II SA/Kr 569/15

Kraków, dnia 29 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 29 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. I. o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi M. I. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 25 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi Postanowieniem z dnia 10 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę M. I. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 25 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pełnomocnik skarżącego, mimo wezwania do nadesłania odpisów skargi własnoręcznie podpisanej lub poświadczonej za zgodność z oryginałem, nie uzupełnił braku formalnego skargi. Obok wyżej wskazanych przesłanek dopuszczalności skargi, wymaganych przez podane przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), warunkiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego skargi, jako pisma procesowego, jest również – stosownie do treści art. 230 P.p.s.a. – uiszczenie od niej wpisu. W niniejszej sprawie wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego oraz uzupełnienia braków formalnych skargi zostały doręczone r.pr. M. L. w dniu 16 czerwca 2015 r. Odpis opisanego wezwania doręczono r.pr. M. L. na adres wskazany w skardze, stosownie do art. 73 P.p.s.a., w trybie doręczenia zastępczego (dwukrotne awizo). Zgodnie z art. 73 § 4 P.p.s.a., doręczenie pisma, którego nie można było dostarczyć w sposób określony w art. 65 - 72 P.p.s.a., uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu na jaki pismo zostało złożone w placówce pocztowej lub urzędzie gminy. Zatem termin, w którym pełnomocnik mógł wywiązać się z nałożonych nań obowiązków upłynął z dniem 23 czerwca 2015 r. Wobec tego, że w wyznaczonym przez Sąd terminie nie uiszczono wymaganego wpisu sądowego oraz nie uzupełniono wskazanych braków formalnych skargi, nie mogła ona otrzymać dalszego biegu. Odpis powyższego postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 21 lipca 2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k-44 akt sądowych). Pismem z dnia 27 lipca 2015 r. (data stempla pocztowego) skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wskazał, że o przyczynie uchybienia terminu skarżący dowiedział się z lektury postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi. Podniesiono, że skarżący nie otrzymał ani pierwszego ani drugiego awiza. Na przesyłkach kierowanych z sądu nie zaznaczono, że dotyczy ona skarżącego M. I., gdyż jako adresat wskazywany był jedynie pełnomocnik. Ponadto pod adresem przy ul. G. w K. znajdują się trzy sekretariaty podmiotów wykonujących różne działalności prawnicze. Nie ma żadnej pewności czy listonosz faktycznie dostarczył w niniejszej sprawie przesyłkę lub awizo pełnomocnikowi skarżącego, a jeśli nawet to czy skierowana ona została do właściwego sekretariatu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym (art. 88 P.p.s.a.). Strona nie jest obowiązana w postępowaniu o przywrócenie terminu do udowodnienia braku swej winy, lecz wystarczy uprawdopodobnienie powyższej okoliczności. W tej sytuacji konieczne stało się rozważenie, czy argumenty pełnomocnika skarżącego uprawdopodobniają, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez jego winy. Chodziło zatem nie o przeprowadzenie dowodu czyniącego brak winy pełnomocnika skarżącego, lecz o wskazanie okoliczności wystarczających dla powzięcia przekonania o prawdopodobieństwie braku winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie bowiem jest środkiem zastępczym dowodu o znaczeniu ścisłym, a więc środkiem nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Tym niemniej, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił, że niedochowanie terminu do uzupełnienia braków formalnych, było przez niego niezawinione. Nie ulega wątpliwości, iż od pełnomocnika strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, tym bardziej, iż jest on profesjonalistą. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest bowiem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 30 grudnia 1998 roku, sygn. akt. III SA 1259/98). Brak bowiem winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że nie ulega wątpliwości, że pełnomocnikiem skarżącego w niniejszej sprawie jest r.pr. M. L.. Wniosek taki można wyciągnąć już po analizie akt administracyjnych w których znajduje się pełnomocnictwo dla r.pr. M. L. do działania w imieniu skarżącego w postępowaniu administracyjnym. Co więcej również w skardze wyżej wymieniona została wskazana jako pełnomocnik i podpisała się pod nią. Z treści art. 37 § 1 P.p.s.a. wynika, że pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy. Chodzi tutaj o pierwszą czynność procesową z udziałem tego pełnomocnika. Z kolei art. 46 § 3 P.p.s.a. stanowi, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Przepisy te wyraźnie zatem stanowią, że obowiązkiem pełnomocnika będącego radcą prawnym, adwokatem, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym jest dołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy przy podejmowaniu przez niego pierwszej czynności procesowej w sprawie. Jeżeli wymóg ten nie zostanie zachowany przez pełnomocnika wnoszącego pismo w sprawie, sąd, zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., traktuje to uchybienie jako brak formalny pisma i wzywa pełnomocnika do jego uzupełnienia. Z obowiązku przedłożenia pełnomocnictwa nie zwalnia fakt, że pełnomocnictwo zostało złożone w innym postępowaniu np. administracyjnym. W takiej sytuacji pełnomocnik powinien dołączyć do akt sprawy nowy egzemplarz pełnomocnictwa albo sporządzić uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa z dokumentu znajdującego się w aktach sprawy, o ile umocowanie w treści pełnomocnictwa obejmowało swoim zakresem dalszy etap postępowania w sprawie czyli przed sądem administracyjnym. Nadmienić należy, ze pełnomocnictwo znajdujące się w aktach administracyjnych upoważniało r.pr. M. L. tylko i wyłącznie do występowania przed organami administracyjnymi. W tym miejscu należy zauważyć, że przepisy dotyczące doręczeń mają charakter obligatoryjny. Jeżeli więc strona ustanowiła pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism, doręczenia należy dokonywać wyłącznie tym podmiotom (art. 67 § 5 P.p.s.a.). Skoro skarga została sporządzona i wniesiona przez radcę prawnego, który wskazał w skardze, że zastępuje skarżącego, to sąd pierwszej instancji w świetle art. 37 § 1 w związku z art. 67 § 5 i art. 49 P.p.s.a. prawidłowo wezwał pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa i nie był zobowiązany z uwagi na nieusunięcie przez niego w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi, do wzywania samego skarżącego do podpisania środka zaskarżenia. Dlatego też za niezasadne należy uznać twierdzenie pełnomocnika skarżącego jakoby błędem procesowym Sądu było niewskazanie na kopercie danych osobowych samego skarżącego. Przechodząc do kolejnego problemu procesowego jawiącego się na gruncie rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 65 § 1 P.p.s.a. Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez Sąd osoby lub organy. W § 2 tego artykułu przewidziano, że do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. Zastosowanie znajdą więc przepisy, wydanego na podstawie art. 131 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1350 ze zm.).Dla prawidłowego doręczenia pisma przez operatora pocztowego istotne jest, żeby pismo zostało wysłane jako list polecony za potwierdzeniem odbioru (§ 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 października 2010 r.), a do przesyłki został dołączony formularz potwierdzenia odbioru, w którym winna zostać wskazana data przesyłki, sygnatura akt sprawy oraz rodzaj przesyłki (§ 2 ust. 2 rozporządzenia, wzór formularza potwierdzenia odbioru). Niniejsze wymogi zostały spełnione przy doręczaniu pełnomocnikowi skarżącego zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi (k-16 akt sądowych). Wezwanie to zostało doręczone w sposób zastępczy w trybie art. 73 P.p.s.a. Natomiast kwestia tego, że pełnomocnik nie odebrał kierowanej do niego korespondencji w tej sprawie z powodu nieobecności pod wskazanym adresem nie stanowi o wadliwości doręczenia zastępczego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt I OZ 788/15). Co więcej z wiadomości zaczerpniętych ze strony internetowej Poczty Polskiej jasno wynika, że sporna przesyłka była dwukrotnie awizowana, w konsekwencji doręczenia dokonano skutecznie. Podkreślić należy, że powierzając prowadzenie swoich spraw pełnomocnikowi, strona winna liczyć się z tym, iż wszelkie jego działania, jak również jego zaniechania w podejmowaniu określonych czynności procesowych, będą odnosić skutek prawny wobec mocodawcy. Dlatego też zaniechanie dokonania czynności przez pełnomocnika strony musi być traktowane jako zachowanie samej strony. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą niedochowanie w przypadku profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego lub adwokata) ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy, powoduje, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (m. in. post. NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07; post. NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; post. NSA z 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09; post. NSA z 29 września 2009 r., sygn. akt II OZ 800/09; post. NSA z 23 października 2009 r., sygn. akt II OZ 911/09). Podobnie należy przyjąć, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności (por. wyr. NSA z 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99). Zdaniem sądu pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił w sposób przekonywujący, iż uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi było przez niego niezawinione. Należy podkreślić, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Dodatkowo, pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (post. NSA z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 198/09). Ponieważ nie dochowanie przez pełnomocnika terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nie jest następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz jest konsekwencją niedostatecznej staranności w prowadzeniu własnych spraw, uznać należy, iż nie zachodzą ważne powody do przywrócenia uchybionego terminu. W związku z powyższym, Sąd, na podstawie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia.