II SA/Kr 722/13
WyrokWSA w Krakowie2013-09-06
Skład orzekający: Sędzia NSA Andrzej Irla, Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.), Sędzia WSA Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego budynku może zostać utrzymane w mocy, jeśli przedłożone dokumenty (opinie techniczne) mogą być uznane za spełniające wymogi szczegółowych rozwiązań projektowych, a dodatkowo istnieje projekt budowlany dotyczący przebudowy i nadbudowy tego budynku?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, uznając je za przedwczesne. Stwierdzono, że organy nadzoru budowlanego nie wykazały w sposób wystarczający, dlaczego przedłożone opinie techniczne nie spełniają wymogów szczegółowych rozwiązań projektowych, ani nie wezwały do ich uzupełnienia. Ponadto, organy nie rozważyły projektu budowlanego dotyczącego przebudowy i nadbudowy budynku jako potencjalnego elementu spełniającego nałożony obowiązek. Brakowało również przekonującego uzasadnienia co do wysokości nałożonej grzywny, które powinno uwzględniać sytuację materialną zobowiązanych.Stan faktyczny
W sprawie skarżący zostali zobowiązani decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego budynku. Po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, nałożono na nich grzywnę w celu przymuszenia. Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając m.in. wadliwe ustalenie stanu faktycznego, prowadzenie egzekucji pomimo wykonania obowiązku oraz brak uzasadnienia nałożonej grzywny. Sąd uchylił zaskarżone postanowienia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; określił, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane; zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Sędzia WSA Mariusz Kotulski Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2013 r. sprawy ze skargi P. S. i R. S. na postanowienie nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 27 marca 2013 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących P. S. i R. S. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. wydał w dniu 21 września 2010 roku decyzję nr [...] zobowiązującą współwłaścicieli budynku zlokalizowanego w W. przy ul. [..] ) – R.S., P.S. A.G. i U.G. , - do przeprowadzenia kontroli polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego budynku mieszkalnego znajdującego się na tej nieruchomości i przydatności do użytkowania ww. obiektu budowlanego oraz przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego budynku uzgodnionej z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków określającej występujące nieprawidłowości oraz rozwiązania projektowe dotyczące ich usunięcia.
Upomnieniem z dnia 22 czerwca 2011 r. wezwano zobowiązanych do wykonania obowiązku nałożonego ww. decyzją.
Tytułem wykonawczym z dnia 21 maja 2012 r. wszczęto postępowanie egzekucyjne przeciwko zobowiązanym.
Postanowieniem nr [...] z dnia 5 lutego 2013 r. znak [...]Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. nałożył na zobowiązanych, na podstawie art. 119, 1211§ 2 i 4 oraz art. 64a § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, grzywnę w wysokości 8.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 21 września 2010 r. nr [...].
W dniu 20 lutego 2013 r. zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli R.S. i P.S. reprezentowani przez radcę prawnego A.H. . Zakwestionowanemu postanowieniu zarzucili naruszenie prawa:
1) procesowego, tj. art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7 K.p.a. oraz art. 77 § 1K.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, w wyniku czego doszło do niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego;
2) procesowego, tj. art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005, Nr 229, poz. 1954 z późn. zm., dalej u.p.e.a.) poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że obowiązek zobowiązanych nie został wykonany przed wszczęciem postępowania;
3) procesowego, tj. art. 7 § 3 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i wynikający z tego brak umorzenia postępowania egzekucyjnego i wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia;
4) procesowego, tj. art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i obciążenie stron środkiem egzekucyjnym nadmiernie uciążliwym;
5) procesowego, tj. art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 124 § 2 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wynikające z tego sporządzenie nieprawidłowego uzasadnienia postanowienia.
Odwołujący się wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zwrócenie się do Starostwa Powiatowego w W. o akta postępowania w sprawie pozwolenia na przebudowę i nadbudowę budynku mieszkalno-handlowo-usługowego na działkach nr [...] i [...] w W. sygn. [...] celem przeprowadzenia dowodu na okoliczność, iż obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego z dnia 21 maja 2012 roku został wykonany.
