II SA/Kr 77/16
WyrokWSA w Krakowie2016-03-11
Skład orzekający: Magda Froncisz, Mariusza Kotulski, Paweł Darmoń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie, powołując się na cele statutowe związane z ochroną środowiska i interes społeczny, powinno zostać dopuszczone do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy, jeśli jego statutowe cele są sformułowane ogólnie, a samo Stowarzyszenie nie wykazało konkretnego powiązania z przedmiotem postępowania ani istnienia interesu społecznego?Ratio decidendi
Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony wymaga kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: uzasadnienia celami statutowymi oraz przemawiania za tym interesu społecznego. Ogólne sformułowanie celów statutowych, bez wykazania konkretnego powiązania z przedmiotem postępowania i bez przedstawienia argumentów przemawiających za istnieniem interesu społecznego, nie jest wystarczające do dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na organizacji.Stan faktyczny
Stowarzyszenie złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji budowlanej. Organ I instancji odmówił dopuszczenia, uznając, że cele statutowe Stowarzyszenia są zbyt ogólne, a inwestycja nie ingeruje znacząco w ład przestrzenny ani środowisko. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji, wskazując na brak precyzyjnego powiązania celów statutowych Stowarzyszenia z przedmiotem postępowania i brak wykazania interesu społecznego. Stowarzyszenie wniosło skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Stowarzyszenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 8 października 2015 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr.) Sędzia WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2016 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 8 października 2015 r., znak [...] w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym skargę oddala.
Prezydent Miasta (dalej: Prezydent Miasta), wyniku rozpatrzenia sprawy, postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2015 r. (znak [...]) wydanym na podstawie art. 31 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia [...] w L. (dalej: Stowarzyszanie) do udziału w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie sześciu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami w poziomie piwnic, wewnętrznym układem komunikacyjnym (drogi, parkingi, chodniki) na działkach nr [...], [...], [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], wraz z wjazdami na działkach nr [...], [...] obr [...] jedn. ewid. [...] oraz infrastrukturą techniczną na działkach nr [...], [...], [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] przy ul. E. i ul. A. w K..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: Kolegium), po rozpoznaniu zażalenia Stowarzyszania, postanowieniem z dnia 8 października 2015 r. (nr [...]), utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta.
Przedmiotowe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie sprawy.
Stowarzyszenie wystąpiło do Prezydenta Miasta z wnioskiem z dnia 1 lipca 2015r. o dopuszczenie tej organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji.
W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie wskazało, że cele statutowe wskazane w § 5 statutu Stowarzyszenia w sposób dostateczny wykazują spełnienie przesłanki, o której mowa w art. 31 §1 k.p.a. Istnieje bowiem merytoryczne powiązanie przedmiotu toczącego się postępowania administracyjnego i zakresu działania Stowarzyszenia. Za udziałem Stowarzyszenia przemawia również interes społeczny. Wskazano, że w toku postępowania Stowarzyszenie, działając na prawach strony, mogłoby aktywnie działać, wykazując wpływ inwestycji na środowisko i zdrowie mieszkańców. Stowarzyszenie w swojej działalności korzysta z pomocy ekspertów i specjalistów, ich wiedza i doświadczenie mogłyby zostać wykorzystane w postępowaniu administracyjnym.
Organ I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie podniósł, że cel Stowarzyszenia sformułowany jest w statucie bardzo ogólnie, zaś organizacje społeczne chcące uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony winny wykazać istnienie związku pomiędzy swoimi celami statutowymi a przedmiotem postępowania administracyjnego.
Nadto Prezydent Miasta stwierdził, że zakres inwestycji i jej lokalizacja nie wskazują, by w wyniku jej realizacji mogło dojść do znaczącej ingerencji w ład przestrzenny. Inwestycja ta nie rzutuje zasadniczo na krajobraz tej części miasta. Sporządzona analiza urbanistyczna wokół terenu objętego wnioskiem jak i wyniki z analizy wskazały, że przedmiotowe przedsięwzięcie zarówno pod względem funkcji w obszarze analizowanym jak i formy, stanowi kontynuację istniejącej licznie zabudowy.
Odnosząc się do kwestii przyrodniczych, organ administracyjny podał, że wszelkie warunki wskazane w uzyskanej w toku postępowania opinii Wydziału Kształtowania Środowiska UM (w zakresie ochrony drzew, krzewów i zwierząt występujących na terenie inwestycji) zostały uwzględnione i zawarte w przygotowanym w sprawie rozstrzygnięciu.
Ponadto organ I instancji wskazał dodatkowo, że przedmiotowe zamierzenie nie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uzyskiwanej w trybie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Dalej organ wyjaśnił, że do właściwości odpowiednich organów administracji publicznej należy wydawanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy na konkretne inwestycje. Organy te wykonując swoje zadania działają w obowiązującym porządku prawnym. Żadna organizacja społeczna, w trybie art. 31 §1 pkt 2 k.p.a. nie może żądać dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu celem prowadzenia kontroli tych postępowań.
W zażaleniu od ww. postanowienia, Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie przepisów prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podniosło, że z załączonego do wniosku statutu nie wynika, by w zakresie zainteresowania tej organizacji była ochrona ładu urbanistyczno - architektonicznego, czemu z kolei służy właśnie postępowanie w sprawach z zakresu ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
Organ II instancji wskazał nadto, że w katalogu aktywności podejmowanych przez Stowarzyszenie w ramach realizacji celów statutowych (§ 6 statutu) również nie zostało wymienione występowanie do organów administracji publicznej o dopuszczenie do udziału w tego rodzaju postępowaniach na prawach strony. Wskazuje się tam wprawdzie na "współdziałanie z administracją państwowa i samorządową oraz ich agendami, jednostkami gospodarczymi, naukowymi i innymi organizacjami pozarządowymi w dziedzinie ochrony środowiska przyrodniczego, zasobów naturalnych, planowania przestrzennego", lecz nie precyzuje, że ma się to odbywać poprzez udział Stowarzyszenia, na prawach strony, w postępowaniach administracyjnych prowadzonych w sprawach z zakresu ustalania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
Tym samym, zdaniem SKO w [...], udział Stowarzyszenia w postępowaniu nie mieści się w jego celach statutowych i nie został uzasadniony potrzebą ochrony interesu społecznego.
Powołując się na pogląd doktryny, podniesiono że interes ten "nie jest ustalony raz na zawsze, lecz jest zmienny w czasie, a nawet w danym czasie jest często rozumiany niejednolicie" (E. Ochendowski, Prawo administracyjne..., s. 6). Ocena zasadności żądania organizacji społecznej pod tym kątem należy więc do uznania organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie. W rezultacie stwierdzono, że nawet wtedy, gdy udział organizacji społecznej jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny.
W tym miejscu Kolegium podkreśliło, że skoro udział organizacji społecznych stanowi wyjątek od zasady oraz ma to jednocześnie wpływ na sytuacje procesową faktycznych stron w sprawie, przesłanki dopuszczenia organizacji społecznych do udziału w postępowaniu nie mogą być interpretowane rozszerzające. Oceniono, że statutowe cele działania Stowarzyszenia, polegające zasadniczo rzecz biorąc na ochronie środowiska naturalnego, zostały określone niezwykle ogólnie i szeroko. Jako takie, przyjmując stanowisko żalącej się, mogłyby zatem uzasadniać żądanie włączenia na prawach strony właściwie do każdego postępowania prowadzonego w sprawie realizacji inwestycji budowlanej na obszarze całego kraju, co z kolei stanowiłoby nadużycie uprawnienia określonego w art. 31 §1 k.p.a.
Zdaniem organu odwoławczego, w tej sytuacji szczególnie dużą wagę ma wykazanie przez Stowarzyszenie, okoliczności uzasadniających jego udział w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego, co sprowadzać się powinno do dowiedzenia, że prowadzenie tego postępowania zagraża interesowi społecznemu a włączenie do niego Stowarzyszenia na prawach strony, zagrożenie to pomoże wyeliminować.
Na koniec organ uznał, że z pism Stowarzyszenia, a więc wniosku i zażalenia, nie wynika jednak, by posiadało ono jakiekolwiek zastrzeżenia do spornej inwestycji.
W skardze na postanowienie Kolegium z dnia 8 października 2015 r. Stowarzyszenie, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika r. pr. P. P., wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia 10 sierpnia 2015r.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- przepisów postępowania, a to art. 136 oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 31 § 1 pkt 2 w zw. z art. 140 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14.06.1960 r., poprzez zaniechanie zebrania pełnego materiału dowodowego w sprawie i jego wszechstronnego rozpoznania, tj. w szczególności poprzez zaniechanie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego celem ustalenia, czy występują "okoliczności wskazujące na istnienie interesu społecznego w przystąpieniu strony skarżącej do toczącego się postępowania, podczas gdy okoliczności takie występują, w związku z czym naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a.;
- przepisów postępowania, a to art. 80 w zw. z art. 107 § 1 i 3 i art. 31 § 1 pkt 2 w zw. z art.140 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, nieoparcie decyzji na całokształcie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz niewskazanie w uzasadnieniu decyzji pełnej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, tj. w szczególności poprzez arbitralną i wybiórczą interpretację postanowień § 5 i 6 statutu strony skarżącej, w tym pominięcie analizy i nieuwzględnienie ww. postanowień, istotnych z punktu widzenia zaskarżonego postanowienia, jak też nieodniesienie się do nich w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w skutek czego przyjęte zostało błędne założenie, że cele statutowe nie uzasadniają dopuszczenie go do udziału w postępowaniu w charakterze podmiotu na prawach strony, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do odwrotnych wniosków, z którego to powodu omawiane naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.;
- art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z § 7 ust. 1 pkt 1 i 2 statutu Stowarzyszenia poprzez uznanie, że żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu nie jest uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i nie przemawia za tym interes społeczny – i w konsekwencji odmowę dopuszczania Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Kolegium z dnia 8 października 2015 r. utrzymujące postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 10 sierpnia 2015 r. odmawiające dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu prowadzonym w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji bliżej obsianej w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia.
Dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania, jakie toczy się przed organem administracyjnym w sprawie dotyczącej innej osoby, może nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek określonych w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.: 1) jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji oraz 2) przemawia za tym interes społeczny. Spełnienie powyższych warunków podlega ocenie właściwego organu administracji. Nie spełnienie chociażby jednego z nich powoduje, że organ administracji odmówi organizacji udziału w postępowaniu.
W literaturze prawniczej podkreśla się, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 257). Z przepisu art. 31 § 1 in fine k.p.a. wynika, że żądanie organizacji społecznej dopuszczenia do udziału w postępowaniu musi być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. Musi zatem istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania organizacji społecznej. Organ powinien zatem ocenić, czy między celami statutowymi organizacji społecznej a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Nawet wtedy jednak, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Kraków 2000, s. 285-286). Tak więc uczestnictwo organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony musi być uzasadnione zarówno celami statutowymi, jak i interesem społecznym. Niewątpliwym jest też, że ocena zasadności żądania organizacji społecznej pod kątem interesu społecznego należy do uznania organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie.
Wymóg łącznego spełnienia przesłanek ma również duże znaczenie dla układu podmiotowego postępowania przez wyłączenie rozszerzenia jego kręgu uczestników na podmioty nie mające interesu prawnego, a legitymujące się jedynie interesem faktycznym (por. B. Adamiak. Glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2009 r. sygn. akt II GZ 55/09, opubl. OSP z 2011 r., z. 11, poz. 108). Zauważyć przy tym należy, że pojęcie "interesu społecznego" wymaga każdorazowo indywidualnej oceny. Nadto koniecznym jest podkreślenie, że przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 897/08, publ. LEX nr 549644).
Organizacja społeczna ubiegająca się o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu winna uprawdopodobnić, że przyczyni się do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjne-go z 24.6.2009 r. II OSK 1038/08, akceptowany przez R. S. "Praktyczne aspekty udziału organizacji społecznych w ogólnym postępowaniu administracyjnym" Sam. Teryt. 1-2/10/50). Natomiast na organie administracji spoczywa cały ciężar zweryfikowania zasadności bądź niezasadności dopuszczenia organizacji społecznej (por. wyrok NSA z 23 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1339/09).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy że Stowarzyszenie [...] z siedzibą w L. wykazało jedynie, że udział Stowarzyszenia w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, jest uzasadniony jego celami statutowymi. Jednakże podkreślić trzeba, że rozstrzyganie kwestii dopuszczalności udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym innej osoby, musi być połączone z rozważeniem, czy za tym udziałem przemawia interes społeczny. Wniosek o dopuszczenie do tego udziału musi by zatem poparty stosownymi argumentami. Mając powyższe na względzie zauważyć należy, że w uzasadnieniu wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu Stowarzyszenie wskazało, że za dopuszczeniem go do udziału w postępowaniu przemawia to, iż "mogłoby aktywnie działać wykazując wpływ inwestycji na środowisko i zdrowie mieszkańców, podkreślając przy tym, że w swojej działalności korzysta z pomocy ekspertów i specjalistów (...)".
Z dołączonego do wniosku statutu wynikało natomiast, iż celem Stowarzyszenia jest m.in. uczestniczenie na prawach strony w postępowaniach administracyjnych i sądowych związanych z lokalizacją i realizacją inwestycji mogących oddziaływać na środowisko i obiekty przyrodnicze oraz w postępowaniach administracyjnych i sądowych o wycinkę drze i krzewów.
W ocenie Sądu, tak ogólnikowo sformułowany wniosek nie może być uznany za spełniający wymóg wykazania przez organizację społeczną przesłanek art. 31 § 1 k.p.a., jak również nie może prowadzić do uznania, iż Stowarzyszenie wykazało istnienie interesu społecznego uzasadniającego przystąpienie do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Mając na uwadze zarzuty podniesione w skardze, podkreślić jeszcze raz należy, że to Stowarzyszenie powinno wykazać, za pomocą odpowiedniej argumentacji, spełnienie przez nie przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. Organ administracji ma jedynie obowiązek zweryfikowania, czy przedstawiona przez Stowarzyszenie argumentacja uzasadnia dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu. Wobec powyższego, należy stwierdzić, że podane przez Stowarzyszenie okoliczności są ogólne i nie pozwalają na uznanie, że został wykazany związek pomiędzy celami statutowymi, a interesem społecznym. Przy czym, ustosunkowując się do zawartej skardze argumentacji, wskazać należy, że bezzasadne jest stanowisko strony skarżącej, iż w sytuacji, w której organizacja społeczna za pomocą ogólnikowych stwierdzeń stara się wykazać istnienie interesu społecznego, to wówczas niejako na organ administracji publicznej przechodzi ciężar ustalenia istnienia tego interesu. Zweryfikowania wniosku nie można utożsamiać z udowodnieniem przez organ okoliczności przemawiających za istnieniem interesu społecznego. Dodatkowo trzeba mieć na względzie, że ogólnikowość argumentacji nie stanowi braku wniosku, a rzeczą organu administracji publicznej jest zweryfikowanie, czy argumentacja przedstawiona przez organizację społeczną wskazuje na istnienie interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu.
Podsumowując zatem pojęcie "interesu społecznego" wymaga indywidualnej oceny w każdej sprawie. Samo odwoływanie się do celów statutowych organizacji, nie jest wystarczające do przyjęcia, że interes społeczny w danej sprawie przemawia za podjęciem przez organ działań żądanych przez tę organizację. Obowiązkiem organizacji społecznej, wnoszącej o dopuszczenie do udziału w danej sprawie, jest szczegółowe uzasadnienie potrzeby ochrony obiektywnie istniejącego interesu społecznego, a także wskazanie, jak realnie jest w stanie bronić tegoż interesu społecznego. To na organizacji społecznej spoczywa, na gruncie art. 31 K.p.a., ciężar wykazania istnienia przesłanek wskazujących na zasadność uczestnictwa. Nie może też stanowić wyjaśnienia istnienia interesu społecznego powoływanie się na znaczenie społeczne sprawy, która ma dotyczyć szerokiego kręgu (nieokreślonego bliżej), skoro interes organizacji ma być skonkretyzowany (por. wyroki NSA z dnia 13 maja 2014 r.: sygn. akt II GSK 520/13, LEX nr 1586367; sygn. akt II GSK 501/13, LEX nr 1481814).
Za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym interes społeczny przemawiał będzie tylko wtedy, gdy będzie ona dysponowała wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi, ale i rozeznaniem w sprawie, w której ma uczestniczyć (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia: 24 kwietnia 2014r. sygn. akt VIII SA/Wa 1016/13; 26 listopada 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1925/10 – dostępne jw.).
Sąd podziela również prezentowany w orzecznictwie pogląd, że wykładnia art. 31 § 1 K.p.a. winna się odbywać w związku z art. 7 i art. 77 oraz art. 107 § 3 K.p.a. i to na organie administracji spoczywa ciężar zweryfikowania zasadności bądź niezasadności dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu (por. NSA w wyroku z dnia 23 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1339/09, dostępnym jw.). Wobec tego w przedmiotowej sprawie należało przyjąć, że skoro organ uznał, iż Stowarzyszenie w złożonym wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie wykazało, ażeby za jego udziałem w postępowaniu przemawiał interes społeczny, to obowiązkiem organu było odpowiednie uzasadnienie takiego stanowiska, z odniesieniem się do zgromadzonego materiału procesowego. W ocenie Sądu, wbrew podnoszonemu w skardze zarzutowi, organy obydwu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy. W tym zakresie organy odniosły się przede wszystkim do postanowień statutu Stowarzyszenia, na które powołało się ono w swoim wniosku, jak i do pozostałej argumentacji wniosku – a organ II instancji także do zażalenia. Ponadto spójnie i jednoznacznie wyraziły swoje stanowisko w sprawie. Do tych okoliczności Sąd odniesie się jeszcze w dalszej części uzasadnienia.
Odnosząc się do zaprezentowanego przez organy stanowiska względem celów statutowych skarżącego Stowarzyszenia, w pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że przywołanych celów statutowych nie można, ze względu na charakter decyzji o warunkach zabudowy, bezpośrednio powiązać z działalnością Stowarzyszenia, a zarazem nie zostały przez Stowarzyszanie podane takie okoliczności, które prowadziłyby do uznania, że interes społeczny rzeczywiście przemawia za udziałem tej organizacji w postępowaniu.
Nie jest kwestią sporną, że na uzasadnienie swojego udziału w postępowaniu Stowarzyszenie odwołało się we wniosku o dopuszczenie o udziału w postępowaniu administracyjnym, do postanowień statutu Stowarzyszenia, tj. § 5, zgodnie z którym celem Stowarzyszenia jest m.in.: wprowadzanie w życie szeroko rozumianego ekorozwoju dla zachowania środowiska przyrodniczego dla przyszłych pokoleń; działanie na rzecz kultury prawnej sprzyjającej ochronie środowiska naturalnego i zabytków; ochrona zdrowia i życia ludzi i innych istot; kształtowanie świadomości ekologicznej społeczeństwa; ocenianie i opiniowanie programów i zamierzeń inwestycyjnych mogących negatywnie oddziaływać na środowisko przyrodnicze i zdrowie ludzi; ochrona tworów przyrody żywej i nieożywionej, otaczanie ich opieką w celu zachowania piękna, różnorodności, zasobów i swoistości rodzimego krajobrazu. Ponadto, organy administracyjne wskazały również na § 6 statutu stowarzyszenia, który przewiduje, że celem Stowarzyszenia jest m.in.: podejmowanie działań o charakterze interwencyjnym, wykorzystywanie możliwości przewidzianych przez prawo; uczestniczenie w tworzeniu, opiniowaniu, popularyzowaniu aktów prawnych dotyczących ochrony środowiska przyrodniczego i jego elementów, zasobów naturalnych, planowania przestrzennego; uczestniczenie na prawach strony w postępowaniach administracyjnych i sądowych związanych z lokalizacją i realizacją inwestycji mogących oddziaływać na środowisko i obiekty przyrodnicze oraz w postępowaniach administracyjnych i sądowych o wycinkę drzew i krzewów.
Zdaniem Sądu, tego rodzaju ogólne cele nie pozwalają na uznanie, że działalność Stowarzyszenia pozostaje w ścisłym związku z przedmiotem postępowania w przedmiocie warunków zabudowy. Przedmiot działania może być opisany syntetycznie i pozwalać Stowarzyszeniu na rozmaite formy działalności – i to na terenie całego kraju, ale nie oznacza to, że Stowarzyszenie może wziąć udział w każdym postępowaniu administracyjnym.
Znamienne jest, że Stowarzyszenie nie wskazało na legitymowanie się np. dużym doświadczeniem w zakresie zagadnień urbanistyczno-architektonicznych, ochrony zabytków na terenach objętych ochroną konserwatorską, czy też konkretnych zagadnień z zakresu ekologii, w szczególności kwestii związanych z postępowaniem w przedmiocie uwarunkowań środowiskowych decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Nie przedstawiło również – a miało po temu okazję zarówno we wniosku, jak i w odwołaniu i skardze – argumentacji przemawiającej za uznaniem merytorycznej jakości działalności społecznej Stowarzyszenia, która wiązałaby się z przywołanymi kwestiami dotyczącymi miasta K. czy w szczególności dzielnicy [...], uzasadniając zaangażowanie Stowarzyszenia w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym.
Sąd podziela stanowisko organów, że cele organizacji określone zostały w sposób tak ogólny, że nie sposób stwierdzić istnienia pomiędzy nimi a przedmiotem postępowania rzeczywistego powiązania merytorycznego w sensie prawnym i faktycznym.
Po drugie, za dopuszczeniem do Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji nie przemawia również interes społeczny. Jak już wskazano, brak podstaw do uznania, że udział Stowarzyszenia w przedmiotowym postępowaniu istotnie przyczyniłby się do należytego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Biorą w nim udział liczne inne podmioty indywidualne uznane za strony postępowania – posiadające uprawnienia właścicielskie do sąsiednich nieruchomości, w tym również S. P.. Ten ostatni podmiot składał uwagi merytoryczne w toku postępowania, jak również skutecznie złożył odwołanie od decyzji o warunkach zabudowy. Uwagi zgłasza również w imieniu grupy mieszkańców sąsiednich nieruchomości – E. P. (w tym m.in. podniesione w piśmie do Prezydenta M. K. J. M. oraz M. S. prezes SM "[...]" z dnia 21.05.2015r.). Trudno zatem uznać, niezależnie od ostatecznego wyniku ich aktywności w tym postępowaniu, że postępowanie organu jednoznacznie wskazuje na naruszenie standardów dobrej administracji. Ewentualne "zwykłe" pominięcie innych podmiotów, które mogą być uznane za strony postępowania, może zaś stanowić podstawę do wznowienia postępowania, w żadnej mierze jednak nie świadczy o tym, że organ prowadzi postępowanie poza wiedzą społeczności lokalnej. Domniemane błędy organu I instancji mogły też być naprawiane przez organ odwoławczy, a ostatecznie decyzja o warunkach zabudowy może zostać poddana kontroli sądowej w razie wniesienia skargi przez uprawnione podmioty.
Po trzecie, nawet w razie odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu ma ona zdolność do działania określonego w art. 31 § 5 K.p.a., tj. może za zgodą organu przedstawić swój pogląd w sprawie (wyrażony w uchwale lub oświadczeniu jej organu statutowego – i w ten sposób realizować zadania zgodne z celami statutowymi.
Podsumowując wszystko powyższe, Sąd stwierdza, że zasadny jest wniosek organów orzekających w przedmiotowej sprawie, że Stowarzyszenie nie wykazało takiego interesu do wzięcia udziału w sprawie, który mógłby być uznany za interes społeczny, a cele statutowe, na które się powołało nie uzasadniają dopuszczenia tej organizacji do udziału w postępowaniu w przedmiocie warunków zabudowy. Organy trafnie zinterpretowały przepisy prawa procesowego, w szczególności art. 31 § 1 K.p.a., odnosząc je do postanowień statutu Stowarzyszenia i wskazujących na cele i formy działania skarżącego. Wobec tego organ orzekający w sprawie dotyczącej ustalenia warunków zabudowy był uprawniony do odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Z kolei Kolegium, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji, nie naruszyło również przepisu art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.
Z przedstawionych powyżej przyczyn, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie, jak również poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta nie naruszają przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na jego wynik, ani nie stwierdził innych naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie tych rozstrzygnięć z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło