II SA/Kr 26/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) Sędzia WSA Piotr Fronc Protokolant: sekretarz sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. B., M. B. i W. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 4 listopada 2024 r., znak WS-VI.7534.2.17.2024.KP w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oddala skargę. Decyzją z dnia 4 listopada 2024 r. nr WS-VI.7534.2.17.2024.KP Wojewoda Małopolski, na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 25 marca 2024 r. nr GS-14.6821.25.2023.JP o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz A. B., M. B. i W. B. (zwanych dalej także wnioskodawcami lub skarżącymi) za część parceli I. kat. [...] o pow. 1250 m2 b. gm. kat. [...], stanowiącą własność W. B.1 i M. B.1, wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 20 września 1959 r. Nr [...] na rzecz Skarbu Państwa na cele budownictwa mieszkaniowego, a w szczególności pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia 25 marca 2024 r. nr GS-14.6821.25.2023.JP Prezydent Miasta Krakowa odmówił ustalenia i wypłaty skarżącym odszkodowania za część parceli I. kat. [...] o pow. 1250 m2 b. gm. kat. [...], stanowiącą własność W. B.1 i M. B.1, wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 20 września 1959 r. Nr [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 20 września 1959 r. Nr [...] zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa na cele budownictwa mieszkaniowego, a w szczególności pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]", nieruchomości położone w gm. kat. [...], w tym m.in. część parceli I. kat. [...] o pow. 1250 m2 obj. [...] stanowiąca własność W. B.1 i M. B.1 W dniu 20 października 1959 r. Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie wydało pod sygnaturą akt Nr [...] orzeczenie o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na cele budownictwa mieszkaniowego, a w szczególności pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]", nieruchomości położonych w gm. kat. [...], obejmujące nieruchomości wymienione w orzeczeniu z dnia 20 września 1959 r. oraz dodatkowo kilkadziesiąt innych. Następnie orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 6 marca1963 r. Nr [...] zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa, w zarząd i użytkowanie [...], nieruchomości położone w gm. kat. [...], w tym m.in. część parceli I. kat. [...] o pow. 1183 m2 obj. [...] stanowiącej własność W. B.1 i M. B.1 W dniu 17 czerwca 1971 r. parcela I. kat. [...] (łąka) o pow. 2433 m2 została przeniesiona do księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 20 września 1959 r. Nr [...] i orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 6 marca 1963 r. Nr [...]. Następnie w w/w księdze wieczystej ujawniono podział w/w parceli na parcelę I. kat. [...] o pow. 1192 m2 i l. kat. [...] o pow. 1241 m2, po czym parcela I. kat. [...] została odłączona do księgi wieczystej nr [...], w której jako właściciel jest wpisane Państwo – [...]. Organ I instancji stwierdził, że z porównania mapy katastralnej z obecnie obowiązują mapą ewidencyjną wynika, że w/w parcela weszła w skład działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...] jedn. ewid. [...]. Organ I instancji wskazał, że z informacji udzielonej przez Referat Archiwum Urzędu Miasta Krakowa wynika, że akta Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie o sygnaturze [...] zostały wypożyczone do Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa na wniosek z dnia 26 kwietnia 2017 r. Została przeprowadzona kwerenda nadesłanych przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii akt Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa o sygnaturach [...], jednak nie ujawniono orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 20 września 1959 r. Nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na cele budownictwa mieszkaniowego, a w szczególności pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]", orzeczenia o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia części parceli I. kat. [...] o pow. 1250 m2 obj. [...] stanowiącej własność W. B.1 i M. B.1, dokumentów obrazujących przebieg postępowania wywłaszczeniowego zakończonego w/w orzeczeniami o wywłaszczeniu, w tym wniosku o wywłaszczenie, zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, protokołu z oględzin nieruchomości i rozprawy administracyjnej, operatu szacunkowego. Organ I instancji wskazał, że w piśmie z dnia 27 lipca 2023 r. Archiwum Zakładowe Starostwa Powiatowego w Krakowie podało, że nie posiada akt postępowania o zwrot nieruchomości lub ustalenie i wypłatę odszkodowania z wniosku W. B.1, M. B.2, A. B., M. B., W. B. dot. parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...] wywłaszczonej w części orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 20 września 1959 r. Nr [...] na rzecz Skarbu Państwa na cele budownictwa mieszkaniowego, a w szczególności pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Z kolei pismem z dnia 21 grudnia 2023 r. Archiwum Narodowe w Krakowie poinformowało, że w wyniku kwerendy w zasobie Archiwum, w zespole 29/701 Prezydium Rady Narodowej Miasta Krakowa, nie odnaleziono dokumentacji postępowania wywłaszczeniowego pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]", w tym części parceli I. kat. [...] obj. [...] stanowiącej własność W. B.1 i M. B.1, a w zespole 29/1227 Sąd Powiatowy dla miasta Krakowa w skorowidzach spraw z lat 1959-1962 nie odnaleziono sprawy złożenia odszkodowania do depozytu sądowego na rzecz W. B.1 i M. B.1. W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że analiza zachowanych akt Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie o sygnaturze [...] wskazuje, że w/w akta są w znacznym stopniu niekompletne. Organ zauważył przy tym, że w/w akta Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie o sygnaturze [...] mogły zostać zgodnie z obwiązującymi wówczas przepisami zniszczone już w latach 70-tych ubiegłego wieku. Dlatego też niekompletność tych akt należy, według organu, traktować jako okoliczność mogącą wynikać z w/w przepisów. Następnie organ I instancji stwierdził, że kluczowa dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy kwestia, tj. czy w latach ubiegłych zostało wydane orzeczenie o odszkodowaniu na rzecz W. B.1 i M. B.1 za część parceli l. kat. [...] o pow. 1250 m2 b. gm. kat. [...] wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 20 września 1959 r. Nr [...] została ustalona przy pomocy innych dowodów zgromadzonych w toku niniejszego postępowania. Organ I instancji wyjaśnił, że w uzasadnieniu orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 20 września 1959 r. Nr [...] wskazano, że odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości zostanie ustalone zgodnie z postanowieniem art. 22 ust. 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości odrębnymi orzeczeniami o odszkodowaniu na podstawie przepisów art. 8 w/w ustawy. W wyniku kwerendy zachowanych akt Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie o sygnaturze [...] ujawniono kilka orzeczeń Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z lat 1961-1968 w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości objętych orzeczeniem o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia 20 października 1959 r. Organ dodał, że M. B.1 zmarł w dniu 2 listopada 1975 r. (tj. 16 lat po wywłaszczeniu), a W. B.1 w dniu 4 czerwca 2005 r. (tj. 46 lat po wywłaszczeniu). Zdaniem organu I instancji, uwzględniając powyższe dokumenty i informacje można przyjąć, iż z tytułu wywłaszczenia części parceli I. kat. [...] o pow. 1250 m2 b. gm. kat. [...], wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 20 września 1959 r. Nr [...] zostało ustalone odszkodowanie pieniężne na rzecz W. B.1 i M. B.1, które następnie zostało wypłacone w/w osobom. W sprawie brak bowiem podstaw do przyjęcia, że Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie ustalało odszkodowania pieniężne na rzecz właścicieli nieruchomości objętych przedmiotowym wywłaszczeniem, ale pominęło właścicieli parceli I. kat. [...]. Zdaniem organu, nawet gdyby założyć, że z jakiś nieznanych względów na rzecz W. B.1 i M. B.1. Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie nie ustaliło odszkodowania bezpośrednio po wywłaszczeniu części parceli I. kat. [...] o pow. 1250 m2, to trudno uznać, że właściciele nie podjęli działań (przez co najmniej 16 lat od chwili wywłaszczenia) mających na celu przyznanie odszkodowania z tego tytułu i nie uzyskali jego wypłaty. Ponadto organ I instancji stwierdził, że w sprawie brak dowodów świadczących, że na rzecz W. B.1 i M. B.1 nie zostało w latach ubiegłych ustalone odszkodowanie z tytułu przedmiotowego wywłaszczenia (lub zostało ustalone, lecz nie zostało im wypłacone). Organ dodał, że także pełnomocnik wnioskodawców nie przedłożył i nie wskazał takich dowodów. Mając powyższe na względzie organ I instancji stwierdził, że biorąc pod uwagę całokształt zgromadzonych w sprawie dowodów, pomimo braku dokumentu świadczącego o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za część parceli l. kat. [...] o pow. 1250 m2 b. gm. kat. [...], stanowiącą