II SA/Kr 620/16

sygn. akt II SA/Kr 620/16 Kraków, dnia 24 sierpnia 2016r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M.B. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 lipca 2016 r. w sprawie ze skargi M.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. z dnia 3 marca 2016 r.. znak : [....] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie. Niniejsza sprawa została wszczęta wskutek skargi M.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. z dnia 3 marca 2016 r.. znak : [....] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 22 lipca 2016 r. oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Referendarz wskazał w postanowieniu, że przesłanki przyznania prawa pomocy nie zostały wykazane, a z przedstawionych dowodów opłaty za media oraz z wysokości opłaty za zużycie wody wynika, że nie prowadzi gospodarstwa domowego sama. We wniesionym w terminie sprzeciwie M.B. podniosła, że nie jest prawdą, jakoby nie prowadziła jednoosobowego gospodarstwa domowego. Wskazała, że obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim i w lipcu otrzymała wynagrodzenie w wysokości 889 zł. Zwróciła uwagę na wysokie koszty energii elektrycznej, podnosząc że w domu nie posiada gazu ani centralnego ogrzewania. Podniosła, że sąd winien brać pod uwagę koszty zakupu tuszu, papieru, koszty usług ksero, które są niezbędne z uwagi na wielką liczbę prowadzonych spraw sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016r., poz. 718 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, a zatem zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Wykazane przez skarżącą albo podane w sposób wiarygodny koszty niezbędne dla utrzymania to koszt dojazdu do pracy (95 zł) oraz do lekarzy (27 zł), wydatki na środki czystości (70 zł), leki (50-70 zł), opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi (18 zł), opłata za energię elektryczną (104,48 zł), opłata za wodę (144,51 zł za blisko trzy miesiące, a zatem ok. 50 zł miesięcznie), opłata za telefon (25 zł), podatek od nieruchomości (46 zł kwartalnie, a zatem 11,50 zł miesięcznie). Suma tych niezbędnych wydatków nie przekracza 500 zł. Tymczasem skarżąca osiąga dochód w wysokości 1323 zł miesięcznie netto. Przebywanie na zwolnieniu jest stanem przejściowym, a zatem nie można zakładać, że dochód skarżącej obniżył się na stałe. Zestawiając wykazane koszty utrzymania i doliczając nie wskazane, ale oczywiste niezbędne wydatki na wyżywienie można dojść do wniosku, że skarżąca jest w stanie miesięcznie wygospodarować kilkaset złotych na opłacenie kosztów postępowania sądowego. Referendarz słusznie zaznaczył, że prawo pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i musi się ograniczać do sytuacji, gdy zdobycie przez stronę środków na postępowanie sądowe jest obiektywnie niemożliwe. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, ze nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2013 r., sygn. akt II FZ 973/13, Lex Omega nr 1450625 oraz z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 405/13, Lex Omega nr 1319088). Wydatki konieczne to wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takie jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 833/11, Lex Omega nr 1104149). Do wydatków niezbędnych w żadnym wypadku nie można zaliczyć rat kredytu na zakup telewizora. Wydatki na telewizję – czy to związane z opłatami, czy z zakupem nowego telewizora – nie mogą być zaliczone do wydatków koniecznych, bez których nastąpiłby uszczerbek niezbędnego utrzymania. Kredyt, przeznaczony na zakup telewizora nie został więc spożytkowany na zapewnienie niezbędnego utrzymania, ale na podniesienie standardu życia. Potrzeba takiego podniesienia nie jest przez Sąd kwestionowana, tyle tylko że taki wydatek oznacza, iż skarżąca ma możliwość ponoszenia również kosztów sądowych bez narażenia niezbędnego utrzymania na uszczerbek. W orzecznictwie wskazuje się, że obciążenia finansowe w postaci licznych zobowiązań, w tym zaległości publicznoprawne oraz kwestia spłacania zaciągniętych kredytów czy pożyczek jest indywidualną sprawą podatnika i fakt ten nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1309/14, Lex Omega nr 1507574). Zgadzając się z tym, że telewizor stanowi formę dostępu do dóbr kultury należy wyraźnie podkreślić, że prawo pomocy ma być przyznawane w wypadku zagrożenia uszczerbkiem niezbędnego utrzymania, a nie uszczerbkiem, dotyczącym np. poziomu życia, dostępu do informacji, kultury itd. Te uzasadnione potrzeby ludzkie nie mogą uzyskać pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia daniny publicznoprawnej, jaką jest uiszczanie kosztów postępowania. Argumentem, przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy nie może być też fakt, że ze skargi tej samej skarżącej toczy się bardzo duża ilość postępowań sądowych. Przyznanie prawa pomocy nie jest uzależnione od ilości toczących się postępowań sądowych lecz wyłącznie od sytuacji finansowej skarżącego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt II GZ 341/12, Lex Omega nr 1270155). Duża ilość postępowań sądowych wnioskodawcy nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 723/14, Lex Omega nr 1510362, podobnie – w postanowieniu z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 521/12, Lex Omega nr 1261047). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak na wstępie, za podstawę biorąc art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a.