II SA/Kr 745/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędzia WSA Piotr Fronc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Burmistrz B. decyzją z dnia 8 grudnia 2020 r., znak: [...] zezwolił Spółdzielni Mieszkaniowej w B. na usunięcie 1 szt. drzewa robinii akacjowej o obw. pnia 120 cm z terenu działki o nr ew. [...] położonej w miejscowości B.. Pismem z dnia 7 marca 2021 r. M. K. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. Podniosła, że nie została nigdy poinformowana o wydanej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2021 r., znak: [...], działając na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 2 K.p.a., odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ podał, że art. 58 k.p.a. stanowi, iż w razie uchybienia terminu możliwe jest jego przywrócenie na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym prośbę ci przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie wskazuje się, że osoba, która mimo posiadania interesu prawnego nie brała udziału w postępowaniu, zachowuje termin do wniesienia środka zaskarżenia "w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono" (por. np. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn. akt l OSK 1126/09, czy wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 505/08). Zatem ostateczny i nieprzekraczalny termin do złożenia odwołania dla tych osób jest taki sam jak termin do złożenia odwołania dla strony, której jako ostatniej doręczono decyzję. Równocześnie wskazuje się, iż stronie, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu decyzji, gdy była ona już ostateczna, przysługuje jedynie wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., gdyż z wniosku, o którym mówi art. 58 § 1 K.p.a. może korzystać tylko strona, której organ doręczył decyzję (wyrok NSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 1997 r., sygn. akt l SA 1329/95, LEX nr 33684; wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1759/06, LEX nr 425313; wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt l SA/Wa 1046/09). Reasumując, osobom, które nie brały udziału w postępowaniu i którym nie doręczono decyzji, nie służy prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W sytuacji bowiem, gdy odwołanie wnosi podmiot, któremu organ nie doręczył decyzji, to podmiot ten w rzeczywistości nie uchybia terminowi, bowiem termin jest liczony od doręczenia decyzji, a skoro decyzja nie została doręczona, termin nie może rozpocząć biegu. W tym przypadku termin do wniesienia odwołania dla strony, która została pozbawiona udziału w postępowaniu z powodu niedoręczenia jej decyzji liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie, która brała udział w tym postępowaniu. Po jego upływie zaś, tj. gdy decyzja stanie się ostateczna, strona której organ nie doręczył rozstrzygnięcia może skutecznie bronić się tylko przez złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. W niniejszej sprawie występującej z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania M. K. nie doręczono decyzji Burmistrza B. z dnia 8 grudnia 2020 r. Decyzja ta doręczona została jedynie Spółdzielni Mieszkaniowej w B. (11 grudnia 2020r.) i wobec niewniesienia odwołania, z dniem 28 grudnia 2020r. stała się decyzją ostateczną. A zatem, w sytuacji w której M. K., decyzji tej nie doręczono, nie przysługuje jej prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a co najwyżej wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., jeżeli bez własnej winy nie wzięła udziału w postępowaniu (por. np. wyrok WSA w Olsztynie z 2.06.2011 r., II SA/Ol 190/11, LEX nr 1086403; wyroki NSA z 24.11.2010 r., II OSK 1762/09, CBOSA, oraz z 14.12.2007 r., II OSK 1759/06). To w tym postępowaniu będzie mogło zostać zbadane, czy wnioskodawczyni przysługiwał status strony w postępowaniu z wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej o wyrażenie zgody na wycinkę drzew rosnących na działce nr [...], stanowiącej nieruchomość wspólną i znajdującą się we współużytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej w B. i osób fizycznych, ale zarządzanej przez Spółdzielnię Mieszkaniowa na zasadzie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2020 r. o spółdzielniach mieszkaniowych. Zdaniem wnioskodawczyni, winna ona być uznana za stronę tego postępowania z uwagi na fakt, że jako właścicielowi lokalu nr [...] w budynku nr [...] przy ul. [...] przysługuje udział w nieruchomości wspólnej stanowiącej działkę nr [...], na której rośnie robinia akacjowa. Organ wskazał, że ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1045); nadano nowe brzmienie art. 83 ust. 2 i 4 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie jest wymagana w przypadku wniosku złożonego przez: 1/ spółdzielnię mieszkaniową; 2/ wspólnotę mieszkaniową, w której właściciele lokali powierzyli zarząd nieruchomością wspólną zarządowi, zgodnie z ustawą z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. W myśl zaś art. 83 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, Spółdzielnia mieszkaniowa informuje, w sposób zwyczajowo przyjęty, członków spółdzielni, właścicieli budynków lub lokali niebędących członkami spółdzielni i osoby niebędące członkami spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze własnościowe prawa do lokali, a zarząd wspólnoty mieszkaniowej - członków wspólnoty, o zamiarze złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu, wyznaczając co najmniej 30-dniowy termin na zgłaszanie uwag. Wniosek może być złożony nie później niż w terminie 12 miesięcy od upływu terminu na zgłaszanie uwag. Celem wprowadzenia tych regulacji było usprawnienie procedury dotyczącej zgody na usunięcie drzew zlokalizowanych na terenach nieruchomości wspólnej, przy równoczesnym zapewnieniu czynnego udziału współwłaścicieli lokali w podjęciu decyzji co do wycinki, ale na etap "przedadministracyjnym". W uzasadnieniu tej zmiany wskazano, że rozwiązanie to pozwoli mieszkańcom spółdzielni i wspólnoty na podjęcie ewentualnych działań zapobiegających usunięciu drzew (np. złożenie protestu, zwołanie walnego zgromadzenia, dokonanie wspólnych oględzin drzew). W świetle powołanych wyżej regulacji zawartych w ustawie o ochronie przyrody nie budzi wątpliwości, że aktualnie to wyłącznie zarząd wspólnoty mieszkaniowej albo spółdzielnia wykonująca zarząd na zasadzie art. 27 ust. 2 u.s.m. ma status strony w sprawie dotyczącej wycinki drzew rosnących na nieruchomości wspólnej. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła M. K. podnosząc, że skoro dowiedziała się o decyzji w dniu 2 marca 2020 r. i jako właściciel wyodrębnionej "własności w zasobach Spółdzielni Mieszkaniowej w B." posiada udziały w działce nr [...], to w związku z tym powinna zostać uznana za stronę postępowania. Pełnomocnik skarżącej uzupełnił argumentację w piśmie procesowym z 24 listopada 2021 r., podając, że zaskarżone postanowienie narusza art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. przez to, że organ zaniechał właściwe kwalifikacji pisma, uznając je za wniosek o przywrócenie terminu, podczas gdy stanowiło ono wniosek o wznowienie postępowania, który Kolegium powinno było przekazać organowi właściwemu do jego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, w składzie 3 sędziów, zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej P.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m.in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a. kontrola sądowa działalności administracji publicznej sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji lub postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i przepisami proceduralnymi. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zaskarżone postanowienie w pełni odpowiada prawu, jego uzasadnienie w sposób pełny wyjaśnia motywy jakie kierowały organem przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, które to motywy i argumenty Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela. Tym samym zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Instytucję przywrócenia uchybionego terminu reguluje art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2021 r. poz. 735, dalej: K.p.a.), zgodnie z którym, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Poza sporem pozostaje, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Burmistrza B. z dnia 8 grudnia 2020 r. znak [...] dotyczącej wydania zezwolenia na usunięcie drzew, oraz, że decyzji tej nie doręczono skarżącej. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 28 grudnia 2020 r., wobec doręczenia jej tylko wnioskującej o zezwolenie na usunięcie drzew Spółdzielni Mieszkaniowej. Podkreślić należy, że przepis art. 58 § 1 K.p.a. dotyczy wyłącznie strony, której organ doręczył decyzję i która z przyczyn od siebie niezależnych nie mogła wnieść odwołania w ustawowym terminie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 grudnia 2007 r., II OSK 1759/06 i 24 listopada 2010 r. II OSK 1762/09). Podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji, bądź któremu nie doręczono decyzji, może wnieść odwołanie, jeśli otwarty jest termin do wniesienia odwołania dla strony, której doręczono decyzję, a w przypadku wielości stron postępowania, jeśli otwarty jest termin do wniesienia odwołania chociażby dla jednej ze stron, którym doręczono decyzję. Podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją, bądź któremu nie doręczono decyzji, i który nie wniósł odwołania w terminie otwartym dla strony, której doręczono decyzję, nie ma jednak możliwości "usunięcia" skutków prawnych upływu terminu do wniesienia odwołania, skoro wniosek taki służy jedynie stronie, której organ doręczył decyzję. Jak słusznie wskazało Kolegium w zaskarżonym postanowieniu, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że strona postępowania administracyjnego, niebędąca jedyną stroną tego postępowania, która została w tym postępowaniu pominięta przez niedoręczenie jej decyzji organu pierwszej instancji, może wnieść odwołanie w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym decyzję doręczono, zaś po tym terminie nie służy jej prawo wniesienia odwołania, lecz podanie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 505/08). Skoro zatem skarżącej decyzja nigdy nie została doręczona, to nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania. Skoro zaś termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął się, to nie mógł zostać przekroczony, a skoro nie został przekroczony, to nie może zostać przywrócony. Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonym postanowieniu naruszenia przepisów postępowania, w szczególności przywołanych w piśmie procesowym zasad ogólnych: prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), informowania (art. 9 k.p.a.). Treść wniosku skarżącej z 2 marca 2021 r. jest zupełnie jasna i nie budzi wątpliwości. Skarżąca zwróciła się z żądaniem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i uzasadniła go, przywołując przepisy art. 58 § 1 i 2 K.p.a. Treścią tak sformułowanego wniosku organ był związany. Wobec powyższego skarga jako bezzasadna został oddalona na zasadzie art. 151 P.p.s.a.