własność W. B.1 i M. B.1, wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 20 września 1959 r. Nr [...], należy uznać, że postępowanie w w/w sprawie zostało ostatecznie zakończone przed złożeniem przedmiotowego wniosku. W związku z tym brak jest podstaw do uwzględnienia żądania wnioskodawców i należało odmówić ustalenia i wypłaty odszkodowania z tego tytułu na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji skarżący wnieśli o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji. Decyzji organu I instancji skarżący zarzucili: 1) naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z w z art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 3 oraz art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez pominięcie w toku postępowania i w treści wydanej decyzji słusznego interesu obywateli (prawo do odszkodowania). 2) naruszenie art. 8 i 11 Kodeksu postępowania administracyjnego w z art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 3 oraz art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez działanie w sposób nie budzący zaufania obywateli do organów administracji i uchybienie zasadzie przekonywania poprzez wydanie decyzji odmownej pomimo braku wykazania przez organ, że po wywłaszczeniu wydano decyzje o odszkodowaniu ewentualnie dokonano jego wypłaty, co wobec odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania ciąży na organie a nie na stronie. 3) brak wskazania w oparciu o jakie dowody dowolnie przyjęto, iż dokument w postaci decyzji ustalającej odszkodowanie lub dokument potwierdzający jego wypłatę kiedykolwiek istniał. 4) pominięcie, iż jednak odnaleziono dokumenty dotyczące odszkodowań nieruchomości objętych [...], (parcela I kat. [...]) [...] i [...], co wskazuje na okoliczność, że gdyby takowe zostały wydane co do nieruchomości oznaczonych pierwotnie [...] to również zostałyby odnalezione. 5) dowolne założenie, że rozprawa 22 listopada 1962 r. miała swój finał w postaci orzeczenia merytorycznego (wszak nie musiała w jej wyniku zapaść decyzja), zresztą rozprawa miała być wywłaszczeniowo-odszkodowawcza, a istnieje jedynie sama decyzja wywłaszczeniowa – brak decyzji odszkodowawczej. 6) dowolne założenie, że wydano decyzję o odszkodowaniu ewentualnie dokonano jego wypłaty. 7) pominięcie, iż pełnomocnik strony zgłosił wnioski restytucyjne w maju 2020 r., a więc na wiele miesięcy przed pożarem w archiwum Urzędu Miasta Krakowa, więc ta okoliczność jako zaistniała później i zupełnie niespodziewana nie była motywacją działań stron zmierzających do odzyskania własności ewentualnie uzyskania odszkodowania. Decyzją z dnia 4 listopada 2024 r. nr WS-VI.7534.2.17.2024.KP Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji opisał ustalenia dokonane przez organ I instancji oraz zebrany przez ten organ materiał dowodowy i uznał, że pozwala on na uznanie, że za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako część parceli l. kat. [...] o pow. 1250 m2 b. gm. kat. [...] zostało ustalone i wypłacone odszkodowanie na rzecz poprzednich właścicieli nieruchomości: W. B.1 i M. B.1 - spadkodawców wnioskodawców niniejszego postępowania. Za zasadne organ odwoławczy uznał stanowisko organu I instancji, że wobec zachowania części decyzji o ustaleniu odszkodowania o sygnaturze [...], uznać należy, że ustalono wówczas odszkodowanie również na rzecz: W. B.1 i M. B.1 za część parceli l. kat. [...] o pow. 1250 m2 b. gm. kat. [...]. Zdaniem Wojewody, na powyższe wskazuje również stwierdzenie w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 20 września 1959 r. nr [...], że odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości zostanie ustalone zgodnie z postanowieniem art. 22 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości odrębnymi orzeczeniami o odszkodowaniu na postawie art. 8 ww. ustawy. W ocenie organu odwoławczego, w sprawie brak podstaw do przyjęcia, że Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie ustalało odszkodowania pieniężne na rzecz właścicieli nieruchomości objętych ww. orzeczeniem, ale pominęło właścicieli parceli l. kat. [...]. Gdyby nawet założyć, że z jakiś nieznanych względów na rzecz W. B.1 i M. B.1 Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie nie ustaliło odszkodowania bezpośrednio po wywłaszczeniu części parceli l. kat. [...], to trudno uznać, że właściciele mając świadomość tego wywłaszczenia, nie podjęli działań (przez co najmniej 16 lat od chwili wywłaszczenia), mających na celu przyznanie odszkodowania z tego tytułu i nie uzyskali jego wypłaty. Ponadto organ II instancji stwierdził, że brak w sprawie dowodów świadczących, że na rzecz W. B.1 i M. B.1 nie zostało w latach ubiegłych ustalone odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia (lub zostało ustalone, lecz nie zostało im wypłacone). Również pełnomocnik wnioskodawców nie przedłożył i nie wskazał takich dowodów. W piśmie z dnia 23 sierpnia 2023 r. pełnomocnik oświadczył jedynie, że według wiedzy wnioskodawców na rzecz W. B.1 i M. B.1 nie zostało w latach ubiegłych ustalone odszkodowanie. Wnioskodawcy nie posiadają również wiedzy, aby zostało ustalone odszkodowanie, lecz nie zostało im wypłacone. Zdaniem Wojewody, organ I instancji słusznie zauważył, że przedmiotowe wywłaszczenie miało miejsce ponad 60 lat temu, a wnioskodawcy nie są bezpośrednimi spadkobiercami osób wywłaszczonych. Dlatego też trudno przyjąć, aby mieli pełną wiedzę na temat tego wywłaszczenia i w konsekwencji, aby powyższe, nie poparte żadnym dokumentem oświadczenie mogło być jedyną podstawą do uwzględnienia ich wniosku. W tej sytuacji organ II instancji stwierdził, że pomimo braku dokumentu świadczącego o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za część parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...], stanowiącą własność W. B.1 i M. B.1, wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 20 września 1959 r. nr [...], organ l instancji prawidłowo uznał, że postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania zostało ostatecznie zakończone przed złożeniem przedmiotowego wniosku. Odnosząc się do zarzutu nr 4 odwołania organ II instancji wyjaśnił, że zarzut ten dotyczy innej decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 26 lutego 2024 r. nr GS-14.6821.26.2023.JP. Niemniej zdaniem Wojewody Małopolskiego nie zasługuje on na uwzględnienie. Jak wynika bowiem z decyzji Wojewody Małopolskiego znak: WS-VI.7534.2.12.2024.BK z dnia 22 lipca 2024 r. utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 26 lutego 2024 r. znak: GS-14.6821.26.2023.JP o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz skarżących za część parceli l. kat. [...] o pow. 1183 m2, b. gm. kat. [...], stanowiącą własność W. B.1 i M. B.1, wywłaszczoną orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 6 marca 1963 r. znak: [...] na rzecz Skarbu Państwa, w zarząd i użytkowanie [...], powyższe dokumenty zostały odnalezione, w związku z wszczętym w 2015 r. postępowaniem o zwrot parceli l. kat. [...], i tylko pod tym kątem poszukiwano wówczas dokumentów w sprawie. Przedmiotem postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta Krakowa znak: GS-11.6821.154.2015.ED nie była bowiem parcela l. kat. [...], a zatem tych dokumentów organ wówczas nie szukał. Odnośnie zarzutu nr 5 odwołania organ II instancji stwierdził, że również dotyczy on sprawy zakończonej decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z 26 lutego 2024 r. znak: GS-14.6821.26.2023.JP, utrzymanej w mocy decyzją Wojewody Małopolskiego znak: WS-VI.7534.2.12.2024.BK z dnia 22 lipca 2024r. Do przedmiotowego zarzutu odniósł się wówczas Wojewoda Małopolski w ww. decyzji. Odnosząc się z kolei do zarzutu nr 3 odwołania organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 12 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/G11038/17 o dopuszczalności ustaleniu stanu faktycznego sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, wobec braku dowodów bezpośrednio potwierdzających wypłatę odszkodowania. Podobnie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 568/14 stwierdzając, że jeżeli organ nie może pozyskać bezpośrednich dowodów, może oprzeć rozstrzygnięcie na dowodach pośrednich. Wojewoda Małopolski podkreślił, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje odpowiednio stosowana reguła z art. 6 Kodeksu cywilnego, stanowiąca że "ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne". Oznacza to, że obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji, ale obarcza także stronę, która w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Zatem inicjatywa dowodowa musi być w tym zakresie przejawiana nie tylko przez organ, ale również przez stronę postępowania. Wnioskodawcy mogli zatem przykładowo wykazać odpowiednimi dokumentami, że W. B.1 i M. B.1 występowali do organów z zapytaniem dotyczącym ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Takich dowodów jednak odwołujący nie przedstawili. W tej sytuacji organ II instancji uznał, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Z powyższą decyzją Wojewody Małopolskiego nie zgodzili się skarżący i pismem z dnia 10 grudnia 2024 r. wnieśli na nią skargę, domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. W treści skargi skarżący podnieśli te same zarzuty co w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Krakowa, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że wyrokiem z dnia 20 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 1350/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę skarżących na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 22 lipca 2024 r. nr WS-VI.7534.2.12.2024.BK utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 26 lutego 2024 r. nr GS -14.6821.26.2023.JP o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz A. B., M. B. i W. B. za część parceli I. kat. [...] o pow. 1183 m2 b. gm. kat. [...], stanowiącej własność W. B.1 i M. B.1, wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 6 marca 1963 r. znak: [...] na rzecz Skarbu Państwa, w zarząd i użytkowanie [...]. Przedmiotem niniejszej sprawy, jak i sprawy II SA/Kr 1350/24 są zatem decyzje wydane w tym samym stanie faktycznym i prawnym a dotyczące dwóch części tej samej nieruchomości, tj. części parceli I. kat. [...] o pow. 1250 m2 i 1183 m2 b. gm. kat. [...], stanowiącej własność W. B.1 i M. B.1. Stanowisko zaprezentowane w wyroku z dnia 20 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 1350/24 orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela i uznaje za własne. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm., zwanej dalej u.g.n.), a w szczególności art. 129 ust. 5 pkt 3 tej ustawy stanowiący, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Przepis ten stanowi podstawę do przyznania odszkodowania za dokonane w przeszłości pozbawienie prawa do nieruchomości, w których nie ustalono odszkodowania. Niejako "uaktualnia" on regulacje prawne, które przewidywały przyznanie odszkodowania za odjętą nieruchomość, a do wydania aktu o odszkodowaniu nie doszło (tak: wyrok NSA z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 820/21). Bezspornym w sprawie jest, że część parceli I. kat. [...] o pow. 1250 m2 b. gm. kat. [...], stanowiącej własność W. B.1 i M. B.1 została wywłaszczona orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 20 września 1959 r. Nr [...] na rzecz Skarbu Państwa, na cele budownictwa mieszkaniowego, a w szczególności pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Zgodnie z obowiązującym aktualnie przepisem art. 128 ust. 1 u.g.n. wywłaszczenie własności nieruchomości następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. W rozpoznawanej sprawie istotne było ustalenie, czy za w/w część parceli I. kat. [...] o pow. 1250 m2 b. gm. kat. [...] zostało ustalone i wypłacone odszkodowanie. W orzecznictwie wskazuje się, że aby skutecznie odmówić zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., organ administracji powinien wykazać wszelkimi dostępnymi dowodami, że odszkodowanie z tytułu pozbawienia praw do nieruchomości zostało faktycznie ustalone. W sytuacji jednak, kiedy z uwagi na znaczny upływ czasu nie wszystkie fakty są możliwe do odtworzenia w kontekście wydania w przeszłości decyzji odszkodowawczej, ocena zaistnienia przesłanek materialnych musi być dokonywana na podstawie całokształtu materiału dowodowego, jednak prawidłowo zebranego i ocenionego, zgodnie z postanowieniami art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 519/21). Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej). Zasada ta jest realizowana przede wszystkim przez przepisy normujące postępowanie dowodowe, zwłaszcza przez art. 77 § 1 k.p.a., nakazujący organom administracji zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, oraz art. 80 k.p.a., nakazujący ocenę faktu udowodnienia poszczególnych okoliczności na podstawie całego materiału dowodowego. Stylistyka przepisu art. 7 k.p.a. podkreśla znaczenie aktywności strony w realizacji zasady prawdy obiektywnej. W orzecznictwie wskazuje się, że ciążąca na organach powinność zbadania wszystkich okoliczności istotnych w sprawie w żaden sposób nie może usprawiedliwiać bierności zainteresowanej strony oraz nie zwalnia jej z obowiązku współdziałania z organem w wyjaśnieniu sprawy (wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1711/17). Na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (wyrok NSA z dnia 29 września 2020 r. sygn. akt II OSK 1452/20, LEX nr 3075574). Tak więc strona powinna przekazać organowi dowody dotyczące okoliczności, których wykazanie leży w jej interesie, pod rygorem negatywnych dla niej skutków procesowych. Podobnie strona powinna przedłożyć dowody, gdy ich przekazanie zależy wyłącznie od jej woli. W takich sytuacjach nieskuteczne będzie, co do zasady, późniejsze kwestionowanie przez stronę zachowującą się biernie ustaleń faktycznych poczynionych przez organ administracji i podnoszenie zarzutu niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów mających potwierdzić istnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji pasywnej postawy strony w przypadku, gdy już przeprowadzone dowody nie potwierdzają jej twierdzeń (wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2022 r. sygn. akt III OSK 1641/21, LEX nr 3477611). W kontekście twierdzeń skargi podnoszących, że to organ jest zobligowany do przedstawienia dowodu wypłaty odszkodowania wskazać należy, że organy administracji publicznej nie mają obowiązku "wieczystego" przechowywania akt spraw dotyczących wywłaszczenia nieruchomości i postępowań odszkodowawczych. W konsekwencji brak stosownych dokumentów nie może automatycznie przesądzać o każdorazowym obowiązku ustalania i wypłacania w takiej sytuacji odszkodowania w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Przepis ten nie może stanowić źródła nieuzasadnionego dochodu tylko z tego powodu, że w danej sprawie z uwagi na upływ czasu, wystąpiły trudności z ustaleniem występującego w niej stanu faktycznego. Przepis ten ma bowiem za zadanie umożliwiać urzeczywistnienie zasady słusznego odszkodowania należnego z tytułu wywłaszczenia, w tym także tego, które nastąpiło w okresie obowiązywania w państwie poprzedniego ustroju społeczno-politycznego. Wykładnia tego przepisu, zgodnie z którą przepis ten może być stosowany także do stanów faktycznych powstałych przed jego wejściem w życie, przemawia za tym by działania organów administracji publicznej, podejmowane w poprzednim ustroju społeczno-politycznym, były oceniane w sposób bardzo ostrożny (tak: wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1483/21). Sąd podziela przy tym pogląd głoszący, że brak dokumentów z uwagi na upływ okresu ich archiwizacji nie stanowi potwierdzenia przesłanek warunkujących zastosowanie normy wyrażonej w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Prowadzone na podstawie tego przepisu postępowanie wyjaśniające ma w istocie na celu weryfikację twierdzeń wskazujących na spełnienie tego rodzaju przesłanek (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2020 r. sygn. akt I OSK 182/20). Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 k.p.a. rozumowanie organu, w wyniku którego ustala on istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki, wiedzy oraz doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu rozpoznając i rozstrzygając niniejszą sprawę organy administracji nie naruszyły dyspozycji art. 7, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 k.p.a. Rozumowanie, w wyniku którego organy ustaliły istnienie określonych okoliczności faktycznych było zgodne z prawami logiki, a zatem nie wykroczyły one poza granice swobodnej oceny dowodów. Podkreślenia wymaga, że skarżący, którzy wystąpili z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość, z której zostali wywłaszczeni ich poprzednicy prawni w toku postępowania administracyjnego nie podejmowali żadnej inicjatywy dowodowej. Pomimo wezwania przez organ I instancji spadkobiercy wywłaszczonych właścicieli parceli nie przedłożyli jakichkolwiek informacji i dokumentów związanych z przedmiotem sprawy. Z kolei pełnomocnik wnioskodawców w piśmie z dnia 23 sierpnia 2023 r. złożył jedynie oświadczenie, że według wiedzy jego mocodawców na rzecz W. B.1 i M. B.1 nie zostało ustalone ani wypłacone odszkodowanie. Skarżący nie podali jednakże nawet tego, skąd posiedli wiedzę, że przedmiotowe odszkodowanie nie zostało wypłacone. Tymczasem treść tego oświadczenia pozostaje w sprzeczności z treścią udzielonych przez skarżących pełnomocnictw. Wszyscy udzielili ich bowiem w 2020r. w sprawie "zwrotu nieruchomości", "ewentualnie uzyskania odszkodowania należnego spadkodawczyni M. B.2 i M. B. z tytułu wywłaszczonych nieruchomości" lub "waloryzacji tego odszkodowania". Zauważyć w związku z tym pozostaje, że waloryzacja oznacza urealnienie już ustalonego, a niewypłaconego odszkodowania przy zastosowaniu odpowiednich wskaźników. Dotyczy ona okresu między datą, kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna, a datą wypłaty odszkodowania. Zabezpiecza ona zatem interes wierzyciela przez danie mu gwarancji, że mimo opóźnienia w zapłacie odszkodowania otrzyma je w odpowiedniej wysokości. Tak więc żądanie waloryzacji odszkodowania pozostaje w sprzeczności z tezą, że na rzecz W. B.1 i M. B.1 nie zostało ustalone odszkodowanie. Zwrócić należy uwagę, że jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych, w szczególności aktu notarialnego z dnia 28 sierpnia 1958 r. Repertorium Nr [...] (k. 102-103 akt adm.) parcela I. kat. [...] objęta [...] na podstawie umowy sprzedaży z dnia 5 kwietnia 1941 r. stanowiła własność W. B.1 i M. B.1 po połowie. Umową z dnia 28 sierpnia 1958 r. W. B.1, w obecności swojej żony M. B.2, darował swój udział w tej nieruchomości ich synowi W. B. (lat 16). W księdze wieczystej nr [...] w dniu 15 stycznia 1959 r. umieszczono wpis o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego odnośnie części parceli [...] o powierzchni 1250 m2 na cele [...], a w dniu 30 października 1962 r. wpis o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego odnośnie części parceli [...] o powierzchni 1241 m2 na cele [...]. Stosownie do art. 53 § 1 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo o księgach wieczystych (Dz. U. z 1946r. nr 57 poz. 320) o dokonaniu wpisu zawiadamia się osobę, na której rzecz wpis nastąpił, oraz osoby, których prawa zostały wpisem dotknięte. Tak więc domniemywać należy, że W. B.1 i M. B.1 zostali chociażby w ten sposób zawiadomieni o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r. nr 17 poz. 70) stanowiącymi, że wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem (art. 7), we wniosku o wywłaszczenie należy m.in. wskazać cel wywłaszczenia z uzasadnieniem konieczności nabycia nieruchomości na ten cel, dotychczasowy sposób zagospodarowania i użytkowania nieruchomości z opisem, co się na nieruchomości znajduje, wyniki rokowań o dobrowolne odstąpienie nieruchomości z wymienieniem ceny żądanej przez właściciela i ofiarowanej mu przez wnioskodawcę albo przeszkody do prowadzenia rokowań (art. 15), o wszczęciu postępowania prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamia za dowodem doręczenia właściciela (posiadacza) nieruchomości i osoby, którym służą na nieruchomościach prawa rzeczowe ograniczone (art. 16), odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej (art. 21), odszkodowanie może polegać na żądanie właściciela na dostarczeniu nieruchomości zamiennej (art. 10), organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej może odroczyć ustalenie odszkodowania na czas do trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o wywłaszczeniu i wydać odrębne orzeczenie o odszkodowaniu (art. 22 ust. 2). Powyższe potwierdza tezę o zgodnym z prawem działaniem Prezydium Rady Narodowej w Krakowie. Dlatego też nie można z faktu nieodnalezienia orzeczenia wywłaszczeniowego dotyczącego przedmiotowej części parceli l. kat 336, wnioskować faktu, że orzeczenie takie nie zostało wydane. W orzeczeniu wywłaszczeniowym z dnia 20 września 1959 r. podano, że ustalenie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości nastąpi w ciągu 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia o wywłaszczeniu, jak również, że inwestor dopełnił obowiązku wynikającego z art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości tzn. przed złożeniem wniosku o wywłaszczenie nieruchomości wystąpił do stron, których miejsce pobytu było znane o dobrowolne odstąpienie tych nieruchomości na cele wywłaszczeniowe. Zapis ten oznacza, że właściciele wiedzieli o postępowaniu wywłaszczeniowym toczącym się w stosunku do ich nieruchomości. Wywłaszczony orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie z dnia 20 września 1959 r. współwłaściciel nieruchomości M. B.1 zmarł w 1975 r. Spadek po nim nabyła żona jego brata M. B.2 oraz syn jego brata W. B.2. M. B.2 zmarła w dniu 12 lipca 2003 r., a spadek po niej nabyli synowie W. B.2 i W. B. W. B.1 zmarł w dniu 4 czerwca 2005 r., a spadek po nim nabyły jego dzieci: A. B. i M. B. Brak jest jakichkolwiek dowodów, że wywłaszczony w 1959 r. W. B.1 do dnia śmierci w 2005 r. (przez 46 lata) czynił jakieś kroki w celu ustalenia bądź wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Brak jest również jakichkolwiek dowodów, że wywłaszczony w 1959 r M. B.1 w okresie 16 lat od daty wywłaszczenia do swojej śmierci (2 listopada 1975 r.) czynił jakieś kroki w celu ustalenia bądź wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Uprawnione jest zatem twierdzenie organu, że nie czynili tego, gdyż odszkodowanie zostało ustalone. Ponadto organ I instancji uzyskał dowody pośrednie w postaci kilku wydanych w latach 1961-1968 orzeczeń Prezydium Rady Narodowej w m. Krakowie w sprawie ustalenia odszkodowań z tytułu wywłaszczenia nieruchomości objętych orzeczeniem o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia 20 października 1959 r. nr [...] również dotyczącym należącej do W. B.1 i M. B.1 nieruchomości I. kat. [...] o pow. 1250 m2. Prawidłowy jest zatem wniosek organu, że również odnośnie do przedmiotowej części parceli l. kat. [...] zapadło orzeczenie odszkodowawcze. Jak już wyżej podniesiono z faktu braku dowodu dokonania wypłaty odszkodowania, zwłaszcza w sytuacji złożenia wniosku o odszkodowanie po 60 latach od chwili wywłaszczenia, nie można wyprowadzać wniosku że odszkodowanie to nie zostało ustalone i wypłacone. Sądy administracyjne wielokrotnie stwierdzały, że założenie, iż jedynym dowodem wypłacenia odszkodowania jest dowód z dokumentu, stwarzałoby możliwość ponownego występowania o wypłacenie odszkodowania już po upływie przewidzianego prawem okresu przechowywania dokumentów księgowych (bankowych). Takie stanowisko wyrażone zostało między innymi przez NSA w wyrokach z dnia 10 września 2020 r. sygn. I OSK 182/20, z dnia 13 listopada 2019 r. sygn. I OSK 588/18, z 14 maja 2013 r. sygn. II OSK 991/12, WSA w Lublinie z 9 kwietnia 2015 r. sygn. II SA/Lu 568/14. Zbliżone stanowisko zaprezentował także tutejszy Sąd m.in. w wyrokach z 5 października 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1010/23, II SA/Gl 1021/23. Prawidłowe jest zatem wnioskowanie organu, że skoro wywłaszczenie miało miejsce ponad 60 lat temu, wnioskodawcy nie są bezpośrednimi spadkobiercami wywłaszczonych właścicieli oraz że nie mają wiedzy o okolicznościach wywłaszczenia, jak również, że ani M. B.1, ani W. B.1, ani wreszcie M. B.2 nie starali się o ustalenie odszkodowania - to nie można uwzględnić żądania jedynie na podstawie oświadczenie ich pełnomocnika, że spadkobiercy dawnych właścicieli nie mają wiedzy, aby za wywłaszczenie ustalone zostało odszkodowanie, ani też by zostało ustalone ale nie wypłacone. Spadkobiercy wywłaszczonych właścicieli nie wskazali nawet czy mają wiedzę na temat ewentualnych prób jakie wywłaszczeni podejmowali by uzyskać odszkodowanie. Co istotne, M. B.1 zmarł 2 listopada 1975 r (16 lat po wywłaszczeniu) a W. B.1 w dniu 4 czerwca 2005 r (46 lat po wywłaszczeniu), wobec tego strona dbająca należycie o swoje interesy, w sytuacji braku wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość podjęłaby próbę jego uzyskania. Wiedzę o tych okolicznościach powinni posiadać skarżący, jako ich następcy prawni i w ten sposób włączyć się w wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Tymczasem postawa skarżących jest bierna w toku postępowania administracyjnego, a obowiązek wykazania tych istotnych okoliczności obciąża skarżących. Brak jakichkolwiek działań wywłaszczonych, tym bardziej w okolicznościach sprawy przemawia za przyjęciem że odszkodowanie zostało wypłacone na ich rzecz. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organy rozpoznające sprawę wywiązały się ze swojego ustawowego obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Rozpoznając wniosek złożony wiele lat po okresie przez który właściwe państwowe jednostki organizacyjne miały obowiązek przechowywania dokumentacji potwierdzającej wypłatę odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości albo przekazania nieodebranych odszkodowań do depozytu sądowego, organ pierwszej instancji orzekający w sprawie poszukiwał takich dokumentów na wiele sposobów, co szczegółowo przedstawił w uzasadnieniu decyzji. W sytuacji, gdy tego rodzaju dokumentacja, jest przechowywana tylko przez okres przewidziany stosownymi przepisami, a po jego upływie podlega zniszczeniu nie można przyjąć, że jedynym dowodem na dokonanie wypłaty przyznanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość może być dowód z dokumentu potwierdzającego wypłatę. Takie założenie stwarzałoby bowiem potencjalną możliwość wszystkim byłym właścicielom wywłaszczonych nieruchomości oraz ich prawnym następcom do występowania o ponowną wypłatę odszkodowań po upływie ustawowego okresu obowiązku przechowywania dokumentacji wywłaszczeniowej i odszkodowawczej oraz zniszczeniu dowodów wypłaty. Jakkolwiek zatem organy administracji orzekające w niniejszej sprawie były w stanie zgromadzić tylko dowody pośrednie, to nie można im zarzucić, że nie zebrały one pełnego materiału dowodnego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy. Rozpatrzyły i oceniły cały zebrany materiał dowodowy, poprzez uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu oraz wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu dowodów. Rozstrzygnięcie wydane na podstawie oceny zgromadzonego materiału dowodowego zostało logicznie i przekonująco uzasadnione. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako bezzasadną.