II SA/Kr 867/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 maja 2016 r. w sprawie ze skargi L. B. i R. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 maja 2015 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić zmiany postanowienia własnego z dnia 11 września 2015 r. oddalającego wniosek L. B. o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2015 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalił wniosek skarżącego L. B. o zwolnienie od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu sprzeciwu od tego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 11 września 2015 r. również oddalił wniosek o prawo pomocy, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. II OZ 1039/15 oddalił zażalenie na postanowienie WSA. Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi L. B. i R. B. wniesione w niniejszej sprawie. Skarżący L. B. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, dołączając do niej ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 11 maja 2016 r. oddalił wniosek skarżącego. Od postanowienia tego skarżący wniósł sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) - zwanej dalej "p.p.s.a." - od postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W aktualnym brzmieniu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 260 § 1 p.p.s.a. stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie jednak z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 poz. 658) do postępowań sądowych wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej tj. przed 15 sierpnia 2015 r. stosuje się art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym, a więc w brzmieniu: "W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie". Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3).Taki też był zakres wniosku skarżącego. W tym miejscu należy przypomnieć, że prawomocnym postanowieniem z dnia 11 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to jest prawomocne, bowiem postanowieniem z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. II OZ 1039/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie. Zgodnie z art. 259 § 3 p.p.s.a. jeżeli nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw został prawomocnie odrzucony, zarządzenia i postanowienia, o których mowa w § 1, mają skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Należy zgodzić się z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w sprawie, w której wydano postanowienie w przedmiocie prawa pomocy kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy należy traktować, jako wniosek o zmianę tego postanowienia na podstawie art. 165 p.p.s.a. (postanowienie z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt II FZ 662/07, postanowienie z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. II FZ 1221/13 - dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query ). Powołany wyżej art. 165 p.p.s.a. stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie - a do takich należy postanowienie w przedmiocie przyznania prawa pomocy - mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2013 r. I FZ 146/13 LEX nr 1320363). Należy podkreślić, że na obecnym etapie postępowania Sąd nie ma kompetencji do badania, czy postanowienie z 11 września 2015 r. było prawidłowe, ani też do dokonywania odmiennej niż wówczas oceny sytuacji materialnej skarżącego. Skoro postanowienie to ma moc prawomocnego orzeczenia sądu, to obecne rozpoznanie wniosku o prawo pomocy musi sprowadzać się wyłącznie do ustalenia, czy zaistniały przesłanki zmiany prawomocnego postanowienia na podstawie art. 165 p.p.s.a. Rozpoznając wniosek skarżącego Sąd doszedł do przekonania, że od czasu wydania poprzedniego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy nie doszło do takiej zmiany okoliczności sprawy, która uzasadniałaby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie określonym we wniosku. W pierwotnym wniosku skarżący podał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej. Jego miesięczny dochód z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej wynosi [...] zł, koszty utrzymania oszacował na kwotę [...] zł. Według oświadczenia w skład posiadanego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2 oraz oszczędności w kwocie [...] zł. W pierwszym sprzeciwie wskazał, że jego sytuacja materialna jest bardzo trudna, działalność gospodarcza, którą prowadzi jest nieopłacalna ekonomicznie, prawie nie ma nowych zleceń, a te które otrzymuje są niskiej wartości. Ponadto zleceniodawcy opóźniają się z zapłatą, przez co skarżący ma zaległości wobec ZUS i Urzędu Skarbowego, a konkurencja stosuje ceny dumpingowe, w związku z czym skarżący zamierza zawiesić działalność gospodarczą. W ponownym wniosku L. B. oświadczył, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynosi [...] zł, a koszty utrzymania wynoszą [...] zł. W skład posiadanego majątku wchodzi w dalszym ciągu dom o pow. [...] m2. Skarżący posiada też oszczędności w wysokości [...] zł. Z żoną nadal pozostaje w rozdzielności majątkowej. W piśmie z dnia 2 maja 2016 r., uzupełniającym wniosek pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż skarżący jest właścicielem nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym na terenie powiatu [...]. Miesięczne opłaty za media zależą od sezonu tj. zimą wynoszą łącznie około [...] zł, latem spadają średnio o [...] zł. Ponadto skarżący opłaca rachunek za - telefon – [...] zł miesięcznie, wydatki na żywność – [...] zł, podatek od nieruchomości – [...] zł. Nie korzysta on z pomocy opieki społecznej. Reszty dokumentów, o które skarżący został wezwany w piśmie z dnia 19 kwietnia 2016 r. pełnomocnik nie był w stanie dostarczyć z uwagi na wyjazd skarżącego poza K. i planowany powrót dopiero 5 maja 2016 r. (czyli po upływie terminu do uzupełnienia wniosku). Brakujące dokumenty, o dostarczenie których zwracał się sąd w piśmie z dnia 19 kwietnia 2016 r. to – zeznanie podatkowe za rok 2014, kserokopie deklaracji VAT za ostatnie trzy miesiące, historię rachunku bankowego prywatnego i firmowego za ostatnie trzy miesiące z aktualnym saldem, oświadczenie czy skarżący zasiada w radach nadzorczych lub zarządach spółek, przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu o posiada lub braku pojazdów mechanicznych. Treść sprzeciwu wniesionego od postanowienia referendarza z dnia 11 maja 2016 r. jest identyczna z treścią sprzeciwu od wcześniejszego postanowienia referendarza. Z porównania oświadczeń skarżącego o stanie jego majątku i przychodów można wnioskować, że sytuacja materialna L. B. nie tylko nie uległa pogorszeniu, ale wręcz poprawiła się od momentu poprzedniego rozpoznawania przez Sąd wniosku o prawo pomocy. Miesięczny dochód z prowadzonej działalności gospodarczej wzrósł z kwoty [...] zł do [...] zł, koszty utrzymania spadły z [...] zł do [...] zł i jednocześnie wzrosły oszczędności skarżącego z [...] zł do [...] zł. Biorąc powyższe pod uwagę należało przyjąć, że od czasu wydania postanowienia z dnia 11 września 2015 r. nie doszło do takiej zmiany okoliczności w zakresie sytuacji majątkowej skarżącego, która uzasadniałaby zmianę tego prawomocnego postanowienia i choćby częściowe zwolnienie L. B. od kosztów sądowych. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 165 p.p.s.a.