji w drodze aktu prawa miejscowego i organy kompetentne do jego wydania.
W ocenie Sądy w składzie rozstrzygającym w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że wydana w niniejszej sprawie uchwała zawiera wszystkie elementy prawa miejscowego obowiązującego na terenie wsi Przewoźnik. Została bowiem skierowana do wszystkich mieszkańców ww. miejscowości , którzy zamierzali przyłączyć się do sieci kanalizacyjnej oraz nakładała na bliżej nieokreśloną grupę podmiotów obowiązek ponoszenia opłat za przyłączenie się do urządzeń wodociągowych (wynikającą z przeprowadzenia prób technicznych w kwocie 75, 48 zł za przyłączenie. Powyższa regulacja została zawarta w załączniku nr 1, w tabeli nr 2 do zaskarżonej uchwały.
Przedstawione stanowisko co do zakwalifikowania tego typu uchwał do aktów prawa miejscowego znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych ((m.in. wyroku: NSA z 27. 09. 2007 r., sygn. akt e II OSK 1046/07),
Mając na uwadze, że zgodnie z art. 53 § 3 ustawy p.p.s.a. skarga Prokuratora na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego nie jest ograniczona jakimkolwiek terminem, bez znaczenia pozostaje zatem fakt wniesienia jej po upływie ponad trzech lat od podjęcia zaskarżonej uchwały z dnia 25 września 2014 r. .
Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 i 6 ustawy z 7. 06. 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006.123.858) w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały nie stanowił on upoważnienia do nakładania obowiązku uiszczenia opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych. Przepis art. 24 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że taryfy podlegają zatwierdzeniu w drodze uchwały rady gminy, natomiast zgodnie z art. 24 ust. 6 Rada gminy może podjąć uchwałę o dopłacie dla jednej, wybranych lub
wszystkich taryfowych grup odbiorców usług. Dopłatę gmina przekazuje przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu. Wymienione w uchwale art. 24 ust. 1 i ust. 6 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków dotyczą zatwierdzania taryf rozumianych jako zestawienie ogłoszonych publicznie cen i stawek opłat za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków oraz warunki ich stosowania (art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków), nie zawierają natomiast podstawy do nakładania jednorazowych opłat za przyłączenie posesji do sieci wodociągowej. Wprawdzie art. 15 ust. 2 cyt. wyżej ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków stanowi, że osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci zapewnia realizację przyłączenia do tych sieci na własny koszt, a rada gminy ma stosownie do brzmienia art. 19 ust. 1 cyt. ustawy uchwalić regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków obowiązujący na terenie gminy, którego jednym z elementów jest określenie przez organ stanowiący gminy "warunków przyłączenia do sieci" (art. 19 ust. 2 pkt 4 cyt. ustawy), to przepis ten nie daje radzie gminy kompetencji do wprowadzania odpłatności za przyłączenie poszczególnych nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, (por. glosa W. Chróścielewski, J.P. Tarno do wyroku NSA z 13 grudnia 2000 r., sygn. akt II SA 2320/00, publ. OSP 2002/6/75). Z faktu, że sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę należą do zadań własnych gminy nie wynika jednak kompetencja dla organu stanowiącego gminy do wprowadzania opłat za podłączenie do sieci podmiotów chcących z niej korzystać (wyrok WSA w Krakowie z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1529/17). Nie zmienia tego faktu okoliczność, że zgodnie z § 5 pkt 7 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 127, póz. 886) taryfy zawierają m.in. stawkę opłaty za przyłączenie do urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych, będących w posiadaniu przedsiębiorstwa, wynikającą z kosztów przeprowadzenia prób technicznych przyłącza wybudowanego przez odbiorcę usług. Rozporządzenie bowiem jako akt prawa wykonawczego nie może stanowić podstawy do nakładania obowiązku, a przepisy ww. rozporządzenia należy interpretować w kontekście upoważnienia do jego wydania zawartego w art. 25 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków,
7
zgodnie z którym "minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej określi, w drodze rozporządzenia, wzór wniosku o zatwierdzenie taryf oraz niezbędny zakres informacji zawartych w uzasadnieniu taryf1. Regulacje w zakresie wzoru wniosku nie mogą stanowić podstawy do nakładania obowiązków (w tym finansowych) na adresatów działań administracji (por. w tej kwestii wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2010 r., II OSK 892/10, wyrok WSA w Krakowie z 19 stycznia 2017 r. sygn.. akt .II SA/Kr 1529/17 . Konkludując, przepis art. 24 ust. 1 i ust. 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie dawał podstawy prawnej ani do samodzielnego ustalenia przez radę gminy w drodze uchwały wysokości opłaty przyłączeniowej do sieci kanalizacyjnej, ani też do zatwierdzenia taryfy ustalającej wysokość takiej opłaty w drodze aktu prawa miejscowego.
Z kolei art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym, wg którego do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy stanowi odesłanie do innych ustaw regulujących kompetencje rady gminy, a zatem nie może samoistnie stanowić upoważnienia do podjęcia aktu prawa miejscowego. Powołany przepis ma charakter organizacyjny (czasamj zwany także organizacyjno-ustrojowym). Nie jest to przepis prawa materialnego, a tym bardziej nie zawiera on delegacji do stanowienia jakiegokolwiek aktu prawa miejscowego. Nie daje takiego upoważnienia także przepis art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym , ponieważ zawarte w nim upoważnienie nie może być podstawą uchwały rady gminy nakładającej obowiązek odpłatności za podłączenie do istniejącej sieci wodociągowe. Norma z art 40 ust.2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym zawiera bowiem tylko generalne upoważnienie do stanowienia aktów prawa miejscowego przez organy gminy. Oznacza to, że organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. W pojęciu "zasady korzystania" z obiektów i urządzeń, o których mowa w art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie terytorialnym, nie mieści się określenie w sposób konkretny wysokości opłat (por. wyrok NSA z 6 maja 1993 r., sygn. akt IV SA 823/92). Podstawy prawnej do podejmowania uchwał określających odpłatność za podłączenie do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej nie zawiera także w żadnym ze swoich przepisów uchwalona w dniu 20 grudnia 1996 r. ustawa o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 1997 r. Nr 9, póz. 43 z późn. zm.).
Rada gminy, stosownie do art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia uchwały (Dz.U. 2017. 328) uchwala regulamin dostarczenia wody i odprowadzania ścieków obowiązujący na terenie gminy. Z kolei w ust. 2 pkt 4 tego artykułu wskazane jest, że w regulaminie tym określa się warunki przyłączenia do sieci jednak przepis ten nie daje radzie gminy uprawnienia do wprowadzenia odpłatności za zamiar przyłączenia poszczególnych nieruchomości do sieci wodociągowej. Nie stanowi takiej podstawy również przepis art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce komunalnej (por. wyrok NSA z 29 listopada 2001 r., sygn. akt SA/Wr 1415/01). Nie zawiera bowiem generalnego upoważnienie do wprowadzania opłat o charakterze publicznoprawnym. Mimo, że mówi się w tym przepisie o cenach i opłatach, nie wydaje się uprawnione wyprowadzenie z tego wniosku, że opłaty te mogą być czymś więcej niż ustalonymi "urzędowo" należnościami, stanowiącymi jedynie ekwiwalent za "usługę" ze strony gminy w postaci umożliwienia korzystania z jej obiektów i urządzeń, świadczoną w warunkach braku jakiegokolwiek przymusu po stronie świadczeniobiorcy.. Należy podkreślić, że opłata ustalona w tabeli nr 2 zawartej w załączniku nr 1 do zaskarżonej uchwały Rady Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna Nr Ll.702.2014 z dnia 25 września 2014 r. w sprawie zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę na okres od 01 listopada 2014 do 31 października 2015 roku na terenie wsi Powroźnik ma obligatoryjny charakter, ponieważ stanowi warunek przyłączenia do urządzeń wodociągowych. Wskazuje to, zatem, że przedmiotowa opłata stanowi daniną publiczną, narzuconą jednostronnie wraz z usługą polegającą na przyłączeniu do sieci. Opłata ta została wprowadzona przy wykorzystaniu władztwa publicznego gminy i jest pobierana w związku z samym faktem przyłączenia nieruchomości do komunalnego urządzenia wodociągowego. Tym samym należność ta nie ma charakteru cywilnoprawnego, związanego że świadczeniem usług na podstawie umowy zawieranej między dwiema równorzędnymi stronami. Opłata ta została ustalona w stałej kwocie, niezależnej od rzeczywistych kosztów budowy sieci, a jej uiszczenie jest warunkiem podłączenia danej nieruchomości do sieci. Wskazując na powyższe Sąd w pełni podziela stanowisko orzecznictwa NSA i SN, w którym wskazywano, że w zakresie ustalania zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznych nie mieści się wprowadzania opłat za korzystanie w nich (por. wyrok NSA z 31 maja
1996 r. sygn. akt l SA/Łd 65/96; z 16 grudnia 1996 r., sygn. akt II SA/Kr 1377/96; uchwała SN z 26 września 1995 r., sygn. akt III AZP 22/95).
Konkludując, należy wskazać, że przepis zawarty w tabeli nr 2 załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały został wydany bez upoważnienia ustawowego i wykracza poza prawotwórcze kompetencje organów gminy, ustalone przepisami art. 40 ustawy o samorządzie gminnym. Nie ma wyraźnego upoważnienia ustawowego (art. 40 ust. 1), nie należy też do kategorii aktów prawnych określających zasady i tryb korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej (art. 40 ust. 2 pkt 4), a zatem podlega stwierdzeniu nieważności
Mając powyższe na uwadze w oparciu o przepis art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło