II SA/Kr 460/10

WyrokWSA w Krakowie2010-06-21

Skład orzekający: Małgorzata Brachel –Ziaja, Kazimierz Bandarzewski, Wojciech Jakimowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości może być uwzględniony, jeśli nie pochodzi od wszystkich spadkobierców poprzedniego właściciela, a nieruchomość stanowiła przedmiot współwłasności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która stanowiła przedmiot współwłasności, musi pochodzić od wszystkich spadkobierców poprzedniego właściciela. Zwrot nieruchomości jest możliwy tylko w odniesieniu do całości lub fizycznie wydzielonej części nieruchomości, a nie udziału we współwłasności. Brak zgody wszystkich uprawnionych spadkobierców stanowi materialnoprawną przesłankę negatywnego rozpatrzenia wniosku.
Stan faktyczny
Skarżący, będący spadkobiercami poprzedniego właściciela nieruchomości, złożyli wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Organ I instancji odmówił zwrotu, ponieważ nie wszyscy spadkobiercy wyrazili zgodę na wniosek. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podtrzymując stanowisko, że do zwrotu nieruchomości wymagana jest zgoda wszystkich spadkobierców. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz Konstytucji, argumentując, że możliwe jest zwrotne przeniesienie udziału we współwłasności. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Małgorzata Brachel –Ziaja Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Wojciech Jakimowicz (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi M. T., K. D., L. D., H. D., K. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 15 stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala Wojewoda [...] decyzją z dnia 15 stycznia 2010 r., znak: [...] wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 31 sierpnia 2009 r., nr [...], którą orzeczono o odmowie zwrotu części działek: nr "1" o pow. 12 000 m2, nr "2" o pow. 13 492 m2, nr "3" o pow. 3046 m2, nr "4" o pow. 1533 m2, nr "5" o pow. 5500 m2, nr "6" o pow. 20 000 m2 i nr "7" o pow. 19 262 m2, położonych w obrębie [...] jedn. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] o pow. 8105 m2, objętej poprzednio księgą wieczystą nr [...] na rzecz: M. T., K. K., H. D., L. D., K. D.. W uzasadnieniu Wojewoda przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: Pismem z dnia 13 lutego 2009 r. adwokat M. R., działający jako pełnomocnik: M. T., K. K., H. D., L. D. i K. D. złożył wniosek o zwrot parceli l.kat. [...] o pow. 8105 m2, objętej poprzednio księgą wieczystą nr [...], która wchodzi obecnie w skład działek: nr "1", nr "2", nr "3", nr "4", nr "5", nr "8", nr "9", nr "10" i nr "7" położonych w obrębie [...] jedn. ewid. [...] m. K.. Parcela l.kat. [...] stanowiąca własność T. D. została przejęta przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia [...] marca 1977 r., Rep. AI nr [...] zawartym w oparciu o art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Organ I instancji ustalił na podstawie "Mapy porównawczej dz. ewid. "11", "12" oraz "7" – "13" z parcelami katastralnymi" sporządzonej przez geodetę uprawnionego W. M., iż objętej roszczeniem parceli l.kat. [...] o pow. 8105 m2, b. gm. kat. [...] odpowiadają obecnie części działek: nr "1" o pow. 12 000 m2, nr "2" o pow. 13 492 m2, nr "3" o pow. 3046 m2, nr "4" o pow. 1533 m2, nr "5" o pow. 5500 m2, nr "8" o pow. 5000 m2, nr "9" o pow. 10 000 m2, nr "10" o pow. 5000 m2 i nr "7" o pow. 19 262 m2, położone w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K.. Zgodnie z mapą uzupełniającą połączenia działek, działki nr "8" o pow. 5000 m2, nr "9" o pow. 10 000 m2 i nr "10" o pow. 5000 m2 utworzyły działkę nr "6" o pow. 20000 m2 położoną w obrębie [...] jedn. ewid. [...] m. K., która nie została jeszcze ujawniona w księdze wieczystej nr [...]. Zgodnie z dołączonymi do akt sprawy odpisami ksiąg wieczystych: nr [...] działka nr "1" o pow. 12 000 m2, obr. 104 jedn. ewid. [...] m. K. stanowi własność Skarbu Państwa, oddaną w użytkowanie wieczyste na rzecz Biura Inwestycji Kapitałowych SA W K.; nr [...], działka nr "3" o pow. 3046 m2, obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. stanowi własność Skarbu Państwa, oddaną w użytkowanie "S." S.A. w K.; nr [...] działka nr "4" o pow. 1533 m2 i działka nr "2" o pow. 13 492 m2, obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. stanowią własność Skarbu Państwa, oddana w użytkowanie "B. i T." sp. j. w U.; nr [...] działka nr "5" o pow. 5500 m2 stanowi własność Skarbu Państwa, oddana w użytkowanie wieczyste "A" Sp. z o.o.; nr [...] działka nr "9" o pow. 10 000 m2 i działka nr "10" o pow. 5000 m2 obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. stanowią własność Skarbu Państwa, oddaną w użytkowanie ustanowione na rzecz M. C. i M. C.; nr [...] działka nr "7" o pow. 5 500 m2, obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. stanowi własność Skarbu Państwa, oddaną w użytkowanie ustanowione na rzecz B. B.. Organ I instancji zgromadził w aktach przedmiotowej sprawy postanowienie Sądu Rejonowego dla K. z dnia [...] grudnia 2000 r. sygn. akt I Ns [...] stwierdzające nabycie spadku po T. D. przez żonę J. D. oraz dzieci: M. T., S. D. i Z. D.; postanowienie Sądu Rejonowego dla K. z dnia [...] sierpnia 1997 r. sygn. akt I Ns [...], na podstawie którego spadek po S. D. nabyli żona H. D. i dzieci K. S. D. i L. T. D.; postanowienie Sądu Rejonowego dla K. z dnia [...] sierpnia 2001 r. sygn. akt I Ns [...] potwierdzające, iż spadek Pani J. D. nabyli M. T., K. M. K., B. T. M., L. M. D. i K. S. D.. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. z [...] kwietnia 2001 r. sygn. akt I Ns [...] spadek po Z. D. nabyła wprost na podstawie testamentu córka K. K.. Wobec ustalenia przez organ I instancji, iż nie wszyscy spadkobiercy wywłaszczonej nieruchomości przystąpili do przedmiotowego postępowania, organ I instancji pismem z dnia 31 marca 2009 r. poinformował pełnomocnika wnioskodawców o konieczności uzupełnienia akt sprawy o oświadczenie woli B. M. o przyłączeniu się do wniosku o zwrot. Powołane wyżej pismo zawierało pouczenie, iż zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (a także z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego), prowadzenie postępowania o zwrot nieruchomości w trybie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest dopuszczalne tylko, gdy wniosek o zwrot nieruchomości pochodzi od wszystkich współwłaścicieli lub ich sądownie ustalonych spadkobierców. Poinformowano także o możliwości zastąpienia oświadczenia woli współwłaściciela (współuprawnionego) przez postanowienie sądu powszechnego wydane w trybie art. 64 k.c. w związku z art. 199 k.c. Pismo zostało skutecznie doręczone adresatowi. W odpowiedzi na powyższe pismo pełnomocnik wnioskodawców adwokat M. R. zwrócił się o przedłużenie terminu na dostarczenie oświadczenia o 30 dni. Pomimo upływu terminu wniosek o zwrot B. M. nie wpłynął do organu I instancji. W związku z powyższym, Prezydent Miasta stwierdził, iż w świetle obowiązujących przepisów i ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, zgodnie z którym w przypadku braku zgody wszystkich poprzednich współwłaścicieli lub ich spadkobierców zwrot nieruchomości nie przysługuje, brak jest podstaw prawnych do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie czy wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, zgodnie z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i w konsekwencji orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 31 sierpnia 2009 r. nr [...] złożyli: M. T., K. K., H. D., L. D. oraz K. D., reprezentowani przez pełnomocnika adwokata M. R.. W odwołaniu zarzucono rozstrzygnięciu Prezydenta Miasta naruszenie art. 137 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, iż wniosek o zwrot nieruchomości musi pochodzić od wszystkich spadkobierców osoby wywłaszczonej, co w konsekwencji narusza art. 2, 5, 7, 21, 32 oraz 64 Konstytucji. W uzasadnieniu powołanej na wstępie decyzji drugiej instancji Wojewoda stwierdził, że z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wynika, iż w razie śmierci poprzedniego właściciela, jedynymi uprawnionymi do wystąpienia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości osobami są jego spadkobiercy, przy czym z wnioskiem wystąpić muszą wszyscy uprawnieni. Organ podniósł, iż pogląd taki podzielany jest powszechnie w orzecznictwie sądów administracyjnych powołując tytułem przykładu kilka z nich. Organ wskazał, iż organ administracji publicznej rozpoznający sprawę o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie może orzec o jej zwrocie na rzecz jednego ze współwłaścicieli czy współspadkobierców, jeżeli brak jest wniosków (zgody na zwrot) pozostałych osób uprawnionych do wystąpienia z żądaniem zwrotu. Wydanie przez organ rozstrzygnięcia wbrew przedstawionej interpretacji art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiłoby rażące naruszenie prawa i było podstawą do uchylenia takiej decyzji. Wojewoda podniósł, iż pomimo wezwania skierowanego do pełnomocnika wnioskodawców przez organ I instancji z dnia 31 marca 2009 r. informującego o konieczności złożenia wniosku o zwrot przez wszystkich spadkobierców poprzednich współwłaścicielki wywłaszczonej nieruchomości oraz wzywających do doręczenia brakującego oświadczenia woli, do organu I instancji nie wpłynęło żadne stanowisko dotyczące tej kwestii. Również na etapie postępowania odwoławczego do tutejszego organu nie wpłynął wniosek o zwrot pochodzący od B. M.. Powyższy stan faktyczny, w kontekście wspomnianych wyżej uregulowań prawnych pozwala stwierdzić, iż decyzja Prezydenta Miasta z dnia 31 sierpnia 2009 r. jest prawidłowa, a zatem należało ją utrzymać w mocy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję Wojewody w ustawowym terminie złożyli: M. T., K. K., H. D., L. D., K. D. reprezentowani przez pełnomocnika adwokata M. R.. Zakwestionowanej decyzji zarzucili naruszenie art. 137 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, iż wniosek o zwrot nieruchomości musi pochodzić od wszystkich spadkobierców osoby wywłaszczonej, co w konsekwencji narusza art. 2, 5, 7, 21, 32 oraz 64 Konstytucji. W oparciu o powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący nie zgadzają się z przytoczonym w uzasadnieniu decyzji organu l i II instancji utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa i doktryny prawa administracyjnego w myśl, którego wniosek o zwrot nieruchomości musi pochodzić od wszystkich spadkobierców osoby wywłaszczonej lub też od wszystkich współwłaścicieli. Skarżący wywodzili, iż wywłaszczenie nieruchomości z punktu widzenia prawa cywilnego jest pewnym skrótem myślowym oznaczającym odjęcie prawa własności. Prawo to może przysługiwać w stosunku do nieruchomości (rzeczy) jednej osobie (własność) lub też niepodzielnie kilku (współwłasność). Skarżący wskazali, iż w przypadku współwłasności nieruchomości wywłaszczenie polega na odjęciu wszystkim współwłaścicielom przysługujących im w odpowiednim ułamku praw. W takiej sytuacji z punktu widzenia każdego ze współwłaścicieli odbierane (wywłaszczane) jest prawo własności określone przysługującym mu ułamkiem, a nie nieruchomość jako taka. Dopiero odjęcie wszystkim współwłaścicielom przysługujących im ułamkowo praw, które w całości składają się na 100% własności powoduje, że wywłaszczana jest cała nieruchomość. Jeżeli więc wywłaszczana jest nieruchomość będąca współwłasnością kilku osób, to z ich punktu widzenia decyzja wywłaszczeniowa powoduje odjęcie tego ułamka we współwłasności, który im dotychczas przysługiwał. Współwłaścicielowi odejmowany jest jego udział, a nie cała nieruchomość, której własność należała wspólnie do wszystkich właścicieli. Przy zwrocie nieruchomości powinna mieć miejsce zasada odwrotna, tzn. zwracany powinien być udział, który wcześniej został odjęty w drodze wywłaszczenia. Dopiero zwrot wszystkich udziałów na rzecz poprzednich współwłaścicieli lub ich spadkobierców powoduje w konsekwencji zwrot całej nieruchomości, co jest efektem przywrócenia uprzednio odjętych przez Skarb Państwa wszystkich udziałów. Skoro więc wywłaszczenie może polegać na odjęciu udziałów w prawie własności określonej rzeczy (i na tym polega jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność), to nie powinno być też żadnych przeszkód, aby dokonywać zwrotu udziałów we współwłasności. Zwłaszcza, że zwrot wywłaszczonego udziału jest dopuszczalny, jeżeli wywłaszczano nieruchomość, która była współwłasnością Skarbu Państwa i osób prywatnych. Art. 198 k.c. stanowi, iż każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Jeżeli więc ten udział został odjęty w drodze wywłaszczenia współwłaścicielowi, to także należy przyjąć, iż jest uprawniony odzyskać go w drodze zwrotu określonego w art. 136 ustawie o gospodarce nieruchomościami bez zgody pozostałych współwłaścicieli, wbrew powszechnie przyjętym poglądom odzwierciedlonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo skarżący podnieśli, iż powoływany w utrwalonym orzecznictwie art. 199 k.c. nie ma i zastosowania do postępowania o zwrot nieruchomości. Dotyczy on bowiem rozporządzania rzeczą stanowiącą współwłasność oraz do czynności przekraczających zwykły zarząd nieruchomością. Roszczenie o zwrot nie mieści się w żadnym z tych pojęć, gdyż osoby ubiegające się o zwrot nie są współwłaścicielami wywłaszczonej nieruchomości (jest nią Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego) nie mogą nią zatem rozporządzać, ani nie przysługuje im w stosunku do takiej nieruchomości prawo zarządu - nie mogą zatem w stosunku do niej wykonywać, ani czynności zwykłego zarządu, ani czynności przekraczających zwykły zarząd. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, iż w przedmiotowej sprawie sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia regulacje ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2000 r., nr 46, poz. 543 z późn. zm) oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Przyczyną odmowy zwrotu nieruchomości objętej wnioskiem z dnia 13 lutego 2009 r. był fakt nie wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem przez wszystkich następców prawnych T. D. – poprzedniego właściciela parceli l.kat. [...] b. gm. kat. [...] przejętej przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia [...] marca 1977 r., Rep. AI nr [...] zawartym w oparciu o art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że następcami prawnymi T. D. są obecnie M. T., H. D., K. D., L. D., K. K. oraz B. M.. Ustalenia organów w powyższym zakresie są prawidłowe, znajdują odzwierciedlenie w dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy i nie są kwestionowane przez skarżących. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, może wystąpić poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. Pod pojęciem poprzedniego właściciela należy przy tym rozumieć – zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami - osobę, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów. Mając na uwadze powyższą regulację, jak i argumentację przedstawioną w skardze, nie można podzielić stanowiska, że przepisy ustawy nie wykluczają możliwości zwrotu udziału we współwłasności nieruchomości. W istocie nie ma przepisu, w którym wprost byłby sformułowany "zakaz zwrotu ułamkowej części" czy też "ułamkowego udziału we własności" nieruchomości poprzednio wywłaszczonej. Zgodnie jednak z art. 136 ust. 3 ustawy żądanie zwrotu może dotyczyć tylko całości lub części nieruchomości i tylko o zwrocie całości lub części organ może orzekać. Bez wątpienia zaś jest, że, w rozumieniu przepisów o zwrocie, część nieruchomości - to fizycznie wydzielony obszar gruntu. O możliwości zwrotu części nieruchomości przepisy te mówią tylko i wyłącznie w kontekście niewykorzystania tej części na cel określony w wywłaszczeniu. Jest przy tym oczywiste, że cel wywłaszczenia realizowany jest na nieruchomości lub jej fizycznie określonej części, a nie na udziale we własności nieruchomości. Konsekwencją orzeczenia o zwrocie nieruchomości lub jej części jest nie tylko zmiana właściciela, lecz także fizyczne wydanie nowemu właścicielowi przedmiotu zwrotu. To wszystko prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż nie jest możliwy zwrot udziału we własności nieruchomości. W logicznym związku z tak określonymi możliwościami orzeczenia o zwrocie pozostaje regulacja dotycząca podmiotu uprawnionego. Otóż ustawa jako podmiot uprawniony do skutecznego domagania się zwrotu nieruchomości lub jej części wskazuje "poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę", a nie wymienia nawet współwłaściciela czy współspadkobiercy. Skoro bowiem przedmiotem zwrotu jest rzecz w całości lub w wydzielonej fizycznej części, to jej wydanie winno nastąpić na żądanie i do rąk wszystkich tych osób, których prawa do nieruchomości stanowiłyby, przy założeniu braku ingerencji Państwa w postaci wywłaszczenia, jedną całość. Obojętne przy tym pozostaje, czy i z jakich powodów do przejęcia własności nieruchomości przez Państwo doszło. Istotne jest to, że własność nieruchomości w całości, na skutek aktów, z którymi ustawa wiąże instytucję zwrotu nieruchomości jako niewykorzystanej na właściwy cel, została odjęta. Zawsze prawo do zwrotu tak przejętej nieruchomości przysługuje łącznie osobom, które dysponowałyby tytułem prawnym do całości nieruchomości. Sprawa o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest kontynuacją sprawy o wywłaszczenie. Ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, której przepisami organ jest związany, instytucję zwrotu nieruchomości reguluje odrębnie, samodzielnie określa wszystkie wymagane przesłanki i tryb postępowania. Dla różnorodnych sytuacji, w wyniku których doszło do odjęcia prawa własności nieruchomości "w trybie wywłaszczenia", ustawa przewiduje jeden model sprawy o zwrot i jeden tryb postępowania w takiej sprawie. W szczególności zaś ustawa nie przewiduje odmiennych reguł zwrotu w przypadku, gdy przedmiotem "wywłaszczenia" był tylko udział we własności. Dlatego w rozpatrywanej sprawie organy prawidłowo przyjęły, że "poprzednim właścicielem" nieruchomości był T. D. i tylko jemu, a w stanie faktycznym sprawy wszystkim jego spadkobiercom przysługuje prawo do żądania zwrotu. Roszczenie o zwrot nie jest uprawnieniem wyłącznie procesowym. Wniosek skarżących, jako niewątpliwie zainteresowanych, spowodował wszczęcie postępowania o zwrot. W ramach tego postępowania organ zobowiązany jest do zbadania wszystkich materialnoprawnych przesłanek uzasadniających żądanie. Jedną z tych przesłanek jest właśnie, określony powyżej analizowanymi przepisami ustawy o gospodarce nieruchomości, przysługujący łącznie wnioskującym hipotetyczny, wypełniający całość tytuł prawny do nieruchomości. Oczywiście organ, w ramach obowiązków wynikających z art. 8 i 9 kpa winien o potrzebie i sposobie wykazania tej przesłanki poinformować strony. Taką, stosowną, ale bezskuteczną czynność w rozpatrywanej sprawie organ podjął. Brak reakcji skarżących spowodował, że jedynym możliwym rozstrzygnięciem sprawy było wydanie decyzji odmownej z powodu niespełnienia materialnoprawnej przesłanki, o jakiej mowa wyżej. Podkreślić przy tym należy, że w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wszczętym na skutek wniosku niektórych tylko uprawnionych, organ nie ma obowiązku poszukiwania z urzędu pozostałych uprawnionych. Nie jest to bowiem kwestia ustalenia kręgu osób, których interesu dotyczy postępowanie w rozumieniu art. 28 k.p.a., lecz spełniania przez osoby ubiegające się o zwrot wymaganej ustawą przesłanki. Nie ma przecież żadnej wątpliwości, że samo odszukanie tych osób i zawiadomienie ich o toczącym się postępowaniu stanu sprawy nie zmieni; jeśli osoby te nie złożą stosownych oświadczeń, a więc własnym działaniem nie doprowadzą do ziszczenia się ustawowej przesłanki, organ również będzie zmuszony wydać decyzję odmowną. W istocie ustalenie pełnego kręgu osób, których tylko łączne uprawnienia składają się na skuteczne prawo żądania zwrotu nieruchomości jest ustaleniem potencjalnego "nowego" wnioskodawcy, a nie ustaleniem kręgu osób, których interesu dotyczy toczące się z wniosku niektórych tylko uprawnionych, postępowanie. Sąd w związku z powyższym nie dopatrzył się naruszenia zaskarżoną decyzją art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ani wymienionych w skardze przepisów Konstytucji RP, podobnie jak w dotychczasowym ugruntowanym orzecznictwie nie zakwestionowano poprawności wykładni art. 136 ust. 3 cyt. ustawy, zgodnie z którą, jeżeli wywłaszczona nieruchomość stanowiła przedmiot współwłasności, jej zwrot może nastąpić tylko za zgodą wszystkich współwłaścicieli, a jeżeli spadkobierców jest kilku, to niezbędna jest zgoda ich wszystkich (por. wyrok NSA OZ w Krakowie z dnia 28 marca 1986 r., SA/Kr 1395/85, niepubl., wyrok NSA OZ w Krakowie z dnia 16 grudnia 1987 r., IV SA 642/87, publ.: ONSA z 1998 r., nr 1, poz. 19, wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 stycznia 2009 r., II SA/Kr 1119/08, Lex nr 531021, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 lipca 2008 r., II SA/Gd 201/08, Lex nr 563113, wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 maja 2009 r., II SA/Kr 445/09, LEX nr 550461, wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 lipca 2008 r., II SA/Kr 528/08, LEX nr 563052, wyrok WSA w Lublinie z dnia 18 czerwca 2008 r., II SA/Lu 288/08, LEX nr 563090). Nie ulega wątpliwości, że o zwrot parceli l.kat. [...] o pow. 8105 m2, objętej poprzednio księgą wieczystą nr [...], która wchodzi obecnie w skład działek: nr "1", nr "2", nr "3", nr "4", nr "5", nr "8", nr "9", nr "10" i nr "7" położonych w obrębie [...] jedn. ewid. [...] m. K., nie wystąpili wszyscy spadkobiercy T. D.. Z wnioskiem takim wystąpili: M. T., K. K., H. D., L. D. i K. D., nie wystąpił natomiast z żądaniem zwrotu B. M., pomimo wezwania przez organ pismem z dnia 31 marca 2009 r. pełnomocnika wnioskodawców o przedłożenie do akt sprawy oświadczenia woli B. M. o przyłączeniu się do wniosku o zwrot i wyjaśnieniu treści art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wnioskodawcy nie kwestionowali stanowiska organu wnosząc pismem z dnia 24 kwietnia 2009 r. o przedłużenie terminu na przyłączenie się do wniosku o zwrot nieruchomości przez B. M., który to wniosek został przez organ uwzględniony. Wobec braku zrealizowania określonej w art. 136 ust. 3 cyt. ustawy przesłanki zwrotu nieruchomości, tj. w braku zgody wyraźnie wyrażonej przez wszystkie osoby uprawnione do żądania zwrotu przedmiotowej nieruchomości, należało negatywnie rozpatrzyć wniosek z dnia 13 lutego 2009 r. i orzec o odmowie zwrotu części działek: nr "1" o pow. 12 000 m2, nr "2" o pow. 13 492 m2, nr "3" o pow. 3046 m2, nr "4" o pow. 1533 m2, nr "5" o pow. 5500 m2, nr "6" o pow. 20 000 m2 i nr "7" o pow. 19 262 m2, położonych w obrębie [...] jedn. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] o pow. 8105 m2, objętej poprzednio księgą wieczystą nr [...] na rzecz: M. T., K. K., H. D., L. D., K. D.. Zaskarżona decyzja jest zatem zgodna z prawem. Z tych przyczyn skarga podlegała oddaleniu zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), zgodnie z którym w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło