II SA/Kr 600/10

WyrokWSA w Krakowie2010-07-22

Skład orzekający: Sędzia WSA Jacek Bursa, Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.), Sędzia NSA Andrzej Irla

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek naliczyć administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzewa bez zezwolenia, nawet jeśli drzewo było obumarłe?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma bezwzględny obowiązek naliczenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia, niezależnie od stanu drzewa (czy było zdrowe, czy obumarłe). Legalne usunięcie obumarłego drzewa wymaga zezwolenia, a jego brak stanowi delikt administracyjny podlegający karze. Wysokość kary zależy od gatunku i obwodu pnia, a nie od wartości drzewa.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczy nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na S.M. za usunięcie bez zezwolenia świerku pospolitego z posesji. Pomimo złożenia wniosku o zezwolenie po fakcie usunięcia drzewa, organy administracji naliczyły karę, której wysokość była przedmiotem wielokrotnych postępowań i odwołań. S.M. kwestionował zasadność kary, wskazując m.in. na obumarcie drzewa i jego znikomą wartość. Ostatecznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. za zgodną z prawem.
Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie : Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędzia NSA Andrzej Irla Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2010 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 16 marca 2010 r., nr: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa skargę oddala W dniu [....] marca 2010 r. Burmistrz B. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia przez S.M. , bez wymaganego zezwolenia, drzewa z posesji położonej przy ulicy [....] w B. (działka nr....). O zdarzeniu organ I instancji został powiadomiony w dniu [....] marca 2006 r. pismem Zastępcy Komendanta Powiatowego Policji w B. Do pisma dołączono notatkę urzędową sporządzoną [....] marca 2006 r. przez policjantów Komendy Powiatowej w B. Zgodnie z treścią notatki policjanci wezwani na posesję przy ulicy [....] w B. ustalili, że [....] marca 2006 r. właściciel nieruchomości S.M. usunął rosnący na niej świerk pospolity, gdyż drzewo "zacieniało posesję, przez co w domu panowała wilgoć, a przy mocnym wietrze łamiące się gałęzie uderzały o okna". S.M. nie posiadał wymaganego zezwolenia na usunięcie drzewa. W chwili interwencji widoczny był pień wyciętego świerka, natomiast kłoda została pocięta w części, które zostały częściowo usunięte. W dniu [....] 2006 r. S.M. złożył w organie I instancji podanie o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa gatunku świerk, rosnącego na działce przy ulicy [....] w B. , przy czym z treści podania wynikało, że wnioskodawca 3 marca 2006 r. usunął drzewo objęte podaniem, gdyż ograniczało ono dostęp światła słonecznego do domu i było chore, o czym miały świadczyć podeschnięte gałęzie. W toku postępowania przeprowadzono oględziny, w wyniku których potwierdzono usunięcie drzewa bez zezwolenia. W dniu dokonywania oględzin tj. [....] marca 2006 r. nie można było ustalić obwodu pnia drzewa, gdyż nie pozostał po nim żaden ślad – uprzątnięto zarówno drewno, jak i karpinę, a teren na którym rosło wyrównano. Celem określenia obwodu drzewa organ przesłuchał w charakterze świadków funkcjonariuszy policji uczestniczących w interwencji [....] marca 2006 r. Według ich zeznań średnica pnia drzewa u jego podstawy wynosiła ok. 15 centymetrów. Wielkość ta została potwierdzona przez S.M. , który ponadto określił wiek drzewa na 7 lat. Opierając się na powyższych ustaleniach mgr inż. J.C. , w sporządzonej opinii dendrologicznej z dnia 12 września 2006 r. wykazał, że obwód usuniętego drzewa mierzony na wysokości 130 cm mógł wynosić 34,54 cm. Decyzją z dnia 22 maja 2006 r. znak [....] Burmistrz B. naliczył S.M. administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez zezwolenia drzewa gatunku świerk pospolity z terenu działki nr [....] , położonej w B. przy ul. [....] . Wysokość kary określono na kwotę 9 892,57 zł. W wyniku rozpoznania odwołania od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. uchyliło ją w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Kolejna decyzja w niniejszej sprawie, z dnia 26 marca 2007 r. znak [....] , naliczająca administracyjną karę pieniężną w wysokości 7350,52 zł została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia 24 maja 2007 r. a sprawę jeszcze raz przekazano organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Jako główną podstawę uchylenia decyzji organu I instancji wskazano pominięcie w postępowaniu administracyjnym prawidłowo ustanowionego pełnomocnika S.M. tj. jego żony W.M. . Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że w decyzji organ I instancji: - naruszył art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez przyjęcie stawki dla usuniętego drzewa z równoczesnym zastosowaniem współczynnika różnicującego tę stawkę w zależności od obwodu pnia, - bezpodstawnie przyjął do obliczenia kary zaokrągloną wielkość obwodu pnia (35 cm). Dnia 25 września 2007 r. Burmistrz B. wydał ponownie decyzję w niniejszej sprawie (znak.....) naliczając S.M. administracyjną karę pieniężną w wysokości 7 254,43 zł. Pomimo, że art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody wskazując sposób obliczania kary za usunięcie drzew i krzewów bez zezwolenia odsyłał wprost wyłącznie do art. 85 ust. 4 pkt 1, organ dokonał wykładni pozajęzykowej art. 89 ust. 1 i zastosował wykładnię celowościową naliczając wysokość kary także przy uwzględnieniu współczynnika różnicującego, o którym mowa w art. 85 ust. 4 pkt 2 ustawy. W uzasadnieniu organ wskazał, że zastosowanie samej wykładni gramatycznej może doprowadzić do sytuacji, w której opłata za legalne usunięcie drzewa będzie wyższa niż kara pieniężna nakładana jako sankcja za usunięcie drzewa bez zezwolenia. Ponadto wskazano na zasadność powiększenia naliczonej kary o 50% (art. 89 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody) ze względu na konieczność ustalenia obwodu pnia usuniętego drzewa w toku postępowania administracyjnego. Od powyższej decyzji S.M. wniósł odwołanie. W wyniku jego rozpoznania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia 14 grudnia 2007 r. uchyliło w decyzję organu I instancji w części dotyczącej wysokości naliczonej kary administracyjnej, ustalając jej prawidłową wysokość na kwotę 4 804,33 zł. W pozostałej części decyzję utrzymano w mocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wskazało, że zastosowana przez organ I instancji wykładnia art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody była nieuprawniona, ponieważ przy obliczaniu kary administracyjnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia nie powinien być uwzględniany współczynnik różnicujący stawkę w zależności od obwodu pnia drzewa. Organ odwoławczy uznał za prawidłowe: - przyjęcie obwodu pnia usuniętego drzewa tj. 34,54 cm, - zastosowanie stawek opłat obowiązujących w dacie usunięcia drzewa tj.w 2006 r. zgodnie z obwieszczeniem Ministra Środowiska z 18 października 2005 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2006 (M. P. nr 62, poz. 81), - zastosowanie art. 89 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody i podwyższenie naliczonej kary o 50% ze względu na niemożność zmierzenia obwodu drzewa i konieczność ustalania tej wielkości w trakcie postępowania administracyjnego. Od wskazanej wyżej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł S.M. żądając uchylenia decyzji i zarzucając jej niezgodność z prawem, a w szczególności naruszenie przepisów kpa, Konstytucji RP, prawa własności i zasady równości obywateli wobec prawa. Dnia 23 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał wyrok (sygn. akt II SA/Kr 116/08), który uznając zarzuty skargi za bezzasadne jednocześnie uznał, że decyzje wydane w przedmiotowej sprawie przez organy I i II instancji naruszają prawo. Sąd wskazał, że bezspornym jest fakt usunięcia przez S.M. , bez wymaganego pozwolenia, siedmioletniego drzewa gatunku świerk pospolity z posesji przy ul. [....] w B. Sąd podkreślił, że zgodnie z przepisami ustawy o ochronie przyrody organ administracyjny ma obowiązek naliczyć karę administracyjną za usunięcie drzewa bez zezwolenia (decyzja związana). Zdaniem Sądu organy orzekające w sprawie przyjęły niezasadnie sposób ustalenia obwodu usuniętego świerka opierając się na art. 89 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody. Ustalenie obwodu nastąpiło na podstawie opinii dendrologicznej a konsekwencją przyjęcia takiego rozwiązania było zwiększenie kary o 50%. Sąd uznał, że aczkolwiek S.M. usunął pozostałości świerka ze swojej posesji łącznie z wykarczowaniem korzeni, to organ posiadał wiarygodne dane na temat średnicy pnia u podstawy (15 cm) wynikające z zeznań policjantów dokonujących interwencji w dniu [....] marca 2006 r. oraz oświadczenia strony. W związku z powyższym organ powinien zastosować art. 89 ust. 3 ustawy tj. przyjąć do wyliczeń najmniejszy promień pnia usuniętego drzewa pomniejszając otrzymany wynik o 10%. Stwierdził, że nie było więc podstaw do podwyższenia kary o 50%. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł również, że organ odwoławczy nie miał podstaw do przyjęcia wykładni gramatycznej art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, która to wykładnia prowadziła do nieuwzględnienia w obliczeniu kary stawek różnicujących z art. 85 ust. 4 pkt. 2 ustawy. Sąd wskazał, że kluczowe znaczenie ma w tym przypadku sformułowanie wskazujące, że kara pieniężna jest trzykrotnie wyższa od opłaty za usunięcie drzew, natomiast zgodnie z art. 85 ust.1 i 4 pk. 1,2 ustawy opłatę za usunięcie drzew ustala się na podstawie stawki zależnej od obwodu pnia oraz rodzaju i gatunku drzewa z uwzględnieniem współczynników różnicujących stawki w zależności od obwodu drzewa Sąd potwierdził stanowisko organu I instancji uznając cel i funkcję jaką pełni kara pieniężna za uzasadnienie odejścia od literalnego brzmienia art. 89 ust. 1 ustawy. W opinii Sądu w sprawie nie miał znaczenia stan usuniętego drzewa. Za nie mający znaczenia dla sprawy uznał także brak wiedzy skarżącego o obowiązku uzyskania pozwolenia na usunięcie drzewa. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. Wyrokowi zarzucono: - naruszenie prawa materialnego – art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez błędną wykładnię przyjmującą przy naliczeniu kary stosowania współczynników różnicujących stawki opłat w zależności od obwodu pnia drzewa, - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wyniki sprawy tj. art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) poprzez jego niezastosowanie i wydanie orzeczenia na niekorzyść S.M. . Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1301/08 orzekł, że wniesiona skarga nie może zostać uwzględniona. W uzasadnieniu ocenił jako prawidłowe stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie co do sposobu ustalenia stanu faktycznego i obliczenia kary. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zarzut naruszenia przepisów postępowania uznał, że "nie jest rzeczą organu ocena czy Sąd orzekł na niekorzyść strony, gdy ona sama zarzutu takiego nie podnosi i gdy wyrok uwzględniający skargę prowadzi do ponownego rozpoznania sprawy w trybie administracyjnym i przy zmienionym stanie prawnym." Decyzją z dnia [....] lutego 2010 r. znak [....] Burmistrz B. na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 85 ust. 1, 2 i art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. nr 151, poz. 1220 z późn. zmianami), § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. nr 228, poz. 2306 z późn. zmianami) w związku z obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 18 października 2005 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2006 (M. P. nr 62, poz. 861), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew i krzewów (Dz. U. nr 219, poz. 2229) oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, po przeprowadzeniu z urzędu postępowania administracyjnego nałożył na S.M. administracyjną z karę pieniężną za usunięcie bez zezwolenia drzewa gatunku świerk pospolity z terenu działki nr [....] położonej w B. przy ul. [....] w wysokości 5 935,54 zł. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że karę obliczono z zastosowaniem wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 kwietnia 2008 r. (sygn. akt II SA/Kr 116/08). W wyliczeniu przyjęto obwód pnia – 42,39 cm będący wynikiem zastosowania matematycznego wzoru na obwód okręgu, przy założeniu wynikającym z przeprowadzonego postępowania, że średnica pnia wynosiła 15 cm, przy czym uzyskany obwód (47,10 cm) pomniejszono o 10% zgodnie z art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Opłatę obliczono stosując art. 85 ust. 4 pkt 1 i 2 oraz ust. 5, 6 ustawy o ochronie przyrody mnożąc 42,39 cm przez 30,91 (stawka opłaty) przez 1,51 (współczynnik różnicujący) przez 3 (trzykrotność opłaty). Organ przyjął stawkę opłaty i wysokość współczynnika różnicującego obowiązujące w momencie usunięcia drzewa. W uzasadnieniu organ I instancji podkreślił bezsporny fakt usunięcia przez S.M. drzewa bez zezwolenia oraz wskazał na wynikający z przepisów prawa, wiążący organ obowiązek naliczenia administracyjnej kary pieniężnej w zaistniałej sytuacji. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. złożyła W.M. – pełnomocnik S.M., zarzucając, że decyzja ta jest niezgodna z orzeczeniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanymi uprzednio w sprawie, a ponadto wskazując jej niezgodność ze stanem faktycznym, nieetyczność oraz negatywny wpływ na stan zdrowia oraz warunki materialneS.M. Ponadto stwierdziła, że świerk był obumarły, bez żadnej wartości, a z jego usunięciem, jako działaniem na korzyść środowiska naturalnego nie powinna być powiązana żadna opłata. Decyzją z dnia 16 marca 2010 r. (sygn. akt....), wydaną na podstawie art. 88 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92 poz. 880) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy, przytaczając powołane wyżej rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wskazał między innymi na zasadność przyjętego przez organ sposobu ustalenia obwodu pnia oraz zastosowania stawek obowiązujących w 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że choć usuwanie drzew uschniętych nie wiąże się z ponoszeniem opłat to jednak konieczne jest posiadanie zezwolenia na ich usunięcie wydanego przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Katalog zawarty w art. 86 ust. 1 pkt 9 ustawy o ochronie przyrody, wskazujący w jakich przypadkach zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu nie jest wymagane nie obejmuje drzew obumarłych. W konsekwencji stan świerka nie ma w przedmiotowej sprawie znaczenia, gdyż strona bezwzględnie obowiązana była do uzyskania zezwolenia przed usunięciem drzewa. Nie może też być brany pod uwagę wniosek o wydanie takiego zezwolenia, gdyż podanie zostało złożone przez S.M. już po usunięciu świerka. Organ podkreślił, że – zgodnie z ustawą – przy obliczaniu kary pieniężnej uwzględniany jest jedynie gatunek, wiek, oraz rozmiary usuniętego drzewa, a nie jego wartość. Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. została zaskarżona przez działającego w imieniu S.M. pełnomocnika. Przedmiotowej decyzji zarzucono niezgodność z prawem i stanem faktycznym. W uzasadnieniu skargi wskazano na: – naruszenie § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz zniszczenia terenów zieleni, zadrzewień albo drzew i krzewów poprzez nieuwzględnienie wskazanej w sporządzonym protokole przyczyny usunięcia świerka (drzewo "obumarłe"), – niewłaściwy sposób obliczenia kary, – działanie na niekorzyść skarżącego poprzez przyjęcie przez organ, jako podstawy obliczenia kary, średnicy pnia większej niż to zostało ustalone. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wyrażone w decyzji z dnia 16 marca 2010 r. Organ wskazał ponownie podstawę faktyczną i prawną oraz sposób obliczenia nałożonej kary administracyjnej, podkreślając zastosowanie w decyzjach zarówno Burmistrza B. jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. wytycznych zawartych w rozstrzygnięciu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 kwietnia 2008 r. Jednocześnie powołano ww. orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w zakresie wyjaśniającym dlaczego stan usuniętego drzewa tj. czy było ono zdrowe czy uschnięte jest w przedmiotowej sprawie bez znaczenia. Dnia [....] maja 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęło pismo strony skarżącej z dnia [....] 2010 r. podtrzymujące stanowisko wyrażone w skardze. Pełnomocnik S.M. wskazała na negatywne nastawienie organu I instancji do strony, przejawiające się między innymi w niekorzystnym dla niej ustaleniu obwodu pnia drzewa, a także na brak podstaw prawnych do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) do zadań sądów administracyjnych należy kontrola działalności administracji publicznej, w tym rozpatrywanie skarg na decyzje administracyjne oraz stosowanie środków określonych w ustawie. Kryterium sądowej kontroli działalności administracji publicznej jest legalność – sąd bada czy wydanie decyzji lub aktu nie narusza przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego. Sąd orzekając w sprawie nie jest związany granicami skargi, zarzutami ani też powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 przywołanej wyżej ustawy). W ramach dokonanej kontroli, po rozważeniu całości zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego, Sąd stwierdza, że zarzuty skargi nie znajdują uzasadnienia, a wydana decyzja jest zgodna z prawem. Tym samym skarga podlega oddaleniu. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt usunięcia w dniu [....] marca 2006 r. drzewa gatunku świerk pospolity przez S.M. , bez wymaganego zezwolenia. Poza sporem pozostaje wiek drzewa – 7 lat przyznany przez skarżącego w następczo złożonym wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa. Nie ma wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji był zobligowany do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia. Już w poprzednim wyroku (sygn. akt II SA/Kr 116/08) wydanym w sprawie S.M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podkreślił, że decyzja o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej jest tzw. decyzją związaną. Przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody pozostawiają organowi I instancji ograniczony zakres uznania, obejmujący tylko etap wyprowadzenia wniosków z określonego stanu faktycznego sprawy. W przypadku usunięcia drzewa bez zezwolenia mamy do czynienia z deliktem administracyjnym, a wystąpienie ustawowych przesłanek naliczenia kary (zaistnienie stanu faktycznego, z którym ustawa wiąże odpowiedzialność) zobowiązuje właściwy organ tj. wójta, burmistrza lub prezydenta miasta do wydania decyzji nakazującej zapłatę. Działanie organu stanowi realizację bezwzględnego, ustawowego obowiązku, nie jest zaś podyktowane jego złośliwością lub złą wolą, jak podniesiono w skardze. W przedmiotowej sprawie decydującą okolicznością jest usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia. Art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody stanowi, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia – a właśnie takiego czynu niewątpliwie dokonał skarżący. Bez znaczenia dla oceny działania skarżącego jest stan drzewa – ustalenie, czy usunięty świerk był obumarły (w całości czy w części), czy też zdrowy nie wpłynęłoby w żaden sposób na działania podjęte przez organu administracyjny. Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody legalne (a więc na podstawie uprzedniego zezwolenia) usunięcie obumarłego drzewa nie wiąże się z obowiązkiem poniesienia opłaty (art. 86 ust. 1 pkt. 9 ustawy), jednakże uzyskanie zezwolenia na usunięcie takiego drzewa jest bezwzględnie wymagane, a obowiązek ten wynika z art. 83 ust. 1, 6 (por. wyrok WSA w Warszawie z 7.09.2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 735/05, LEX 192878). Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 204/08 stwierdzając: "Obumarcie drzewa może, co najwyżej stanowić uzasadnienie wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie takiego drzewa, lecz nie może usprawiedliwiać samowolnego działania osoby dokonującej wycięcia drzewa." Zarzut podnoszony w tym zakresie przez skarżącego jest więc bezzasadny. Do zarzutu tego ustosunkowały się także organy i WSA w Krakowie w wydanym w sprawie wyroku z dnia z 23 kwietnia 2008 r. Tak samo należy się odnieść do zarzutu strony skarżącej wskazującego na znikomą wartość materialną usuniętego drzewa. Wysokość administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia nie stanowi pochodnej jego wartości. Kara jest ściśle uzależniona od gatunku drzewa oraz obwodu jego pnia (art. 89 ust. 1 ustawy). Administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewów ustalonej na podstawie stawek wskazanych w art. 85 ust. 4 - 6 ustawy (tak też w wyroku WSA w Krakowie z 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 116/08). Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oraz Naczelny Sąd Administracyjny. W orzeczeniu o sygnaturze II SA/Kr 116/08 WSA zawarł wiążące wskazania co do dalszego postępowania. Wskazania te nakazywały organom rozpoznającym sprawę: - zastosowanie art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody do ustalenia wysokości kary poprzez obliczenie obwodu pnia usuniętego drzewa przy przyjęciu, że promień pnia wynosił 7,5 cm (połowa z ustalonej w toku postępowania średnicy 15 cm), zastosowaniu matematycznego wzoru na obwód okręgu oraz pomniejszenia otrzymanego wyniku o 10%. - uwzględnienie w obliczeniu kary współczynników różnicujących stawki w zależności od obwodu drzewa (art. 85 ust. 4 pkt 2 ustawy). Przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zmianami) stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie rozpoznawana przez sąd lub inny organ administracyjny będą one zawsze obowiązane do stosowania się do oceny prawnej i wskazań sądu wyrażonych w wydanym orzeczeniu, chyba, że zostanie ono uchylone lub odpowiednie przepisy ulegną zmianie. Z tego też powodu Sąd uznał za prawidłowe postępowanie organów, uwzględniające uprzednie wskazówki WSA. Organ I instancji do obliczenia obwodu usuniętego drzewa zastosował art. 89 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2009 nr 191, poz. 1220) stanowiący, że jeżeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając tak wyliczony obwód o 10 %. Pomimo, że dnia [....] marca 2006 r. , już po wszczęciu postępowania administracyjnego, osoby dokonujące oględzin nie stwierdziły żadnych pozostałości po usuniętym drzewie, jednakże z zeznań dokonujących interwencji w dniu [....] marca 2006 r. policjantów tj. sierżanta P.R. i st. posterunkowego R.P. wynika, że tego dnia widoczny był jeszcze pień drzewa, a jego średnica przy podstawie wynosiła ok. 15 cm. Wielkość tę potwierdził także S.M. Pomimo określenia w materiałach postępowania "ok. 15 cm" przyjęcie do wyliczeń kary administracyjnej wielkości 15 cm jest uzasadnione zarówno koniecznością jednoznacznego obliczenia wysokości kary jak i interesem skarżącego. Takie rozwiązanie nie może być uznane za krzywdzące dla S.M. , gdyż trzeba podkreślić, że sformułowanie "ok. 15 cm" może oznaczać mniej niż 15, ale także więcej niż 15. Zastosowany przez organ sposób obliczenia obwodu pnia usuniętego świerka, uwzględniający pomniejszenie uzyskanego wyniku o 10%, pozwala na określenie przybliżonego obwodu pnia na wysokości 130 cm (tak komentarz do art. 89 ustawy o ochronie przyrody, [w:] K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, ABC, 2010, wyd. II, Lex). Niewątpliwie zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji są mniej korzystne dla skarżącego niż uchylone decyzje bezpośrednio je poprzedzające, jednak zapadły one w wyniku ponownego rozpoznania sprawy w trybie administracyjnym, przy zmienionym stanie prawym i są zgodne z wiążącymi wskazówkami WSA w Krakowie zawartymi w wyroku z 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 116/08 ( vide: wyrok NSA z dnia 1 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1301/08). Za zasadne i zgodne z ogólną zasadą niedziałania prawa wstecz trzeba uznać zastosowanie przez organy współczynnika różnicującego stawkę w zależności od obwodu pnia obowiązującego w 2006 r. tj. wg rozporządzenia Ministra Środowiska z 18 października 2005 r. w sprawie w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2006 (M.P. nr 62, poz. 861). W związku ze stwierdzeniem legalności decyzji zarówno organu I, jak i II instancji oraz bezzasadności zarzutów skargi orzeczono jak w sentencji na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz.1270 z późn. zmianami).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło