II SA/Kr 767/16
WyrokWSA w Krakowie2016-10-25
Skład orzekający: Magda Froncisz, Mirosław Bator, Beata Łomnicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej za samowolę budowlaną może zostać wydane, jeśli organy nie ustaliły precyzyjnie, czy roboty budowlane dotyczyły budowy obiektu budowlanego lub jego części w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego, czy też innych przypadków wymagających zastosowania trybu naprawczego z art. 50-51 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, ponieważ organy obu instancji nie wykazały, czy przypadek samowoli budowlanej dotyczy budowy obiektu budowlanego lub jego części w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego, czy też innych przypadków, które powinny być prowadzone w trybie naprawczym z art. 50-51 Prawa budowlanego. Brak precyzyjnego ustalenia zakresu prac wykonanych jako samowola budowlana stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi G.H. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ustalające opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000 zł za samowolną budowę budynku mieszkalnego. Samowola budowlana polegała na nadbudowie i rozbudowie budynku gospodarczego, który pierwotnie posiadał pozwolenie na budowę, ale został uszkodzony. Skarżąca podnosiła, że postępowanie organów jest niezgodne z przepisami i nałożona opłata jest nie do przyjęcia.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Beata Łomnicka Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2016 r. sprawy ze skargi G. H. na postanowienie nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 kwietnia 2016 r., znak: [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. postanowieniem z dnia 21 października 2015 r. nr [....] działając na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 w związku z art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a także na podstawie art. 123 K.p.a. ustalił dla G.H. opłatę legalizacyjną za samowolną budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działkach nr [....] [....] w miejscowości T. w kwocie 50.000,00 zł. W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 24 maja 2007 r. na działce nr [....] i [....] w T. została przeprowadzona kontrola robót budowlanych w trakcie, której stwierdzono, że na przedmiotowej posesji zlokalizowany jest budynek dwu kondygnacyjny, niepodpiwniczony. Budynek w stanie surowym otwartym. W trakcie kontroli w dniu [....] 2007 r. G.H. złożyła następujące oświadczenie: "przystąpiłam do rozbiórki dachu - zniszczonego w wyniku wichury w listopadzie 2004 r. - w połowie czerwca 2005 r. Została zdjęta więźba dachowa wraz z pokryciem oraz ściany szczytowe budynku. Wykonałam odbudowę pomiędzy istniejącymi filarami na istniejących fundamentach. Zdemontowano istniejącą zniszczoną stolarkę okienną i drzwiową. Powyższe roboty podjęłam w celu zabezpieczenia złego stanu technicznego budynku. Budynek był wybudowany w 1976 r. na podstawie pozwolenia na budowę. Od 10 lat nie był użytkowany i ulegał stopniowej degradacji. W bieżącym roku wykonałam nadbudowę wraz z dachem, na które nie mam pozwolenia na budowę. Została wydana negatywna decyzja Starostwa, na którą złożyłam odwołanie do Wojewody [....] ". W dniu 18 marca 2013 r. na działkach nr [....] , [....] w miejscowości T. przeprowadzono ponowne czynności kontrolne. W trakcie przeprowadzonych przez pracowników PINB w W. czynności kontrolnych stwierdzono, że na działkach nr [....] [....] w miejscowości T. zlokalizowany jest budynek mieszkalny o wymiarach ok. 8,86 x 8,57 m i wysokości 5,43 m. Od strony wschodniej zlokalizowana jest wiata o wymiarach 4,45 x 3,5 m. Budynek parterowy z poddaszem użytkowym, niepodpiwniczony. Budynek nieukończony, do ukończenia pozostało wykonanie elewacji oraz prace wykończeniowe wewnątrz budynku. Zgodnie z oświadczeniem G.H. roboty budowlane związane nadbudową i rozbudową budynku gospodarczego wraz ze zmianą zamierzonego sposobu użytkowania rozpoczęte zostały w 2004 r. Powyższe prace zostały wykonane bez uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na nadbudowę i rozbudowę oraz zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny. Ustalono, iż zgodnie z obecnie obowiązującym zapisem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w Gminie T. , zatwierdzonego uchwałą Nr XIX/115/2004 Rady Gminy T. z dnia 31 sierpnia 2004 r., oraz uchwałą Nr XII/91/2008 Rady Gminy T. z dnia 28 marca 2008 r., działki nr [....] [....] 4 położne są w jednostce strukturalnej MU1 - tereny zabudowy mieszkaniowe -usługowej, R/ZL - tereny rolne z możliwością zalesienia. Do legalizacji zrealizowanego bez pozwolenia na budowę obiektu budowlanego zastosowanie ma przepis art. 48 ustawy Prawa budowlanego. W świetle powyższych postanowień Prawa budowlanego, wykonanie rozbudowy i nadbudowy budynku wraz ze zmianą sposobu użytkowania wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Nie dopełnienie tego obowiązku obliguje organ nadzoru budowlanego do wszczęcia postępowania legalizacyjnego w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Brak pozwolenia na budowę nie oznacza jednak obowiązku dokonania jego rozbiórki. Zgodnie, bowiem z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego możliwa jest legalizacja samowoli budowlanej, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Postępowanie legalizacyjne umożliwia doprowadzenie wykonanych robót do zgodności z obowiązującym przepisami. W takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego nakłada postanowieniem obowiązek przedłożenia określonych w art. 48 dokumentów. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2013 r. wydanym w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane PINB w W. zobowiązał G.H. do przedłożenia stosownych dokumentów. W dniu 30 września 2013 r. na dziennik podawczy organu wpłynęło pismo G.H. wraz z 3 egzemplarzami projektu budowlanego. Analizując przedłożone dokumenty stwierdzono, iż projekty należy doprowadzić do zgodności z obowiązującymi przepisami. Przedłożony projekt został sporządzony w 2006 r. i w tym zakresie wymaga uzupełnienia i uaktualnienia z uwagi na zmiany w przepisach. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2014 r. nałożony został obowiązek uzupełnienia przedłożonych dokumentów. Ostatecznie w dniu 18 sierpnia 2015 r. przedłożono żądane dokumenty, m.in. 4 egzemplarze projektu budowlanego opracowanego i sprawdzonego przez osoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W sytuacji, gdy zachodzą wszelkie okoliczności umożliwiające legalizację samowoli budowlanej przepis art. 49b ust. 4 Prawa budowlanego nakazuje ustalenie opłaty legalizacyjnej w drodze odrębnie wydanego postanowienia. Na podstawie przedłożonych dokumentów ustalono, że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego. Budynki mieszkalne jednorodzinne zaliczane są do 1 kategorii obiektów budowlanych, dla których współczynnik kategorii obiektu k=2,0 natomiast współczynnik wielkości obiektu w = 1,0. Zgodnie z art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego stawka opłaty s = 500 zł, w przypadku samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych, podlega 50-krotnemu podwyższeniu.
Na postanowienie to G.H. złożyła zażalenie podnosząc, że budynek mieszkalny zlokalizowany na działkach [....] [....] powstał w wyniku przebudowy budynku gospodarczego, który posiadał zezwolenie na budowę z dnia 6 września 1976 r. W wyniku wichury w listopadzie 2004 r. zniszczeniu uległ dach budynku gospodarczego, dlatego też w czerwcu 2005 r. przystąpiono do rozbiórki dachu i ścian szczytowych na budynku gospodarczym. Stwierdziła, że postępowanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. jest niezgodne z przepisami a nałożona opłata legalizacyjna w wysokości 50.000,00 zł jest nie do przyjęcia. W konkluzji wniesiono o uchylenia zaskarżonej decyzji.
[....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 r. nr [....] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że jak wynika z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie przedmiotowe roboty budowlane polegające na nadbudowie i rozbudowie budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działkach o nr ewid. [....] [....] w miejscowości T. zostały wykonane w latach 2004 -2010. Dlatego też w niniejszej sprawie będzie miał zastosowanie wprowadzony ustawą zmieniającą (art. 1 pkt 25 ustawy zmieniającej) przepis zawarty w art. 49c Prawa budowlanego, w którym wskazano, iż: do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, ze zm.), z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie. Złożenie wniosku, o którym mowa w art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa, powoduje zawieszenie postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 48, art. 49 i art. 49b do dnia rozstrzygnięcia wniosku. W pozostałym zakresie, zastosowanie w niniejszej sprawie będzie miało brzmienie dotychczasowe ustawy Prawo budowlane, sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej. Okolicznością warunkującą wydanie postanowienia o ustaleniu wysokości opłaty legalizacyjnej jest zgodność obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym oraz kompletność projektu budowlanego wykonanego przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane. Analizując przedłożone dokumenty należy stwierdzić, iż spełniają one warunki zawarte w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego. Organ zbadał także sposób obliczenia opłaty legalizacyjnej. Zgodnie z art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Zatem na podstawie art. 59f Prawa budowlanego przypadku stwierdzenia w trakcie obowiązkowej kontroli nieprawidłowości w zakresie, o którym mowa w art. 59a ust. 2, wymierza się karę stanowiącą iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty (s) wynosi 500 zł. Kategorie obiektów, współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu określa załącznik do ustawy (...). Zatem obliczenie stawki opłaty legalizacyjnej w przedmiotowym przypadku polega na wykonaniu iloczynu 50 x 500 zł x 2,0 x 1,0 = 50 000 zł. Odnosząc się do treści zażalenia organ wskazał, że poodnoszone przez G.H. argumenty nie wpływają na wymiar ustalonej wysokości opłaty legalizacyjnej. Organ nadzoru budowlanego w tym zakresie związany jest treścią przepisów prawa materialnego, które nie przewidują uwzględniania okoliczności takich jak sytuacja majątkowa, stan zdrowia osoby zobowiązanej czy też zasady współżycia społecznego. Organ nadzoru budowlanego nie ma możliwości odstąpienia od nałożenia opłaty legalizacyjnej, albowiem art. 49 Prawa budowlanego zobowiązuje organ do ustalenia takiej opłaty, a ponadto jej uiszczenie stanowi warunek konieczny legalizacji samowoli budowlanej, tj. zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót. Zatem podnoszona przez skarżącą trudna sytuacja, nie może mieć wpływu na wynik niniejszego postępowania, bowiem Prawo budowlane nie daje możliwości organom nadzoru budowlanego do swobodnej interpretacji tych przepisów.
Na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowi wniosła G.H. twierdząc, że rozbudowa budynku gospodarczego na cele mieszkalne jest rozpatrywana przez PINB w W. od 8 sierpnia 2005 r. W dniu 2 maja 2006 r. skarżąca złożyła w Starostwie Powiatowym w W. Wydział Budownictwa i Zagospodarowania Przestrzennego zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego położonego na działkach [....] i [....] w T. na budynek mieszkalny. Na powyższe nie otrzymała żadnej odpowiedzi. W związku z powyższym skarżąca rozpoczęła roboty budowlane. Następnie organ dokonał oględzin na działkach. W ocenie skarżącej postępowanie organów jest niezgodne z przepisami i dlatego należy uchylić zaskarżone postanowienie.
W odpowiedzi na skargę [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.
Przedmiotem rozpoznania przez sąd w niniejszej sprawie jest ocena legalności postanowienia którym ustalono skarżącej skarżącą opłatę legalizacyjną za samowolę budowlaną – realizacji budynku jednorodzinnego.
Wydanie postanowienia w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej jest etapem postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego zmierzającego do legalizacji lub rozbiórki obiektu budowlanego zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia a budowę. Postawą prawną do nałożenia opłaty legalizacyjnej a także przepisami kompleksowo regulującym kwestie postępowania związanego z likwidacją skutków samowoli budowlanej dotyczących obiektów budowlanych lub ich części, jest art. 48 i art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 290 z późn. zm. (dalej ustawa). Przepis art. 48 ustawy stanowi regulację początkowego etapu tego procesu, w którym organ nadzoru budowlanego, stwierdzając, iż samowola budowlana nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ani techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, po wstrzymaniu robót budowlanych wydaje postanowienie o przedłożeniu dokumentacji niezbędnej do legalizacji obiektu w tym projektu architektoniczno-budowlanego. Przepis art. 49 ustawy stanowi regulację drugiego etapu tego procesu w którym organ bada kompletność przedłożonych przez inwestora dokumentów i zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie do organu wyższego stopnia a następnie skarga do sądu administracyjnego. Nieuiszczenie opłaty przez inwestora skutkuje wydaniem przez organ nakazu rozbiórki.
Postanowienie w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej jest więc, jak mowa o tym wyżej, jedynie etapem szeroko prowadzonego postępowania które finalnie kończy się legalizacją samowoli budowlanej lub nakazem jej rozbiórki. Zdaniem sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, oceniając legalność postanowienia o ustaleniu opląty legalizacyjnej sąd nie jest ograniczony jedynie do badania czy opłata ta w sensie rachunkowym została prawidłowo ustalona, ale przede wszystkim czy do jej ustalenia organy były uprawnione tj czy zachodziła podstawa prawna do ustalenia opłaty legalizacyjnej a zatem, czy uprawnione jest prowadzenia postępowania przez organ nadzoru budowlanego w trybie art. 48 i art. 49 ustawy. Przepisy te (a także art. 49b ustawy w stosunku do obiektów budowlanych zrealizowanych bez wymaganego zgłoszenia) nie stanowią jedynej regulacji w przedmiocie likwidacji stanu samowoli budowlanej. Drugim niekonkurencyjnym trybem postępowania w tym przedmiocie jest tzw. postępowanie naprawcze regulowane przepisami art. 50 – 51 ustawy. Postępowanie to także prowadzi do legalizacji samowoli budowlanej lub nakazu rozbiórki, ale jego etapem nie jest nałożenie na inwestora obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Organ musi zatem precyzyjnie wykazać przesłanki uzasadniające wybór jednego z tych trybów a sąd badając skargę (także na ustalenie opłaty legalizacyjnej), władny jest kwestie tę ocenić (por. wyrok WSA w Olsztynie z 7 lipca 2015 r. II SA/Ol 1349/14, wyrok WSA w Krakowie z 15 lipca 2016 r. II SA/Kr 781/16). W niniejszej sprawie organy obu instancji, zdaniem sądu okoliczności tej nie wyjaśniły. Organ I instancji przytoczył oświadczenie skarżącej, iż przedmiotowy budynek został zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę 1976 r., uległ on uszkodzeniu w trakcie wichury w 2004 r. i skarżąca wykonała jego odbudowę a w roku 2015 dokonała jego nadbudowy bez uzyskania pozwolenia na budowę. Dalej organ wskazuje, że skarżąca dokonała nadbudowy i rozbudowy, nie podając dowodów na których opiera swoje ustalenia - w cytowanym w decyzji oświadczeniu skarżącej mowa jest tylko o nadbudowie. Organ nie ustala jaka część obiektu została zrealizowana legalnie (na podstawie pozwolenia na budowę) a jaka w ramach samowoli budowlanej. Własnych, wykraczających poza zakres o którym mowa wyżej ustaleń nie czyni też organ II instancji. Skarżąca przedłożyła także sądowi zgłoszenie wykonania robót budowlanych z 2006 r. z oświadczeniem, iż do tego zgłoszenia organ architektoniczno-budowlany sprzeciwu nie zgłosił. Mając do czynienia z obiektem budowlanym zrealizowanym częściowo legalnie a częściowo nielegalnie, organ musi ustalić zakres prac wykonanych jako samowola budowlana, bo zakres ten determinuje tryb w jakim powinien prowadzić postępowanie zmierzające do likwidacji skutków samowoli budowlanej, o czym poniżej.
Zgodnie mianowicie z art. 48 ust 1 pkt 1 ustawy właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przepis art. 50 ust 1 pkt 1 ustawy (regulujący kwestię przedmiotowego zakresu postępowania naprawczego) stanowi z kolei, iż w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. Zestawienie tych przepisów musi prowadzić do wniosku, że trybem naprawczym (art. 50 – art. 51 ustawy) objęte są wszystkie e te przypadki, kiedy wykonano roboty budowlane bez wymaganego pozwolenia na budowę a prace te nie polegały na budowie obiektu budowlanego lub jego części. Z całą pewnością w przedmiotowej sprawie nie można mówić o budowie całego obiektu budowlanego. Rozważyć należało więc, czy sprawa ta nie dotyczy budowy części tego obiektu – a zatem czy nie jest objęta hipotezą art. 48 ust 1 ustawy.
Ustawa Prawo budowlane nie definiuje pojęcia "część" obiektu budowlanego. Należy zatem posłużyć się definicją słownikową tego terminu.
Według słownika języka polskiego PWN "część" to przedmiot stanowiący jakiś dający się samodzielnie wyodrębnić element większej całości. Zdaniem sądu takie zdefiniowanie pojęcia "części" obiektu budowlanego w aspekcie, o którym mowa w art. 48 ust 1 ustawy jest jak najbardziej uprawnione. Przepis ten powinien być stosowany w sytuacji realizacji bez pozwolenia na budowę samodzielnie dającego się wyodrębnić fragmentu obiektu budowlanego – jego części. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie ( m.in.: wyrok WSA w Krakowie 4.11.2015 r. II SA/Kr 941/15, wyrok WSA w Warszawie z 20.03.2014, VII SA/Wa 2066/13, LEX nr 1466121; wyrok WSA w Opolu z 26.09.2013, II SA/Op 166/13, LEX nr 1504859, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 września 2014 r., II SA/Gd 428/14, LEX nr 1534133). Należy podkreślić, że wybudowana w ramach samowoli budowlanej część obiektu budowlanego by zastosować art. 48 ust 1 ustawy musi być na tyle samodzielna i niezależna od pozostałej części wybudowanej zgodnie z prawem, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w tą pozostałą – legalnie zrealizowaną część obiektu. Jeżeli w wyniku wykonanych robót budowlanych powstała konstrukcja stanowiąca integralną część dotychczasowego budynku, której użytkowanie wiąże się z koniecznością jednoczesnego użytkowania "starej" substancji obiektu, w sprawie nie znajdzie zastosowania przepis art. 48 ust. 1 ustawy. Wówczas zasadnym jest przeprowadzenie postępowania w trybie przepisów art. 50 oraz art. 51 ustawy, które dotyczy przypadków innych, niż określone w art. 48 ust. 1 oraz art. 49b ust. 1 ustawy (vide;. wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 stycznia 2016 r. II SA/Kr 1347/15, wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 listopada 2015 r. II SA/Kr 941/15).
Organy obu instancji nie przeanalizowały ani nie wyjaśniły czy przypadek taki zachodzi w niniejszej sprawie - a zatem czy skarżąca w ramach samowoli budowlanej zrealizowała samodzielny (dający się wyodrębnić) fragment budynku a ewentualna jego rozbiórka będzie bez istotnej ingerencji w tą pozostałą, legalnie zrealizowaną część obiektu. Brak ten stanowi istotną obrazę przepisów postępowania art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. i art. 80 K.pa. mającą wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia eliminację decyzji organów obu instancji z obrotu prawnego.
Prowadząc ponownie postępowanie, organy winny ustalić czy przedmiotowy obiekt budowlany w pierwotnej substancji był zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę (legalnie) a także odnieść się do przedłożonego przez skarżącą zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowalnych by ustalić zakres prac realizowanych legalnie i nielegalnie, co pozwoli na ustalenie czy zrealizowane w ramach samowoli budowlanej fragmenty budynku mogą być uznane za części tego obiektu w rozumieniu art. 48 ust 1 ustawy a zatem czy organ może procedować w oparciu o ten przepis czy też należy stosować tzw. tryb naprawczy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło