II SA/Kr 763/07

Sygn. akt II SA/ Kr 763/ 07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Grażyna Firek Sędziowie : WSA Mariusz Kotulski Asesor WSA Kazimierz Bandarzewski ( spr. ) Protokolant: : Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2007 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w miejscowości A w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat za czynsz I. skargę oddala, II. przyznaje adwokatowi M.L. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w miejscowości K kwotę 292, 80 zł. ( dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy ) w tym VAT 22% tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu A.M. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w .......... decyzją z dnia ............2007 r. ...........odmówił A.M. przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat za czynsz. W uzasadnieniu decyzji organ ustalił, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zajmuje mieszkanie o powierzchni 80 m2 a miesięczna wysokość czynszu wynosi 524,40 zł. Dochód strony ustalono na kwotę 464 zł i składa się on z kwoty 444 zł otrzymywanej tytułem zasiłku stałego oraz kwoty 20 zł z tytułu pobierania zasiłku okresowego. Organ I-instancji podniósł, że w miesiącu styczniu 2007 r. strona ta otrzymała pomoc w postaci zasiłków celowych w wysokości 235 zł, a w lutym 2007 r. - w kwocie 515 zł. W uzasadnieniu decyzji I-instancyjnej wskazano na treść art. 39 ustawy o pomocy społecznej oraz podniesiono, że Ośrodek Pomocy Społecznej musi uwzględniać potrzeby wszystkich osób znajdujących się w trudnych sytuacjach, a przy tym na taką pomoc oczekuje wiele osób i rodzin. W ocenie organu I-instancji udzielenie wnioskowanej pomocy w postaci zasiłku celowego nie doprowadziłoby do rozwiązania trudnej sytuacji A.M.Celem pomocy społecznej nie jest bowiem stałe utrzymywanie osób, ale udzielanie im doraźnej pomocy. Skoro stałe źródła utrzymania strony są pochłaniane w całości i mimo tego nie wystarczają na opłacenie czynszu, a ponadto mieszkanie zajmowane prze stronę jest niewspółmiernie duże w stosunku do potrzeb, to strona ta powinna rozważyć zamianę swojego mieszkania lub ubieganie się o lokal socjalny. Zamiana tak dużego mieszkania na mniejsze poprawiłaby sytuację strony. Decyzję organu I-instancji strona otrzymała .......... marca 2007 r. i dnia .... marca 2007 r. wniosła od tej decyzji odwołanie. W odwołaniu zarzucono, że pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej prowadzący postępowanie w tej sprawie nie był w pełni zorientowany w sytuacji odwołującego. Nie wzięto pod uwagę konfliktu między odwołującym a właścicielem prywatnego budynku, w którym znajduje się jego mieszanie. Odwołujący podniósł, że w okresie od 2000r. do lutego 2007 r. był objęty pomocą w zakresie dofinansowania do opłat czynszowych, których wysokość początkowo wynosiła 300 zł, a później były to niniejsze kwoty. Na mocy wyroku Sądu Rejonowego dla .............. z ............1999 r. odwołujący wstąpił w stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego w .............. Sukcesywne zmniejszanie kwoty pomocy przy wzroście kosztów utrzymania samego mieszkania doprowadziły do sytuacji, w której sam odwołujący ponosi ponad 80 % kosztów utrzymania mieszkania, a Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej jedynie ok. 18 %. To zaś powoduje, że nieprawdzie jest twierdzenie o nadużywaniu przez odwołującego pomocy ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Odwołujący dopatruje się niesprawiedliwości społecznej w pozbawianiu go dopłat do użytkowania mieszkania przyznanego w okresie tzw. "Polski Ludowej". Samo mieszkanie jest tylko trochę większe i jego standard nie jest wysoki. W odwołaniu wskazano na konflikt między administratorem i właścicielem budynku przy ul. ....... a odwołującym, który starał się o zmianę wynajmowanego mieszkania, ale bez skutku, a przy tym nie uzyskał na taką zmianę zgody właściciela budynku. W odwołaniu zarzucono organowi I-instancji podejmowanie systematycznych działań nakierowanych na pozbawienie odwołującego jego mieszkania poprzez zmniejszanie pomocy. Odwołujący podniósł również, iż miał trudności z regulowaniem opłat za wykorzystaną energię elektryczną, potrzebną do ogrzewania jednego pokoju, a także dodał, że spełnia on kryterium dochodowe wynoszące 1045,56 zł. Sygn. akt II SA/Kr 763/07 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ............. decyzją z dnia ......... 2007 r. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w ........... z dnia .............2007 r. .........odmawiającą przyznania A.M. zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat za czynsz. W uzasadnieniu tej decyzji potwierdzono prawidłowość ustalenia przez organ I-instancji stanu faktycznego sprawy. Wskazano, że zgodnie z art. 39 ust. l i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia czy też drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Podkreślono, że decyzja wydawana w sprawach zasiłków celowych ma charakter uznaniowy i w tej spawie organ I-instancji nie naruszył granic uznania. W każdym przypadku orzekając w sprawie przyznania pomocy należy mieć na uwadze potrzeby osób korzystających z pomocy społecznej, które powinny być uwzględnione wtedy, gdy odpowiadają celom i mieszczą się w możliwości organu pomocy społecznej. Za trafnością podjętej przez organ I-instancji decyzji przemawiaj ą następujące argumenty: a) w miesiącu marcu 2007 r. organ I-instancji przyznał odwołującego zasiłki celowe na łączna kwotę 1185,55 zł co można uznać za znaczną pomoc finansową, a przy tym sam odwołujący nie może traktować świadczeń otrzymywanych z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej jako źródła stałego dochodu; b) przyznanie zasiłku celowego na dofinansowanie do czynszu nie pozwoli na przezwyciężenie trudności życiowych odwołującego, ponieważ ponosi on wysokie koszty utrzymania mieszkania zaś Ośrodki Pomocy Społecznej mają na celu udzielenia doraźnej pomocy, a nie stałej; c) za odmową przyznania zasiłku celowego przemawia interes społeczny, ponieważ w sytuacji pauperyzacji społeczeństwa zwiększa się zakres zadań organów pomocy społecznej i pomoc ta przede wszystkim powinna być skierowana do osób nie mających żadnych źródeł dochodu lub minimalne źródła dochodu; d) odwołujący nie może domagać się zaspokojenia wszystkich swoich potrzeb przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, bowiem świadczenia udzielanego przez takie ośrodki nie mogą stanowić formy utrzymania. Na tą decyzję A.M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w .............., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I-instancji, zarzucając organom administracji naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nie zgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego, a także art. 12 § l k.p.a. polegające na zaniechaniu wnikliwego działania w sprawie oraz art. 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego. Zarzucono również naruszenie art. 2 ust. l, art. 3 ust. l i art. 39 ust. l i 2 ustawy o pomocy społecznej. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ I-instancji nie uwzględnił, że skarżący jako osoba niepełnosprawna nie jest w stanie podjąć żadnej pracy i musi korzystać z pomocy ośrodków pomocy społecznej. Organy administracji nie podjęły próby zaznajomienia się z trudną sytuacją skarżącego i dowolnie zinterpretowały materiał dowodowy. Pomoc społeczna z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej jest już od kilkunastu lat jedynym źródłem dochodu skarżącego i w związku z niepełnosprawnością uniemożliwiającą podjęcie jakiejkolwiek pracy pomoc MOPS-u ma charakter niezbędny. Odmowa przyznania dofinansowania do opłat za czynsz jest w ocenie skarżącego wysoce niesprawiedliwa, bo on sam nie jest w stanie przezwyciężyć swoich trudności życiowych. Sygn. akt II SA/Kr 763/07 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ........... w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie skarżący podtrzymał swoją skargę i zawarte w niej zarzuty. Dodatkowo podniósł, że nie jest prawdą, jakoby co miesiąc otrzymywał pomoc w wysokości takiej jak za marzec 2007 r., kiedy to nastąpiła kumulacja świadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w ............. zważył, co następuje: Skarżący A.M. wniósł z zachowaniem 30-dniowego terminu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w ........... na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ..........z dnia ..........2007 r. Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w ..........., który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w ........... w tej sprawie wynika stąd, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, którego decyzja została zaskarżona, ma siedzibę w ............. Z art. 13 § 2 P.p.s.a. wynika, że do rozpoznania sprawy właściwym miejscowo jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zgodnie z § l pkt 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. z 2003 r. Nr 72, póz. 652 z późn. zm.) obszar właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w .............. obejmuje obszar Województwa ...................... W przedmiotowej sprawie organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej j ą decyzji organu I-instancji. Zgodnie z art. 2 ust. l ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, póz. 593 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Na tej podstawie należy wskazać, że pomoc społeczna stanowi formę pomocy ze strony administracji publicznej (lub innych podmiotów wykonujących w tym zakresie administrację publiczną) na rzecz osób, które takiej pomocy potrzebują, a same nie są w stanie zabezpieczyć sobie i swoim rodzinom niezbędnych środków. Stąd celem pomocy społecznej jest zaspokajanie nie każdych potrzeb człowieka, ale tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin, a przy tym umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna ma również charakter kierunkowy, jej udzielanie powinno mieć na względzie doprowadzenie do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. l u.p.s.). Udzielana pomoc społeczna nie zawsze musi być przyznana w wysokości zapewniającej zaspokojenie zaistniałych potrzeb, ponieważ w pierwszej kolejności zaspokajanie potrzeb powinno być ukierunkowane do tych osób, które ze względu na Sygn. akt IISA/Kr 763/07 całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia im pomocy nie byłyby w stanie egzystować (tak w analogicznym stanie prawnym Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24.09.1996 r., sygn. akt SA/Gd 3281/95, opub. LEX nr 44077). Jedną z podstawowych zasad udzielania pomocy jest również jej adekwatność. Stosownie do art. 3 ust. 3 u.p.s. rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy; a przy tym ustawodawca wyraźnie podkreśla, że potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione wtedy, gdy odpowiadają one nie tylko celom pomocy społecznej, ale również możliwościom udzielenia danego świadczenia z zakresu tej pomocy (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Zasady te znaj duj ą zastosowanie w zakresie rozstrzygania o przyznaniu świadczenia w postaci zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ust. l i 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, przy czym zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiek celowy może być przyznany osobie, której dochód (w przypadku osoby samotnie prowadzącej gospodarstwo domowe) lub dochód jej rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 8 ust. l pkt l u.p.s. W tej sprawie organy obu instancji prawidłowo ustaliły dochód skarżącego na kwotę 464 zł i jest to rzeczywiście kwota niniejsza niż kryterium dochodowe wynoszące dla osoby prowadzącej samotnie gospodarstwo domowe kwotę 477 zł. Kwota 477 zł wynika z § l pkt l lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2006 r. Nr 135, póz. 950). Nie ulega wątpliwości, że rozstrzyganie przez organy administracyjne spraw dotyczących przyznania lub odmowy przyznania zasiłków celowych realizowane jest w zakresie tzw. "uznania administracyjnego" (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 25.05.2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1274/04, opub. w LEX nr 227693; w wyroku z dnia 13.04.2006 r., sygn. akt I SA/Wa 440/05, opub. w LEX nr 209727 oraz w wyroku z dnia 3.04.2006 r., sygn. akt I SA/Wa 94/06, opub. w LEX nr 209723). Rozstrzyganie w zakresie uznania administracyjnego oznacza, że organ administracji może wydać równowartościowe prawnie rozstrzygnięcia w jednolicie ustalonym stanie faktycznym. Oznacza to, że nawet w przypadku, gdyby dana osoba spełniała przesłanki do uzyskania zasiłku celowego, organ administracji nie ma obowiązku przyznawania jej tego świadczenia, a jedynie może przyznać (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14.02.2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1825/05, opub. w LEX nr 194040 oraz w analogicznym stanie prawnym Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9.02.2001 r., sygn. akt I SA 2116/00, opub. w LEX nr 79609; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5.03.1998 r., sygn. akt I SA 984/97, opub. w LEX nr 45812; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26.09.2000 r., sygn. akt I SA 945/00, opub. w LEX nr 79608). W tej sprawie organy obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Przede wszystkim należy podnieść, że art. 39 u.p.s. nie nakłada obowiązku na organy administracji w zakresie przyznania zasiłku celowego każdej osobie, spełniającej kryterium dochodowe i jedno z kryteriów określone w art. 7 u.p.s. Organy pomocy społecznej jedynie mogą przyznać pomoc. Odmowa przyznania pomocy A.M.. jest w tej sprawie dostatecznie uzasadniona. Sąd podziela stanowisko organów orzekających w tej sprawie, że sam skarżący winien podjąć działania zmierzające do trwałego ograniczenia wysokości kosztów ponoszonych w związku z utrzymywaniem mieszkania. Niewątpliwie mieszkanie o powierzchni 80 m2 wymaga bardzo dużych, jak na możliwości skarżącego, wydatków. Najem tak dużego mieszkania przekreśla możliwości uzyskania dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z art. 5 ust. l ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie może przekraczać 35 m2 dla l osoby. Nawet ewentualne zwiększenie tej powierzchni dla osoby niepełnosprawnej poruszającej się na wózku lub osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju powoduje, że powierzchnia mieszkania zajmowanego przez skarżącego jest o 30 m2 większa niż tak obliczony wskaźnik. Przy czym uzyskanie pomocy finansowej na dofinansowanie do opłat czynszowych stanowi główny cel regulacji zawartej w powołanej ustawie o dodatkach mieszkaniowych i w związku z tym nie można traktować art. 39 ustawy o pomocy społecznej jako swoistej innej alternatywny pozwalającej na uzyskanie tego dodatku bez potrzeby spełniania wymogów określonych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Niewątpliwie nie można również pominąć i tej sytuacji, że dochód skarżącego wynosi 464 zł i jest tylko o 13 zł niższy od kryterium dochodowego określonego u.p.s. W tej sprawie dochód skarżącego liczony na potrzeby ustawy o pomocy społecznej jest więc nieznacznie niższy od kryterium dochodowego. Zasadnie więc uznały orany administracji, że w istocie nie można traktować jednakowo osoby, która w ogóle nie posiadaj żadnego dochodu lub jej dochód jest bardzo mały, od osoby mającej dochody na poziomie kryterium dochodowego. Organy pomocy społecznej winny kierować swoją pomoc właśnie do osób całkowicie pozbawionych wsparcia z innych źródeł lub mających bardzo nieznaczne takie wsparcie. Sam zaś skarżący w swojej skardze jak również w odwołaniu podnosił, że już od kilkunastu lat jedynym jego dochodem są świadczenia z pomocy społecznej i mimo tak uzyskiwanych świadczeń pokrywają one obecnie jedynie ok. 18 % wydatków mieszkaniowych. Skarżący więc z innych źródeł otrzymuje środki finansowe. Tymi "innymi źródłami" są zaś przede wszystkim zasiłki celowe lub jeszcze inne świadczenia z zakresu pomocy społecznej otrzymywane przez skarżącego. Prowadzi to do wniosku, że kwota świadczeń z pomocy społecznej jest znacznie większa niż 464 zł i to również ma znaczenie w tej sprawie. Okoliczność, że ustawodawca definiując sposób ustalania dochodu na potrzeby ustawy o pomocy społecznej pominął przy jego obliczaniu jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne (art. 8 ust. 4 u.p.s.) nie oznacza, że zakres pomocy udzielanej w związku z przyznaniem tych jednorazowych świadczeń nie może być brany pod uwagę w danej sprawie. Jak podniósł to organ I-instancji poza zasiłkiem stałym i okresowym skarżący A.M. w .............. 2007 r. dodatkowo otrzymał zasiłki celowe na kwotę 235 zł, a w lutym 2007 r. zasiłki celowe na kwotę 515 zł. W miesiącu marcu 2007 r. kwota przyznanej pomocy od organów pomocy społecznej wyniosła prawie 1200 zł. (1185,55 zł). Tym samym realny dochód skarżącego jest znacznie większy od dochodu przyjmowanego do podstawy ustalenia kryterium dochodowego dla skarżącego. Okoliczność tą zasadnie uznały oba organy za przemawiającą za odmową przyznania kolejnego zasiłku celowego. Te dwie przesłanki, podnoszone przez organy administracji w tej sprawie, wskazujące na wielkość zajmowanego przez skarżącego mieszkania uniemożliwiająca uzyskanie dodatku mieszkaniowego na pokrycie opłat czynszowych oraz znaczną pomoc finansową udzielaną skarżącemu przez ośrodek pomocy społecznej przesądzają o braku naruszenia przez organy kryterium uznania administracyjnego w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż organy pomocy społecznej nie przekroczyły uznania administracyjnego w tej sprawie i wydane decyzje nie mogą być uchylone. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze należy podnieść, że nie są one zasadne. Organy w tej sprawie nie przekroczyły zasad interpretacji zebranych dowodów w sprawie, a przy tym prawidłowo zgromadzono materiał dowodowy który pozwala na wyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie kwestii. W szczególności organ I-instancji przeprowadził wywiad środowiskowy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w ..............działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę w tej sprawie oddalił. O kosztach orzekano zgodnie z art. 250 P.p.s.a. oraz § 18 ust. l pkt l lit. c w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, póz. 1348 z późn. zm.). Sygn. akt IISA/Kr 763/07 Sygn. akt II SA/Kr 763/07