Postanowieniem z dnia 27 marca 2013 r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia 5 lutego 2013 r.
W uzasadnieniu podano, że w ocenie organu odwoławczego zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 lutego 2013 r. wydane zostało prawidłowo.
Organ wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego zobowiązani przedłożyli Powiatowemu Inspektorowi: oświadczenie osoby posiadającej uprawnienia budowlane z dnia 19 października 2010 r. o wykonaniu doraźnych zabezpieczeń budynku położonego w W. , przy ul. [...] przed występującym zagrożeniem bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz opinię techniczną z października 2010 r. wraz z jej uzupełnieniem z grudnia 2010 r. dotyczącą stanu technicznego w/w budynku. W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, przedłożone opracowanie techniczne nie spełnia wymogów ekspertyzy technicznej, o której mowa w decyzji Powiatowego Inspektora nr [...] , stanowiącej podstawę egzekwowanego obowiązku. Przedłożona przez zobowiązanych organowi egzekucyjnemu opinia techniczna wraz z jej uzupełnieniem wskazuje na występujące nieprawidłowości stanu technicznego budynku mieszkalnego na działce nr [...] w W. , ul [...] . Niemniej jednak opinia nie zawiera szczegółowych rozwiązań projektowych dotyczących usunięcia ww. nieprawidłowości stwierdzonych przez autora opracowania (w formie stosownych rysunków i obliczeń). Wnioski i zalecenia opinii technicznej dotyczące koniecznych robót budowlanych oraz metod ich wykonania sformułowane zostały wyłącznie opisowo, i wyłącznie w kontekście planowanej przebudowy i nadbudowy budynku i nawiązują do rozwiązań przyjętych w projekcie robót. Ze względu na powyższe, przyjęto, że obowiązek nałożony decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 września 2010 r. znak:[...] , pomimo wystosowania do zobowiązanych upomnienia z dnia 22 czerwca 2011 r. wzywającego do jego wykonania, a następnie wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 21 maja 2012 r. nr [...] pozostaje niewykonany.
Dalej organ wskazał na przepisy dotyczące grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku, a to art. 121 § 2 i 4 u.p.e.a. podnosząc, że Powiatowy Inspektor prawidłowo powołał w podstawie prawnej skarżonego postanowienia art. 121 § 2 u.p.e.a., gdyż egzekwowanym w przedmiotowej sprawie obowiązkiem nie jest rozbiórka budynku lub jego części, co obligowałoby organ egzekucyjny do wyliczenia grzywny na podstawie § 5 ww. artykułu. A zatem nałożona zaskarżonym postanowieniem grzywna w wysokości 8000 zł mieści się w wymiarze określonym przepisem art. 121 § 2 u.p.e.a. W kwestii wysokości grzywny w celu przymuszenia wskazano, że ustawodawca, wprowadzając w art. 121 § 2 u.p.e.a. tylko górne granice kwot tych grzywien, pozostawił organowi egzekucyjnemu swobodę ustalania ich wysokości w konkretnym przypadku. Organ ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia, kieruje się zasadami racjonalnego działania (art. 7 § 2 u.p.e.a.) i niezbędności (art. 7 § 3 u.p.e.a.). Z wymienionych zasad wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeżeli obowiązek zostanie spełniony. Grzywna, nakładana na podstawie art. 121 § 2 u.p.e.a., powinna być nakładana w takiej wysokości, aby zobowiązanemu nie opłacało się jej uiszczenie i poprzez to przeciąganie postępowania egzekucyjnego i oddalenie osobistego albo zastępczego wykonania obowiązku (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1599/09, opub. Lex nr 581340; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 346/08, opub. Lex nr 484148).
Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego nałożenie skarżonym postanowieniem grzywny w wysokości 8000 zł jest zasadne, a organ egzekucyjny wskazał okoliczności przemawiające za nałożeniem na zobowiązanego grzywny we wskazanej wyżej wysokości. Mając na uwadze zasady celowości i skuteczności działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w celu doprowadzenia do wykonania egzekwowanego obowiązku, Wojewódzki Inspektor uznał grzywnę nałożoną zaskarżonym postanowieniem we wskazanej powyżej wysokości za niezbędny, a zarazem wystarczający środek przymuszający zobowiązanego do wykonania nałożonego na niego obowiązku. Dodano, że na wysokość nałożonej w niniejszej sprawie grzywny w celu przymuszenia wpływ ma również fakt, że grzywna ta może być nałożona na zobowiązanego tylko raz zgodnie z art. 121 § 4 u.p.e.a.
Ustosunkowując się do pozostałych, wskazanych w zażaleniu kwestii, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nadmienił, że podniesiona przez skarżących kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego wykracza poza zakres niniejszego postępowania zażaleniowego, w ramach którego Wojewódzki Inspektor, działając jako organ odwoławczy, bada wyłącznie legalność i poprawność postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 5 lutego 2013 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Niezależnie od powyższego wskazano, że w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 21 maja 2012 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wypowiedział się w postanowieniu nr [...] z dnia 5 czerwca 2012 r. znak [...] , którym, działając w trybie art. 59 u.p.e.a., po rozpatrzeniu wniosku U. i A.G. , odmówił umorzenia postępowania. Ww. postanowienie Powiatowego Inspektora zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora nr [...] z dnia 25 września 2012 r. znak:[...] . .
W kwestii, nieuwzględnienia przez organ egzekucyjny faktu toczącego się przed Starostą z wniosku skarżących, postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, które to postępowanie zdaniem skarżących pozostaje w związku z realizacją obowiązku wynikającego z decyzji nr [...] z dnia 21 września 2010 r., gdyż przedłożenie stosownego projektu architektoniczno-budowlanego spełnia obowiązek nałożony na zobowiązanych, organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem prowadzonego przez Starostę W. postępowania znak: [...] jest wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na przebudowę i nadbudowę budynku mieszkalno-handlowo-usługowego, na działkach nr [...] i [...] w W. (załączona do akt postępowania egzekucyjnego kserokopia decyzji Wojewody z dnia [...] czerwca 2012 r. znak: [...] Przedłożony Staroście W. jako organowi administracji architektoniczno-budowlanej do zatwierdzenia projekt dotyczy zatem zamierzenia inwestycyjnego zakładającego przeprowadzenie przy ww. budynku robót budowlanych, w wyniku których nastąpi zmiana charakterystycznych oraz użytkowych lub technicznych parametrów obiektu. Dodano także, że realizacja przez inwestorów ww. zamierzenia inwestycyjnego, w razie uzyskania od Starosty pozwolenia na budowę jest prawem nie obowiązkiem inwestorów, od ich woli zatem zależeć będzie czy w oparciu o uzyskane pozwolenie podejmą działalność inwestycyjną, czy też nie. Przedmiotem natomiast postępowania administracyjnego, w ramach którego zapadła nakazowa decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 września 2010 r. znak: [...] są nieprawidłowości stanu technicznego budynku położonego przy ul. [...] w W. , w aktualnym stanie budynku i tego stanu winna dotyczyć żądana ekspertyza stanu technicznego, w tym również sformułowane w niej szczegółowe rozwiązania projektowe dotyczące usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Mając na uwadze powyższe, w ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, przedłożony Staroście W. do zatwierdzenia projekt budowlany dotyczący nadbudowy i przebudowy budynku przy ul. [...] w W. pozostaje bez wpływu na ocenę wykonania przez zobowiązanych egzekwowanego obowiązku. Wskazano, że dopóki nakazowa decyzja Powiatowego Inspektora z dnia 21 września 2010 r. znak: [...] z której wynika egzekwowany obowiązek pozostaje w obrocie prawnym, organ egzekucyjny tj. Powiatowy Inspektor jest nią związany i zobligowany do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w celu doprowadzenia do jej wykonania. Wykonując egzekwowany obowiązek zobowiązany uniknie uciążliwości związanych ze stosowaniem przez Powiatowego Inspektora środków egzekucyjnych zgodnie z art. 7 § 3 u.p.e.a.
Jednocześnie wskazano na treść art. 125 i 126 u.p.e.a. dotyczących umorzenia lub zwrotu wpłaconych grzywien.
W dniu 8 maja 2013 r. P.S. i R.S. , reprezentowani przez pełnomocnika radcę prawnego A.H. , wnieśli, za pośrednictwem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. , skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 marca 2013 r. znak [...] . Przedmiotowemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów prawa:
1) procesowego, mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj. art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 29 § 1 i 2 u.p.e.a. w związku z art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i prowadzenie egzekucji pomimo jej niedopuszczalności, a także poprzez brak wydania postanowienia o umorzeniu postępowania;
2) procesowego, mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj. art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7 K.p.a. oraz 77 § 1 K.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, w wyniku czego doszło do niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego, a także nieprawidłowe przyjęcie, iż toczące się przed Starostą W. postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na przebudowę i nadbudowę budynku mieszkalno-handlowo-usługowego na działkach nr [...] i [...] w W. sygn. akt [...] nie ma znaczenia dla realizacji obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 21 września 2010 r., nr [...]
3) procesowego, mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj. art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., poprzez prowadzenie egzekucji pomimo wykonania przez strony postępowania ciążącego na nich obowiązku;
4) procesowego, mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj. art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i obciążenie stron środkiem egzekucyjnym nadmiernie uciążliwym;
5) procesowego, tj. art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 124 § 2 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wynikające z tego sporządzenie nieprawidłowego uzasadnienia postanowienia.
Mając na uwadze powyższe zarzuty wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I-instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).
Sąd uchylił wydane w tej sprawie postanowienia z dwóch zasadniczych powodów. Po pierwsze grzywna w celu przymuszenia została nałożona w związku z uchylaniem się zobowiązanych R. i P.S. oraz U. i A.G. od obowiązku przedłożenia 2 egzemplarzy ekspertyzy stanu technicznego budynku uzgodnionej z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków precyzyjnie określającej występujące nieprawidłowości mogące spowodować zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska, zawierającej szczegółowe rozwiązania projektowe dotyczące usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie całego obiektu wraz z instalacjami.
Jak natomiast wynika z akt sprawy, zostały przedłożone przez zobowiązanych dwie ekspertyzy techniczne: opinia techniczna z października 2010 r. w sprawie oceny stanu technicznego budynku dawnej piekarni oraz opinia uzupełniająca oceny stanu technicznego budynku dawnej piekarni. Budynek dawnej piekarni to jest ten sam obiekt zlokalizowany na działce nr [...] przy ul.[...] w W. czyli ten sam budynek, co do którego obowiązek sporządzenia i przedłożenia ekspertyzy został nałożony w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia 21 września 2010 r. nr [...]
Sami zobowiązani poinformowali Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego pismem z dnia 30 czerwca 2011 r. o złożeniu wniosku o wydanie pozwolenia na budowę w zakresie przebudowy i nadbudowy budynku mieszkalno-handlowo-usługowego na działce nr [...] przy ul [...] w W. (akta administracyjne sprawy, karta nr [...] ). W aktach znajduje się także pozwolenie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 22 grudnia 2010 r. na prowadzenie robót co do budynku na działce nr [...] przy ul. [...] w W. na podstawie: opinii technicznej i uzupełniającej opinii, czyli tych samych opinii, które zostały przedłożone także Powiatowemu Inspektorowi w zakresie wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z 21 września 2010 r. oraz dodatkowo przedłożonego przez inwestorów projektu budowlanego (akta administracyjne sprawy, karta nr [...] .
W tym stanie sprawy organ I. instancji wskazał, że przedłożone przez zobowiązanych opinie w sposób konkretny i rzeczowy nie rozwiązują problemów technicznych poprzez wskazanie jakie roboty budowlane należy wykonać celem doprowadzenia obiektu do właściwego stanu technicznego, które w zasadnych przypadkach winny być oparte na odkrywkach, obliczeniach, rysunkach i projekcie wskazującym niezbędne roboty dla doprowadzenia obiektu do właściwego stanu zgodnego z prawem.
Organ odwoławczy dodatkowo wskazał, że nawet domaganie się przedłożenia projektu budowlanego dotyczącego nadbudowy i przebudowy ww. budynku nie ma w tej sprawie znaczenia, bo taki projekt budowlany – w razie udzielenia na jego podstawie pozwolenia na budowę – stanowiłby tylko prawo inwestorów do prowadzenia robót budowlanych, a w tym postępowaniu chodzi o wymuszenie wykonania obowiązku precyzyjnego podania rozwiązań technicznych celem zabezpieczenia budynku przed złym stanem technicznym i usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Tymczasem w opinii stanu technicznego z października 2010 r. znajduje się opis istniejącego stanu technicznego budynku, określono nieprawidłowości tego stanu i wskazano na sposób usunięcia tych nieprawidłowości.
W ocenie Sądu istotą sporu w tym zakresie jest ustalenie, czy sposób usunięcia tych nieprawidłowości zawiera szczegółowe rozwiązania projektowe, a więc dotyczy precyzji we wskazaniu sposobu i zakresu wykonania robót budowlanych. Na stronie 3 opinii technicznej z października 2010 r. znajdują się wskazania co do zakresu robót budowlanych: wymiany elementów konstrukcyjnych, wzmocnienia i podbicia fundamentów, wykonania płyty fundamentowej nad poziomem piwnic, wykonania izolacji poziomej metodą podcięcia ścian i założenia ciągłej izolacji folii, wymiany fragmentów ścian, wymiany nadproży, docieplenia ścian, wymiany stropów nad poziomem parteru oraz wymiany więźby dachowej. W opinii uzupełniającej z grudnia 2010 r. zawarto szczegółowe sposoby i obliczenia dotyczące sposobu posadowienia budynku na istniejących fundamentach.
W ocenie Sądu jednozdaniowe stanowisko organów administracji, zgodnie z którym ww. opinie nie zawierają szczegółowych rozwiązań projektowych, nie zostało uzasadnione. W szczególności organy nie wskazały, dlaczego rozwiązania zawarte w tych opiniach nie są na tyle szczegółowe, aby można je było uznać za spełnienie obowiązku nałożonego decyzją z dnia 21 września 2010 r. Tym samym skoro organy uznały te opinie za zbyt mało szczegółowe, to należało wezwać zobowiązanych do ich uzupełnienia wskazując sposób i zakres tego uszczegółowienia. Nie jest to bowiem sytuacja, w której zobowiązani nie podjęli żadnych czynności celem wykonania nałożonego na nich obowiązku, wręcz przeciwnie zobowiązani przedłożyli dwie ekspertyzy (zamiast jednej wymaganej) wskazujące na stan techniczny budynku, określające czynności zmierzające do poprawy tego stanu i zawierające tak obliczenia, jak i materiał zdjęciowy pozwalający na ocenę, jaki czynności wykonywał biegły celem sporządzenia tej ekspertyzy.
Brak dokonania przez organy nadzoru budowlanego w tej sprawie szczegółowej oceny, w jakim zakresie opinie przedłożone przez zobowiązanych nie spełniają warunku "zawierania szczegółowych rozwiązań projektowych", a także brak zwrócenia się do zobowiązanych o ewentualne uzupełnienie tych ekspertyz we wskazanych zakresie, uzasadnia uznanie, że wydane w tej sprawie postanowienia są przedwczesne.
Ponadto rację mają skarżący wskazując na sporządzenie projektu budowlanego obejmującego przebudowę i nadbudowę ww. budynku, który to projekt mógłby także stanowić część ekspertyzy dotyczącej wskazania szczegółowych rozwiązań projektowych dotyczących zabezpieczenia budynku przed istniejącym stanem technicznym. W tej sprawie nie ma racji organ odwoławczy wskazujący, że taki projekt budowlany stanowi tylko możliwość wykonania na jego podstawie robót budowlanych, a ta sprawa dotyczyła zobowiązania do przedłożenia ekspertyzy dotyczącej szczegółowych rozwiązań projektowych. Wyegzekwowanie obowiązku przedłożenia ekspertyzy zawierającej szczegółowe rozwiązania projektowe nie oznacza automatycznego podjęcia robót budowlanych objętych taką ekspertyzą, a w przynajmniej nie w tej sprawie.
Tym samym w sytuacji, w której zobowiązani wyraźnie informują organy nadzoru budowlanego o sporządzeniu projektu budowlanego dotyczącego prowadzenia robót w tym budynku, obowiązkiem organów było zobowiązanie inwestorów do przedłożenia takiego projektu, a następnie oceny go pod kątem zawierania rozwiązań projektowych.
Sami zobowiązani mogli nie mieć świadomości, czy wykonanie ekspertyzy objętej decyzją z dnia 21 września 2010 r. zawiera także sporządzenie projektu budowlanego, czy też wystarczające jest opisanie zakresu prac budowlanych (robót) niezbędnych do przywrócenia należytego stanu technicznego obiektu. Stanowisko organów w tej sprawie wskazuje na konieczność przedłożenia dokumentu zawierającego projekt budowlany w zakresie wykonania prac, a skoro taki dokument został sporządzony, tym samym koniecznym było zapoznanie się z nim także i w tej sprawie.
Działanie w tej sprawie organów nadzoru budowlanego stanowiło naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez brak podjęcia czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W tym stanie sprawy także zarzut braku rozważenia zastosowania art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015), zwanej dalej w skrócie "u.p.e.a." jest uzasadniony.
Także uzasadniony jest i kolejny zarzut zawarty w skardze, mianowicie zarzut braku uzasadnienia co do wymierzenia samej kwoty grzywny w celu przymuszenia.
Zgodnie z art. 119 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności takiej czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Nie ulega więc wątpliwości, że warunkiem nałożenia grzywny jest stan potencjalnej możliwości wykonania danego obowiązku przez zobowiązanego.
Przede wszystkim należy wskazać, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, a jeżeli jest kilka takich środków – środki egzekucyjne najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W zakresie egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym organ egzekucyjny może zastosować grzywnę w celu wykonania, może też zastosować np. środek w postaci wykonania zastępczego. Wybór grzywny w okolicznościach tej sprawy wcale nie musiał stanowić najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Ustalając ewentualny zakres uzupełnienia ekspertyzy dostarczonej przez zobowiązanych, można było ocenić, czy nie byłoby mniej uciążliwe zwrócenie przez sam organ o sporządzenie ekspertyzy do uprawnionej osoby, a koszty takiej ekspertyzy obciążyłyby wówczas zobowiązanych. Niewątpliwie służyłoby to także bezpośredniemu wykonaniu obowiązku.
Nie wynika z akt sprawy także uzasadnienie wymierzenia wysokości grzywny. Należy również zgodzić się ze skarżącymi, że w obu postanowieniach nie zamieszczono przekonywującego uzasadnienia co do wysokości wymierzonej skarżącym grzywny w wysokości 8000 zł. Wprawdzie ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie nakłada odrębnego obowiązku uzasadniania tak podjętych rozstrzygnięć w przedmiocie nałożenia grzywny, ale w ocenie Sądu nie oznacza to, że grzywna może być nakłada w dowolnej wysokości bez uzasadnienia. Wysokość nałożonej grzywny winna być uzasadnienia po to, aby nie tylko strona, ale i Sąd był w stanie skontrolować prawidłowość postępowania przeprowadzonego przez organy administracji.
W ocenie Sądu uzasadnienie wysokości nałożonej grzywny nie może być interpretowane jako jakiekolwiek argumenty przedstawione przez organ administracji, które mają uzasadniać jej wysokość. W istocie uzasadniając nałożoną wysokość grzywny organy administracji uzasadniały zasadność jej nałożenia w związku z uchylaniem się skarżących od wykonania nałożonego obowiązku oraz dolegliwością takiego środka. Samo uchylanie się od wykonania obowiązku nie jest, w ocenie Sądu, przesłanką pozwalającą na określenie wysokości grzywny, tak jak i dolegliwość nałożonego środka egzekucyjnego. Każdy środek egzekucyjny stanowi bowiem dolegliwość dla strony
W tej sprawie w ocenie Sądu ustalenie wysokości grzywny powinno pozostawać w szczególności w korelacji z sytuacją w samych zobowiązanych. Należało więc odnieść wysokość tej grzywny do dochodów zobowiązanych. Obowiązek ustalenia rzeczywistej sytuacji zobowiązanego wynika z art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 p.e.a. Taki też pogląd wyrażono w orzecznictwie sądowym (uzasadnienie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 510/2005, opub. w ONSAiWSA 2006 r., nr 6, poz.168).
Mając powyższe na uwadze Sąd w tej sprawie uznał, że spełniona zestala dyspozycja art. 145 § 1 pkt c P.p.s.a. i tym samym orzeczono jako w sentencji wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził bowiem naruszenie przepisów egzekucyjnym (art. 119 u.p.e.a., art. 121 u.p.e.a., art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie szeregu istotnych w sprawie okoliczności, mających wpływ tak na samo uznanie braku wykonania nałożonego obowiązku, jak i wysokość grzywny jak i jej nałożenie.
Sąd nie podziela stanowiska skarżących, jakoby obowiązek przedłożenia ekspertyzy nie był objęty postępowaniem egzekucyjnym. Sądowi orzekającemu w tym składzie znane są poglądy zawarte w orzeczeniach innych sądów (np.w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 555/05, opub. w LEX nr 194340; w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 września 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 170/09, opub. w LEX nr 555308 czy w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 369/11, opub. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd jednak w tym składzie stoi na stanowisku, że podstawą wykładni jest art. 3 pkt 10 u.p.e.a., zgodnie z którym egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Dokonywane rozróżnienie na obowiązki o charakterze publicznoprawnym i obowiązki dowodowe nie ma dostatecznego uzasadnienia w treści powołanego art. 3 pkt 10 u.p.e.a. Sąd w tym składzie podziela pogląd zawarty w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 400/06, opub. w LEX nr 219227, zgodnie z którym "o tym czy dany obowiązek podlega egzekucji administracyjnej, nie decyduje jego charakter prawny, ale ustalenie we właściwości jakich organów (sądów czy też organów administracji publicznej) obowiązek ten pozostaje. Przy czym chodzi tu o kompetencje do ustalenia obowiązku np. w postępowaniu administracyjnym, niezależnie od publicznoprawnego albo cywilnoprawnego charakteru tego obowiązku. Elementem przesądzającym o poddaniu danego obowiązku egzekucji administracyjnej jest zatem ustalenie, czy wynika on z decyzji administracyjnej lub postanowienia wydanego w trybie przepisów k.p.a. albo innej procedury administracyjnej". Tym samym skoro obowiązek przedłożenia ekspertyzy został nałożony w trybie postępowania administracyjnego przez właściwy organ, to co do zasady także egzekucja takiego obowiązku jest możliwa w toku postępowania egzekucyjnego niezależnie od tego, czemu ma służyć wykonanie takiego obowiązku w kolejnym postępowaniu lub kolejnym etapie tego samego postępowania.
Uchylając wydane w sprawie postanowienia, Sąd stosownie do art. 141 § 4 P.p.s.a. określa wskazania co do dalszego postępowania Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego, który powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy przedmiotowy obowiązek został wykonany, czy też nie, a jeżeli należałoby wyjaśnić stan faktyczny to także np. zwrócić się do zobowiązanych o dostarczenie projektu budowlanego. Dopiero w razie ustalenia braku wykonania obowiązku, organ winien uzasadnić wybór jednego ze środków egzekucyjnym i w razie wyboru grzywny w celu przymuszenia, uzasadnić wysokość tejże grzywny.
Zgodnie z art. 152 P.p.s.a., uwzględniając skargę określono wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Przy czym w tym zakresie rozstrzygnięcie to utraci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącym od organu, który wydał zaskarżone postanowienie, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W tej sprawie zwrot kosztów postępowania objął kwotę uiszczonego wpisu, należności z tytułu reprezentowania skarżących przez profesjonalnego pełnomocnika oraz zwrot kwoty opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło