II SA/Kr 619/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Jacek Bursa (spr.) WSA Magda Froncisz Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Migda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 14 kwietnia 2025 r., znak SKO-GN-4160-82/24 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Decyzją z dnia 16 lipca 2008r., znak: SKO-I-01/1148/GNp/2007 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu orzekło o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 5.10.1965r. Znak: PZR.19-IId/15/l/56 orzekającego o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych w miejscowości Ł. - w części stanowiącej w dacie przejęcia własność M. A.. Pismem z dnia 3 lipca 2024r. Prokurator Okręgowy w S. wniósł sprzeciw od powyższej decyzji, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 44, z art. 75 ust. 1 i art. 101 ust. 1 lit d) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z 1928 r., Nr 36, poz. 340 i 341 ze zm.) w zw. z art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. z 1949 r., Nr 46, poz. 339 ze zm.) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. z 1950 r., Nr 45, poz. 414, 415, 416), - poprzez uznanie, że brak szczegółowego określenia w ww. orzeczeniu - znak: PZR.19-IId/15/l/56, przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskiej, w sposób przewidziany w § 1 ww. rozporządzenia z dnia 16 września 1950 r., stanowiącej w dacie przejęcia własność M. A. i nie pozostającej w faktycznym jego władaniu, jest brakiem osnowy decyzji o jakiej mowa w art. 44 i 75 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r., stanowiącym jednocześnie rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 101 ust. 1 lit d) ww. rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. i w zw. z art. l ww. dekretu z dnia 27 lipca 1949r. podczas gdy szczegółowej identyfikacji przejmowanych przez Państwo nieruchomości nie wymagał ani art. 44 ani art. 75 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r., jak również, żaden przepis ww. dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., zaś § 1 ww. rozporządzenia z dnia 16 września 1950 r. nie znajdował w tej sprawie zastosowania, a ww. orzeczenie, z chwilą przejęcia w posiadanie przez Skarb Państwa wymienionych w nim nieruchomości, potwierdzone m.in. dokonaniem na jego podstawie wpisu Skarbu Państwa w księgach wieczystych przejętych nieruchomości, zostało skutecznie i w całości wykonane. W związku z powyższym prokurator wniósł o stwierdzenie, że ww. decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 lipca 2008 r., wydana została z naruszeniem prawa, albowiem nie można stwierdzić jej nieważności z przyczyny rażącego naruszenia prawa, gdyż od dnia jej doręczenia upłynęło 10 lat. Decyzją z dnia 14 kwietnia 2025r. nr SKO-GN-4160-82/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu na podstawie art. 158 § 1 oraz art. 156 § 1 kpa, po rozpoznaniu w/w sprzeciwu, odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia 16 lipca 2008r., znak: SKO-I-01/1148/GNp/2007. Wg organu podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji tut. Kolegium nie może stanowić odmienna od dokonanej w decyzji z dnia 16 lipca 2008r., wykładnia art. 75 ust. 1 i art. 101 ust. 1 lit d rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym w zw. z art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. oraz § 1 rozporządzenia z 1950r. Wynika to zarówno z przedmiotu postępowania nieważnościowego, które ogranicza się do zbadania wad kwalifikowanych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 16 lipca 2008r., znak: SKO-I-01/1148/GNp/2007, a nie wad występujących w orzeczeniu Prezydium Powiatowej rady Narodowej w G.. Dodatkowo w orzecznictwie sądów administracyjnych występują różnice w wykładni powyższych przepisów, co również nie pozwala na uznanie, aby interpretacja tych przepisów dokonana przez Kolegium miała miejsce z rażącym naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Co do zarzutu rażącego naruszenia prawa przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu poprzez uznanie, że brak określenia przedmiotu przejęcia jest brakiem osnowy decyzji - Kolegium wyjaśniło, że stanowisko tut. Kolegium w tym przedmiocie zyskało aprobatę WSA oraz NSA m.in. w wyrokach: WSA w Krakowie w wyroku z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. II SA/Kr 170/11 i przez NSA w wyroku z dnia 18 grudnia 2012r., sygn. I OSK 1350/12. Sądy obu instancji