II SA/Kr 442/25
WyrokWSA w Krakowie2025-09-04
Skład orzekający: Joanna Człowiekowska, Agnieszka Nawara – Dubiel, Anna Kopeć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który przeznacza działki skarżących pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, podczas gdy Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa przewiduje dla tego terenu zabudowę mieszkaniową wielorodzinną, narusza prawo, w szczególności prawo własności i zasady ładu przestrzennego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie narusza ustaleń Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa. Plan przewiduje dla nieruchomości skarżących możliwość zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, co jest zgodne z podstawowym przeznaczeniem terenu wskazanym w Studium, jednocześnie dopuszczając utrzymanie istniejącej zabudowy jednorodzinnej. Ustalenia planu, w tym parametry zabudowy i linie zabudowy, zostały uznane za uzasadnione i nie stanowią nadmiernej ingerencji w prawo własności.Stan faktyczny
Skarżące, właścicielki działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...], wniosły skargę na uchwałę Rady Miasta Krakowa w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Osiedle Podwawelskie". Zarzuciły planowi naruszenie przepisów dotyczących planowania przestrzennego, prawa własności oraz Konstytucji RP, wskazując na sprzeczność ustaleń planu ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa, które dla ich nieruchomości przewiduje zabudowę wielorodzinną, podczas gdy plan wyznacza teren pod zabudowę jednorodzinną. Podniosły również zarzuty dotyczące naruszenia ładu przestrzennego i nadmiernego ograniczenia prawa własności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Nawara – Dubiel Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Anna Frasik – Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. sprawy ze skargi B. F. i H. B. na uchwałę Nr CXXV/3418/23 Rady Miasta Krakowa z dnia 20 grudnia 2023 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Osiedle Podwawelskie" oddala skargę.
Dnia 20 grudnia 2023 r. Rada Miasta Krakowa podjęła uchwałę
NR CXXV/3418/23 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Osiedle Podwawelskie".
B. F. i H. B. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą uchwałę.
Zaskarżonej uchwale zarzuciły naruszenie przepisów:
- art. 140 k.c. oraz art. 6 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27marca 2003 r.- o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2021 r. poz. 741, dalej: u.p.z.p.) poprzez nieuzasadnione prawnie, niecelowe, nieproporcjonalne i dowolne ograniczenie w zagospodarowaniu nieruchomości znajdujących się w obszarze 5.MW planu naruszające istotę prawa własności,
w stopniu naruszającym władztwo planistyczne Gminy;
- art. 20 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 4 ustawy u.p.z.p. oraz w związku z art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 roku o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688), poprzez uchwalenie planu miejscowego, sprzecznego ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa, poprzez oznaczenie w § 5 pkt 1 ust. 8 lit. a terenu zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej istniejącej o podstawowym przeznaczeniu pod zabudowę jednorodzinną działka o nr ewid. [...] obręb ewidencyjny P. , gmina Kraków stanowiącej własność B. F. oraz dz. nr [...] obręb ewidencyjny P. gmina Kraków, który w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa został oznaczony jako teren zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej;
- art. 28 ust. 1 u.p.z.p. poprzez sporządzenie zaskarżonego aktu z istotnym naruszeniem procedury jego sporządzania, sporządzenie aktu z naruszeniem prawa w części pisemnej oraz części graficznej, to jest poprzez określenie przeznaczenia części działki nr [...] oraz działki nr [...] jako obszar MNi.1 - Teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej istniejącej o podstawowym przeznaczeniu pod zabudowę jednorodzinną, podczas gdy zgodnie ze Stadium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa cały teren przedmiotowych nieruchomości powinien być objęty obszarem MW;
- art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 14 upzp poprzez nieuzasadnione wytyczenie urbanistycznej enklawy przeznaczonej wyłącznie pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną utworzonej z działki nr [...] oraz działki o nr [...], otoczoną przez zabudowę wielorodzinną o wysokiej intensywności, co w konsekwencji doprowadziło do sprzeczności z zasadami ładu przestrzennego oraz zrównoważonego rozwoju;
- art. 2, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie prawa własności ww. działek w zakresie prawa zabudowy, w sposób nadmierny
i nieproporcjonalny, nie uzasadniony w żaden sposób istnieniem innego, uznanego za nadrzędny interesu społecznego uzasadniającego zróżnicowanie funkcji zabudowy
w obrębie tego samego obszaru.
Mając na uwadze powyższe skarżące wniosły o stwierdzenie nieważności skarżonej uchwały w całości lub w części dot. działek nr [...] oraz [...] obręb [...], to jest w zakresie § 5 pkt 1 ust. 8 zaskarżonej uchwały, dotyczącego oznaczeń identyfikacyjnych terenów o określonym przeznaczeniu oraz ustalonych zasadach.
W uzasadnieniu skargi skarżące wskazały, że B. F. jest właścicielką nieruchomości obejmującej działki nr [...] , natomiast H. B. jest właścicielką nieruchomości obejmującej działkę nr [...]. Ww. działki położone są w obr. [...] jedn. ewid. P. przy ul. R. w Krakowie. W ww. miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obszaru "Osiedle P. " ww. działki zostały przeznaczone jako tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej istniejącej, oznaczone symbolem MNi.1, przy czym parametry zabudowy ustalone dla przedmiotowych działek w sposób istotny odbiegają od terenów bezpośrednio z nimi sąsiadujących, oznaczonych symbolami MW.5, MW,6 oraz MW.4, które w skarżonej uchwale zostały zidentyfikowane jako przeznaczone pod zabudowę budynki mieszkalne wielorodzinne. Co więcej działka o numerze ewidencyjnym [...] stanowi cypel otoczony z trzech stron zabudową wielorodzinną usytuowaną na działkach
o numerach ewidencyjnych: [...], [...] oraz [...].
W obowiązującym Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Kraków uchwalonym uchwałą Nr XII/87/03 Rady Miasta Krakowa z dnia 16 kwietnia 2003 roku przewidziano różne kategorie terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową, w tym m.in.:
- MW - Tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej;
- MNW - Tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i wielorodzinnej niskiej Intensywności;
- MN - Tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej.
Obszar obejmujący nieruchomości skarżących został w całości oznaczony w Studium jako MW - teren zabudowy wielorodzinnej. Oznaczenie to jednoznacznie wskazuje na dominujące przeznaczenie terenu pod intensywną zabudowę mieszkaniową wielorodzinną, co znajduje potwierdzenie w rzeczywistej strukturze urbanistycznej - działka ta znajduje się w otoczeniu istniejącej zabudowy wielorodzinnej. W Studium przewidziano również tereny oznaczone jako MNW, dopuszczające zabudowę mieszaną jednorodzinną i wielorodzinną o niższej intensywności. Dla całego obszaru, na którym położone są działki skarżących w Studium przewidziano przeznaczenie wyłącznie MW, co stanowi jednoznaczny wyraz intencji urbanistycznych miasta dotyczących kierunku rozwoju tej części Krakowa.
Skarżące podniosły, że wbrew tym ustaleniom, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wyłącza pojedyncze działki spod przeznaczenia MW, przypisując im funkcję Ml - zabudowy jednorodzinnej, w sposób całkowicie sprzeczny z ustaleniami Studium i otaczającą ją zabudową wielorodzinną. Tymczasem plan zagospodarowania przestrzennego musi pozostawać w ścisłej zgodności ze Stadium.
Skarżące dodały, że już na etapie procedury planistycznej, w ramach wyłożenia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego do publicznego wglądu, zostały zgłoszone stosowne uwagi oraz zastrzeżenia dotyczące niezgodności planu miejscowego ze Studium oraz naruszenia zasad prawidłowego gospodarowania przestrzenią. Wniesiono formalne zastrzeżenia wskazujące na konieczność dostosowania przeznaczenia działki nr [...] do funkcji zabudowy wielorodzinnej, zgodnie z obowiązującymi ustaleniami Studium oraz rzeczywistą strukturą urbanistyczną terenu. Uwagi te zostały jednak odrzucone przez organ planistyczny, bez należytego uzasadnienia oraz rzetelnej analizy przedstawionych argumentów. Organ gminy działał w sposób sprzeczny z zasadą przejrzystości i partycypacji społecznej, naruszając tym samym art. 8 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Zdaniem skarżących wyznaczenie działek nr [...] oraz [...] jako jednostkowej enklawy zabudowy jednorodzinnej w otoczeniu terenów przeznaczonych pod zabudowę wielorodzinną prowadzi do istotnych ograniczeń w zakresie korzystania z nieruchomości oraz jej racjonalnego zagospodarowania Ograniczenia te mają zarówno charakter prawny, jak i faktyczny, wpływając negatywnie na sytuację właścicielek działek. Ograniczenia swobody inwestycyjnej i rozwoju nieruchomości - narzucenie przeznaczenia jednorodzinnego wzniesienia zabudowy wielorodzinnej, co pozostaje w sprzeczności z obowiązującym Studium i faktycznym charakterem otaczającej zabudowy. W związku z powyższym, skarżące nie mogą racjonalnie wykorzystać potencjału działki, podczas gdy właściciele sąsiednich terenów mogą realizować bardziej intensywną zabudowę, generującą wyższe korzyści gospodarcze. Kolejną kwestią jest spadek wartości nieruchomości - działka, mimo korzystnego położenia w obszarze zurbanizowanym, traci na atrakcyjności inwestycyjnej, ponieważ jej przeznaczenie jest mniej korzystne niż otaczających nieruchomości. Ograniczenie zabudowy do funkcji zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej sprawia, że nieruchomość nie może być wykorzystana w sposób najbardziej efektywny ekonomicznie, co przekłada się na jej niższą wartość rynkową. Nadto nastąpiło zaburzenie ładu przestrzennego. Powstaje sztuczna urbanistyczna anomalia, w której jedna działka o przeznaczeniu jednorodzinnym zostaje wkomponowana w gęstą zabudowę wielorodzinną, co nie ma uzasadnienia ani w polityce przestrzennej miasta, ani w świetle zasad ładu przestrzennego. Tworzy to sprzeczność funkcjonalną - z jednej strony, działka podlega ograniczeniom właściwym dla zabudowy jednorodzinnej, z drugiej zaś, otaczająca infrastruktura i charakter terenu są dostosowane do zabudowy wielorodzinnej. Co więcej, uchwalając zaskarżony akt prawa miejscowego, wbrew zasadzie proporcjonalności, doprowadzono do nierówności w traktowaniu właścicieli sąsiadujących ze sobą nieruchomości - działki skarżących zostały potraktowane odmiennie niż inne nieruchomości położone w ich bezpośrednim sąsiedztwie, bez merytorycznego uzasadnienia. Taka arbitralność narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) oraz zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Nadto ustalenie przebiegu linii nieprzekraczalnej zabudowy działek [...] oraz [...] w sposób określony w projekcie planu spowodował, że ponad połowa powierzchni ww. działek pozostanie niewykorzystana, czyniąc tym samym jakakolwiek zabudowę na przedmiotowych fragmentach działek niemożliwą, co niewątpliwie ma wpływ na nieracjonalne obniżenie ich wartości.
Skarżące podkreśliły, że zgodnie z art. 6 ust. 2 u.p.z.p. każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego posiada tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich oraz do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. Przedmiotowe uprawnienie może być ograniczone jedynie wyjątkowo w drodze uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy. Działania Rady Miasta Krakowa, ograniczające przedmiotowe prawo i naruszające interes prywatny obywatela winno być uzasadnione z punktu widzenia szczególnie ważnego interesu społecznego (por. art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP). Zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie działek skarżących naruszają zasady kształtowania polityki przestrzennej oraz nadmiernie ograniczają konstytucyjnie chronione prawo własności, w szczególności z uwagi na fakt, że sąsiadujące z nimi nieruchomości nie podlegają tym samym zapisom oraz ograniczeniom. Za takim rozwiązaniem nie przemawia żaden interes publiczny. Tymczasem przekroczenie granic władztwa planistycznego stanowi naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, co z kolei uzasadnia w myśl art. 28 ust. 1 u.p.z.p. unieważnienie całości lub części planu miejscowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Organ przedstawił przebieg procedury planistycznej oraz podał, że Prezydent Miasta Krakowa dopełnił wszelkich czynności wymaganych przepisami u.p.z.p.
Następnie organ wyjaśnił, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru "Osiedle Podwawelskie", działka nr [...] i przeważająca część działki nr [...] znajdują się w terenie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub jednorodzinnej istniejącej o symbolu MW/MNi.1 (por. § 19 uchwały). Niewielkie fragmenty północno-zachodniej części działki nr [...] przeznaczone zostały na poszerzenie Terenu drogi publicznej dojazdowej (oznaczonej symbolem KDD.2 - por. § 31).
Dla terenu MW/MNi.1 w zakresie kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu dla zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej określono następujące parametry (por. § 19 ust. 3 pkt 1 uchwały):
- minimalny wskaźnik terenu biologicznie czynnego: 50%,
- wskaźnik intensywności zabudowy: 0,5 - 0,7,
- maksymalną wysokość zabudowy: 12 m.
Dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej ustalono następujące zasady kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu (por. § 19 ust. 4 pkt 1 oraz pkt 2 uchwały):
- dopuszczenie lokalizacji altan ogrodowych o wysokości do 3,5 m;
- dla terenu MW/MNi.1,
a) minimalny wskaźnik terenu biologicznie czynnego: 60%,
b) wskaźnik intensywności zabudowy: 0,1 - 0,5,
c) maksymalną wysokość zabudowy: 12 m,
d) maksymalną wysokość budynków gospodarczych i garaży: 3,5 m.
Organ podał, że ustalenia zawarte w planie miejscowym obszaru "Osiedle Podwawelskie" dla nieruchomości skarżących wynikały przede wszystkim z wiążących ustaleń studium gminnego (tj. uchwała nr CXII/1700/14 Rady Miasta Krakowa z dnia 9 lipca 2014 r. w sprawie uchwalenia zmiany "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa" - por. art. 9 ust. 4 w zw. z art. 15 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 1 w brzmieniu sprzed dnia 24 września 2023 roku). Istotne jest również opracowanie pn. Uzasadnienie rozwiązań planistycznych w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Osiedle Podwawelskie" (edycja: Kraków, luty 2023 r.), stanowiące załącznik do zarządzenia nr 377/2023 PMK z 10 lutego 2023 r. W rozdziale 6. pt. "Opis rozwiązań wraz z uzasadnieniem", dla terenów MW/MNi.1 przedstawiono następującą informację: MW/MNi.1-MW/MN/.5 jako tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub jednorodzinnej istniejącej, o podstawowym przeznaczeniu pod zabudowę budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi lub pod zabudowę jednorodzinną - z uwagi na istniejąca zabudowę jednorodzinna z jednoczesnym wskazaniem do przekształceń w kierunku zabudowy wielorodzinnej zgodnie ze wskazaniami Studium.
Odnosząc się natomiast do kwestii uwag składanych do projektu ww. planu miejscowego organ wskazał, że zgodnie z przepisami u.p.z.p. udział mieszkańców
w procesie planistycznym został spełniony poprzez:
- składanie wniosków do planu (od 31 marca do 5 maja 2017 r.), które zostały rozpatrzone zarządzeniem nr 1021/2018 PMK z 23 kwietnia 2018 r. (brak wniosków dla działek o obecnie nr [...] i [...]);
- I wyłożenie do publicznego wglądu (od 21 listopada do 19 grudnia 2018 r.). Termin składania uwag dotyczących projektu planu został wyznaczony na 4 stycznia 2019 r. Uwagi zostały rozpatrzone zarządzeniem nr 159/2019 PMK z 25 stycznia 2019 r., zmienionym zarządzeniem nr 1022/2019 z 6 maja 2019 r. (brak uwag dla działek
o obecnie nr [...] i [...]);
- II wyłożenie do publicznego wglądu (od 10 czerwca do 10 lipca 2019 r.). Termin składania uwag został wyznaczony na 19 sierpnia 2019 r. Uwagi zostały rozpatrzone zarządzeniem nr 2250/2019 PMK z 6 września 2019 r., (brak uwag dla działek
o obecnie nr [...] i [...]);
- III wyłożenie do publicznego wglądu (od 4 maja do 1 czerwca 2021 r.). Termin składania uwag został wyznaczony na 15 czerwca 2021 r. Uwagi zostały rozpatrzone zarządzeniem nr 1869/2021 PMK z 6 lipca 2021 r., w tym uwaga złożona przez obie skarżące, - uwaga nr 1329, oznaczenia działek w tamtym czasie nr [...] i [...], jej
przedmiotem był m. in. postulat zwiększenia parametrów zabudowy wielorodzinnej; uwaga w części nie została uwzględniona.
-IV wyłożenie części projektu planu do publicznego wglądu w zakresie wynikającym z poprawek radnych Miasta Krakowa przegłosowanych 5 kwietnia 2023 r. (od 9 października do 7 listopada 2023 r.). Termin składania uwag został wyznaczony na dzień 21 listopada 2023 r. Uwagi zostały rozpatrzone zarządzeniem nr 3557/2023 PMK z 30 listopada 2023 r. (brak uwag dla działek o obecnych nr [...] i [...]).
Organ zwrócił uwagę, że na etapie trzeciego wyłożenia projektu planu miejscowego do publicznego wglądu, skarżące miały pełną świadomość tego, iż ich nieruchomości będą znajdowały się w terenie dopuszczającym lokalizowanie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, co w połączeniu z treścią pozostałych ustaleń planistycznych przyjętych dla ich nieruchomości stoi w sprzeczności z argumentacją podniesioną w skardze. Uzasadnienie organu co do sposobu rozpatrzenia uwagi w pełni wyjaśnia sposób poprowadzenia nieprzekraczalnej linii zabudowy.
Projekt uchwały w sprawie rozstrzygnięcia o sposobie rozpatrzenia nieuwzględnionych przez Prezydenta Miasta Krakowa uwag złożonych do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Osiedle Podwawelskie" (w tym uwag złożonych przez skarżące) został do Rady Miasta Krakowa przekazany dwukrotnie:
- po raz pierwszy zarządzeniem nr 142/2022 PMK z 21 stycznia 2022 r. (druk nr 2477), jednakże z uwagi na odrzucenie podczas I czytania w dniu 16 lutego 2022 r. projektu planu w całości przez Radę Miasta Krakowa, został wycofany z dalszego procedowania;
- po raz drugi zarządzeniem nr 376/2023 PMK z 10 lutego 2023 r. (druk nr 3237) jako realizacja uchwały Nr CIV/2848/23 Rady Miasta Krakowa z 25 stycznia 2023 r. w sprawie ustalenia kierunków działania dla Prezydenta Miasta Krakowa dotyczących dalszego procedowania projektu MPZP Osiedle Podwawelskie. Projekt uchwały był omawiany podczas sesji Rady Miasta Krakowa w dniu 22 lutego 2023 r. i wtedy możliwy był udział mieszkańców w dyskusji na temat ww. projektu uchwały. W tym dniu podczas końcowego głosowania radni podjęli uchwałę Nr CV/2852/23 w sprawie rozstrzygnięcia o sposobie rozpatrzenia nieuwzględnionych przez Prezydenta Miasta Krakowa uwag złożonych do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Osiedle Podwawelskie".
W dniu 5 kwietnia 2023 r. odbyło się drugie czytanie projektu planu
z autopoprawką wynikającą z rozstrzygnięcia Rady w sprawie nieuwzględnionych przez Prezydenta uwag, a następnie radni przegłosowali 14 poprawek wymagających powtórzenia procedury planistycznej. Zgodnie z art. 19 ust. 2 u.p.z.p. przedmiotem ponowionych czynności może być jedynie część projektu objęta zmianą. Procedura planistyczna znalazła swój finał dnia 20 grudnia 2023 r., wskutek podjęcia stosownej uchwały przez Radę Miasta Krakowa.
Organ zwrócił ponadto uwagę na uprzednio obowiązujące ustalenia planistyczne dla nieruchomości skarżących. Jak podał, bezpośrednio w okresie poprzedzającym wejście w życie planu miejscowego obszaru "Osiedle Podwawelskie", nieruchomości skarżących znajdowały się w terenie objętym ustaleniami uchwały Nr CXIII/1127/06 Rady Miasta Krakowa z 21 czerwca 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Ujście Wilgi"
(Dz. Urz. Woj. Mał. Nr 415 poz. 2639), który to plan miejscowy obowiązywał od 17 sierpnia 2006 r. Zgodnie z jego ustaleniami, dominującymi przeznaczeniami na opisywanych nieruchomościach były tereny oznaczone symbolami 6 M4 - tereny mieszkalnictwa jednorodzinnego oraz 36 ZP - tereny zieleni publicznej. Niewielka część obecnej działki nr [...] znajdowała się w terenie oznaczonym symbolem KD 34). Porównanie historycznych ustaleń planistycznych dla nieruchomości skarżących z założeniami obowiązującego MPZP "Osiedle Podwawelskie" jednoznacznie wskazuje, że aktualne rozwiązania zwiększyły możliwości inwestycyjne obu nieruchomości, poprzez umożliwienie lokalizowania na nich zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej o gabarytach nawiązujących do gabarytów budynków jednorodzinnych w tym terenie oraz poprzez rezygnację z wyznaczenia terenów zieleni publicznej na części działki nr [...]. Trudno zatem uznać, iż tak ukształtowane ustalenia planistyczne skutkują naruszeniem interesu prawnego lub uprawnień skarżących.
Organ przedstawił też aktualny stan zagospodarowania terenu znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości w postaci fragmentu ortofotomapy. Wynika z niej, ze na wschód od ulicy K. oraz na południe od ulicy R. nie występuje zabudowa wielorodzinna o wysokiej intensywności. Jest to obszar w którym dominuje zabudowa jednorodzinna oraz tereny zieleni. Zatem argumentacja skarżących zmierzająca do wykazania, że ich nieruchomości zostały objęte "urbanistyczną enklawą" otoczoną zabudową wielorodzinną o wysokiej intensywności, nie znajduje oparcia w faktycznym sposobie zagospodarowania tego terenu.
Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że pomimo postawienia zarzutu naruszenia zasad postępowania, skarżące nie wskazały na czym rzekome naruszenie miało polegać. Wobec tego wyjaśnił, że na gruncie wykładni art. 28 ust.1 u.p.z.p. w orzecznictwie sądów administracyjnych został wypracowany jednolity pogląd o wyraźnym rozróżnieniu przez ten przepis zasad sporządzania oraz trybu sporządzania planu miejscowego. Pojęcie trybu postępowania odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu,
a skończywszy na uchwaleniu planu. Pojęcie zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego należy wiązać ze sporządzaniem aktu planistycznego, o więc zawartością aktu planistycznego (część tekstowa, graficzna
i załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistyczne
Zdaniem organu zarzuty skargi nie obejmują żadnego etapu procedury planistycznej. Z kolei w uzasadnieniu skargi podniesione zostały zarzuty odnoszące się do naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego, przede wszystkim do rzekomej niezgodności ustaleń planistycznych z zapisami studium gminnego oraz do naruszenia prawa własności nieruchomości. Natomiast za zarzut odnoszący się do trybu podjęcia uchwały nie można uznać zawartego w uzasadnieniu skargi wywodu związanego ze sposobem rozpatrzenia uwag złożonych do projektu planu miejscowego obszaru "Osiedle Podwawelskie". Argumentacja skarżących w tym zakresie stanowi w istocie polemikę ze stanowiskiem organu, a nie zastrzeżenia wynikające z naruszenia trybu sporządzenia planu miejscowego. Zatem zarzut naruszenia trybu procedury planistycznej jawi się jako bezzasadny w związku z czym nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do zarzutu sprzeczności planu miejscowego ze Studium gminnym organ podał, że zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.z.p. w wersji adekwatnej dla procedury sporządzania zaskarżonej uchwały organ wskazał, że ustalenia dokumentu studium gminnego są wiążące dla organów w trakcie procedury planistycznej. Nieruchomości skarżących w całości znajdują się w terenie, który na planszy KI studium gminnego z 2014 r. (został oznaczony symbolem MW - tj. Tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, o dwóch następujących funkcjach:
1. Funkcją podstawowa - Zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna wysokiej intensywności realizowana jako budynki mieszkaniowe wielorodzinne (m.in. kamienice w zwartej zabudowie o charakterze śródmiejskim, zabudowa osiedli mieszkaniowych, budynki wielorodzinne realizowane jako uzupełnienie tkanki miejskiej) wraz
z niezbędnymi towarzyszącymi obiektami budowlanymi (m.in. parkingi, garaże) oraz
z zielenią towarzyszącą zabudowie, zieleń urządzona i nieurządzona).
2. Funkcją dopuszczalna - Usługi inwestycji celu publicznego z zakresu infrastruktury społecznej, pozostałe usługi inwestycji celu publicznego, usługi kultury, nauki, oświaty i wychowania, usługi sportu i rekreacji, usługi handlu detalicznego, usługi pozostałe, zieleń urządzona i nieurządzona m. in. w formie parków, skwerów, zieleńców, parków rzecznych, lasów, zieleni izolacyjnej.
Podstawowe przeznaczenie terenów oznaczonych w MPZP Osiedle Podwawelskie symbolem MW/MNi.1 mieści się w ramach funkcji podstawowej przewidzianej w Studium dla terenów MW. Natomiast w kontekście terenu zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej istniejącej należy wyjaśnić, że zgodnie z jedną z ogólnych zasad polityki planistycznej gminy ustanowionych w studium to: "dla terenów legalnie zabudowanych obiektami budowlanymi, o funkcji innej niż wskazana dla poszczególnych terenów w wyodrębnionych strukturalnych jednostkach urbanistycznych, ustala się w planach miejscowych przeznaczenie zgodne bądź z ustaloną w studium funkcją terenu bądź zgodne z dotychczasowym sposobem wykorzystania terenu".
Zatem zachowana została zgodność planu miejscowego z dokumentem studium gminnego i to w dwojakim ujęciu: jako usankcjonowanie istniejącej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz ustalenie na przyszłość zmiany kierunku zagospodarowania tego obszaru - poprzez zabudowę mieszkaniową wielorodzinną, nawiązującą gabarytami do istniejących budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Wyznaczenie w planie miejscowym przeznaczenia terenu MW/MNi.1 miało więc na celu wskazanie kierunku wynikającego ze Studium, tj. zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, przy jednoczesnej możliwości utrzymania istniejącej w momencie sporządzania planu zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Wskazany w planie parametr minimalnego wskaźnika terenu biologicznie czynnego wynika bezpośrednio z wytycznych Studium dla terenu MW w jednostce urbanistycznej nr 5 pn. D. w obszarze której znajdują się w całości nieruchomości skarżących (por. str. 35-39 tomu IM studium). Maksymalna wysokość zabudowy określona została z uwagi na bezpośrednie sąsiedztwo przedmiotowych działek znajdujących się pomiędzy zabudową mieszkaniową wielorodzinną os. P. , a istniejącą zabudową mieszkaniową jednorodzinną w rejonie ul. R. Nadto, także w karcie dla ww. strukturalnej jednostki urbanistycznej wyraźnie wskazano, że: Istniejąca zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna i wielorodzinna niskiej intensywności osiedla D. do utrzymania, uzupełnienia/przekształceń, co stanowi dodatkowy argument na rzecz zgodności przyjętych ustaleń planistycznych z rozwiązaniami Studium gminnego.
Organy planistyczne Gminy dochowały więc wymogów płynących z art. 9 ust. 4 w zw. z art. 15 ust. 1 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.z.p. w brzmieniu sprzed 24 września 2023 r. Tym samym kluczowy argument skarżących podniesiony w skardze jawi się jako bezpodstawny.
Odnosząc się do zarzutów ograniczenia prawa własności oraz wprowadzenia nieproporcjonalnych, niecelowych i dowolnych ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości organ podkreślił, że zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.z.p. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, raz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Ustalenia planistyczne kształtują sposób wykonywania prawa własności, a zatem na terenach objętych planem miejscowym, każdy ma prawo do zagospodarowania terenu zgodnie z warunkami ustalonymi tymże planie. Przepisy u.p.z.p. korespondują z art 64 ust 3 Konstytucji RP, na podstawie którego własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ono istoty prawa własności. Z powyższego wynika, że prawo własności nie jest prawem absolutnym i może ulegać ograniczeniom.
Zdaniem organu, Prezydent Miasta Krakowa dochował wymogów płynących
z u.p.z.p. oraz dokonał prawidłowego wyważenia interesów, co powoduje, że w toku procedury planistycznej nie doszło do naruszenia zasad, skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały. W związku z powyższym, zarzuty przekroczenia władztwa planistycznego, a także pozostałe zarzuty skarżących pozbawione są podstaw.
Z ostrożności procesowej organ wskazał, że o ile nie kwestionuje legitymacji czynnej skarżących, o tyle kwestionuje zakres wniosków skargi, wyrażający się alternatywnym żądaniem stwierdzenia nieważności całości skargi. W orzecznictwie oraz w nauce prawa w zasadzie jednolicie przyjmuje się, że art. 101 ust. 1 u.s.g. jest źródłem legitymacji skargowej czynnej wyłącznie w zakresie, w jakim dany podmiot wykaże, iż kwestionowana uchwała narusza jego skonkretyzowany interes prawny lub uprawnienie. Skarga oparta o ww. przepis nie służy natomiast kwestionowaniu danego aktu, w zakresie, w jakim nie odnosi się on do sytuacji faktycznej i prawnej danego podmiotu. Zatem żądanie sformułowane przez skarżące w przedmiocie stwierdzenia nieważności kontrolowanej uchwały w całości jest niedopuszczalne i jako takie nie powinno zostać uwzględnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przepisy te korespondują z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153, dalej: u.s.g.), który przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Przywołać należy również art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130, dalej: u.p.z.p.), zgodnie z którym istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Zasady sporządzania planu miejscowego rozumiane są jako wartości i merytoryczne wymogi kształtowania polityki przestrzennej przez uprawnione organy dotyczące m.in. zawartych w akcie planistycznym ustaleń. Pojęcie zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego należy wiązać zatem z zawartością aktu planistycznego (częścią tekstową, graficzną i załącznikami), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej. Natomiast tryb postępowania odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a skończywszy na uchwaleniu planu (por. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r., II SA/Kr 1037/17, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Przepis ten determinuje legitymację skargową, a także – zwłaszcza w przypadku kontroli aktów prawa miejscowego takich jak miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego – zakres rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego. Kontrola zaskarżonego aktu dokonywana jest w granicach wyznaczonych prawną ochroną przysługującą skarżącemu mającemu tytuł prawny do oznaczonej nieruchomości objętej planem. W konsekwencji ewentualne uwzględnienie skargi powinno nastąpić wyłącznie w części wyznaczonej indywidualnym interesem skarżącego. Także potencjalne naruszenia procedury planistycznej mogą być brane pod uwagę tylko wtedy, gdy pozostają w związku z interesem prawnym skarżącego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 grudnia 2017 r., II SA/Kr 1037/17 oraz powołane tam orzecznictwo). W tym kontekście trzeba też dostrzegać różnicę między naruszeniem interesu prawnego (uprawnienia) skarżącego, stanowiącym podstawę legitymacji skargowej, a podstawą do uwzględnienia skargi, w szczególności zaś stwierdzenia nieważności uchwały. Podstawą uwzględnienia skargi może być wyłącznie naruszenie obiektywnego porządku prawnego.
W ocenie Sądu obie skarżące, stosownie do wymogów art. 101 ust. 1 u.s.g., wykazały legitymację do wniesienia skargi na uchwałę nr CXXV/3418/23 Rady Miasta Krakowa z dnia 20 grudnia 2023 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Osiedle Podwawelskie", opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego, poz. 396 w dniu 10 stycznia 2024 r.
B. F. jest właścicielką nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] obr[...] w K.. H. B. jest właścicielką nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] obr. [...]. Działka nr [...] i przeważająca część działki nr [...] znajdują się planie miejscowym "Osiedle P. w terenie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub jednorodzinnej istniejącej o symbolu MW/MNi.1, o czym stanowi § 19 uchwały i załącznik graficzny do uchwały. Już w tym miejscu Sąd wskazuje, że błędnie przypisano w skardze spornemu terenowi przeznaczenie MNi.1, co też przyznał pełnomocnik skarżących na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. Niewielkie fragmenty północno-zachodniej części działki nr [...] znajdują się w Terenie drogi publicznej dojazdowej (KDD.2 - por. § 31).
Ustalenia miejscowego planu dotyczą zatem nieruchomości skarżących i wprowadzają ograniczenia odnośnie do sposobu zagospodarowania terenu, co wskazuje na naruszenie interesu prawnego skarżących, uzasadniające merytoryczne rozpoznanie sprawy przez Sąd.
Na wstępie zauważyć trzeba, że legalność procedury uchwalenia zaskarżonego planu miejscowego badana była przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie rozstrzygniętej wyrokiem z 19 kwietnia 2024 r., II SA/Kr 185/24. W treści skargi nie podniesiono argumentów odnoszących się do naruszenia procedury sporządzenia planu miejscowego w odniesieniu do nieruchomości skarżących. Również Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów planistycznych naruszenia trybu sporządzania planu miejscowego, które mogłoby skutkować stwierdzeniem nieważności planu w granicach interesu prawnego skarżących.
Właściciele ww. działek mieli możliwość udziału w procedurze planistycznej i zgłoszenia w niej swojego stanowiska. Jak wynika z akt planistycznych wskutek trzeciego wyłożenia projektu planu do publicznego wglądu (od 4 maja do 1 czerwca 2021 r.) skarżące przedstawiły swoje stanowisko (vide: uwaga nr 1329). Uwagi zostały rozpatrzone zarządzeniem nr 1869/2021 Prezydenta Miasta Krakowa z 6 lipca 2021 r.
Przechodząc do kwestii zasad uchwalenia planu miejscowego Sąd wskazuje, że jedną z podstawowych materialnoprawnych zasad tworzenia miejscowych planów jest zasada uwzględniania treści uchwalonego dla danej gminy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 9 ust. 4 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.z.p. ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych, a ponadto plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium. Jak słusznie wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 9 czerwca 2021 r., II SA/Kr 374/21, studium jest aktem o charakterze ogólnym, gdyż wyznacza podstawowy zarys, czy kierunki zagospodarowania gminy, natomiast uszczegółowienie zasad zagospodarowania terenów następuje w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Stopień związania planów ustaleniami studium zależy w dużym stopniu od brzmienia ustaleń studium. Ustalenia studium nie muszą być przeniesione wprost do postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ale nie mogą również być ze sobą sprzeczne. Studium jest formą realizacji obowiązku prowadzenia polityki przestrzennej przez samorządowe władze lokalne i jest nie tylko aktem określającym założenia lokalnej polityki przestrzennej, lecz zawiera ustalenia wiążące przy sporządzeniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Studium z założenia ma być aktem elastycznym, który jednak zawiera nieprzekraczalne ramy dla swobody planowania przestrzennego (por. "Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz", pod red. Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2008, s. 78 i nast.). Słusznie wskazuje się również w orzecznictwie sądów administracyjnych, że "Jeżeli w studium określa się m.in. kierunki zmian w przeznaczaniu terenów (art. 10 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p.), to gmina w ramach uprawnień wynikających z władztwa planistycznego może zmienić w planie miejscowym dotychczasowe przeznaczenie określonych obszarów, ale tylko w granicach zakreślonych ustaleniami studium. Inne przeznaczenie konkretnego terenu w planie miejscowym, niż przeznaczenie przyjęte w studium, kwalifikowane jest jako naruszenie zasad sporządzania planu, tj. art. 9 ust. 4 u.p.z.p., zwłaszcza gdy przeznaczenie terenu w planie jest całkowicie odmienne od ustalonego w studium. Stopień związania miejscowego planu ustaleniami studium jest uzależniony od szczegółowości zapisów tego ostatniego aktu i w związku z tym może być silniejszy lub słabszy" (tak wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2016 r., II OSK 2529/14, LEX nr 2106680). "(...) W ujęciu systemowym zgodność między treścią studium a treścią planu miejscowego winno się postrzegać jako kontynuację identyczności zasad zagospodarowania terenu ustalanych ogólnie w studium i podlegających sprecyzowaniu w planie miejscowym. Plan miejscowy ma jedynie doprecyzować te zasady i to w taki sposób, aby nie doprowadzić do ich zmiany lub modyfikacji. (...) Innymi słowy, konkretne obszary mogą mieć określone przeznaczenie w planie, jeśli wcześniej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmina wskazała taki rodzaj przeznaczenia dla tych obszarów. Zatem ustalenia planu miejscowego są konsekwencją zapisów przyjętych w studium" (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017 r., II OSK 1251/17, LEX nr 2345607). W efekcie inne przeznaczenie określonego terenu w planie miejscowym niż w studium należałoby zakwalifikować jako istotne naruszenie prawa tj. art. 9 ust. 4 u.p.z.p., zwłaszcza wówczas, gdy to inne przeznaczenie terenu w planie miejscowym jest całkowicie odmienne od ustalonego w studium (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2017 r., IV SA/Wa 617/17, LEX nr 2415278, czy też wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 lutego 2017 r. IV SA/Po 1004/16, LEX nr 2247610, wyrok WSA w Gdańsku, z dnia 24 września 2014 r., II SA/Gd 340/14, LEX nr 1534098)."
Przenosząc powyższe na okoliczności sprawy należało uwzględnić, że w § 19 ust.1 planu miejscowego wyznaczono Tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub jednorodzinnej istniejącej oznaczone symbolami MW/MNi.1, MW/MNi.2, MW/MNi.3, MW/MNi.4, MW/MNi.5, o podstawowym przeznaczeniu pod zabudowę budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi lub pod zabudowę jednorodzinną. Dla terenu MW/MNi.1 w zakresie kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu dla zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej określono w § 19 ust. 3 pkt 1 uchwały następujące parametry:
- minimalny wskaźnik terenu biologicznie czynnego: 50%,
- wskaźnik intensywności zabudowy: 0,5 - 0,7,
- maksymalna wysokość zabudowy: 12 m.
Dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej ustalono w § 19 ust. 4 pkt 1 oraz pkt 2 uchwały następujące zasady kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu:
- dopuszczenie lokalizacji altan ogrodowych o wysokości do 3,5 m;
- dla terenu MW/MNi.1,
a) minimalny wskaźnik terenu biologicznie czynnego: 60%,
b) wskaźnik intensywności zabudowy: 0,1 - 0,5,
c) maksymalna wysokość zabudowy: 12 m,
d) maksymalna wysokość budynków gospodarczych i garaży: 3,5 m.
W "Uzasadnieniu rozwiązań planistycznych w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Osiedle Podwawelskie" (luty 2023 r.), stanowiącym załącznik do zarządzenia nr 377/2023 PMK z 10 lutego 2023 r., w rozdziale 6 pt. "Opis rozwiązań wraz z uzasadnieniem", dla terenów MW/MNi.1 wskazano następująco: MW/MNi.1-MW/MN/.5 jako tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub jednorodzinnej istniejącej, o podstawowym przeznaczeniu pod zabudowę budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi lub pod zabudowę jednorodzinną - z uwagi na istniejącą zabudowę jednorodzinną z jednoczesnym wskazaniem do przekształceń w kierunku zabudowy wielorodzinnej zgodnie ze wskazaniami Studium.
W Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa działki skarżących znajdują się w terenie oznaczonym symbolem MW, tj. tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, gdzie:
1. Funkcję podstawową stanowi zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna wysokiej realizowana jako budynki mieszkaniowe wielorodzinne (m.in. kamienice w zwartej zabudowie o charakterze śródmiejskim, zabudowa osiedli mieszkaniowych, budynki wielorodzinne realizowane jako uzupełnienie tkanki miejskiej) wraz z niezbędnymi towarzyszącymi obiektami budowlanymi (m.in. parkingi, garaże) oraz z zielenią towarzyszącą zabudowie, zieleń urządzona i nieurządzona).
2. Funkcję dopuszczalną stanowią usługi inwestycji celu publicznego z zakresu infrastruktury społecznej, pozostałe usługi inwestycji celu publicznego, usługi kultury, nauki, oświaty i wychowania, usługi sportu i rekreacji, usługi handlu detalicznego, usługi pozostałe, zieleń urządzona i nieurządzona m. in. w formie parków, skwerów, zieleńców, parków rzecznych, lasów, zieleni izolacyjnej.
Nie ulega wątpliwości, że podstawowe przeznaczenie terenu MW/MNi.1 mieści się w ramach funkcji podstawowej przewidzianej w Studium dla terenów MW i obejmuje zabudowę wielorodzinną, zgodną z oczekiwaniami skarżących. Zapewniono również możliwość zagospodarowania terenu zabudową jednorodzinną istniejącą. W Studium wskazano w tym kontekście, że "dla terenów legalnie zabudowanych obiektami budowlanymi, o funkcji innej niż wskazana dla poszczególnych terenów w wyodrębnionych strukturalnych jednostkach urbanistycznych, ustala się w planach miejscowych przeznaczenie zgodne bądź z ustaloną w studium funkcją terenu bądź zgodne z dotychczasowym sposobem wykorzystania terenu" (t. III, s. 6, pkt 9 Studium).
Zgodzić się zatem trzeba ze stroną przeciwną, że zachowana została zgodność planu miejscowego ze studium w dwojakim ujęciu: jako usankcjonowanie istniejącej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz ustalenie na przyszłość zmiany kierunku zagospodarowania tego obszaru - poprzez zabudowę mieszkaniową wielorodzinną, nawiązującą gabarytami do istniejących budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Wyznaczenie w planie miejscowym przeznaczenia terenu MW/MNi.1 miało więc na celu wskazanie kierunku wynikającego ze Studium, tj. zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, przy jednoczesnej możliwości utrzymania istniejącej w momencie sporządzania i uchwalania planu zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej.
Natomiast przywołane wyżej parametry zabudowy dla zabudowy wielorodzinnej i jednorodzinnej w terenie MW/MNi.1 ustalone zostały zgodnie z wytycznymi zawartymi w Studium dla jednostki urbanistycznej nr [...] D. (s. 35-39 tomu III Studium). Zauważyć trzeba, że w Studium określono jedynie maksymalne wskaźniki wysokości zabudowy (w tym do 25 m w terenach zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej). Zastrzeżono przy tym, że w przypadkach uzasadnionych kontekstem kulturowo-krajobrazowym dopuszcza się zmianę wysokości zabudowy (s. 37 Studium). Co do powierzchni biologicznie czynnej w Studium określono wskaźniki minimalne, w tym dla zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (MW), w tym położonych w strefie kształtowania systemu przyrodniczego, min. 50 %.
Sąd nie znalazł podstaw, by zakwestionować przyjęte ze względu na treść Studium wskaźniki określone w § 19 ust. 3 pkt 1 i ust. 4 pkt 2 planu miejscowego. Jak słusznie wskazał organ, maksymalna wysokość zabudowy określona została z uwagi na bezpośrednie sąsiedztwo przedmiotowych działek, które znajdują się między zabudową mieszkaniową wielorodzinną osiedla P. a zabudową mieszkaniową jednorodzinną w rejonie ul. R. . Jest to również argument wskazujący na niezasadność zarzutu naruszenia przez organy gminy granic władztwa planistycznego, o czym niżej.
W ocenie Sądu kompleksowa analiza wytycznych i kierunków zagospodarowania przestrzennego określonych dla działek skarżących w Studium pozwala stwierdzić jednoznacznie, że miejscowy plan nie narusza ustaleń Studium, zarówno zawartych w części ogólnej, jak i części szczegółowej, dotyczącej obszaru D.
Drugim podstawowym materialnoprawnym kryterium oceny legalności miejscowych planów jest sposób skorzystania przez organ planistyczne z przyznanego im władztwa. Przypomnieć należy w tym kontekście, że elementem ustawowej definicji prawa własności jest możność korzystania i rozporządzania rzeczą, jednakże w granicach określonych w art. 140 Kodeksu cywilnego. W myśl tego przepisu oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, jednym z elementów ograniczających prawo własności są przepisy ustaw. Do kategorii ustaw ograniczających prawo własności należą niewątpliwie przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ustawa ta stanowi w art 3 ust. 1, że gminie przysługuje prawo do władczego przeznaczania terenu pod określone funkcje i ustalania zasad zagospodarowania terenu w planie miejscowym, określane jako "władztwo planistyczne". Wyraża się ono w wyłącznej kompetencji rady gminy do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Z kolei art. 6 ust. 1 stanowi, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości, a ust. 2 tegoż artykułu, że każdy ma prawo do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, w granicach określonych przez ustawę, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie. Zestawienie powyższych norm prowadzi do wniosku, iż możliwe jest tylko takie zagospodarowanie terenu, jakie jest dopuszczone przez obowiązujące normy prawne, w tym przepisy planu miejscowego. Należy też zauważyć, że granice władztwa planistycznego gminy są wyznaczane trzema determinantami: 1) normą kompetencyjną kreującą władcze kompetencje planistyczne, 2) normami zadaniowymi adresowanymi do gminy i jej organów, określającymi zadania w zakresie planowania przestrzennego, a więc określającymi sposób korzystania z władztwa, 3) publicznymi prawami podmiotowymi jednostek, w tym w szczególności prawem zabudowy stanowiącym emanację prawa własności (J. Parchomiuk, "Nadużycie władztwa planistycznego gminy", Samorząd Terytorialny, z. 4/2014, s. 24). Jak wskazuje się w orzecznictwie, o przekroczeniu władztwa planistycznego można mówić wówczas, gdy rozwiązania planistyczne okażą się dowolne i będą pozbawione uzasadnienia merytorycznego" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2015 r., II OSK 2233/13).
W wyroku z dnia 12 stycznia 2000 r., P 11/98 (OTK 2000, Nr 1, poz. 3) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że dopuszczalność ograniczeń prawa własności, tak samo jak wszelkich innych konstytucyjnych praw i wolności jednostki, musi być oceniana także z punktu widzenia ogólnych przesłanek ustanowionych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w szczególności z punktu widzenia zasady proporcjonalności (zakazu nadmiernej ingerencji). Nadto Trybunał stwierdził, że ograniczenia prawa własności dopuszczalne są tylko w zakresie, w jakim nie naruszają "istoty" tego prawa (art. 64 ust. 3 in fine Konstytucji RP, pokrywający się zresztą z ogólną zasadą z art. 31 ust. 3 zd. 2 Konstytucji RP). Trybunał Konstytucyjny wskazał też, że art. 31 ust. 3 zd. 1 Konstytucji RP szczególny nacisk położył na kryterium "konieczności w demokratycznym państwie". Zdaniem Trybunału oznacza to, że każde ograniczenie praw i wolności jednostki musi być w pierwszym rzędzie oceniane w płaszczyźnie pytania, czy było ono "konieczne", czyli innymi słowy, czy tego samego celu (efektu) nie można było osiągnąć przy użyciu innych środków, mniej uciążliwych dla obywatela, bo słabiej (bardziej płytko) ingerujących w sferę jego praw i wolności. Również Europejski Trybunał Praw Człowieka, w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt 37598/97 (Lex nr 139381) stwierdził, że: "Ingerencja w prawo do poszanowania mienia musi jednakże zachowywać sprawiedliwą równowagę pomiędzy wymogami interesu publicznego lub powszechnego społeczności, a wymogami ochrony podstawowych praw jednostki. Troska, by osiągnąć tę równowagę, jest odzwierciedlona w strukturze art. 1 Protokołu nr 1 jako całości, który winien być odczytywany w świetle ogólnej zasady prawnej wskazanej w zdaniu pierwszym. W szczególności musi zostać zachowana rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, który ma zostać zrealizowany przy użyciu jakiegokolwiek środka pozbawiającego osobę jej własności lub kontrolującego korzystanie z niej". W orzeczeniu z 26 kwietnia 1995 r., K 11/94 (OTK 1995, Nr 1, poz. 12) Trybunał Konstytucyjny wyraził natomiast pogląd, iż dla oceny, czy doszło do naruszenia zasady proporcjonalności (zakazu nadmiernej ingerencji) konieczne jest udzielenie odpowiedzi na trzy pytania: czy wprowadzona regulacja ustawodawcza (podobnie uchwałodawcza – przyp. Sąd) jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków, czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest powiązana, oraz czy efekty wprowadzanej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych przez nią na obywatela. Niewątpliwie, do naruszenia istoty prawa własności dochodzi w sytuacji, gdy niemożliwe stanie się wykonywanie wszystkich uprawnień składających się na możliwość korzystania z rzeczy albo wszystkich uprawnień składających się na możliwość rozporządzania rzeczą albo wszystkich uprawnień składających się na możliwość korzystania z rzeczy i rozporządzania nią (por.: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 maja 1999 r., SK 9/98, publ. OTK z 1999 r. Nr 4, poz. 78, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 stycznia 1999 r., P 2/98, publ. OTK z 1999, Nr 1, poz. 2). Pozbawienie właściciela części - nawet znacznej - atrybutów korzystania lub (i) rozporządzania rzeczą - nie musi oznaczać zabronionej ingerencji w istotę jego prawa własności.
W realiach rozpatrywanej sprawy skarżące zarzucały organom planistycznym nadmierną ingerencję w prawo własności polegającą na przeznaczeniu działek pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, podczas gdy kierunek wyznaczony w Studium obejmuje zabudowę mieszkaniową wielorodzinną, jak i na wyznaczeniu nieprzekraczalnej linii zabudowy w taki sposób, który spowodował, że ponad połowa powierzchni działek skarżących pozostaje niewykorzystana, czyniąc tym samym jakąkolwiek zabudowę na przedmiotowych fragmentach działek niemożliwą, co też ma wpływ na nieracjonalnej obniżenie ich wartości.
Zdaniem Sądu zarzuty skarżących również w tym zakresie są niezasadne. Jak wskazano powyżej, nieruchomość skarżących, wbrew twierdzeniom skargi, przeznaczona została również pod zabudowę wielorodzinną. Doszło tym samym do uwzględnienia wytycznych Studium, a przy tym polepszone zostały możliwości zagospodarowania działki. Nie zakwestionowała strona skarżąca stanowiska organu, który twierdził, że bezpośrednio w okresie poprzedzającym wejście w życie planu miejscowego obszaru "Osiedle Podwawelskie", nieruchomości skarżących znajdowały się w terenie objętym ustaleniami uchwały Nr CXIII/1127/06 Rady Miasta Krakowa z 21 czerwca 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Ujście Wilgi" (Dz. Urz. Woj. Mał. Nr 415 poz. 2639). Zgodnie z jego treścią, dominującym przeznaczeniem na działkach skarżących było mieszkalnictwo jednorodzinne (tereny oznaczone symbolami 6M4 - tereny mieszkalnictwa jednorodzinnego) oraz zieleni publicznej (36 ZP), zaś niewielka część obecnej działki nr [...] znajdowała się w terenie oznaczonym symbolem KD 34. Porównanie historycznych ustaleń planistycznych dla nieruchomości skarżących z treścią zaskarżonego planu miejscowego "Osiedle Podwawelskie" wskazuje, że kwestionowane rozwiązania planistyczne zwiększyły możliwości inwestycyjne obu nieruchomości, poprzez umożliwienie lokalizowania na nich zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej o gabarytach nawiązujących do gabarytów budynków jednorodzinnych w tym terenie oraz poprzez rezygnację z wyznaczenia terenów zieleni publicznej na części działki nr [...].
Co do ustalonych parametrów zabudowy można zgodzić się z organem, że argumentem za ustaleniem takich parametrów jest aktualny stan zagospodarowania terenów sąsiednich na wschód od ulicy K. oraz na południe od ulicy R. na których nie występuje zabudowa wielorodzinna o wysokiej intensywności, a dominuje zabudowa jednorodzinna oraz tereny zieleni. Jak już wynika z wcześniejszych rozważań, parametry zabudowy nie są dowolne, i znajdują uzasadnienie w aktach planistycznych.
Co się zaś tyczy wyznaczonej linii zabudowy, prezentując stanowisko dotyczące nieuwzględnienia uwagi zgłoszonej w toku procedury planistycznej, Prezydent Miasta Krakowa wyjaśnił (vide: Zarządzenie PMK nr 1869/2021 z 6 lipca 2021 r., uwaga nr 1329), że nieprzekraczalne linie zabudowy są niezbędnym elementem kształtującym przyszłą strukturę przestrzenną danego obszaru. Wskazano również, że ustalony przebieg nieprzekraczalnej linii zabudowy uwzględnia możliwość realizacji zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej w ramach terenu MW/MNi.1, a nadto uwzględnia warunki faktyczne panujące w terenie, tj. lokalizację istniejącej zabudowy, przebieg pasa drogowego ul. R. oraz sąsiedztwo zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej. Wyjaśniono również, że przedmiotowy obszar graniczy bezpośrednio z drogą publiczną klasy dojazdowej KDD.2 (ul. R. ), stąd organ sporządzający plan zobowiązany jest do ustalenia przebiegu linii zabudowy wzdłuż projektowanej trasy, zachowując co najmniej minimalne parametry sytuowania nowych obiektów od zewnętrznej krawędzi jezdni w zgodzi z przepisami odrębnymi. Sąd dostrzega ponadto, że przebieg wyznaczonej w planie miejscowym nieprzekraczalnej linii zabudowy uwzględnia istniejące budynki, w tym budynek przy ul. R. (na działce skarżącej B. F.). Zdaniem Sądu nie jest to wada planu uzasadniająca stwierdzenie jego nieważności.
Zdaniem Sądu nie sposób w tych okolicznościach sprawy dopatrzeć się przekroczenia tudzież nadużycia władztwa planistycznego przez organy gminy. Wprowadzenie parametry zabudowy (w tym nieprzekraczalna linia zabudowy) nie są dowolne i nieuzasadnione. Nie doszło tym samym do naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego, a tym samym do naruszenia norm prawa materialnego, w tym wynikających z przepisów powołanych w skardze.
Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło