II SA/Kr 283/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.J. i innych..., na decyzję Wojewody [....] z dnia 20 grudnia 2013 roku, znak [....] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia I. odmówić E.P. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Wojewody [....] z dnia 20 grudnia 2013 roku, znak [....] ; II. odrzucić skargi : E.P. , A.P. oraz A.P. na decyzję Wojewody [....] z dnia 20 grudnia 2013 roku, znak [....] ; III. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie skarg: D.S. , R.G. , L.L. , A.W. oraz M.Z. na decyzję Wojewody [....] z dnia 20 grudnia 2013 roku, znak [....] .; IV. zwrócić skarżącej E.P. kwotę 500 (pięćset) zł uiszczonego wpisu od skargi. Pismem z dnia 14 stycznia 2014 roku (data nadania 20 stycznia 2014 roku) B. J., D. S.E. P., A. P., A.P., R. G., L. L., A. W. oraz M. Z. zaskarżyli decyzję Wojewody M. z dnia 20 grudnia 2013 roku, znak [...] uchylającą w części decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 17 września 2013 roku, znak [...] i orzekającą w tym zakresie o zatwierdzeniu projektu budowlanego inwestycji pod nazwą: budynek mieszkalny wielorodzinny z usługami w parterze, garażem podziemnym z wewnętrznymi instalacjami, zagospodarowaniem terenu wraz z wjazdami i chodnikiem na działkach [...], [...] [...] obr. [...] przy ul. G. w K. obejmującej również podbicie fundamentów sąsiedniej kamienicy przy ul. G., zaś w pozostałym zakresie utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. W dniu 4 kwietnia 2014 roku, każdy ze skarżących został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie po [...] zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi (k. [...] -[...]). Powyższe zarządzenia zostały doręczone skarżącym odpowiednio: B. J. w dniu 14 kwietnia 2014 roku (k. [...]), D. S. w dniu 11 kwietnia 2014 roku (k. [...]), E. P. w dniu 11 kwietnia 2014 roku (k. [...]), A. P. w dniu 15 kwietnia 2014 roku (k. [...]), A. P. w dniu 11 kwietnia 2014 roku (k. [...]), R. G. w dniu 11 kwietnia 2014 roku (k. [...]), L. L. w dniu 16 kwietnia 2014 roku (k. [...]), A. W. w dniu 11 kwietnia 2014 roku (k. [...]), zaś M. Z. w dniu 11 kwietnia 2014 roku (k. [...]). Zarządzenie to zostało wykonane jedynie przez skarżącą B. J., która w dniu 17 kwietnia 2014 roku uiściła spis sądowy od skargi w kwocie [...] zł (k. [...]) . Pomimo upływu zakreślonego terminu pozostali skarżący nie uiścili wpisu od skargi. W dniu 14 kwietnia 2014 roku skarżąca D. S. wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych w całości. Prawomocnym postanowieniem z dnia 12 czerwca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił powyższy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 24 lipca 2014 roku D. S. została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 31 lipca 2014 roku (k. [...]). Pomimo upływu zakreślonego terminu skarżąca nie uiściła wpisu od skargi. Skarżący: R. G. w piśmie z dnia 5 września 2014 roku (k. [...]), M. Z. w piśmie z dnia 14 września 2014 roku (k.[...]), L. L. w piśmie z dnia 20 sierpnia 2014 roku (k. [...]), A. W. w piśmie z dnia 15 września 2014 roku (k. [...]) oraz D. S. w piśmie z dnia 1 września 2014 roku (k.[...]) – złożyli oświadczenia o cofnięciu wniesionych przez siebie skarg w przedmiotowej sprawie. Wnioskiem z dnia 16 września 2014 roku skarżąca E. P. wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Jako uzasadnienie wniosku wskazała, że wyznaczony przez Sąd termin do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł był zbyt krótki na zgromadzenie przez skarżącą takiej kwoty. Ponadto wskazała, że musiała dopiero zgromadzić fundusze, aby uiścić opłatę od skargi, która to stanowiła dla niej duży wydatek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 14 listopada 2014 roku, przywrócił skarżącej termin do uiszczenia wpisu od skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł pełnomocnik uczestniczki postępowania [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowa z siedzibą w K.. W zażaleniu tym zarzucił naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędne przyjęcie, że E. P. uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu od skargi bez własnej winy. Biorąc pod uwagę, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu dopiero 5 miesięcy po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu, wniosek taki jawi się, jako całkowicie nieuzasadniony. W odpowiedzi na zażalenie E. P. wskazała, iż późniejsza wpłata wynikała z dramatycznej sytuacji rodzinnej związanej z utratą pracy przez męża skarżącej. Zbiegło się to w czasie z jego problemami zdrowotnymi, na skutek których przez wiele miesięcy znajdował się pod stałą kontrolą lekarską, a następnie był rehabilitowany. W dniu 23 lipca 2014 roku otrzymał on status osoby niepełnosprawnej. Skarżąca podkreśliła, że wpłata 500 zł w krótkim siedmiodniowym terminie w sytuacji, gdy konieczna była rehabilitacja męża stanowiła spory wydatek dla rodziny wnioskodawczyni. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2015 roku, sygn.. II OZ 51/15, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił powyższe zażalenie i postanowił uchylić zaskarżone postanowienie o przywróceniu terminu. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał na konieczność prawidłowego ustalenia daty stanowiącej początek ustania przyczyny uchybienia terminu, jak również daty, którą należało uznać za upływ terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Nadto rozważania wymaga zaistnienie w niniejszej sprawie okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu, a więc zachowanie należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw przez wnioskodawczynię. W dniu 24 marca 2015 roku wezwano E.P. o wskazanie terminu, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia przez nią wpisu od skargi. W piśmie z dnia 2 kwietnia 2015 roku, skarżąca wskazała, że przyczyna ta ustała "we wrześniu 2014 roku", a dokładnie w dacie wystąpienia przez nią z wnioskiem o przywrócenie terminu. Ponadto wskazała, że nie wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie terminu na uiszczenie wpisu, albowiem nie była w tamtym czasie określić konkretnej daty do zgromadzenia koniecznych środków finansowych. Ponownie podniosła, że do chwili obecnej Sąd nie wyznaczył jeszcze terminu rozprawy w przedmiocie rozpoznania skargi, która przecież została opłacona przez jedną ze skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270 ze zm.) przesłankami przywrócenia terminu są brak winy strony w uchybieniu terminu oraz ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego, jakie powoduje uchybienie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). Skarżąca E. P. uchybiła terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie po 500 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi, zostało doręczone skarżącej w dniu 11 kwietnia 2014 roku (k[...]). Tak więc termin do uzupełnienia tego braku upłynął bezskutecznie z dniem 18 kwietnia 2014 roku. W pełni należy podzielić stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanego w niniejszej sprawie, że brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Skoro jak ogólnie twierdzi skarżąca, nie powołując się przy tym na żadne dokumenty, jej rodzina z uwagi na chorobę małżonka i spowodowaną tym trudną sytuację materialną, znalazła się w dramatycznym położeniu, wiedząc jednocześnie, że jest uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego, winna podjąć stosowne czynności procesowe zmierzające do zabezpieczenia swoich interesów. Stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Po zapoznaniu się z wezwaniem do uzupełnienia wpisu od skargi, dla uniknięcia zarzutu zawinionego uchybienia wyznaczonemu terminowi, należało w tymże terminie wystąpić do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że wezwanie to zawierało pouczenie o możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże z tego uprawnienia strona skarżąca nie skorzystała. Skarżąca pozostawała w bezczynności przez długi okres, gdyż trwający aż pięć miesięcy, kiedy to dopiero w dniu 16 września 2014 roku wystosowała wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia należnej opłaty. Na podstawie wskazanych okoliczności stwierdzić zatem należy, że brak jest podstaw po przyjęcia, że uchybienie terminu przez skarżącą było niezawinione, a także by dołożyła wszelkich starań w celu przezwyciężenia zaistniałej przeszkody do uiszczenia w ustawowym terminie wpisu od skargi. Stanowisko, że trudna sytuacja majątkowa strony nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego, a może stanowić jedynie podstawę do zwolnienia od kosztów sądowych, jest ogólnie akceptowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienia NSA: z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 886/10; z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt II FZ 752/06). Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na zasadzie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a.), sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Na podstawie zaś § 3 tego artykułu skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Ponieważ skarżący: E. P., A. P., A. P., nie uiścili wpisu sądowego, pomimo uprzedniego wezwania, jak również nie są zwolnieni od kosztów sądowych, dlatego wniesione przez nich skargi podlegają odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 60 p.p.s.a., skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Ustawa dopuszcza możliwość nieuwzględnienia żądania skarżącego dopiero wówczas, gdy zostanie stwierdzone naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub stanowiące przyczynę wznowienia postępowania przed organem administracji publicznej (por. np. postanowienie NSA z dnia 9 września 2010 r., sygn. akt I OSK 776/10; postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 358/10). Zaznaczyć jednocześnie trzeba, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym cofnięcie skargi, o jakim mowa w art. 60 p.p.s.a., możliwe jest do czasu wydania przez ten sąd orzeczenia, od którego przysługuje skarga kasacyjna (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 551/04). Stosownie z kolei do art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. Mając na uwadze, że skarżący: D. S.R. G.L. L., A. W. oraz M. Z. skutecznie i dopuszczalnie cofnęli wniesione przez siebie skargi, kierując się dyspozycją art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd postanowił umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie. O zwrocie uiszczonego przez E. P. wpisu od skargi ( k - [...]) orzeczono na zasadzie art. 232 §1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. w związku z jej odrzuceniem.