w pełni zaaprobowały wówczas pogląd organu administracji publicznej, że brak określenia w treści orzeczenia jakie konkretnie nieruchomości są jego przedmiotem i przechodzą na własność Państwa stanowi rażące naruszenie prawa. Przyczyną stwierdzenia nieważności orzeczenia PPRN w G. nie była jego niewykonalność - wskazana jako przesłanka nieważności w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., lecz rażące naruszenie prawa, wymienione w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z powodów opisanych szczegółowo w decyzji z dnia 16 lipca 2008 r., orzeczenie to należało uznać za rażąco naruszające prawo. Decyzja z dnia 16 lipca 2008r., została ponadto wydana przez organ, który w dacie jej wydania był organem właściwym. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 157 § 1 kpa organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Jakie organy są organami wyższego stopnia określa art. 17 k.p.a. Kryteria tam zamieszczone pozwalają na określenie kompetencji organu w obowiązującym stanie prawnym. Wątpliwości co do kompetencji organu właściwego do prowadzenia postępowania nadzorczego powstają wówczas, gdy dotyczy to decyzji wydanych w przeszłości przez organy, które w wyniku przeprowadzonych zmian strukturalnych zostały zniesione lub zreformowane, a wątpliwości te wzmagają się w przypadku, gdy jednocześnie w prawie materialnym przestał istnieć rodzaj spraw, których dotyczyły te decyzje. W doktrynie prawniczej prezentowany jest pogląd, iż w tego typu przypadkach, gdy nie ma już zarówno organu, jak i rodzaju sprawy, którego dotyczy decyzja, właściwość rzeczową organu do stwierdzenia jej nieważności należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji, przy czym ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem określa się organ wyższego stopnia. W zakresie ustalenia właściwości organów w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń wydanych w trybie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego orzecznictwo sądów nie było jednolite. Przyjmowano w tych sprawach albo właściwość samorządowego kolegium odwoławczego albo organu administracji rządowej. Przykładem pierwszej grupy orzeczeń wskazać można postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane w sprawie do sygn. akt l OW 17/05, w której Naczelny Sąd Administracyjny ustalił właściwość Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako organu właściwego do stwierdzenia nieważności orzeczenia prezydium powiatowej rady narodowej o przejęciu nieruchomości na podstawie przepisów dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz.U. nr 59 poz. 318) i dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województw: białostockiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. nr 46 poz. 339). W późniejszym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od tego poglądu, reprezentując stanowisko, że ogólne domniemanie właściwości organów gminy z art. 1 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34 opoz.198 z późn.zm.) nie mogło dotyczyć kompetencji wynikających z dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. z dwóch powodów. Po pierwsze przestała istnieć w ogóle podstawa prawna do wydawania decyzji administracyjnych w tych sprawach, a po drugie przejmowanie nieruchomości na własność państwa nie było i nie jest zadaniem własnym gminy. Właściwość organów gminy mogła bowiem obejmować takie sprawy tylko jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Stosownie do postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2008r., sygn. akt I OW 70/08, opub. w LEX nr 515625 i z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I OW 152/08, opub. w LEX nr 565755) w sprawach dotyczących stwierdzania nieważności orzeczeń Prezydiów Powiatowych Rad Narodowych wydawanych na podstawie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. organem właściwym rzeczowo jest wojewoda. Wszelkie wątpliwości w tym zakresie rozwiała ostatecznie ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie która weszła w życie w dniu l kwietnia 2009 r. Ustawa ta stanowi element reformy administracji publicznej, w ramach których przewiduje się wzmocnienie pozycji wojewody. Według art. 3 ust. l pkt 5 tej ustawy do właściwości wojewody jako organu administracji rządowej w województwie należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie, niezastrzeżone w odrębnych ustawach na rzecz innych organów tej administracji tj. organów administracji rządowej oraz według art. 3 ust. l pkt 7 tej ustawy wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. Jeżeli zatem z odrębnych ustaw nie wynika, który z organów administracji rządowej jest właściwy w określonej sprawie z zakresu administracji rządowej, to organem właściwym w takiej sprawie także jako organ wyższego stopnia, jest wojewoda. W świetle powyższych wyjaśnień, skoro decyzja tut. Kolegium została wydana w dniu 16 lipca 2008r., kiedy to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywało samorządowe kolegia odwoławcze jako organy właściwe do badania orzeczeń Prezydiów Powiatowych Rad Narodowych, to nie można uznać, że decyzja ta została wydana przez organ niewłaściwy w sprawie. Ocenianej decyzji nie można także zarzucić wydania jej z rażącym naruszeniem prawa tj. takim naruszeniem jednoznacznych co do swojej treści i obowiązywania norm prawnych, które powodują ich ewidentną sprzeczność ze stanem prawnym sprawy, a jednocześnie wywołują skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Nadto, brak jest podstaw do uznania by inkryminowana decyzja dotyczyła sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.). Bezspornie również ww. decyzja została skierowana do osób posiadających w przedmiotowej sprawie interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a., a zatem nie jest obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Analizowana decyzja nie jest także obarczona wadą wskazaną w punkcie 5 art. 156 § 1 K.p.a., w postaci tzw. trwałej niewykonalności faktycznej decyzji, istniejącej w przypadku, gdy jej adresat jest trwale pozbawiony czynienia użytku z ustanowionych w niej praw lub możliwości wykonywania wynikających z niej obowiązków. Na gruncie stanu faktycznego brak jest również podstaw do stwierdzenia, iż wykonanie kwestionowanej decyzji stanowiłoby czy zagrożony karą (art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a.). Nie zachodzi również przesłanka z art. 156 § 1 pkt 7 K.p.a., tj. nieważność decyzji na mocy przepisu szczególnego, gdyż na gruncie stanu faktycznego sprawy brak jest takiej normy prawnej. Przeprowadzone przez tut. Kolegium postępowanie nie mogło przy tym skoncentrować się na zbadaniu zgodnie z zarzutami sprzeciwu, czy w orzeczeniu PPRN w G. z dnia 5.10.1965r. Znak: PZR.19-IId/15/l/56 prawidłowo został określony przedmiot przejęcia nieruchomości ziemskich stanowiących własność M. A., a jedynie na zbadaniu czy decyzja tut. Kolegium z dnia 16 lipca 2008r., znak: SKO-I-01/1148/GNp/2007 była dotknięta wadami uzasadniającymi stwierdzenie jej nieważności. Celem tego postępowania nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, gdyż naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania. Na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę złożył Prokurator Okręgowy w Krakowie zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 44, z art. 75 ust. 1 i art. 101 ust. 1 lit d) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z 1928 r.. Nr 36, poz. 340 i 341 ze zm.) w zw. z art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. z 1949 r.. Nr 46, poz. 339 ze zm.) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. z 1950 r.. Nr 45, poz. 414, 415, 416), - poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji tego kolegium z dnia 16 lipca 2008 r., znak: SKO-I-01/1148/GNp/2007 i akceptację zawartego w niej poglądu, że w ww, orzeczeniu znak: PZR.19-IId/15/1/56 brak jest szczegółowego określenia przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskich, w sposób wymagany w ww. rozporządzenia z dnia 16 września 1950r., stanowiących w dacie przejęcia własność M. A. i nie pozostających w jego faktycznym władaniu, co jest równoznaczne z brakiem osnowy decyzji o jakiej mowa w art. 75 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r., stanowiącym jednocześnie rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art, 101 ust. 1 lit d) ww. rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r., w zw. z art. 1 ww. dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. podczas gdy szczegółowej identyfikacji przejmowanych przez Państwo nieruchomości nie wymagał ani art. 75 ust. 1 ww, rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. ani żaden przepis ww. dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., zaś S 1 ww. rozporządzenia z dnia 16 września 1950 r, nie znajdował w tej sprawie zastosowania a ww. orzeczenie znak: PZR.19-IId/15/1/56 z chwilą dokonania na jego podstawie wpisu nowego właściciela w księgach wieczystych, przejętych przez Skarb Państwa nieruchomości, zostało skutecznie i w całości — wykonane, co dowodzi, iż zawarty w nim opis przejmowanych nieruchomości umożliwiał ich identyfikację, a także wobec faktu, iż merytoryczna treść rozstrzygnięcia odpowiadała prawu, co skutkowało niemożnością stwierdzenia nieważności tego orzeczenia z uwagi na naruszenie przepisów postępowania nawet o charakterze rażącym tj. w konsekwencji poprzez bezzasadną odmowę stwierdzenie nieważności ww. decyzji kolegium z dnia 16 lipca 2008 r. znak: SKO.I-01/1148/GNp/2007 pomimo, że stosownie do treści art. art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. należało przyjąć, że została ona wydana z naruszeniem prawa albowiem nie można stwierdzić jej nieważności z przyczyny rażącego naruszenia prawa, gdyż od dnia jej doręczenia upłynęło 10 łat. Skarżący zarzucił, że dekret nie precyzował sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich, upoważniając jedynie do wydania w tym zakresie rozporządzenia wykonawczego dotyczącego przejmowania na własność państwa nieruchomości ziemskich, w razie gdy ich granice zostały zatarte oraz w przypadku gdy właściciel nieruchomości był nieznany (art. 3 ust, 2 cyt. dekretu). Wskazał również, że ww. orzeczenie pomimo nie ustalenia ściśle umiejscowienia wszystkich gruntów stało się podstawą skutecznego ujawnienia własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej i w zbiorach dokumentów prowadzonych dla pozostawionych przez M. A., w m. L. - na skutek przesiedlenia, a będących uprzednio jego własnością nieruchomości ziemskich. Wskazane księgi i dokumenty w stopniu odpowiednim precyzowały bowiem dane charakteryzujące obszar, położenie i rodzaj przejmowanych przez państwo nieruchomości. Prokurator zarzucił, że akceptowanie przez Kolegium w ww. decyzji z dnia 14 kwietnia 2025 r. poglądu przyjętego w ww. decyzji z dnia 16 lipca 2008 r., że orzeczenie, z dnia 5.10.1965r., znak: PZR.19-IId/15/1/56 nie zawiera istoty rozstrzygnięcia gdyż uwzględnia jedynie imię i nazwisko właściciela, bez oznaczenia konkretnych działek gruntów, które podlegały przejęciu oraz utożsamienie tego z rażącym naruszeniem art. 75 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. przedstawione na str, 5 uzasadnienia jest chybione, podobnie jak wywody dot. wykonalności. Niewykonalność o której mowa w sprzeciwie prokuratora odnosiła się bowiem do kwestii możliwości prawnej skutecznego stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1965 r. w dacie jego wydania, tj. w stanie prawnym obowiązującym w 1965r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 27, dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast w przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. W wyniku rozpoznania sprawy w tak zakreślonych ramach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 14 kwietnia 2025 r. nr SKO-GN-4160-82/24, o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji tego Kolegium z dnia 16 lipca 2008 r., znak SKO-I-01/1148/GNp/2007, orzekającej o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 5 października 1956 r., znak: PZR.19-IId/15/1/56, o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w miejscowości Ł. - w części stanowiącej w dacie przejęcia własność M. A. (w sentencji decyzji błędnie wskazano rok wydania orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. tj. "1965" zamiast "1956"). Analizując legalność zaskarżonej decyzji, należało mieć na względzie specyfikę postępowania nadzwyczajnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Przedmiotem tego postępowania jest kwestia, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z istotnych wad, enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a., a także – ilekroć ta pierwsza zostanie rozstrzygnięta pozytywnie – kwestia występowania przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. (por. T. Kiełkowski, w: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, s. 1074). Przesłanki pozytywne stwierdzenia nieważności wymienione zostały w art. 156 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (przesłanki negatywne). W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się zgodnie, że "przesłanki pozytywne stwierdzenia nieważności z racji ich wyliczenia wyczerpującego nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie lub nawet ścieśniająco. Celnie zostało to ujęte w tezie wyr. NSA z 7.7.1983 r., II SA 581/83 (Problemy Praworządności 1984, Nr 10, s. 26): "stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja jest dotknięta jedną z wad, określonych w art. 156 § 1" (B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", 2021, Legalis, art. 156, teza III.4.). Na tle powyższego należy również zwrócić uwagę na szczególny przedmiot sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją z 14 kwietnia 2025 r. nr SKO-GN-4160-82/24, o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji tego Kolegium z dnia 16 lipca 2008 r., znak SKO-I-01/1148/GNp/2007, orzekającej o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 5 października 1956 r., znak: PZR.19-IId/15/1/56, o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w miejscowości Ł. - w części stanowiącej w dacie przejęcia własność M. A.. "Piętrowość" przedmiotu sprawy nakazuje zaakcentować, że chociaż w obu decyzjach Kolegium - tej z 2008 r. oraz tej z 2025 r. - kluczowe znaczenie miała ta sama podstawa nieważności, tj. rażące naruszenie prawa, to jednak przedmiot rozstrzygnięcia nie był tożsamy. Orzekając w 2008 r. organ oceniał, czy orzeczenie z 1956 r. obarczone było przedmiotową wadą, natomiast orzekając w 2025 r. organ mógł ocenić tylko, czy decyzja z 2008r. obarczona było wadami powodującymi nieważność, w szczególności wadą rażącego naruszenia prawa, którą to wadę podnosił Prokurator w sprzeciwie inicjującym postępowanie nieważnościowe. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy oznacza to, że stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z 2008 r. było możliwe tylko wówczas, gdyby organ dopatrzył się w tej decyzji wad, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a., w szczególności gdyby uznał, że stosując art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Kolegium rażąco naruszyło prawo. W tym miejscu podnieść należy zatem specyfikę kluczowej dla sprawy przyczyny stwierdzenia nieważności, tj. rażącego naruszenia prawa. Dotyczy ona mianowicie wadliwości kwalifikowanej, mającej charakter naruszenia prawa niewątpliwego, oczywistego, ciężkiego. W judykaturze utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym "o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, gdyż odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2020 r., II OSK 2068/18, LEX nr 2068/18). Na uwagę zasługuje też stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 25 lipca 2020 r., II OSK 1176/20 (LEX nr 3081454), zgodnie z którym "do zakresu ciężkiego, kwalifikowanego naruszenia prawa nie należy naruszenie będące wynikiem wadliwej wykładni przepisu prawa materialnego. Rażące naruszenie prawa, które zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, to naruszenie normy prawa materialnego nie budzącej wątpliwości interpretacyjnej". Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy, Sąd podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu, zgodnie z którym decyzja z 16 lipca 2008 r. nie była obarczona żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., a w szczególności nie była obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. W ocenie Sądu, takiego naruszenia nie sposób przypisać decyzji z 2008 r. w szczególności na podstawie argumentacji przedstawionej przez skarżącego, która stanowi w istocie tylko polemikę z podjętym wówczas rozstrzygnięciem, a nie odnosi się do istoty sprawy zakończonej obecnie kontrolowaną decyzją, tj. oceny decyzji z 2008 r. przez pryzmat przesłanek nieważności. Jak wynika z treści decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 16 lipca 2008 r. organ ten stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia z dnia 5 października 1956 r., znak: PZR.19-IId/15/1/56, o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w miejscowości Ł. - w części stanowiącej w dacie przejęcia własność M. A., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium dopatrzyło się rażącego naruszenia art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, w zw. z art. 75 ust. 1 obowiązującego w czasie wydania orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. 1928 r. nr 36, poz. 341). Zgodnie z przywołanym art. 1 dekretu "mogą być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie położone w województwach: białostockim, lubelskim; rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R.P. z 1937 r. Nr 11, poz. 83) oraz w powiatach: biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostają w faktycznym władaniu właścicieli." Kolegium dostrzegło wadliwość orzeczenia z 1954 r. polegającą na tym, że określało ono tylko ogólną powierzchnię przejmowanych gruntów, bez opisu konkretnych działek oraz wymieniało listę osób - adresatów orzeczenia, tj. tych, których mienie Skarb Państwa przejął. Dalej idąc, Kolegium przypisało temu naruszeniu charakter rażący. Podkreślono przy tym, że opisana wadliwość osnowy miała dla orzeczenia z 1954 r. istotne znaczenie, bowiem przejście na własność Skarbu Państwa nieruchomości w trybie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., nie następowało z mocy prawa, lecz orzekały o tym organy administracji, a wydawane decyzje miały charakter konstytutywny. Dlatego istotnym było, aby decyzja, z mocy której dochodzić miało do zmiany w zakresie prawa własności, konkretyzowała nacjonalizowaną nieruchomość w sposób odpowiadający przepisom prawa. Oceniając decyzję z 2008 r. w decyzji z 2025 r. Kolegium w Nowym Sączu nie tylko nie dopatrzyło się naruszenia prawa, ale w istocie podzieliło wyrażone wówczas stanowisko i podkreśliło, że w kwestii tego, czy brak określenia przedmiotu przejęcia (wadliwość osnowy) rażąco narusza prawo wypowiadały się sądy administracyjne w analogicznych stanach faktycznych. Przytaczając obszerne fragmenty jednego z wyroków wyraziło konkluzję, że choć przepisy wymienionego dekretu nie wskazywały elementów składowych omawianej decyzji, to jednak konieczność dokładnego wskazania przedmiotu decyzji, wynikała z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym stanowiącym, iż decyzja - obok innych elementów - powinna zawierać osnowę decyzji. Ww. wyroki odwołują się do utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych także sprzed wydania decyzji z 2008 r., z którego wynika dla rozpoznawanej sprawy to, iż decyzja ta była prawidłowa, a co za tym idzie nie można jej uczynić zarzutu rażącego naruszenia prawa. Podsumowując wskazać należy, że w orzecznictwie i doktrynie wyrażany jest pogląd, iż nieokreślenie przedmiotu przejęcia w osnowie decyzji oceniać należy jako rażące naruszenie art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym, bowiem prowadziło do niewykonalności takiej decyzji i nie mogło stać się tytułem wykonawczym nakierowanym na odebranie nieruchomości. Jeśli zatem akt ten ostatecznie został wykonany, to stało się tak wyłącznie dlatego, iż wykonywały go organy Państwa, które nie respektowało nawet własnych skonstruowanych przez siebie przepisów i które było zaprzeczeniem praworządności określonej obecnie jako państwo prawa. W konsekwencji należy zatem uznać, że wskazanie w decyzji tylko ogólnej powierzchni przejmowanych gruntów w danej miejscowości, bez opisu konkretnych działek gruntów, oznaczało nieokreślenie przedmiotu przejęcia, a więc brak istoty rozstrzygnięcia, co w konsekwencji rażąco naruszało przepisy art. 1,2,3 i 4 dekretu z 1949 r. oraz art. 75 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także w piśmiennictwie (por. wyroki NSA z 29 listopada 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/97, z 25 lutego 2000 r., sygn. akt IV SA 146/98, z 16 maja 2000 r., sygn. akt IV SA 856/98, z 1 października 2001 r., sygn. akt IV SA 835/01, z 17 marca 2003 r., sygn. akt IV SA 1771/02; Ł. Bielecki "Nacjonalizowanie nieruchomości ziemskich na obszarze południowo-wschodniego pogranicza Polski" cz. II, "Rejent", rok 17 nr 6 (194) 2007 r. str. 50-67)." Dlatego w ocenie Sądu stwierdzone w decyzji z 2008 r. naruszenie mogło stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji, stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., a przy tym wykazano, że naruszenie to miało charakter rażący. Podkreślić przy tym należy, że nawet odmienna ocena co do charakteru naruszenia, nie uzasadniałaby stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, ponieważ tego rodzaju naruszenie, które wynikałoby czy to z błędnej wykładni nieostrego pojęcia "rażącego naruszenia prawa", czy też z błędnego zastosowania normy zawierającej to pojęcie, trudno byłoby uznać za "rażący" rodzaj naruszenia, w podanym wcześniej rozumieniu. Wbrew poglądom zawartym w skardze, nawet błędne utrzymanie w mocy decyzji rażąco naruszającej prawo (co w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzi), nie oznacza automatycznie, że decyzja o utrzymaniu w mocy jest nieważna. Tym samym zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.