II SA/Kr 496/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski (spr.) Sędziowie: NSA Grażyna Danielec AWSA Dorota Dąbek Protokolant: Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2004 r sprawy ze skargi S. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 15 stycznia 2001 r Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionego odpisu 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego w kwocie [...] zł (słownie [...] złotych) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując zażalenie S. D., postanowieniem z dnia 15 stycznia 2001r SKO.[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i 73 § 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] 2000r, znak Ew. Ludn. [...], którym odmówiono wydania żalącemu się uwierzytelnionego odpisu wyjaśnienia złożonego w dniu [...] 2000r przez W. D. oraz załączonego do tego wyjaśnienia pisma. W uzasadnieniu postanowienia organu odwoławczego przyjęto następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia. S. D., zamieszkały w [...] złożył wniosek o wymeldowanie z jego domu W. D., D. D., J. D., A. D. i K. D.. W toku postępowania administracyjnego o wymeldowanie z pobytu stałego, S. D. pismem z dnia [...].2000r, uzupełnionym pismem z [...].2000r, złożył ponowiony dnia [...] .2000r wniosek o przesłanie w trybie art. 73 § 2 kpa uwierzytelnionego odpisu (kserokopii) wyjaśnienia złożonego przez W. D. w piśmie z dnia [...] 2000r, oraz uwierzytelnionego odpisu złożonego przy tym piśmie załącznika. Wójt Gminy [...] postanowieniem z dnia [...] 2000r odmówił wydania uwierzytelnionego odpisu wyjaśnienia W. D. z dnia [...] .2000r, oraz załączonego do niego pisma, przyjmując z odwołaniem do przepisów art. 73 §1 i 2 kpa , że obowiązek sporządzenia uwierzytelnionych odpisów i przesłania ich stronie obciąża organ administracji publicznej tylko wtedy, gdy strona nie ma możliwości sporządzenia uwierzytelnionych odpisów i uzyskania ich uwierzytelnienia w trybie powołanych przepisów. Wskazano, że S. D. został poinformowany o możliwości wglądu do dokumentów oraz wykonania z nich odpisów i kopii , które mogły być uwierzytelnione, przy wykazaniu konieczności uwierzytelnienia ważnym interesem. W zażaleniu na to postanowienie zarzucono wadliwą interpretację obowiązującego przepisu i brak dobrej woli organu. Zdaniem żalącego się, odmowa narusza przepis art. 73 §2 kpa, gdyż dyskryminuje go jako stronę Podnosząc, że urząd pełni służebną rolę wobec obywatela wskazywał, że jest osobą schorowaną, zaliczoną do drugiej grupy inwalidztwa, a więc są przyczyny do zastosowania przepisu art. 73 §2 kpa. Utrzymujący w mocy zaskarżone postanowienie organ odwoławczy ustalił, że składając wniosek o przesłanie kserokopii uwierzytelnionego wyjaśnienia W. D. wraz z załącznikiem, żądanie motywowano zasadą "równego traktowania jako strony oraz zabezpieczeniem interesów w rozumieniu art. 9 kpa". Wskazano, że organ I instancji, przed podjęciem postanowienia udzielił informacji o treści przepisu, a we wniosku nie precyzowano ważnego interesu, którego zabezpieczenie ma nastąpić przez sporządzenie i uwierzytelnienie przez organ żądanych dokumentów. Przytaczając treść przepisu art. 73 §2 kpa, organ odwoławczy przywołał wyrok NSA z dnia 23.01.1998 I SA/Łd 770/96, w myśl którego obowiązek sporządzenia uwierzytelnionych odpisów i przesłania ich stronie, obciąża organ administracji publicznej wówczas tylko, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mają możliwości sporządzenia odpisów dokumentów i ich uwierzytelnienia w trybie art. 73 §1 i 2 kpa, a ich sporządzenie przez organ i uwierzytelnienie uzasadnia ważny interes strony dla potrzeb prowadzonego postępowania lub w innych postępowaniach. Zdaniem organu odwoławczego w stanie sprawy nie zachodziła sytuacja obligująca - z uwagi na ważny interes żalącego się - do sporządzenia i przesłania uwierzytelnionych odpisów (kopii) określonych dokumentów. Wskazano, że skarżący zamieszkuje w miejscu siedziby Urzędu Gminy i inne czynności w sprawie wykonuje osobiście, a także uczestniczył w rozprawie, a zatem nie wykazał ważnego interesu uzasadniającego żądanie sporządzenia i przesłania przez organ uwierzytelnionych odpisów (kopii) dokumentów. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w [...]. na powyższe postanowienie złożył S. D.. Skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisu art. 73 §2 kpa oraz postanowień konstytucyjnych i zasad równego traktowania stron oraz zasad współżycia społecznego. W uzasadnieniu skargi i uzupełniających ją pismach z dnia [...]. 2001r i z dnia [...].200r, podniesiono, że zaskarżone postanowienie i postanowienie organu I instancji sprzeczne są z art. 61 konstytucji RP. Wskazując przepis art. 15 ust. 2 pkt 3 Ustawy o samorządzie ( w istocie ustawy z 22 marca 1990r o pracownikach samorządowych ), skarga wywodzi, że skoro pracownik samorządowy ma obowiązek m.in. udostępniania dokumentów znajdujących się w posiadaniu urzędu, jeżeli prawo tego nie zabrania, to winien znaleźć zastosowanie przepis art. 73 §2 kpa. Na poparcie swego stanowiska, skarżący powołał się na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 11.01.1996r sygn. akt III ARN 57/95 "OSN" 1996/13/179. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazano, że wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11.01.1996r III ARN 57/95 ( OSN AP 1996/13/179) zapadł na tle prawa prasowego i dotyczył wglądu prasy do akt, zaś kwestię przesłanek otrzymywania przez strony uwierzytelnionych odpisów dokumentów reguluje art. 73 kpa. Podkreślono, że w postępowaniu przed organami skarżący nie tylko nie skonkretyzował ważnego interesu, który uzasadniałby sporządzenie i doręczenie mu uwierzytelnionych odpisów dokumentów, ale nawet nie powołał się w swym wniosku na kategorię ważnego interesu jako podstawy żądania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. Zgodnie zatem z przepisem art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z poźn. zm.), sprawa , wobec nie zakończenia postępowania przed powyższą datą, podlega rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiotem kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego stosownie do przepisu art. 3 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - zwanej dalej ustawą - jest kontrola działalności administracji publicznej. Kontrolę tę sądy administracyjne sprawują pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawa nie stanowi inaczej ( art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W sprawowaniu tej kontroli pod względem zgodności z prawem , Sąd rozstrzygając w granicach sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 §1 ustawy Prawo o p. s a ). Kontrola zaskarżonych postanowień prowadzi do konstatacji, iż skarga jest uzasadniona aczkolwiek z przyczyn innych niż przytoczone na jej poparcie. Przepis art. 73 §2 kpa stanowi, że strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Przepis ten określa zatem dwie sytuacje, w których następuje na żądanie strony uwierzytelnienie dokumentów. W sytuacji pierwszej, określonej przepisem art. 73 §2 in. princp. kpa, strona przedstawia sporządzony przez siebie odpis (odbitkę, kserokopię) dokumentu z akt sprawy, do uwierzytelnienia przez organ administracji publicznej. Przepis bowiem art. 73 §1 kpa obliguje organy administracji publicznej do umożliwienia stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. W sytuacji drugiej również określonej przepisem art. 73 §2 , organ administracji publicznej wydaje na żądanie strony z akt sprawy uwierzytelniony odpis ( po jego sporządzeniu przez organ). Obie te sytuacje łączy to, iż uwierzytelnienie sporządzonego odpisu (odbitki, kserokopii) dokumentu ( akt sprawy ), bez względu czy odpis ten sporządziła strona, czy na jej żądanie organ, uwarunkowane jest wykazaniem przez stronę ważnego interesu w uzyskaniu dokumentu uwierzytelnionego. Ten sam ważny interes musi nadto uzasadniać żądanie sporządzenia przez organ odpisu dokumentu, który podlegać ma uwierzytelnieniu. Stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że przesłanką uwzględnienia żądania strony co do uwierzytelnienia odpisu dokumentu, który wydać ma organ administracji publicznej z akt sprawy, jest wykazanie ważnego interesu strony, znajduje oparcie w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w tym w powołanym wyroku NSA z dnia 23.01.1998 I SA/Łd 770/96 ( niepubl. Lex Nr 31 771). Także w orzeczeniach wcześniejszych (np. wyr. NSA z 27.11.1996r I SA/Lu 139/96- Lex Nr 28 938), jak i późniejszych ( np. wyroki NSA z 26.08.1998 I SA/Gd 1817/96- Lex Nr 34 762, z 29.03.2001r II SA 2580/00- Wokanda 2002/1/26, z 15.10. 2003r II SA/Kr 2562/00- Wspólnota 2004/5/56), Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że powstanie obowiązku sporządzenia i wydania uwierzytelnionego przez organ dokumentu z akt postępowania, łączy się z wykazaniem przez stronę ważnego interesu w posiadaniu takiego dokumentu. Podkreśla się, że następstwem uwierzytelnienia jest powstanie nowego dokumentu, który może być wykorzystywany poza prowadzonym postępowaniem ( Por. R. Adamiak, J. Borkowski KPA - Komentarz , Wyd. 3 , Beck 2000 str. 332 ). Powołane przez skarżącego przepisy art. 61 Konstytucji RP, czy art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 22 marca 1990r o pracownikach samorządowych ( tj. Dz. U. z 2001r Nr 142, poz., 1593 ze zm.) regulują zupełnie odmienne materie, od kwestii uwierzytelniana dokumentów sporządzonych na podstawie akt sprawy na żądanie strony postępowania administracyjnego, regulowanej przepisem art. 73 kpa. Przepis art. 61 Konstytucji RP dotyczy prawa obywatela do informacji o działalności organów władzy publicznej, osób publicznych i innych wskazanych tym przepisem podmiotów, a art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy o pracownikach samorządowych, nie dotyczy udostępniania dokumentów z akt postępowań administracyjnych. Również powołany wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11.01.1996r III ARN 57/95 ( OSNP 1996/13/179), dotyczy dostępu prasy do informacji, a nie kwestii objętej przepisem art. 73 §2 kpa. Z akt sprawy wynika, że impulsem do złożenia przez skarżącego wniosku zawierającego żądanie przesłania uwierzytelnionej kserokopii (odpisu) dokumentów było otrzymane do wiadomości skarżącego pismo Wójta Gminy skierowane do W. D. nawiązujące do treści przesłanego przez nią wyjaśnienia z dnia [...].2000r i wzywające do dostarczenia oryginału lub uwierzytelnionego odpisu przedłożonego przy tym piśmie załącznika. Rację ma zatem organ odwoławczy gdy stwierdza, że skarżący ani nie skonkretyzował ważnego interesu, ani nawet nie powoływał tej przesłanki jako podstawy żądania. Zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania do organów państwa i prawa statuowaną art. 8 kpa, organy obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, by tę zasadę realizować. W konkretnej sprawie przepis art. 9 kpa, obligował organ prowadzący postępowanie do informowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw skarżącego w zakresie żądania uwierzytelniania dokumentów z akt postępowania. Z akt postępowania nie wynika, by przed podjęciem postanowienia organ I instancji korespondując ze skarżącym w związku z wnioskiem o sporządzenie i przesłanie uwierzytelnionej kopii (odpisu) wskazanych dokumentów, informował skarżącego, że przesłanką sporządzenia dokumentów przez organ administracji publicznej i ich uwierzytelnienia jest wykazanie przez skarżącego ważnego interesu, oraz jakie są skutki niewykazania tej okoliczności, natomiast informował wyłącznie o prawie przeglądania akt oraz sporządzania z nich notatek i odpisów, a dopiero w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, ważny interes utożsamił z niemożliwością sporządzenia przez stronę odpisów, których uwierzytelnienia żąda. Orzeczenie I instancji zapadło zatem z naruszeniem przepisów art. 8 i 9 kpa co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a organ odwoławczy będąc organem merytorycznym, opierając orzeczenie na przepisie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa akceptował ten stan. Ponownie rozpatrując sprawę będą miały organy na uwadze, że stan zdrowia, czy wykazany stan inwalidztwa wskazany na poparcie wniosku o sporządzenie przez organ odpisów ( kopii ) żądanych przez stronę dokumentów nie przesądza zarazem o spełnieniu przesłanki ważnego interesu w rozumieniu art. 73 §2, co do żądania uwierzytelnienia tych dokumentów. Do strony należy wykazanie na czym polega jej ważny interes w posiadaniu uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 Lit "c" i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy . W sprawie brak było przesłanek do zastosowania art. 152 ustawy, skoro mimo uwzględnienia skargi, uchylone postanowienia nie podlegały wykonaniu.