II SA/Kr 318/13
WyrokWSA w Krakowie2013-04-18
Skład orzekający: Jacek Bursa, Wojciech Jakimowicz, Waldemar Michaldo
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona na cel publiczny, na której cel ten został zrealizowany, może zostać zwrócona byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercy, jeśli po realizacji celu pierwotnego została ona przeznaczona na inny cel?Ratio decidendi
Nieruchomość wywłaszczona na cel publiczny, na której cel ten został zrealizowany, nie może zostać zwrócona byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercy, nawet jeśli po realizacji pierwotnego celu została ona przeznaczona na inne cele. Kluczowe jest faktyczne wykorzystanie nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia w terminach określonych w ustawie, co wyklucza jej zbędność. Późniejsza zmiana przeznaczenia nieruchomości nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności jej zwrotu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku K.P. o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na cele budowy magazynów wojskowych. Organ pierwszej instancji (Starosta) odmówił zwrotu, uznając, że nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, podzielając ustalenia organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucał błąd w wykładni przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, wskazując na naruszenie art. 136 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie : Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia WSA Waldemar Michaldo Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala
Starosta działając na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1-2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 - tekst jednolity ze zm.) decyzją z dnia 13 kwietnia 2011 r., nr [...] orzekł o odmowie zwrotu działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 28,4896 ha, położonej w [...] gm. W., objętej księgą wieczystą [...], w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] o pow. 2278 m2, b. gm. kat. [...], w części zabudowanej budynkiem pełniącym poprzednio funkcję magazynu oraz opaską betonową wraz z korytem odwadniającym, na rzecz K. P..
Organ podał, że decyzją z dnia 25 listopada 2009 r., nr [...] Starosta orzekł o odmowie zwrotu część działki ewidencyjnej nr [...], położonej w M. gm. W., objętej księgą wieczystą nr [...], w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] o pow. 0,2278 ha, b. gm. kat. [...], na rzecz K. P.. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez K. P., decyzją z dnia 16 sierpnia 2010 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż w przedmiotowej sprawie istnieje konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, celem ustalenia czy cel nabycia przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany na jej całości czy też tylko na części.
Starosta ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę ustalił, że pismem z dnia 10 listopada 2006 r. K. P. wystąpił do Starosty z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wnioskodawca swym roszczeniem objął parcelę gruntową, l. kat. [...], b. gm. kat. [...], która poprzednio stanowiła własność jego matki S. P..
Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania wyjaśniającego pozwolił na ustalenie, że umową sprzedaży nr Rep. [...] z dnia 14 maja 1968 r., zawartą w formie aktu notarialnego w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nastąpiło odjęcie prawa własności nieruchomości składającej się z parceli l. kat. [...] o pow. 0,2278 ha, obj. Lwh 492 b. gm. kat. [...], przysługującego S. P. w całości i przeniesienie tego prawa na rzecz Skarbu Państwa. Powyższa umowa sprzedaży jako podstawę wywłaszczenia (nabycia) nieruchomości wskazywała budowę magazynów w [...], zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 5 sierpnia 1965 r. Nr [...] wydaną przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w K.. Z tytułu wywłaszczenia (nabycia) nieruchomości ustalono na rzecz właścicielki odszkodowanie za grunt w kwocie 4 647,12 zł.
Poprzednia właścicielka opisanej wyżej nieruchomości S. P. zmarła, a na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] w Krakowie Wydział I Cywilny z dnia [...] stycznia 2007 r. spadek po niej nabył syn K. P. w całości.
Ustalono, że na początku lat 60-tych ubiegłego wieku, w związku z projektowanymi zamierzeniami ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K., pomiędzy Prezydium Rady Narodowej w m. K. i Ministerstwem Obrony Narodowej prowadzone były rozmowy w sprawie pozyskania dla celów wielorodzinnego budownictwa mieszkaniowego terenów zlokalizowanych na terenie m. K., zajętych przez obiekty wojskowe. W tym celu dla poszczególnych obiektów wojskowych, których tereny przeznaczone zostały na potrzeby mieszkaniowe, ustalono lokalizacje zamienne. W zamian za przekazanie władzom cywilnym terenów wojskowych, władze miejskie zaproponowały lokalizację nowych terenów dla potrzeb wojska obejmującą między innymi ok. 52 ha terenu istniejącego wówczas placu ćwiczeń na P. (będących już w dyspozycji wojska) oraz ok. 178 ha terenów w granicach administracyjnych miasta K. i powiatu [...]. Na terenie tzw. "[...]" zamierzano zlokalizować następujące obiekty:
- plac ćwiczeń usytuowany na północny zachód od drogi przebiegającej przez istniejący wówczas plac ćwiczeń na [...] i łączącej szosy z K. do K. i z K. do O., jako teren zamienny za place ćwiczeń wojskowych zlokalizowane dotychczas w M. (komp. 3450) i P. (komp. 173);
- zespół dwóch strzelnic szkolnych, w zamian za oddane miastu tereny na [...] i [...] (komp. Nr 3446 i Nr 3445) z czynnymi strzelnicami;
- obiekty kubaturowe mające stanowić zaplecze ww. strzelnic, w zamian za obiekty na [...]i [...].
Z uwagi na fakt, że wskazany teren nie zabezpieczał w całości potrzeb wojska, na cele magazynowe przewidziano odrębną lokalizację w rejonie miejscowości [...] obejmującą teren o powierzchni ok. 30 ha.
Z uwagi na fakt, iż wskazany teren nie zabezpieczał w całości potrzeb wojska, przewidziano zlokalizowanie inwestycji zamiennych na cele magazynowe w rejonie miejscowości [...] na terenie o powierzchni ok. 30 ha. Zgodnie ze sporządzonym i zatwierdzonym w 1964 roku Programem Inwestycji Zamiennych w Garnizonie K. powyższy teren stanowić miał rejon budynków magazynowych wraz z zapleczem, w zamian za takie same obiekty oddane miastu, a mianowicie: kompleks 1450 – M., kompleks 821 - Fort [...] i kompleks 3376 – [...]. Program inwestycji w [...], z uwagi na jej charakter, przewidywał podzielenie obiektu na dwie części: teren ścisły (techniczny), na którym będą zlokalizowane budynki magazynowe oraz teren gospodarczy stanowiący zaplecze obiektu. Na terenie technicznym należało zlokalizować, zgodnie z "Przepisami o przechowywaniu i utrzymaniu sprzętu uzbrojenia i amunicji w oddziałach" — Uzbr.63/37, następujące budynki magazynowe: 15 magazynów (każdy o pow. 346 m2) o łącznej powierzchni 5190 m2 i łącznej kubaturze 21 200 m3, magazyn o powierzchni 104 m2 i kubaturze 430 m3, magazyn o powierzchni 60 m2 i kubaturze 250 m3 oraz zbiornik ppoż. o pojemności 100m3. Na terenie gospodarczym należało usytuować wartownię na 4 posterunki o powierzchni 77 m i kubaturze 320 m3, ustęp suchy o powierzchni 3 m2 i kubaturze 15 m3, ujęcie wody oraz drogi, łącznie z drogą dojazdową do obiektu. Cały obiekt miał zostać ogrodzony zgodnie z "Normatywem technicznym projektowania ogrodzeń terenów wojskowych" - 2 rzędy ogrodzenia i ogrodzenie ostrzegawcze. Obiekt miał być wyposażony w energię elektryczną oraz obwodnicę oświetleniową. Teren wskazany na cele magazynowe w rejonie m. [...] stanowił własność osób fizycznych i jego udostępnienie dla potrzeb inwestycji zamiennych wymagało w pierwszej kolejności uregulowania spraw formalno-prawnych związanych z nabyciem gruntów i przesiedleniem ludności.
Prawo własności nieruchomości położonej w b. gm. kat. [...] będącej przedmiotem niniejszego rozpoznania, tj. parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...], Skarb Państwa nabył od S. P. umową sprzedaży Nr Rep. [...] z dnia 14 maja 1968 r., zawartą w formie aktu notarialnego w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, za cenę 4 647,12 zł, w której wskazano również, że wyżej wymieniona nieruchomość leży na terenie przeznaczonym pod budowę magazynów w [...], zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 5 sierpnia 1965 r. Nr [...].
Decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 5 sierpnia 1965 r. wydaną przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury, ustalono lokalizację szczegółową magazynów na terenie położonym w [...], których granice określono na mapie katastralnej.
Organ podał, że w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego nie odnaleziono w zbiorach archiwalnych załącznika graficznego bądź planu realizacyjnego inwestycji polegającej na budowie magazynów. Dokumentów tych poszukiwano w zbiorach archiwalnych: Archiwum Zakładowego Urzędu Wojewódzkiego w K., Archiwum Instytucji Ministerstwa Obrony Narodowej oraz Kancelarii Tajnej Urzędu Wojewódzkiego w K. przechowującej dokumenty Kancelarii Tajnej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Starostwo Powiatowego w K. w latach 1999-2001, w związku ze zgłoszonymi roszczeniami o zwrot nieruchomości wywłaszczonych na potrzeby urządzenia obiektu wojskowego - placu ćwiczeń wojskowych tzw. "[...]". W trakcie postępowania odnaleziono natomiast odrysy z mapy katastralnej z zaznaczonymi granicami nieruchomości objętych wnioskiem o wywłaszczenie, na których zlokalizowana miała być inwestycja polegająca na budowie magazynów.
Ustalono, że decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia 24 kwietnia 1969 roku (k. 53) zmieniono za zgodą stron decyzje o lokalizacji szczegółowej: Nr [...] z dnia 21 kwietnia 1965 r. - ustalającą lokalizację szczegółową terenów wojskowych na terenie tzw. "[...]" oraz Nr [...] z dnia 5 sierpnia 1965 r. - ustalającą lokalizację szczegółową magazynów na terenie położonym w [...] powiat K., wydane na rzecz Dyrekcji Inwestycji Miejskich I w K. oraz orzeczono, iż prawa te przejmuje Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo-Budowlany w K., a całość terenu objętego tymi decyzjami będzie użytkowana przez Wojsko Polskie.
Zgromadzony materiał dowodowy zawiera również dokumentację pochodzącą z lat 1971-1972, obejmującą rozliczenie wykonania zadania inwestycyjnego pod nazwą "Obiekty Zamienne - Budowa nr 1 w [...]", z której wynika, że inwestycja została rozpoczęta w lipcu 1971 r., a oddana do użytku w kwietniu 1972 r. Potwierdza to protokół Nr [...] spisany dnia 15 kwietnia 1972 r., z którego wynika również, że użytkownikiem tego obiektu w tym czasie była Jednostka Wojskowa Nr [...]. Z kolei protokół zdawczo-odbiorczy spisany w dniu 6 lutego 1975 r. (k. 95) szczegółowo opisuje części składowe kompleksu magazynowego o powierzchni 35 ha 18 a 98 m2 znajdującego się w [...], a mianowicie: budynki kubaturowe Nr 1, wartownia oraz magazyny - od Nr 2 do Nr 14, zbiornik ppoż. - Nr 15, hydrofornia - Nr 16, ogrodzenie zewnętrzne i wewnętrzne, w tym dwie bramy wjazdowe i trzy furtki, infrastruktura techniczna: obwodnica sygnalizacyjno-oświetleniowa, oświetlenie zewnętrzne drogi dojazdowej, kanalizacja zewnętrzna, sieć ppoż., nawierzchnie utwardzone: place betonowe oraz drogi dwukierunkowe, betonowe wewnętrzne. Załącznikiem do w/w protokołu była między innymi karta opisowa przedmiotowego kompleksu, której uwierzytelniona kserokopia znajduje się również w aktach sprawy. Na mocy spisanego w dniu 23 maja 1975 r. (k. 98) porozumienia Komenda Garnizonu K. zleciła Rolniczemu Rejonowemu Zakładowi Doświadczalnemu w K. utrzymywanie porządku na całej powierzchni obiektu częściowo zabudowanego, położonego w [...].
Ustalono także, że na wniosek Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo-Budowlanego w K., działającego w imieniu Ministerstwa Obrony Narodowej dla nieruchomości, w skład której wchodziły między innymi parcele: l. kat. [...] b. gm. kat. [...], urządzono księgę wieczystą Kw nr [...]. W dziale II tej księgi, na podstawie decyzji Urzędu Wojewódzkiego Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu w K. z dnia 21 lutego 1975 r. Nr [...] oraz protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 31 maja 1975 r., jako właściciela nieruchomości wpisano Skarb Państwa, w zarządzie i użytkowaniu Ministerstwa Obrony Narodowej. Z kolei treść pisma Biura Planowania Przestrzennego w K. z dnia 9 marca 1978 r. znak: [...] oraz treść odrysu z mapy katastralnej obejmującego teren wsi [...], stanowiący załącznik do tego pisma, wskazuje, iż dla opisanego wyżej obiektu magazynowego wyznaczono strefę ochronną o szerokości 300 m, w której obowiązywał bezwzględny zakaz wznoszenia wszelkich obiektów kubaturowych oraz prowadzenia prac inwestycyjnych bez uzgodnienia z właściwymi organami. Analiza dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej wskazuje, że w wyniku założenia nowej ewidencji gruntów położone w b. gm. kat. [...] i [...] parcele wchodzące w skład opisanego wyżej obiektu magazynowego, w tym również parcele: l. kat. [...] b. gm. kat. [...], utworzyły działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 31,25 ha i działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 0,3800 ha - położone w obrębie [...] jedn. ewid. [...], co potwierdza wykaz zmian gruntowych (równoważników) sporządzony w dniu 30 października 2000 r. i służący za podstawę wpisu do księgi wieczystej oraz działkę nr [...] o pow. 2,81 ha poł. w obr. [...] jedn. ewid. Z..
Ponadto ustalono, iż w ramach zgłoszenia w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. pod Nr [...] geodeta uprawniony mgr inż. Z. S. sporządził operat pomiarowy, w oparciu o który w operacie ewidencji gruntów dla obrębu [...] gm. [...] wprowadzono zmianę oznaczenia i powierzchni, bez zmiany konfiguracji granic działki nr [...] o pow. 31,25 ha na działkę nr [...] o pow. 31,1713 ha (decyzja Starosty [...] z dnia 24.07.2006 r. nr [...] k. - 171), a następnie działka nr [...] o pow. 3 1,1713 ha podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 11,4244 ha, nr [...] o pow. 1,9287 ha, nr [...] o pow.2,2369 ha, nr [...] o pow.1,8441 ha, nr [...] o pow. 2,0563 ha, nr [...] o pow. 2,1101 ha, nr [...] o pow. 1,8154 ha, nr [...] o pow. 2,3072 ha, nr [...] o pow. 2,6420 ha i nr [...] o pow. 2,7962 ha (decyzja Wójta Gminy [...] z dnia 08.08.2006 r. nr [...] k. 173).
Z porównania mapy katastralnej z mapą ewidencji gruntów oraz mapą zasadniczą, wykonanego przez geodetę uprawnionego T. C. l. ks. rob. [...] (k. 175) wynika, że wnioskowana do zwrotu parcela l. kat. [...], b. gm. kat. [...], odpowiada aktualnie częściom działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...], położonych w obrębie [...] gm. [...].
Organ wskazał, że dokonana analiza stanu prawnego nieruchomości wykazała, że obiekt magazynowy określony jako kompleks wojskowy nr [...], położony w m. [...] gm. Z. - działka nr [...] oraz w m. [...] gm. W. - działki nr [...] i nr [...], o których mowa wyżej, pozostawał w trwałym zarządzie Ministerstwa Obrony Narodowej do dnia 8 sierpnia 2005 r. Z tą datą spisany został protokół zdawczo-odbiorczy Nr [...] (k. 142) pomiędzy Rejonowym Zarządem Infrastruktury w K. a Agencją Mienia Wojskowego w W. - Oddziałem Terenowym Biura Agencji Mienia Wojskowego w K. i z tym dniem wszelkie prawa i obowiązki związane z przedmiotową nieruchomością przejęła Agencja Mienia Wojskowego.
Decyzją z dnia 15 września 2005 r. nr [...] sprostowaną postanowieniem z dnia 5 października 2005 r., Starosta, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego, orzekł o wygaśnięciu z dniem 8 sierpnia 2005 r. prawa trwałego zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej w stosunku do wyżej wymienionej nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Ostateczna decyzja w tej sprawie wraz z protokołem zdawczo-odbiorczym Nr [...] z dnia 8 sierpnia 2005 r. stanowiła podstawę do wykreślenia w księgach wieczystych prawa trwałego zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej - Rejonowy Zarząd Infrastruktury oraz ujawnienia Agencji Mienia Wojskowego, jako osoby prawnej, której powierzono wykonywanie praw Skarbu Państwa.
Prawo własności działek: nr [...] o pow. 31,25 ha i nr 374 o pow. 0,38 ha, położonych w [...] gm. W., w dniu 7 grudnia 2005 r. od Agencji Mienia Wojskowego nabyła Gmina W., w drodze umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego Rep. [...]. Prawo własności Gminy W. zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...], co zostało potwierdzone odpisem wydanym w dniu 1 czerwca 2006 r. przez Centralną Informację Ksiąg Wieczystych, Ekspozytura w K..
Następnie na podstawie umowy sprzedaży Rep. [...] zawartej w dniu 5 września 2007 r. w formie aktu notarialnego, prawo własności nieruchomości składającej się z działek: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], obręb [...] gm. W., od Gminy W. nabyła spółka pod firmą "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w W..
Operatem pomiarowym z dnia 9 października 2008 r., nr [...] w wyniku połączenia działek: nr [...] o pow. 11,4244 ha, nr [...] o pow. 1,9287 ha, nr [...] o pow.2,2369 ha, nr [...] o pow.l,8441 ha, nr [...] o pow. 2,0563 ha, nr [...] o pow. 2,1101 ha, nr [...] o pow. 1,8154 ha, nr [...] o pow. 2,3072 ha, nr [...] o pow. 2,6420 ha i nr [...] o pow.2,7962 ha utworzono działkę nr [...] o pow. 31,1713 ha. Tym samym operatem, zatwierdzonym decyzją Wójta Gminy W. z dnia 23 grudnia 2008 r., znak: [...] dokonano podziału działki nr [...] o pow. 31,1713 ha na działki: nr [...] o pow. 28,4896 ha i nr [...] o pow. 2,6817 ha.
Działki: nr [...] o pow. 28,4896 ha i nr [...] o pow. 2,6817 ha objęte są księgą wieczystą nr [...], w której dziale II jako właściciela nieruchomości wpisano "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w W..
Z porównania mapy katastralnej z obowiązującą mapą ewidencji gruntów wynika, że wnioskowana do zwrotu parcela l. kat. [...] b. gm. kat. [...], odpowiada aktualnie części działki nr [...] o pow. 28,4896 ha, położonej w [...] gm. W., objętej księgą wieczystą nr [...], w której w dziale II prawo własności wpisane jest na rzecz spółki pod firmą "[...]" sp. z o. o. z siedzibą w W..
Starosta wskazał, że analiza opracowania wykonanego przez geodetę T. C. (l. ks. rob. [...]), a także treść mapy ewidencyjnej przedstawiającej kompleks o numerze ewidencyjnym 5620 z zaznaczonymi jego szczegółami pozwoliła na ustalenie, że wywłaszczona parcela l. kat. [...], b. gm. kat. [...], stanowiła część składową obszaru zabudowanego budynkami magazynów i ciągiem pieszo-jezdnym stanowiącym dojazd do nich i jego bezpośrednie otoczenie. W południowo-wschodnim narożniku przedmiotowej działki został wybudowany magazyn nr 13, a jej pozostała część znalazła się poza obrębem zabudowy magazynami.
Orzekając w powyższy sposób organ I instancji oparł się na poczynionych przez siebie ustaleniach również w ramach rozpraw administracyjnych połączonych z oględzinami (w dniu 30 maja 2006 r. i w dniu 18 kwietnia 2007 r.), z których wynika, iż przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia, w związku z tym w ocenie organu I instancji nie zachodzą w stosunku do niej przesłanki zbędności, określone w art. 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, uzasadniające jej zwrot na rzecz wnioskodawcy.
Jednocześnie organ pierwszej instancji zaznaczył, że o ile nie można uznać części działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 28,4896 ha, położonej w [...] gm. W., objętej księgą wieczystą [...], w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] o pow. 2278 m2, b. gm. kat. [...], w części zabudowanej budynkiem pełniącym poprzednio funkcję magazynu oraz opaską betonową wraz z korytem odwadniającym, za zbędną w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, o tyle w stosunku do części działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 28,4896 ha, położonej w [...] gm. W., objętej księgą wieczystą [...], w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] o pow. 2278 m2, b. gm. kat. [...] w części niezabudowanej wydane zostanie odrębne rozstrzygnięcie.
Odwołanie od decyzji złożył w dniu 4 maja 2011 r. K. P. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego zawartych w art. 77 i 107 § 3 k.p.a. oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących zwrotu uprzednio wywłaszczonych nieruchomości, zawartych w dziale III rozdz. 6 (zwrot wywłaszczonych nieruchomości ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r w gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U z 2010 r. Nr 102 poz. 651 z późn. zm.), co miało wpływ na treść wydanej decyzji i w związku z tym wniósł o uchylenie tej decyzji.
Wojewoda [...] decyzją z dnia 30 września 2011 r., znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z dnia 13 kwietnia 2011 r.
Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji.
Powołując się na przepisy art. 136 ust. 3 zd. 1 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami wskazano, że organ prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości jest obowiązany precyzyjnie ustalić w pierwszej kolejności cel wywłaszczenia nieruchomości, a następnie, w drodze dostępnych środków dowodowych, czy przesłanka zbędności, określona w art. 137 powołanej ustawy zaistniała. Ustalenia w tej kwestii mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Podniesiono, że w świetle utrwalonego orzecznictwa nie jest konieczne zaistnienie obu przesłanek z art. 137 ust. 1 ustawy łącznie, aby nieruchomość uznać za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2001 r. I SA 241/00 "wystąpienie jednej z przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakazuje organowi administracji uznać tę nieruchomość za zbędną, co w konsekwencji oznacza możliwość jej zwrotu. W aktualnym stanie prawnym o zbędności nieruchomości przesądza art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie zaś wyłącznie ocena dokonana przez organ, oparta na ustaleniach wynikających w zasadzie z oceny stanu faktycznego, w jakim znajdowała się nieruchomość w dniu złożenia wniosku o zwrot".
Zdaniem organu odwoławczego stwierdzić należy, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, brak jest podstaw do kwestionowania faktu ustalenia przez Starostę braku wystąpienia przesłanki zbędności w stosunku do objętej niniejszym postępowaniem nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 28,4896 ha, położonej w [...] gm. W., objętej księgą wieczystą nr [...], w granicach wywłaszczonej parceli 1. kat. [...] o pow. 2278 m2, b. gm. kat. [...], w części zabudowanej budynkiem pełniącym poprzednio funkcję magazynu oraz opaską betonową wraz z korytem odwadniającym. Jak wykazało przeprowadzone przez Starostę postępowanie administracyjne powyższej wskazana część wywłaszczonej nieruchomości wykorzystana została zgodnie z celem wywłaszczenia w terminach określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy zauważył, że nie można zgodzić się z argumentacją K. P., że wskazane przez niego dokumenty tj. protokół zdawczo-odbiorczy nr [...] pomiędzy Rejonowym Zarządem Infrastruktury w Krakowie a Agencją Mienia Wojskowego w W. Oddziałem Terenowym Biura Agencji Mienia Wojskowego w K. oraz decyzja Starosty z dnia 15 września 2005 r. [...], sprostowana postanowieniem z dnia 5 października 2005 r. orzekająca o wygaśnięciu trwałego zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa świadczą o zbędności wywłaszczonej nieruchomości.
Należy bowiem wyraźnie podkreślić, iż pojęcie zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jest terminem występującym tylko w zakresie ustawodawstwa wywłaszczeniowego i zdefiniowanie go może nastąpić tylko na użytek i w zakresie tego prawa, a to w odniesieniu do skutków, jakie przewiduje art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W art. 137 ust. 1 ustawodawca zawarł koniunkcję przesłanek, które muszą zaistnieć, by można było uznać nieruchomość wywłaszczoną za zbędną na cel jej wywłaszczenia. Legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ustawodawca sformułował zatem w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Tak więc zadaniem organu, prowadzącego postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jest zebranie materiału dowodowego, potwierdzającego lub negującego, występowanie wymienionych wyżej przesłanek zbędności. W świetle przepisu art. 137 ust. 1 rozstrzygnięcie o zwrocie lub odmowie zwrotu wywłaszczonej (przejętej) nieruchomości powinno być każdorazowo poprzedzone ustaleniem, czy na tej nieruchomości w ciągu 7 lat od dnia jej wywłaszczenia (przejęcia) rozpoczęto lub nie rozpoczęto prace związane z realizacja celu wywłaszczenia (przejęcia) oraz czy cel ten zrealizowano przed upływem 10 lat od daty wywłaszczenia. Dopiero dokonanie ustaleń w powyższym zakresie przez organ prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości umożliwia temu organowi rozstrzygnięcie o zwrocie lub o odmowie zwrotu nieruchomości.
W ocenie organu nie można bowiem zgodzić się z odwołującym, iż sam fakt przeznaczenia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu wyklucza konieczność zastosowania art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tym miejscu na przypomnienie zasługuje to, że w przypadku gdy cel po dacie wywłaszczenia został zrealizowany w terminach ustawowych, to dla postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości praktycznie nie ma większego znaczenia późniejsze wykorzystanie nieruchomości. Jeśli bowiem nieruchomość została wywłaszczona na jakikolwiek cel publiczny i inwestycja ta w określonym czasie została zrealizowana, natomiast później ta nieruchomość została zaadaptowana na inne cele, to mimo że nieruchomość nie jest już wykorzystywana na cel wywłaszczenia, to jednak należy uznać, iż sam cel wywłaszczenia został zrealizowany.
Zgromadzone w postępowaniu materiały i dowody w sprawie pozwalają, zdaniem organu, uznać, iż część działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 28,4896 ha, położonej w [...] gm. W., objętej księgą wieczystą [...], w granicach wywłaszczonej parceli 1. kat. [...] o pow. 2278 m2, b. gm. kat. [...], w części zabudowanej budynkiem pełniącym poprzednio funkcję magazynu oraz opaską betonową wraz z korytem odwadniającym, została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W konsekwencji powyższego należało orzec o odmowie jej zwrotu, co to też organ I instancji prawidłowo uczynił decyzją z dnia 13 kwietnia 2011 r. nr [...].
Skargę na powyższą decyzję Wojewody z dnia 30 września 2011 r., znak: [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie K. P..
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów administracji obu instancji, zarzucając im naruszenie prawa materialnego dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzez jego błędną wykładnię.
W ocenie skarżącego błędna wykładnia przepisów w niniejszej sprawie polega na przypisywaniu normie prawnej zawartej w 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami dominującego znaczenia w ustalaniu czy nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi na rzecz byłego właściciela lub jego spadkobiercy, przy równoczesnym ignorowaniu regulacji zawartych w art. 136 ust. 1 ustawy, a w szczególności w art. 136 ust. 2. Skarżący podniósł, że w przekonaniu organów administracji publicznej orzekających w niniejszej sprawie treść art. 136 jest definicją zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, od której to wyłącznie zależy zwrot wywłaszczonej nieruchomości, pomimo że o tej wyłączności nie stanowi art. 137 ustawy ani też nie stanowią pozostałe normy prawne zawarte w rozdziale 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami, które to również dotyczą zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. W przekonaniu skarżącego art. 137 ust. 1 powołanej ustawy dotyczy nieruchomości, które po wywłaszczeniu nie zostały użyte na żaden cel lub zostały użyte na cel wywłaszczenia z uchybieniem terminów czasowych limitujących okres czasu niezbędnego do stosowania nieruchomości do realizacji celu wywłaszczenia, to przepis dyscyplinujący realizację przystosowania nieruchomości do celu wywłaszczenia.
W ocenie skarżącego przepisy art. 136 ust. 1 , 2 i 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie stanowią o wyłączeniu możliwości zwrotu nieruchomości, które były w przeszłości użyte na cel wywłaszczenia. Odmienna wykładnia tych przepisów narusza zasadę legalizmu w postępowaniu administracyjnym, która nakazuje interpretację i stosowanie prawa ściśle z jego zapisem, nadinterpretacja jest niedozwolona.
Dodatkowo wskazano, że organy orzekające w niniejszej sprawie zastosowały błędną wykładnie stosownych przepisów prawa niezgodną z art. 21 ust 2 Konstytucji RP. W ocenie skarżącego stanowisko organów, że nieruchomość, która została w przeszłości użyta na cel wywłaszczenia może być użyta w późniejszym czasie na inny cel bez powiadomienia byłego właściciela lub jego spadkobiercy, stanowi obejście praw, gdyż prowadzi do sytuacji, że wprowadza możliwość pozyskiwania nieruchomości pod przymusem przez wywłaszczenie na cele, dla których wywłaszczenia nie przysługuje.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Wojewody z dnia 30 września 2011 r., znak: [...]. Zasygnalizować należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
W ocenie Sądu ustalony przez organy administracji stan faktyczny w niniejszej sprawie znajduje uzasadnienie w dokumentacji znajdującej się w aktach. Postępowanie w tym zakresie zostało przeprowadzone prawidłowo. Okoliczności faktycznych nie kwestionuje również skarżący. Sąd podziela w całości stanowisko organów w zakresie oceny dowodów zgromadzonych w sprawie szczegółowo wyżej opisane. Należy stwierdzić – na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych, na którą powołują się organy administracji i nie kwestionowanej przez strony postępowania – że prawidłowo została ustalona osoba legitymowana do żądania zwrotu nieruchomości części działki nr [...] objętej księgą wieczystą [...], położonych w [...] gm. W., w granicach wywłaszczonej parceli l.kat. [...] b. gm. kat. [...].
Stosownie do art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn.: Dz.U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm.) nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. W myśl ustępu trzeciego tego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tak generalna regulacja przepisu w przedmiocie określenia zakresu roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznacza, że roszczenie to przysługuje także w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Istotne jest bowiem to, czy nieruchomość była objęta wywłaszczeniem, bez znaczenia natomiast pozostaje okoliczność, czy własność została odjęta na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, czy też przepisów dawnych, obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Z kolei przepis art. 137 ust. 1 ustawy stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Regulacja ta oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oceniana w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Określone w punktach 1) i 2) terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Użycie w omawianym przepisie sformułowania "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem w/w terminów roszczenie o zwrot nie będzie mogło być uwzględnione. Sformułowania "pomimo upływu" określonego czasu od określonego momentu nie da się inaczej odczytywać, jak tylko jako przesłanki podlegającej badaniu aktualnie przez organ. Normę tę należałoby odczytać w ten sposób, że organ rozpatrujący żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji, gdy nie została ona jeszcze wykorzystana na cel wywłaszczenia, winien ustalić, czy upłynęły już w/w terminy. W razie dokonania pozytywnego ustalenia winien wydać decyzję o zwrocie, w przeciwnym razie - o odmowie zwrotu.
Omawiane sformułowanie nie może natomiast stanowić o spoczywającym na organie obowiązku ustalenia, czy rozpoczęcie prac lub realizacja celu wywłaszczenia nastąpiły w terminie odpowiednio 7 czy 10 lat od daty ostateczności decyzji wywłaszczeniowej. Podzielić należy w konsekwencji również pogląd wyrażony w wyroku WSA w Krakowie z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt: II SA/Kr 271/08, zgodnie z którym zasadne jest stanowisko, że jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. W ocenie sądu nie jest do przyjęcia stanowisko, że nieruchomość staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został wprawdzie zrealizowany, ale po upływie wskazanych terminów. Wówczas w każdej sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - w szczególności, gdy wywłaszczenie miało miejsce kilkadziesiąt lat przed wszczęciem postępowania o zwrot - organ orzekający o zwrocie musiałby ustalać dokładną datę realizacji celu wywłaszczenia. Konsekwencją ustalenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale po upływie omawianych terminów 7 albo 10 lat, byłaby konieczność wydania decyzji o zwrocie nieruchomości, mimo że nieruchomość była (lub jest) wykorzystywania zgodnie z celem wywłaszczenia już kilkadziesiąt lat. Takiej interpretacji nie sposób pogodzić z zasadą stabilności porządku prawnego.
W świetle powyższych uwag podstawowym obowiązkiem organu dla rozstrzygnięcia żądania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości było dokonanie ustalenia, na jaki cel przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona oraz czy nastąpiło użycie wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w akcie (orzeczeniu) o jej wywłaszczeniu. Przedstawione szczegółowo w części historycznej ustalenia organów obydwu instancji w powyższym zakresie są w ocenie Sądu prawidłowe, nie kwestionuje ich również skarżący. Cel wywłaszczenia wnioskowanych do zwrotu nieruchomości został zrealizowany już w latach 70-tych XX wieku, a zatem nie było podstaw do orzeczenia o ich zwrocie. W utrwalonym już orzecznictwie podnosi się, że "późniejsza zmiana wykorzystywania nieruchomości wywłaszczonej na inny cel, po zrealizowaniu na niej celu wywłaszczenia, nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności zwrotu tej nieruchomości. Z chwilą bowiem zrealizowania celu wywłaszczenia, wykonywanie prawa własności takiej nieruchomości nie jest ograniczone jakimikolwiek warunkami, dlatego prawo to - w zakresie jego wykonywania - poddane jest tylko takim ograniczeniom, jakim poddawane jest prawo własności przysługującego każdemu innemu podmiotowi" (wyrok NSA z dnia 17 maja 2010 r., I OSK 1025/09, LEX nr 594843), "wykładnia art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 pkt. 1 i 2 u.g.n. prowadzi do wniosku, że o ile cel wywłaszczenia został osiągnięty, to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości, mimo późniejszej zmiany jej przeznaczenia" (wyrok NSA z dnia 6 maja 2010 r., I OSK 941/09, LEX nr 595630), "podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność faktyczna zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Zbędności nieruchomości w omawianym znaczeniu nie można natomiast wyprowadzać ze zdarzeń przyszłych, które nastąpiły po osiągnięciu celu wywłaszczenia. Nie można zatem mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji wywłaszczeniowej, a dopiero później zmieniono jej przeznaczenie czy w ogóle zaprzestano jej wykorzystywania na cel, na jaki została przejęta" (wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2009 r., I OSK 1138/08, LEX nr 552276), "jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła" (wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 sierpnia 2010 r., II SA/Łd 507/10, LEX nr 667843). Należy zatem przyjąć, że zrealizowanie celu wywłaszczenia umożliwia następnie realizowanie innych celów na tej nieruchomości, a zwłaszcza nie można dopatrzyć się w tym zakresie niezgodności powyższego stanowiska sądów administracyjnych z treścią art. 21 Konstytucji RP. Ochrona własności dotyczy bowiem każdoczesnego uprawnionego z tego tytułu, także tego, który nabywa prawo do wcześniej wywłaszczonej nieruchomości, na której zrealizowano cel wywłaszczenia w celu ponownego zagospodarowania tej nieruchomości. Elementem wyrównującym zmniejszenie majątku na skutek wywłaszczenia nieruchomości jest wyłącznie odszkodowanie z tego tytułu. Przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie mają takiego charakteru.
Zrealizowanie celu wywłaszczenia oznacza, że bezprzedmiotowe stają się – w kontekście uwarunkowań sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości – dalsze rozważania na temat zmiany tego celu. Nie ma zatem w niniejszej sprawie znaczenia okoliczność, że nieruchomość, na której zrealizowano cel wywłaszczenia została następnie oddana we władanie innym podmiotom, które nie miały ustawowego obowiązku realizowania celu wywłaszczenia.
Nawet gdyby jednak przyjąć, że zasadne jest stanowisko, zgodnie z którym na skutek decyzji Starosty z dnia 8 sierpnia 2005 r. o wygaśnięciu trwałego zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej w stosunku do terenu, na którym znajdują się m.in. wnioskowane do zwrotu działki doszło do zmiany przeznaczenia nieruchomości na inny cel niż dotychczasowy, co dodatkowo zostało potwierdzone zbyciem tej nieruchomości na rzecz osób trzecich, które obecnie realizują na nich cel komercyjny, to i tak okoliczność ta nie miałaby znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż cel wywłaszczenia został zrealizowany przed wydaniem powyższej decyzji. Jedyną ustawową przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, o czym stanowi art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepisy powołanej ustawy nie dają podstaw do tego, aby powoływaną przez skarżącego regulację art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami traktować jako dodatkową przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Regulacja ta stanowiąca, że "w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości" stanowi o określonych obowiązkach organu. W świetle wyżej wskazanego rozumienia przesłanki zwrotu jaką jest "zbędność" nieruchomości na cel wywłaszczenia dotyczącej sytuacji, gdy cel ten jeszcze nie został zrealizowany, kwestia wykonania przez organ obowiązków wynikających z art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma znaczenie wyłącznie wtedy, gdy cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany. Zrealizowanie celu oznacza jednocześnie, że nie można mówić o zbędności na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Tylko zatem w przypadku niezrealizowania celu wywłaszczenia uzasadnione jest powiadamianie poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, aby osoby te mogły skorzystać z możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Powiadamianie takie nie ma racji bytu, gdy cel wywłaszczenia został już zrealizowany. W konsekwencji należy stwierdzić, że w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany, a tym samym nieruchomość nie może być traktowana jako zbędna na cel wywłaszczenia, okoliczność niezrealizowania obowiązków wynikających z art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma żadnego wpływu na wynik postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Wynik tego postępowania jest bowiem zdeterminowany okolicznością zrealizowania na nieruchomości celu wywłaszczenia, co wyklucza dopuszczalność jej zwrotu. Z tego też względu na gruncie niniejszej sprawy nie można mówić o uchybieniach organów w zakresie realizacji obowiązków wynikających z art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem zarzuty skarżącego w powyższym zakresie nie mogły odnieść skutku.
Wskazać wreszcie należy, że wyrokiem z dnia 13 grudnia 2012 r., P 12/11 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim nie uznaje za zbędną nieruchomość, na której w terminach wskazanych w tym przepisie zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie nieruchomość tę przeznaczono na realizację innego celu, nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (OTK-A 2012/11/135, Dz.U.2012/1472, LEX nr 1231684).
W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zatem skargę K. P. należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło